XXXIII

Jak Remus v gromadze z ksędzem Pavłem sę zatacilë na Vdzidzkjich vodach i jak jich szandarzë woblegelë. Wo stolimach.

Wudboł jem sobje vësedzec v ti dobrovolni sodzë v gromadze z ksędzem, pokąd won sę tacëc będze muszoł. Czasu mjoł jem dosc. Żona i dzecë za mną nje płakalë. Krom tego mje beło wo nabranjé vjidu, chternigo jô bjedni parobk z Lipińskjich Pustk wod takjigo wuczałigo człovjeka, jak ksądz, mogł jem sę noprędzij spodzevac. A ksądz też do mje wokazivoł vjarę i dobré serce, tak żem jimu wokna i dvjerze do moji dusze wolvorzeł, jak jesz njikomu, pokąd jem żeł na svjece.

Ale mój tovarzesz Trąba nji mogł vëtrzimac. Rzekł won jednigo dnja:

— Jegomosc i të, Remusu druchu! Co provda to nje grzech! Pon Bog mje nje stvorzeł kretem, żebem bez vjidu słoneczka ve vątpjach zemji dukvjił, anji vedrą, anji bobrem, cobem przez vodę do mjeszkanjô vlozoł. Kjej jô tu czasem z vjédzą do pannë Klemë abo po vjikt vëdostovom sę na vesokji brzeg Zoborskji i wod jałovcóv abo i wod vesokji Bożimękji pozerom na ten wostrov, to mje sę ten Glonk zdaje grobem stolimóv i mje sę robji straszno. Krom tego boczta, że jô żenjałi chłop. Tede jô, njim narosnę szczeżolami, jak ribkji tego jezora, muszę sę stavjic przed Herodem, chcę rzec: przed moją njevjastą Trąbjiną. Bo tak mje nakozoł ksądz za pokutę na spovjedzë, żebem, kjej ju jinaczi bëc nji może, przënomnji co czvjerc roku stavjił sę przed nją. Oj! Będze to przeprava — będze! Ve vampsu mom zaszeti talor, com go na svjętigo Jana wovjinął v klonovi lest, żebe mje sę trzimoł. Tim bem może ji cvjardé serce zmjękczeł. Ale czego krom klonovigo lestu zanjesę całigo, tegojô nje vjem. Bo za cuż so kupję gorzolkji na dzirżkosc i strzimanjé nich vszetkjich norzędzi vojennich, chternimi uwona tak spravno robjic wumje: mjeteloka, grulkji, trampka, łopatë, dzerztle, skrzenovka?

I zvjeseł gtovę a jął przemiszlac, jak to vjedno robjił, kjej mu beło sę vracac do svoji bjałkji. Po chvjilë medetovanjô vestchnał i rzekł:

— Jô bem i tak noterë vodnigo szura nje nabeł. Njic le ta vojna, v chterni Njemce dobelë, dała jim taką pojigę, że koscołë zamikają a ksężom sę tacëc kożą po takjich kretovjiskach, jak to tu. Głupi Francuze! Czemu sobje njezapjiselë moji Trabjinë? Mjetelok v jedni, grulka v drugji ręce vjęcij bełabe skurała, njiż całi Napolijon i jego vojsko. Ale żol po szkodze njick njepomoże. A jô bjedni muzikańt tero tę njepotrzebovaną sełę strzimac będę muszoł na svoji skorze.

Smjałasma sę serdeczno z tego jiscenjô Trąbë, bo nacuż won chłop, żebe sę mjoł strachac bjałkji. Ale Trąba nje zvożoł, le broł na sę plecok ze skrzepkami i zavjeszoł svoję trąbę. Tak ksądz pozerô na njego z wuvogą, tej povjedzoł:

—Trąbo! Kjej ju chcesz naju wostavjic, be sę rozpravjic ze svoją bjałką, mjołbem do cebje jedną vjelgą prozbę. Długo të tam gvesno nje vëbędzesz doma, le pudzesz nazod grivac po svjece. Jô bem cë doł list do jednigo człovjeka. Mjono jego i przezvjisko stoji na lesce napjisané. Zańdzesz do Vejherova i dosz list v rękę koscelnimu przë parafijnim koscele. Won cë koże zos przińsc i dô cë dlo mje list abo i paczkę zapjeczętovaną. To lë mje przënjesesz.

