Índice
|
Palabras
:
Alfabética
-
Frecuencia
-
Inverso
-
Longitud
-
Estadísticas
|
Ayuda
|
Biblioteca IntraText
San Juan Bautista de la Concepción
Obras I - S. Juan B. de la C.
IntraText CT - Texto
INTRODUCCION GENERAL
III. APÉNDICE
Anterior
-
Siguiente
Pulse aquí para desactivar los vínculos a las concordancias
III
.
APÉNDICE
Publicamos
seis
manuscritos
relativos
a las
dos
revisiones
a que
han
sido
sometidas
las
obras
de
san
Juan
Bautista
de la
Concepción
. Los
cuatro
primeros
comprenden
los
reparos
de
dos
teólogos
al
tomo
II
y las
correspondientes
respuestas
del
postulador
de la
causa
1
durante
el
examen
de los
escritos
previo
a la
aprobación
canónica
(
1726
). El
quinto
contiene
las
correcciones
hechas
por
uno
de los
censores
de la
segunda
revisión
(
1829
) al
tomo
I
2
. El
sexto
es el
voto
del otro
censor
de
1829
.
I
- "
Censura
revisoris
deputati
ab
Emo
Barberino
Ponente
"
3
.
"
Essendomi
stata
ordinata
,
da
chi
puol
commandarmi
et
a
chi
per
molti
raggioni
devo
obbedire
, la
revisione
di
un
libro
manuscritto
,
quale
non
ha
altro
titolo
se
non
che
dalla
parte
di
fuori
il
seguente
,
cioè
:
Dal
nostro
Ven
.
Padre
Fra
Gio
.
Battista
,
tomo
2º
Ascetico
,
né
si
puol
raccogliere
da
tutto
il
suo
contesto
chi
ne
sia
l
'
autore
,
bensì
solamente
che
è
religioso
scalzo
,
senza
però
potersi
ne
pur
per
congettura
inferire
di
qual
religione
,
ho
esseguito
con
ugual
prontezza
e
genio
l
'
ordine
ingiontami
, a
solo
intuito
di
meritar
l
'
onore
di
obbedire
,
havendo
letto
l
'
accennato
libro
dalla
prima sino
all
'
ultima
sillaba
,
et
alcuni
capitoli
due
o
tre
volte
. E
quello
che
ante
omnia
devo
dire
sì
è
di
protestarmi
insufficiente
a
poter
dar
la
censura
sopra
tal
opera
,
come
che
tratta
di
certe
strade
da
me
giamai
pratticate
;
et
si
non
potest
cecus
de
coloribus
iudicare
,
malamente
potrò
io
, se
non
del
tutto
cieco
al
meno
assai
scarzo
di
vista
,
in
questa
materia
giudicare
dei
colori
di
perfettione
, con
li
quali
il
ven
.
Autore
adorna
questo
suo
trattato
. E
perciò
mi
protesto
di
nuovo
del poco o
nulla
che
possa
apprezzarsi
la
mia
censura
sopra
questo
libro
.
Havendo
dunque
letto
,
come
già
ho
accennato
, con
ogni
attenzione
il
consaputo
libro
dal
primo
sino
all
'
ultimo
, e
lasciata
a
parte
una
lunga
digressione
che
fa
dal
foglio
125
sino
all
'
198
,
nella
quale
tratta
del
raccoglimento
interno
, del
modo
di
conseguirlo
e del
bene
e
profitto
che
in
quello
ritrova
l
'
anima
,
osservo
che
l
'
argomento
principale
del
medesimo
si
è
trattare
della
mortificatione
e
travagli
,
così
interni
come
esterni
,
che
incontra
un'
anima
giusta
nel
cammino
4
della
perfettione
, e
quasi
sempre
parla
con
anime
non
già
principianti
,
ne
pur
con
altre
già
avanzate
nella
perfettione
,
ma
perfette
o
collogate
già
nella
via
unitiva
e
molte
unite
con
Dio
. E
solamente
nell
'
ultimo
,
dal
foglio
250
sino al
262
,
in
cinque
capitoli
tratta
delli
maestri
de'
novizii
,
delle
qualità
che
devono
avere
et
anche
tocca
qualche
cosa
circa
li
medesimi
novizii
;
questi
capitoli
a
mio
giudizio
sono
la
parte
migliore
di
tutto
il
libro
.
E
benchè
lasciati
a
parte
i
trascorsi
di
penna
,
barbarismi
,
errori
materiali
di
alcune
parole
,
mancanze
d
'
altre
e
difetti
d
'
ortografia
, de
quali
ve
ne
sono
innumerabili
,
non
trovo
che
l
'
accennato
libro
contenga
nessun
errore
contro
la
nostra
santa
fede
né
documenti
contro
i
buoni
costumi
.
Con
tutto
ciò
,
secondo
il
mio
sentimento
,
osservo
,
salvo
semper
meliori
,
che
la
dottrina
,
quale
insegna
nel
foglio
10
e
pag
.