Na to Trąba:

— Jegomosc, jô znaję vejherovskjigo koscelnigo, jak Remusa, bo co rok z kompanjiją jako muzikańt grivom tam na chvałę Boską. Wobtrąbję drogę wod Lipna jaż po Vejherovo i będę njosł jegomoscë list, jakbe to beła frejkarta do njeba.

Ksądz sę smjoł:

— Żebes tego strzegł jak takji frejkartë! I njikomu go nje pokozoł anji njikomu wo njim nje movjił. Boczë, Trąbo, że vjęcij dobrich ludzi be sę dostało do sodze kjejbe ten list do njich i vjédzô wod njich szandarzë dostelë v ręce. A tobje be też nje wuszło suchim pękjem. Tede, kjejbes sę na to nje czuł, nje chcołbem cebje namavjac.

Ale Trąba wodezvoł:

—Njech mje jegomosc nji mô za Mackové celę! Tobe beł szpos, żebc Trąba nji mjoł takji spravë przeprovadzëc. Pitejce sę le Remusa, jak jô no v Strzepczu szandarze svoją godką woczë zamedleł, chturen chcoł złapjic naszigo Remusa. Wu smjesznigo Trąbë njicht nje będze szukoł vożnich lestóv, a chocbe i jich szukoł, to jich nje dostanje. Dejce list, a jô będę wob drogę grivoł jesz roz tak vjesoło, vjedzącë, że jô naszim njeprzijocelom psotę zrobję.

 — Mom vjarę do cebje! — rzekł ksądz. — Ale żebe cebje bjałka svojimi wubjijczimi norzędzami tak nje woszkaradzeła, cobes njechac muszoł podroż, dom cë dva talarë. Jeden przëdej do tego, chluren mosz wovjinjęti v klonovi list, a bjałka sę wuceszi i będze ludzkô. Drugji vëdosz wob drogę na żëcé.

— Na żëcé mje njic nje not! — wodrzekł Trąba. — Pokąd ludzom nje zaroscą za karę wuszë, to moja trąba i moje skrzepkji vjedno mje vjikt i leżą vëspjevają. A co zrobję dobrą volą, zarvono Bogu.

Ale ksądz vëłożeł Trąbje, że to nji żodna zopłata, bo tile nji mô, żebe mu taką wusługę zapłacëc. Ale to je dorunk za muzikę i detk na zochętę, jak to i czasem wojc dzecom daje. A kjejbe Trąba nje chcoł vząc tich dvuch talaróv, to be i ksądz nji mogł mu dac svojigo lestu.

Kjej tak, to Trąba doł sę namovjic i szedł na rozpravę ze svoją bjałką...

Długji tidzenje ma tam sedzała na Glonku. Wob dzeń sedzałasma zveczajno na vjechrzu wostrovu a na noc zchodzełasma v głąbją zemji. Kożdigo porena panna Klema dała nom vjédzą cze momë sedzec zataconi v jomje krola jezora, cze vińsc na dzeń Bożi. Tim znakjem wobgodanim beło jedno vëstrzelenjé ze strzelbë. Kjejbe strzeleła dva raze, tej to znaczeło njeprzelevkji i nokoz, be sedzec v jomje ceszij kota. Bo i v tich dalekjich wod svjata stronach namnożoni po vojnje szandarzë i lesni vanożilë gęscij, njiże przed vojną. Lud rebacki vkoł jezora vjedzoł że na Glonku sę taci ksądz, chternigo szandarzë szukają ale provdzevi krijovkji nje vjedzoł. Achocbe ta jimu beła vjadomô, to prędzij be te rebë v vodze bełë go vëdałë, njiż naszi ludze. Plinęlë tede dnje całi i tidzenje chdzesma sedzała na vjechrzu Glonka pod jego vesokjimi drzevami vëcignjęti na trovje lasovi strzod kvjotkóv i paprocë. Ze vszetkjich stron szklelë ku nama vjelgji vodë a przez dużą ceszę le chvjilami dochodzeło chdzes z daleka: to szczekanjé psa na woborze, to pjanjé kurona, to krzik jastrzęba nad nami, to tępé klasnjęce vjosła wo burtę czołna.