2
parag
.
Io
direi
,
benchè
non
la
riputo
per
tale
in
nessun
modo
erronea
,
pare
contraria
al
commun
sentimento
delli
maestri
di
spirito
,
li
quali
unitamente
insegnano
che
,
per
essere
un
anima
ben
guidata
a
poter
giungere
alla
più
alta
cima
della
perfettione
,
deve
sempre
lasciarsi
guidare
dal
suo
direttore
, del
quale
habbia
la
dovuta
sodisfatione
,
perchè
quando
il
Signore
voglia
trasportarla
da
un
stato
di
perfettione
ad
un
altro
più
sublime
,
influisce
communemente
al
direttore
il
lume
necessario
per
il
detto
transito
,
acciò
dia
la
mano
a la tal
anima
e la
guidi
con
più
sicurezza
; e
benchè
all
'
anima
sembri
che
il
suo
maestro
e
confessore
non
l
'
intenda
,
deve
sempre
umiliarsi
e
svelar
francamente
tutto
il
suo
interno
,
senza
occultare
ne
pur
un
minimo
moto
interior
,
poichè
con
questa
umiliazione
augmenta
e
cresce
in
merito
e
perfettione
grandemente
,
senza
che
lei
medesima
lo
conosca
.
Questa
mi
pare
che
sia
la
commune
dottrina
de'
maestri
della
vita
spirituale
,
colla
quale
non
sembra
conformarsi
l
'
Autore
in
questo
luogo
.
Benchè
puole
essere
che
parli
in
qualche
altro
senso
contrario
all
'
accennata
osservazione
,
come
puol
piamente
credersi
,
poichè
nell
'
insegnare
questa
dottrina
parla
con
ogni
umiltà
e
desiderio
di
accertare
,
dicendo
nel
principio
del
chirografo
queste
parole
:
Io
darei
un
conseglio
, e
voglia
Dio
che
l
'
accetti
[
sic
por el
español
acierte
],
non
lo
sò
,
bramo
non
ingannarmi
.
Io
non
scrivo
queste
carte
perché
si
leggano
senza
che
prima
mille
volte
siano
esaminate
,
cancellate
,
emendate
et
abbruggiate
,
perchè
bramo
in
tutto
far
la
volontà
di
Dio
e
conformarmi
con le
opere
,
parole
e
pensieri
. Con
questa
umiltà
e
sincerità
propone
l
'
Autore
il
suo
sentimento
e
dottrina
,
dal
che
si
conosce
il
suo
buon
animo
e
desiderio
di
consigliare
il
meglio
.
Merita
parimenti
qualche
osservatione
il
capitolo
che
principia
dal
foglio
12
sino al
15
,
sopra
le
tante
ragioni
di
non
molta
rilevanza
,
colle
quali
si
sforza
l
'
Autore
di
riprovare
l
'
esperienze
solite
a
pratticarsi
da
alcuni
direttori
per
conoscere
se lo
spirito
delle
anime
da
loro
dirette
ex
Deo
sit
,
volendo
con
questo
facilitare
che
li
sia
dato
credito
quando
dicono
sentirsi
chiamare
ad
un
grado
di
perfettione
più
alto
. E
ciò
che
dice
nel
principio
del
detto
capitolo
con
queste
formali
parole
: Se
in
qualche
cosa
non
potesse
soggetarsi
,
perchè
,
come
dice
S
.
Paolo
, lo
spirito
e
parola
di
Dio
non
si
può
legare
né
trattenere
,
che
dovrà
fare
? Se
non
puol
resistere
, si
lasci
trasportare
,
perchè
quando
sia
il
demonio
,
permettendolo
Iddio
,
non
avrà
colpa
,
giacchè
non
l
'
hebbe
nell
'
ammettere
il
tal
spirito
, e
meno
l
'
havrà
in
fargli
poscia
resistenza
,
sembra
opporsi
al
vero
spirito
,
quale
,
dovendo
essere
spirito
di
umiltà
,
è
difficile
ad
intendersi
come
,
essendo
tale
,
possa
fare
questa
resistenza
di
non
soggetarsi
.
Et
in
questo
istesso
capitolo
,
come
in
alcuni
altri
, si
puole
fare
qualche
riflessione
sopra
quelli
termini
burlare
e
burle
,
quali
communemente
applica
alle
sudette
esperienze
e
prove
;
termini
che
,
secondo
il
loro
proprio
significato
,
devono
essere
assai
lontane
da
mischiarsi
fra
un
padre
spirituale
e le
anime
,
che
dirigge
al
più
alto
grado
della
perfettione
.
Ma
tuttavia
nuovamente
mi
protesto
,
come
sopra
,
che
l
'
Autore
avrà
ciò
inteso
in
buon
senso
e
che
io
non
arrivo
a
penetrare
le
dette
parole
nel
sentimento
che
furono
intese
a
chi
le
scrisse
.
Nel
foglio
23
e
pagina
2
,
quasi
verso
il
fine
, si
legge
la
seguente
clausula
:
Vi
sono
anime
che
,
non
soggette
più
a
questi
mezzi
o
principii
, o
pur
già
passate
per
li
medesimi
, si
perdono
in
Dio
.
Questo
perdersi
in
Dio
puole
intendersi
in
diverse
maniere
, e
benchè
nella
materia
,
della
quale
va
trattando
l
'
Autore
, si
deve
intendere
in
buon
sentimento
che
le
tali
anime
si
persero
in
Dio
,
che
del
tutto
esiste
fuori
da
quello
che
è
l
'
huomo
terreno
,
et
entrando
in
quel
immenso
pelago
dell
'
essere
di
Dio
, si
trovino
come
[
in
] un
paese
straniero
e
per
avanti
non
conosciuto
né
pratticato
,
senza
saperne
accertar
per
se
medesime
chè
strada
e
sentiero
devino
prendere
per
arrivare
al
suo
ultimo
fine
e
termine
, e
perciò
si
puol
con
proprietà
dire
che
vadino
perse
in
Dio
.
Pare
tuttavia
che
sempre
faccia
cattivo
sentire
,
massimamente
fra
la
gente
del
mondo
,
che
non
tratta
di
perfettione
né
intende
di
questo
linguaggio
di
perfettione
,
che
possa
un
anima
perdersi
in
Dio
.
In
questo
istesso
capitolo
,
fol
.
26
lin
.
27
,
dice
così
: Le
penitenze
buone
sono
quelle
che
arrivano
ad
ammazzare
e
soggettare
la
carne
.
Questo
ammazzare
già
si
vede
che
vuol
dire
mortificare
.
Non
consiste
però
qui
la
mia
difficoltà
,
ma
nelle
seguenti
parole
:
Gettata
la
pietra
della
penitenza
et
accertato
il
tiro
,
et
avendo
colpito
Iddio
nella
forma
che
Sua
Divina
Maestà
avrà
ordinato
e
disposto
,
devono
moderarsi
queste
penitenze
e
mortificationi
,
per
dar
luogo
all
'
anima
che
voli
e
cammini
con
più
leggierezza
verso
Dio
. E poco
più
a
basso
:
di
maniera
che
se
alla
contemplatione
fossero
d
'
impedimento
questi
cilizii
e
discipline
, le
lasci
e
ponga
a
parte
.
Questa
massima
non
pare
che
possa
molto
adattarsi
a
quelle
pratticate
dalli
santi
della
più
alta
e
sublime
contemplatione
e
più
intima
unione
con
Dio
:
san
Francesco
,
san
Domenico
,
santa
Chiara
,
santa
Teresa
,
san
Pietro
di
Alcantara
,
santa
Caterina
di
Siena
,
santa
Maria
Maddalena
la
Peccatrice
et
anche
quella
de'
Pazzis
, e
molti
altri
,
li
quali
in
nessun
modo
era
di
disturbo
et
imparazzo
per
la
contemplazione
le
continue
e
rigorose
penitenze
,
in
cui
sino
all
'
ultimo
spirito
della
vita
si
esercitorono
,
come
che
sono
quasi
lo
scarpello
per
pulire
et
allegirire
l
'
anime
da
quelle
superfluità
che
possono
attaccargli
la
parte
animale
e
sensitiva
,
acciò
più
liberamente
volino
verso
Dio
. E'
chiaro
che
in
queste
penitenze
non
deve
già
collocarsi
l
'
ultimo
fine
,
poichè
giá
si
sà
che
sono
il
mezzo
ordinario
per
arrivare
al
termine
della
perfettione
.
Nel
foglio
34
e
pagina
2
lin
.
16
pare
che
vi
sia
errore
dove
dice
che
Lot
fu
imbriacato
dalle
sue
figliole
per
non
fare
cosa
dovuta
; e
dovrebbe
dire
:
per
fare
cosa
non
dovuta
,
trasponendo
la
particola
non
e
facendo
cadere
[
non
]
sopra
il
verbo
fare
,
ma
sopra
l
'
adiettivo
della
cosa
.
Nel
foglio
46
par
che
soni
poco
bene
quel
trattare
poche
volte
li
direttori
con
termini
si poco
decorosi
,
come
di
semplici
e
pazzorelli
,
quando
mortificano
l
'
anime
da
loro
dirette
.
Io
però
suppongo
non
sia
stato
l
'
animo
dell
'
Autore
di
chriticare
nesuno
,
ma
piutosto
di
spiegare
il
modo
che
egli
tierrebbe
nel
guidar
l
'
anime
più
per
il
cammino
5
delle
consolationi
e
gusti
spirituali
,
quali
era
il
suo
metodo
,
come
da
a
conoscere
tutto
questo
suo
trattato
,
che
per
la
via
scabrosa
delle
mortificationi
e
penitenze
.
Questa
in
vero
è
più
ardua
,
difficile
e
fatigosa
,
però
la
più
sicura
.