Pod tim modrim njebem na samotnim zelonim wostrovje nabroł jem do ksędza Pavła ti vjarë, co dzecko do wojca i vëspovjodoł mu sę z mojigo żëcô, wod pjerszich chvjil, chternem sobje vdarzeł z dzecinnich lôt, jaż do tich dnji, v chternich na tim wostrovje vdzidzkjigo jezora Pon Bog na nas patrzeł z vesokjigo njeba.

Kjej jem sę roz jisceł, że vjidu mje nje delë a mjeczem vëdoł som v ręce kobjetë, wodezvoł ksądz Paveł:

— Mjecz i vjid! Vjidu le som nabrac możesz a mjecz sobje muszisz wukuc vłosną ręką. Njicht cë jich nje dô. A jak będzesz mjoł mjecz i vjid, to boczë na to, że notera ludzkjigo karna je takô, jiże jesz v plece cë kaminjami i wotrutimi strzalami mjerzëc będą, kjej jich poprovadzisz na dobivanjé zaklętigo zomku.

Kjej vezdrzę na cebje, brace, płakac bem mogł. Vjelgą mosz duszę, ale ji zemskji wobleczenjé takji jak ruchna svinjorka na krolevskjim wotroku. A navetk movë cë nje wużiczeł Pon Bog, żebes mogł ludzom svoję duszę vëjavjic. Choba ten wogjiń, co sę v tobje żoli, samim cepłem svojim zagrzeje tich, co mają przejacelską tobje duszę. A nje dej vëgasnąc wognju svoji dusze, bo nadarmo won sę gvesno nje poli. I bronji go wod zemnigo chopu tich, chternich z daleka straszą womonë: Trud, Strach i Njevorto. Żeli Pon Bog cë  koże v takji postaceji chadzac po svjece, —chadej i boczë, że to, co robjisz ve zgodze z duszą tvoją, dobré jesta i volą Wopatrznoscë, chterna svjat i ludzi provadzi do celu, "chternigo ludzkji nasze woczë dozdrzec nji mogą". A kjej tak vjerzëc i robjic będzesz, wu betk i szczestlevosc, jak pjęknô pogoda v tvoji duszë mjeszkac będą, jaż ją woddosz v ręce Stvorzicela.

Vëbavji zaklęti zomk! Dej volą zaklęti krolevjonce! Jak dobędzesz, povjedzą ludze, że stoł sę cud. Ale cudem zovją, co mili bjedni ludzkji wobrechunkji. A jednak sę tak dzeje na drodze, chterną svjat jidze ku svojimu Naznaczenju, że przë kożdim vożnim kaminju na ludzkji drodze z kocimi nożkoma z rovu vëskoczeł cud i wodmjenił ludzkji wobrachunkji.

Czimuż be nasza zaklętô mova kaszubskô nji mjała vstac jak krolevjonka i sadnąc na złotim tmnje? Czimuż be nasz lud kaszubskji nji mjoł sę podnjesc ze zemji, jak zapadłi zomk? Tec beł czas takji, że vjodł pod svojimi Grifami tesące vojska, panóv i ricerzi, że bjeżoł po morzu v tesące korabli po cuzi brzegji, straszni jako vrog, vjitani jako przejacel. Że dzis sę krije pod dębami jednich Kalvarijskjich gór? Nje leczba spravji cud, ale duch, chturen v ti leczbje zaklęti żije. —

Tak movjił ksądz. A mje sę zdovało, że naju wostrov sę podnoszô v gorę veżij a veżij, żebe słova te sę rozeszłë wod Rozevjô do Naklë, wod Gduńskji Głovë po Stopjenni Kam.

Moja kara wodpoczivała na Zoborach, a jô nje mesloł wo vędrovce v svjat, bom wotmikoł duszę na vjid, chturen tak njespodzevano v krijovce krola jezora mje zasvjeceł.

Ksądz Paveł pomału przëvekł do moji godkji tak, żesma mogła rozmavjac svobodno. Ksążkji dotegovała nom panna Klema z Koscerznë. Ale te ksądz muszoł nama czetac som. Jô go nji mogł lozovac, bo nopjęknjcszé słova i mesle nabjerałë v moji vimovje smjesznigo sztołtu, jak pjękni wobrozk v skrzevjonim zvjercadle.

Nje pragnoł jem jinszioo żëcô, jak sedzec do kuńca na tim wostrovje za svjatem. Dnje płinęłë, jak szkląci pocorkji rożańca, jeden pjękni jak drugji. Kożdé reno wobudzeł nas vëstrzoł z ręcznjice: to panna Klema dovała nom vjédzą, że możemë bezpjeczno vińsc z jomë na svjat Bożi. Tej ma vëszedłszë, z vesokjich brzegóv Glonka z błogjim wubetkjem v duszë patrzeła na dużé vodë i bjołi brzogji, łovjącë wuchem dalekji pjanjé kura abo govor ludzkji z wokolnich vsóv. Bezmała co dzeń z vesokjigo Zoborskjigo brzegu wodbjeżoł njevjelgji czołen, a v njim panna KIema. Kjej tak v rożovim słuńcu stojącô v czołnje, długjim vjosłem rozgornjała vodę, a złoti vłos dlugji jak snop spłivoł ji na zavjeszoną przez plece strzelbę, chterni kuńc, veżij głovë łiszczoł v słuńcu, to ji wudovało, jak młodi krolevjonce tich vód, chterna svojich poddanich wodvjedzô. Zabovjała sę to dłużij, to krocij, ale njigde nje wopusceła worędzë, żebe wodvjedzëc naszi podzemni jizbë i wustavjic na stole v nji pęczk kvjatóv. Kjej jesma sę roz dzevjiła, wodrzekła:

— Tak mje na duszë, jakbem grob wojca mojigo strojiła.

Krom kvjatóv znoszała ksążkji, chterne z klosztom v Koscerznje dlo ksędza przësełelë. Wod nji sę też dovjedzałasma, co sę na svjece dzeje. A te novjinë coroz przëchodzełë gorszé. V Koscerznje, v Lipuszu, ve Vjelu zamilkłë zvonë, a lud dreżoł, bojącë sę karë Boskji. 

Jednigo dnja słuńce zaszło krevavo, a wogjiń na njebje kłodł sę na ceché vodë jezora, jak krev. Ksądz sedzoł pod nim vjelgjim jasonem, chturen svojimi korzinjami wobjimoł głęboko v zemji naszą krijovkę. Pokąd vjidu beło dosc, czetoł won svój brevijorz, a jak noc sadła pod drzevami, zamknął ksążkę i zdrzoł na jezoro, krevanimi smugami pobjegłé, jakbe chcoł zgodnąc drogę, chterną go Pon Bog poprovadzi, kjej vińdze z ti Pusti. Jô leżoł tego samigo na mechu lasovim, na timże molu, chdzesma z Trąbą mjała nę przigodę z tańcującą kopjicą sana. Gvjozdë pomału vëchodzelë na njebje. Noc wobjimovała zemję v svoję vłodzą tak cecho, jak matka drzemjącé dzecko. Ji gvjozdë łiszczałë v szerokjich vodach jaż potąd, chdze z modrich brzegóv jezora scaną czorną vërostoł las. Strach mje jakjis zibem strząsł, choc vjodro cepłé leżało na lądze i vodze. Ale poczęło mje procem voli trząsc, jak wogroszka, kjej wod zochodu nad rębem lasu vëpłinęła bjeżącô ponad jezorem bjołô chmura sztołtu postaceji v długjim bjołim zgle z koseskjem v ręku, z chternigo vërostała na czvjerc njeba długô kosa. Znoł jô ję, bom ję vjidzoł. jak na pustkovju za stodołą za mojich knopjęcich lôt klepała kosę na njeboszczika pana Jozva. Krom tegom ję vjidzoł dulczącą na zdradlevigo pana ve Zvadze, jak sedzała na stopjenjach pałacu. Chiże płinęła nad jezorem, jaż mje z woczu zgjinęła za lasem v kjerunku diszle Furmana na njebje. Nje rzekl jem ksędzu njick, le przeżegnoł sę i zaczął movjic pocerze. A kjej jesma zeszła na noc do naszi jomë pod zemją, jesz ve spjik szla za mną ta Smjerc, płenącô z njebivało vjelgą kosą gorą jezora ku połnji nocë.