Nel
foglio
51
e
pagina
2
verso
il
mezzo
,
parlando
della
mortificatione
interna
delle
potenze
et
esteriore
delli
sensi
,
dice
:
che
non
è
possibile
mortificare
tutto
l
'
huomo
interiore
et
esteriore
sinchè
nell
'
huomo
non
vi
entri
Iddio
e
l
'
anima
si
unisca
con
lui
,
perchè
allora
non
vi
sono
più
tenebre
, e sino a tanto
che
dura
questa
unione
,
non
è
possibile
vi
siano
.
Sembra
contraria
questa
impossibilità
,
che
asserisce
l
'
Autore
,
di
stare
un
anima
nelle
tenebre
sino a
che
si
trovi
unita
con
Dio
, [a]
quello
che
si
legge
nelle
vite
de'
santi
della
più
alta
contemplatione
,
quando
però
non
parlasse
o
volesse
intendere
delle
tenebre
della
colpa
,
che
al
certo
non
possono
stare
assieme
colla
unione
con
Dio
.
Dal
contesto
però
del
capitolo
,
non
pare
che
parli
di
queste
tenebre
,
ma
di
quelle
chiamate
dalli
mistici
desolationi
interne
o
ritiro
dello
Sposo
.
Insegna
l
'
Autore
,
nel
capitolo
che
principia
al
fol
.
53
per
totum
,
che
li
padri
spirituali
,
per
accertarsi
dello
stato
delle
anime
nel
cammino
6
della
perfettione
,
non
devono
scrutinare
né
investigare
l
'
essercicii
anteriori
nelli
principii
e
mezzi
per
li
quali
caminarono
.
Pare
que
questa
dottrina
non
possa
insegnarsi
universalmente
,
dovendosi
supporre
che
parli
di
quelli
direttori
i
qualli
di
novo
intraprendono
la
guida
di
una
7
e
più
anime
che
a
loro
ricorrono
, o
pure
incontrano
assai
già
avanzate
nel
cammino
8
della
perfettione
e
molto
internate
nella
via
unitiva
,
anime
delle
quali
sempre
tratta
l
'
Autore
in
tutto
questo
suo
libro
;
perchè
non
puol
parlare
di
quel
padre
spirituale
e
direttore
che
fin
dal
principio
indrizzò
le
tali
anime
,
nel
qual
caso
chiaramente
si
conosce
saria
superfluo
et
improprio
il
domandargli
quali
essercitii
avessero
pratticate
,
ché
penitenze
avessero
fatte
,
ché
inclinazioni
avessero
avute
,
supponendosi
doversi
ciò
sapere
dal
medesimo
direttore
per
averli
egli
detto
guidatte
o
condotte
.
Parlando
dei
primi
,
li
quali
nuovamente
intraprendono
la
guida
delle
tali
anime
,
come
potrà
il
detto
direttore
assicurarsi
che
lo
spirito
loro
è
buono
,
cosa
tanto
difficile
a
conoscersi
,
nella
quale
si
deve
porre
tanta
attentione
secondo
il
consiglio
dello
Spirito
Santo
:
probate
spiritum
utrum
ex
Deo
sit
, se
radicalmente
non
rincontra
per
quali
strade
habbia
caminato
la tal'
anima
?
Altra
cosa
sarebbe
volerle
obligare
a
nuove
confessioni
generali
,
poichè
giá
si
sà
in
questa
materia
la
circospettione
da
pratticarsi
,
come
che
molte
volte
apporta
alle
tali
anime
,
specialmente
se
sono
veramente
scrupolose
,
più
danno
che
profitto
.
Il
che
in
tutto
e
per
tutto
deve
regolarsi
dalla
prudenza
del
confessore
. E
l
'
esempio
di
santa
Teresia
,
che
nella
pagina
54
allega
per
prova
della
sua
dottrina
, se
ben
si
considera
,
par
più
tosto
possa
servire
per
corroborare
l
'
opinione
contraria
che
quella
dell
'
Autore
,
poichè
,
umiliandosi
la
santa
per
obbedire
al
suo
confessore
alli
primi
essercitii
della
via
purgativa
,
Iddio
l
'
inalzava
più
e se le
communicava
con
parlare
più
interno
.
In
tutto
il
capitolo
che
principia
al
fol
.
54
e
pagina
2
,
corrobora
l
'
istesso
che
ho
detto
nel
capitolo
del
foglio
46
,
cioè
riprendendo
li
padri
spirituali
che
esercitano
con
penitenze
e
mortificationi
esteriori
l
'
anime
contemplative
, e
l
'
istesso
va
proseguendo
nel
capitolo
del
foglio
62
,
benchè
qui
si
conosce
che
parla
di
quelle
penitenze
e
mortificationi
che
talvolta
si
applicano
non
con
tutta
quella
prudenza
che
si
deve
.