Na drugji dzeń jô sę ju doznoł, po co wona njebem przeszła. Panna Klema, jak vjedno, przëbjeżała czołnem svojim wod vesokjigo brzegu Zoborskjigo i przënjesła leché novjinë. Po vsach na połnoc wod Koscerznë straszlevô cholera zaczęła kosëc ludzi. Kara Boskô spadła na kraj, v chternim zvonë grac woprzestałë. Strach zapanovoł v sercach ludzkjich, że sę zamikelë v chatach, a po drogach le ptoch i zvjerz dzekji bezpjeczno vanożeł. Povjodała panna Klema, że stari ludze przepovjadelë ju na pevno nadińdzenjé Jańcekresta i kuńc svjata. Kjedem sę ksędza wo to pitoł, rzekł won:

—Z tim zdzebłem vjidu, co go nom Pon Bog wużiczeł do rozeznanjô, co złé i dobré, nji ma sposobu poznac dróg, po chternich Won provadzi svjat do celu, Jemu jedinje vjndomigo. Vjidzisz falę v morzu. Cze vjesz, czimu jidą po vjidomich drogach, v jakji godzenje sę zapolelë, a v jakji zgasną? Vszetko v ręku Boskjim. Ale jedno bem cë rzekł z pevnoscą. Małi vjarë są ludze, co sę boją, be Jancekrest nje dobeł nad Koscołem. Wod dvuch bezmała tesęci lôt rosłë potęgji na svjece i sę rozpodałë, ale wopoka svjętigo Pjotra, jak stojała tak stoji i stojec będze, krom vszetkjim burzom, jak długo pon Bog nje dopusci, be v sercach ludzkjich vëgasła vjara v Dobro, Cnotę i Ducha. —

Znovu minęłë dnje a novjinë ze svjata szłë lepszé. Zaraza nje vëbjijała vsi całich a nad nasze jezora vcale nje postavjila straszlevi nogji. Kjile tidzenji juininęło, jak Trąba naju wodszedł, a ksądz gvesno woczekivoł go z njecerplivoscą:

— Nasz potcevi Trąba pevno vanożi sobje po svjece, żeli bjałka jak mom nodzeję zdrovo go vëpuscela ve svjat. Ju kose zvonją na polach. A mje jesz bëc przed svjętim Jakubem v drodze do kraju, chdze rządë panują katolickji, żebe przeczekac, jaż ten szor tu minje. Chcołbem, żebe Trąba ju sę zjavjił.

Beło to pravje v połnjé, a ma dojadała wobjadu pod vjelgjim jasonem nad naszą jomą. Panna Klema naju może przed godzinką wopusceła: Tak tu njespodzevano czuc sę dało jedno vëstrzelenjé z flińtë po drugjim. Nadstavjałasma słuch, bo dva vëstrzelenjô znaczełë vedług wumovë wostrzegę przed njeprzijocelami, i zdrzała ma na sebje pitającimi woczoma. V tim jesz roz, jak na potvjerdzenjé, pękłë dva strzalë wod stronë Zobór.

—Njeprzelevkji! — rzekł ksądz. — Panna Klema strzelô nom na wostrzegę! Zchovma sę pod zemję, jak bobrë.

Jô beł ti sami wudbë. To też jem chiże zbjeroł naju sprzęt do gotovanjô, zasepoł wogjiń i veszłasma vjadomą nom drogą do naszi krijovkji, zamknąvszë za sobą vjelgji kamiń, chturen wod vnętrzm stronë navetk na żelazni hok sę doł zamknac, tak że jinaczi be naju vëdostac nji moglë, jak v sposob, jak sę vëkopuje lesa z jomë. V jomje doł jem boczenjé, żebe v kuchnji nje beło dimnigo wognja, zasepoł jem zorzevje z vjelgą starą i tej veszłasma do naszi jizbë, v chterni na stole jesz stojałë svjeżi kvjatë przënjesoni dziso przez pannę Klemę.

Wob czas długjich tidzenji, cosma tam mjeszkała, ksądz vëkreł, że njeboszczik krol jezora, choc zchovani pod zemją, mogł nje tile ku Zoborom, ale i v stronę Plęs vjidzec, co sę na jezerze dzeje. Sedzącë przë naszim kominku pod korzinjami jasona, zdzevjilo go, że krom vjidu, co z gorë szedł, jesz wostrô plama sę kładła na czorną żelazną platę wognjiska. Vezdrzoł v gorę i wuzdrzoł ve vëtrupjałi rurze drzeva vesoko povjeszoné wukosno zvjercadło a naprocem jimu durę v drzevje.