L
'
illazione
che
cava
l
'
Autore
da
tutto
il
detto
capitolo
del
foglio
64
,
colle
seguenti
parole
:
Di
dove
inferimo
che
queste
infermità
,
che
chiamano
deliquii
de
servi
di
Dio
,
non
si
devono
curare
, e se si
curano
,
non
[ha]
da
essere
col
mangiare
e
bevere
,
pare
che
devono
accompagnarsi
con
qualche
limitazione
,
poichè
non
si
puole
dare
questa
regola
generale
per
tutti
li
casi
in
particolare
, e
questi
saranno
molti
,
ne
'
quali
,
secondo
la
prudenza
del
confessore
,
sarà
9
necessario
dispensare
nel
rigore
del
digiuno
et
astinenza
.
Nel
foglio
56
e
pagina
2
,
parlando
di
quanto
possa
operare
,
permettente
Dio
,
il
demonio
quando
arriva
ad
avere
il
pieno
dominio
di
un
anima
,
che
in
questo
caso
l
'
Autore
lo
chiama
demonio
incarnato
,
n
'
apporta
l
'
esempio
10
nella
morte
di
san
Giovanni
Battista
,
il
quale
(
sono
parole
dell
'
istesso
Autore
),
essendo
un
angelo
,
et
un
angelo
buono
,
che
in
cielo
hebbe
più
valore
che
li
angeli
cattivi
,
poichè
sappiamo
che
ivi
furono
vincitori
li
buoni
e
vinti
li
cattivi
,
et
essendo
tanto
forte
e tanto
valente
un
angelo
buono
,
hebbe
più
possanza
di
lui
una
donnaciola
, tanto
che
lo
fece
decapitare
.
Questo
modo
di
parlare
pare
che
voglia
dare
ad
intendere
che
san
Giovanni
Battista
fosse
un
angelo
di
natura
sua
,
il
che
sarebbe
errore
,
poichè
quantumque
nella
Scrittura
Sacra
il
Battista
sia
chiamato
angelo
,
ciò
però
solamente
fu
per
grazia
e
per
raggione
del
suo
ministero
e
comparative
per
raggione
della
sua
purità
,
come
anche
fu
chiamato
Elia
,
ipse
est
Elias
,
non
perchè
solamente
fusse
Elia
in
persona
,
ma
bensì
in
spiritu
,
come
dice
S
.
Gregorio
:
Joannes
igitur
in
spiritu
Elias
erat
,
in
persona
Elias
non
erat
11
.
Né
tampoco
S
.
Giovanni
Battista
fue
quello
che
in
cielo
vinse
li
angeli
cattivi
. Con
tutto
ciò
suppongo
varlissima
l
'
intenzione
del
venerabile
Autore
.
Nel
foglio
99
pagina
2
parag
.
Adesso
ci
si
offerisce
,
parlando
delli
prelati
della
sua
religione
,
dice
queste
formali
parole
:
Particolarmente
fra
religiosi
e
frati
scalzi
,
dove
li
prelati
non
devono
essere
come
farisei
,
ma
santi
,
buoni
e
timorati
di
Dio
.
Questa
singolarità
di
perfettione
e
bontà
che
richiede
l
'
Autore
specialmente
fra
religiosi
e
frati
scalzi
,
pare
che
dia
qualche
saggio
di
amor
proprio
e
spirito
farisaico
,
poichè
le
dette
buone
qualità
si
richiedono
in
tutti
li
prelati
delle
religioni
senza
particolarizarne
nesuna
.
Nel
foglio
136
linea
10
,
dopo
la
parola
offendono
deve
aggiungerli
li
nostri
nemici
,
perchè
in
altro
modo
non
sona
bene
.
Il
capitolo
del
foglio
146
pagina
2
viene
ad
essere
una
categoria
di
similitudine
, la
maggior
parte
de'
quali
fa
poco
all
'
intento
proposto
nel
titolo
del tal
capitolo
,
dove
dice
al
foglio
147
linea
24
apporta
un
testo
di
David
,
non
però
come
si
legge
nella
nostra
edittione
vulgata
.
Il
testo
è
del
salmo
145
, e
l
'
Autore
lo
cita
come
siegue
:
Exibit
spiritus
eius
,
et
revertetur
in
terram
de
qua
suam
.
Sarebbe
difficile
individuare
cosa
qui
volesse
dire
queste
ultime
quattro
lettere
, se
il
medesimo
Autore
non
si
spiegasse
nella
pagina
che
siegue
,
dove
ripetendo
il
medesimo
testo
senza
abbreviatura
apporta
in
tal
guisa
:
Exibit
spiritus
eius
,
et
revertetur
in
terram
de
qua
sumptus
est
.
Però
queste
quattro
ultime
parole
de
qua
sumptus
est
non
si
leggono
nella
nostra
edittione
vulgata
,
poichè
il
testo
litterale
dice
:
Exibit
spiritus
eius
,
et
revertetur
in
terram
suam
,
in
illa
die
peribunt
omnes
cogitationes
eorum
.