Przënjesële zaro zvjercadło z jizbë — rzekł ksądz  — a woboczisz cos.

Jak jô przënjosł zvjercadło, tak ksądz je położeł pod nę vjidną plamę na place. a jô wuzdrzoł v njim wodbjijająci sę sztek jezora i brzegóv Plęskjich.

— Mądri to beł i przemeslni człovjek, ten krol jezora! — rzekł ksądz. — Czes të ju wuvożoł, Remus, że te lukji z naszi jizbë ku Zoborom robjoni są z vëkumanich wuzimkóv vjerzbinovich? Vbjiti ve vesoką wurzmę nadbrzegovą, chdzebe ledvje podlozł kot, vëpuscełë ze sebje vjetvje, chterne je tero zakrivają jak gęsté brevje ludzkji woczë. Lukji z jizbë won dorobjił z deli, a wokjennice do tego, żebe go czasem vjid nje zdradzeł. Tak won na wobje stronë vjedno vjidzoł, kjej chto najeżdżoł.

Tero nama sę sztuka krola jezora przëdała dobrze, bo gvesno panna Klema dva raze dvuch strzałóv nadarmo nje vëstrzeleła. Tak ksądz sodł przë lukach ku Zoborom, a jô przë wognjisku nad zvjercadłem. Ale njick sę vjidzec nje dało, le jesz roz słabo wuczułasma dva strzałë.

—To ju pevno jak amen v pocerzu — rzekł ksądz, że dzevczę strzelô na wostrzegę, bo nadarmo be prochu nje psuło.

Mjelësma dvjerze wod jizbë do kuchnji wodemkłé dlo lepszi rozmovë i kożdi z nas zdrzoł ze svojigo placu, jak żołnjerz na varce. Raptem ksądz zavołoł:

— Jadą!

 Pobjegł jem do lukji i vjidzę:

Vodą mjedze Zoborami a nami bjeżoł czołen dużi. V njim dvuch lesnich v zelonich ruchnach robjiło vjosłami a trzeci stojoł i trzecim vjosłem kjerovoł. Na przedni łavce sedzało dvuch szklącich szandaróv, trzimjącich długji jiverë mjedze kolanami. Wonji jachelë prosto mjedze brzegjem i wostrovem, ale jak dojachalë naprocem jałovcóv, tej zavrocilë wostro ku Glonkovji.

— Z taką armiją wonji jidą na jednigo ksędza! wusmjechnął sę ksądz Paveł. Ale ma tero vjedzała, że wonji naju szukają. A ksądz sę do mje wobroceł:

— Remus, jidzle do zvjercadła przë kominku. Może tam drugô armijô jadze!

Vjidzołjem, że na vodze njick sę nje reszało. Ale na brzegu łiszczalë szołmë i guze szandarskji.

— Aha! — pomesloł jem sobje. — Ti wod Zobór naju najadą, a ti wod Plęs pjilują, żebesma jim nje wucekła. Tero sę pokoże, cze zchova krola jezora je pevnô.

Przez lukji v jizbje verazno vjidzec beło, jak wonji najeżdżają. Vnetk rozeznałasma seté i vąsaté gębë szandarskji i wopaloné słuńcem lica lesnich. Bliżij brzegu wonji nom zeszlë z woczu, ale czuc beło jak lądovelë i vëszedłszë z czołna, narodzelë sę.

Rzekł ksądz:

—Tero nom njick nje pomoże, le zdac sę na volą Boską i sedzec ceszij kota.

Poszłasma tero do zvjercadła przë kominku. Ztąd tero beło vjidzec, że trzë czołna rebackji bjeżą ku nom vodą: v kożdim po jednim lesnim i jednim szandarze. Znadz njicht z rebokóv jich przevjezc nje chcoł.

 — Tero wonji sę rozsepją po całim wostrovje i naju szukac będą — pomesloł jem sobje.

Sadlasma tero na łavje przë kominku i żdałasma, co sę stanje. Dzivné to jednak beło czucé, słuchac, jak nad głovą przesladovce tupją i sę navołivają, a czim dłużij, z tim vjększim bezpjekjem sedzec i ku reszce rągac z njich v duszë.