Puole
essere
che
in
qualche
versione
di
Bibia
si
legga
come
dice
l
'
Autore
;
io
però
non
l
'
ho
vista
.
Nel
capitolo
del
foglio
153
pag
.
155
lin
.
12
pare
che
vi
sia
un
errore
sostanziale
sopra
le
parole
che
cita
dell
'
orazione
dominicale
del
Pater
noster
,
benchè
nella
spiegazione
che
siegue
chiaramente
si
vede
,
quando
pur
vi
sia
,
è
un
mero
errore
materiale
.
Dice
dunque
che
nel
Pater
noster
domandiamo
a
Dio
sia
fatta
la
vostra
volontà
,
così
in
cielo
come
in
terra
,
però
secondo
la
verità
del
testo
,
deve
dirsi
a
contrario
,
cioè
sia
fatta
la
vostra
volontà
così
in
terra
come
in
cielo
12
:
fiat
voluntas
tua
sicut
in
caelo
et
in
terra
. Se
non
vogliamo
dire
che
l
'
Autore
avesse
presa
quella
parola
sicut
non
per
comparatione
del
modo
de
farsi
et
adempirsi
la
volontà
di
Dio
,
ma
della
sostanza
,
cioè
voglia
dire
che
in
quella
petizione
si
domanda
che
,
supposto
nel
cielo
si
fa
la
sua
divina
volontà
,
faccia
anche
sua
divina
Maestà
sia
adempita
nella
terra
,
benchè
non
sia
in
quel
modo
che
si
adempisce
nel
cielo
.
Essendo
però
la
parola
sicut
avverbio
modale
,
et
essendo
unita
con le
seguenti
parole
et
in
caelo
,
pare
deva
cadere
sopra
la
volontà
di
Dio
come
si
adempisce
in
cielo
, e
non
sopra
la
medesima
come
si
adempisce
nella
terra
,
dove
molte
volte
si
fa
solamente
permissive
,
il
che
non
puol
succedere
in
cielo
.
Questo
però
non
voglio
crederlo
né
giudicarlo
errore
in
un
servo
di
Dio
così
grande
,
ma
che
sarà
stato
un
trascorso
di
penna
quella
traspositione
di
parole
.
Nel
foglio
156
pagina
2
lin
.
19
mancano
,
secondo
lo
stile
del
parlare
pratticato
dall
'
Autore
,
dopo
la
parola
scienza
,
queste
altre
: del
buono
.
Nel
foglio
177
pagina
2
lin
.
10
,
dove
parla
della
grazia
sotto
la
metafora
del
oglio
,
dice
:
avendo
Christo
versato
il
vaso
de'
suoi
doni
e
grazie
sopra
li
apostoli
,
di
lì
viene
avanzandosi
e
stendendosi
la
macchia
sino a
restar
macchiati
di
questa
divina
e
celeste
grazia
tutti
li
giusti
.
Questi
termini
di
macchia
e
restar
macchiati
pare
che
faccino
poco
sono
applicandosi
alla
grazia
, la
quale
non
macchia
,
ma
toglie
le
macchie
delle
nostre
colpe
,
che
sono
le
vere
macchie
.
Nell
'
istesso
capitolo
del
foglio
179
circa
finem
,
pare
una
interpretazione
assai
pellegrina
e
singolare
quella
che
apporta
l
'
Autore
nella
seconda
parte
del
testo
che
ivi
spiega
,
ed
è
del
salmo
108
,
nel
quale
David
,
parlando
delle
pene
e
miserie
a
quali
si
soggetta
et
incorre
il
peccatore
per
raggione
della
colpa
,
fra
le
quali
è
la
più
formidabile
maledittione
di
Dio
,
dice
:
et
induit
maledictionem
sicut
vestimentum
,
et
introivit
sicut
aqua
in
interiora
eius
,
et
sicut
oleum
in
ossibus
eius
.
Et
il
venerabile
Autore
dice
che
qui
per
l
'
ossa
s
'
intende
Dio
.
Non
dico
che
questa
sia
una
interpretazione
erronea
,
ma
bensì
tanto
singolare
che
talvolta
non
si
trovarrà
un
santo
Padre
né
sacro
interprete
coll
'
autorità
del
quale
possi
appoggiarsi
.
Et
oltre
l
'
essere
tanto
pellegrina
,
pare
l
'
applicatione
della
medesima
ben
poco o
niente
sia
adattata
all
'
intento
che
nell
'
istesso
luogo
proseguisce
l
'
Autore
,
perchè
David
egualmente
dice
che
entrò
la
maledittione
in
interiora
et
in
ossibus
sicut
oleum
.
Et
intendosi
per
l
'
ossa
Iddio
,
come
puol
verificarsi
et
adattarsi
in
nesun
senso
che
maledictio
introivit
in
ossibus
eius
,
non
potendo
essere
Iddio
l
'
oggetto
della
maledittione
passiva
se
non
empiamente
e
sacrilegamente
,
come
è
rispetto
alli
dannati
,
che
ingiustamente
,
empiamente
e
sacrilegamente
maledicono
Iddio
,
che
giustissimamente
li
castiga
? E
benchè
non
dica
l
'
Autore
che
la
maledittione
entra
in
Dio
,
ma
che
,
entrando
nell
'
ossa
dell
'
huomo
sicut
oleum
,
stacca
e
disunisce
l
'
anima
da
Dio
,
dicendo
però
e
spiegandolo
in
tal
senso
,
di
nessuna
maniera
è
bene
adattata
in
questo
luogo
la
compositione
dell
'
ossa
con
Dio
.
Nel
foglio
183
,
nella
penultima
linea
del
parag
.
mancano
due
o
tre
parole
doppo
quelle
come
se
fusse
detto
;
et
io
vi
aggiungerei
le
seguenti
:
acciò
maledica
questo
popolo
,
però
,
etc
.,
perchè
così
si
vede
che
deve
dire
secondo
il
testo
della
sagra
Historia
,
della
quale
parla
l
'
Autore
qui
.
Nel
foglio
238
lin
.
17
vi
è
un
trascorso
di
penna
,
et
in
luogo
di
dir
Lia
dice
Raquael
,
perchè
questa
non
fu
quella
delli
occhii
lagrimosi
e
feconda
,
come
habbiamo
dal
sacro
testo
.
Nella
ultima
linea
della
2ª
pagina
dell
'
istesso
foglio
238
13
,
l
'
autorità
che
apporta
del
salmo
64
è
mutilata
e
non
citata
a
dovere
,
poichè
non
dice
David
:
Benedices
coronae
anni
sui
,
come
si
legge
nell
'
accennato
luogo
,
ma
:
Benedices
coronae
anni
benignitatis
tuae
.
Et
ultimamente
,
per
quanta
attenzione
habbia
io
posta
in
leggere
tutto
questo
libro
,
osservo
che
l
'
Autore
del
medesimo
giamai
prova
,
corrobora
né
appoggia
la
sua
dottrina
e
documenti
che
insegna
coll
'
autorità
di
nesun
santo
Padre
,
poichè
solamente
, e
questo
anche
quasi
per
transennam
et
incidenter
,
fa
mentione
di
S
.
Tomasso
tre
o
quattro
volte
et
altrettante
di
santa
Teresia
di
Gesù
.
Et
ho
parimente
osservato
che
,
essendo
diretto
l
'
accennato
libro
a
dar
documenti
per
arrivare
alla
perfettione
più
sublime
mediante
l
'
acquisto
delle
virtù
et
essendo
di
tutte
quelle
la
14
Regina
delli
Angeli
Maria
Santissima
,
Madre
e
Signora
nostra
,
il
più
perfetto
modello
,
ne
pure
una
volta
ne
'
suoi
scritti
la
nomina
per
proprio
nome
, e
solamente
tre
volte
,
come
incidenter
,
per
la
medesima
col
semplice
attributo
di
Vergine
.
Per
questa
raggione
però
non
fo
né
devo
far
sinistro
giudizio
dell
'
Autore
,
ma
solamente
intendo
di
spiegare
qualche
maraviglia
da
me
concepita
nell
'
aver
fatta
la
sudetta
riflesione
.
Protesto
però
che
queste
osservazioni
accennate
dalla
mia
debolezza
non
devono
intendersi
per
censura
,
essendo
,
come
è
stato
,
il
mio
animo
solamente
di
rappresentarle
alla
chiarissima
mente
di
chi
mi
haveva
15
imposta
la
revisione
dell
'
opera
. E
spero
,
come
ne
le
supplico
,
vorrà
compatir
più
tosto
la
mia
ignoranza
che
condannare
la
pietà
e
dottrina
dell
'
Autore
,
della
di
cui
opera
si
vede
come
in
purissimo
specchio
la
sana
intenzione
e
santo
zelo
del
suo
fervoroso
spirito
,
diretto
et
applicato
tutto
alla
maggior
gloria
di
Dio
e
bene
delle
anime
et
a
facilitarli
il
cammino
16
per
arrivare
alla
più
intima
unione
con
Sua
Divina
Maestà
,
in
questa
vita
mediante
la
grazia
e
doppo
nella
gloria
,
ad
quam
,
etc
.
Rispetto
al
4º
tomo
dell
'
istesso
Autore
ho
obbedito
alli
ordini
di
V
. E. con
tutto
l
'
ossequio
,
professandone
con
giustissimo
gradimento
che
mi
sia
venuto
alle
mani
,
et
aggiungendo
a
ciò
che
ne
dico
nell
'
approvazione
quello
di
Plinio
:
leggi
librum
omnibus
numeris
absolutum
,
cui
multum
apud
me
gratiae
a
mori
ipsius
adiicit
.
Et
in
verità
:
animis
scripsit
ista
non
auribus
.