Mijałë długji godzenë. Tupot i govor to nachodzeł krotko to wucechoł na długji czas. Ku reszce pluskanjé vodë i stukot vjoseł wo burtë zasvjodczełë, że jadą. Komuda nocnô ju wusadła na jezerze. Anji zvjercadło anji lukji nje  zdradzałë nom, cze vszescë wodjechalë, cze też wostavjilë jaką vartę. Tak ma tede dzękującë Bogu za wopjekę zjadłasma chleba i zemni stravë, bosma sę nje vożeła navetk na vęglach gotovac.

Noc przeszla bez żodni przigodë, a reno, kjedesma wodecknęła, czekałasma prożno vëstrzałóv wod brzegu. Minęło połnjé i jesz znaku nje beło. Ale jak ju nachodzeł czas podvjeczorku, tede jô wuzdrzoł, że sę poli na kraju jeden samotni kjerz, stojąci vstron wod gromadë jałovcóv.

— Cuż to be mogło znaczëc? — pitoł sę ksądz.

—To jô vjem! — rzekł jem. —V Zoborskjich rozdze poląci kjcrz vjedno znaczi njeszczescé. Zapoleł go chtos ze Zobór, żebe dac vjédzą, że złe i że naszi njeprzijocele pjilują jczora.

I minął jesz jeden dzeń i jcdna noc, a tu njiżodnigo znaku wod pannë Klemë.

Ale człovjek przëveknje do vszetkjigo. Vjidzącë, że naju nalezc nji mogą, jęłasma so na vęglach gotovac cepłą stravę i mjec sę dobrze. Całimi dnjami czetivałasma tero ksążkji, sedzącë przë lukach naszi jizbë, żebe mjec vezdrzenjé na jezoro. Bełtojuczvjorti dzeń naszigo zamknjęcô pod zemją, kjej kole podwobjadu wuczułasma granjé. Zaro mje ruszeło: A może to Trąba?

Za długą chvjilę v łoża naszigo vjidu vjachało czołno z trzema rebokami i jedną bjałką. Krom njich v czołnje stojoł poprovdze Trąba i z łiszczącim svojim norzędzem przë gębje dął z całi mocë na vodë i lase.

Ale v naszą stronę wonji nje zavrocilë. Gorzij! Bo wod brzegu vëbjeżoł drugji czołen z dvuma szandarami i zaczął jich gonjic. Vjidzec beło, jak rebocë sę vłożilë ve vjosła, be jim wujachac. Ale kjej szandarzë vëcignąvszë jiverë, strzelilë jim nad głovami, jaż sę rozległo, dozvolilë jim nańsc. Beł z daleka czuc jazgot i vadzenjé, kjej woba czołna stanęłë wokoma sebje, ale kuńc beł takji, że szandarzë zavrocilë do brzegu, puscivszë rebokóv svoją drogą.

—To beł Trąba! — rzekł jem do ksędza. —Poznołbem go po granju, ale jem też pevni jego wurodë.

— Mje sę też tak zdaje! — rzekł ksądz. — Ale jak wonji naju pjilują! Szkoda, żesma sę nje wopatrzeła lepji v żevnotę, bosma vczora zjadła wostatni gleń chleba.

— Bulev i solë momë jesz na kjile dnji — rzekł jem, be ksędza poceszëc.

— A zdrój vodë płinje v naszim mjeszkanju. Vęgli je dosc tile, żebe jegomoscë harbatę wugotovac. A wonji choba przez mjesąc całi woblegacnaju njebędą!

I żol mje beło ksędza, przëvekłigo do vigodë. Bo jô, jak jô, mogłbem beł żëc choc całi rok vkrąg le bulevkami i solą.

Pod vjeczor tego dnja njebo pobjegło chmurami, a njim cemnô stała sę noc. Ju deszcz gęsti jął bębnjic po vodach tak rovno i wochotno, jak won to robji, kjej sę na długji padanjé szekuje. Brzegji jezora zchovałë sę za gęstą doką. Voda stanęła, jak v baliji, a po nji bąblami grzechotałë częsté krople, chternimi chmurë sepałë jak gradem. Ta vjilczô pogoda dodała nom wodvogji zapolic svjeczkę v naszi jizbje, przedtim zamknąvszë i zavjesivszë dobrze nasze małe wokjennjice.

Przed spjikjem vekłesma długo rozmavjac, a lepji rzekłszë: ksądz mje wopovjodoł z dzejóv kaszubskjich a jô pitoł i