Resto
in
estremo
grado
obligato
alla
clementissima
bontà
di
V
. E.
per
avermi
riputato
degno
di
questo
suo
benigno
comando
".
II
- "
Corduben
.
Beatificationis
et
Canonizationis
Servi
Dei
Venerabilis
Patris
Fratris
Ioannis
Baptistae
a
Conceptione
,
Fundatoris
Fratrum
Discalceatorum
Ssmae
.
Trinitatis
Redemptionis
Captivorum
.
Emmo
et
Revmo
Dno
Cardinali
Barberino
Responsiones
pro
parte
postulatoris
causae
ad
quasdam
obiectiones
circa
opera
manuscripta
eiusdem
Servi
Dei
,
factas
ab
uno
ex
revisoribus
deputatis
.
Emme
ac
Revme
Domine
Ex
revisoribus
ab
Eminentia
Vestra
,
vigore
decreti
Sacrae
Rituum
Congregationis
,
maturo
consilio
designatis
pro
diligenti
examine
scriptorum
huius
Servi
Dei
,
quidam
in
revisione
tomi
secundi
ascetici
,
quem
,
ut
ipsemet
expressis
verbis
in
censura
benigne
nobis
communicata
testatur
,
summa
animi
attentione
scrutatus
est
,
aliqua
sibi
difficilia
invenit
,
quae
censoria
severitate
rigidiori
examini
subiecit
.
Nihilominus
prudens
ac
doctus
revisor
,
qui
difficultates
promovit
,
facili
etiam
negotio
,
congruas
solutiones
adinvenit
,
atque
ex
contextu
verborum
Servi
Dei
plerumque
hausit
germanum
sensum
verborum
aliqualem
difficultatem
praeseferentium
.
Unde
non
magnifacit
obiectiones
quas
proponit
,
quin
potius
ingenue
fatetur
:
Non
trovo
che
l
'
accennato
libro
contenga
verun
errore
contro
la
nostra
santa
fede
,
né
documento
contro
li
buoni
costumi
;
nec
immerito
idem
revisor
in
medium
adducit
humillimam
protestationem
venerabilis
Auctoris
,
ubi
dicit
:
Io
darei
un
conseglio
, e
voglia
Dio
che
haccerti
,
non
lo
so
,
bramo
non
ingannarmi
:
Io
non
scrivo
queste
carte
perché
si
leggano
senza
che
prima
mille
volte
siano
essaminate
,
cancellate
,
emendate
et
abruggiate
,
perchè
bramo
in
tutto
far
la
volontà
di
Dio
e
conformarmi
con
l
'
opere
e
parole
e
pensieri
.
Per
haec
enim
verba
humilitate
ac
prudentia
plena
satis
superque
venerabilis
Auctor
monstravit
se
non
propriae
prudentiae
innixum
ea
scripsisse
,
quae
litteris
mandabat
,
sed
obedientia
compulsum
humili
timore
dictasse
,
et
sapientium
correctioni
subiecisse
,
quae
pro
modulo
suo
ipse
cognoscere
potuit
.
Et
ut
praetermittamus
ea
,
quae
revisor
ipse
praetermittit
circa
minus
accuratam
orthographiam
huiusmodi
libri
,
qui
utique
defectus
nihil
ad
rem
praesentem
facit
,
praecipue
in
Auctore
immensis
pene
curis
occupato
,
summisque
laboribus
et
afflictionibus
maxime
internis
veluti
attrito
,
primo
loco
revisor
aliquam
difficultatem
invenit
in
fol
.
10
pag
.
2
huius
libri
,
ubi
venerabilis
Auctor
insinuare
videtur
quod
persona
spiritualis
seu
perfectioni
studens
non
in
omnibus
subiici
debeat
suis
directoribus
,
quod
sane
consilium
prorsus
adversari
videtur
communi
ac
sanae
doctrinae
magistrorum
vitae
spiritualis
.
Respondemus
quod
Servus
Dei
in
citato
loco
nec
minimum
quidem
discrepat
a
communi
et
sana
doctrina
,
quod
ut
evidentius
appareat
proferemus
in
medium
verba
eiusdem
venerabilis
Auctoris
,
quae
sic
se
habent
:
Dico
dunque
che
se un'
anima
arriverà
ad
un
stato
,
il
quale
i
suoi
direttori
non
intenderanno
,
né
sapranno
quel
suo
linguaggio
,
havendo
primieramente
essaminato
il
suo
spirito
et
havendosi
consigliato
con
uno
e
molti
maestri
nelle
cose
essentiali
,
nell
'
altre
cosette
che
i
suoi
direttori
non
intendono
,
non
ne
parli
più
con
essi
,
ma
bensì
l
'
intenda
con
Dio
,
il
quale
la
darà
lume
,
l
'
insegnarà
il
più
conveniente
.
Haec
sunt
formalia
verba
venerabilis
Auctoris
,
in
quibus
nihil
profecto
deprehenditur
censura
dignum
,
imo
salubre
prorsus
consilium
continetur
:
nam
venerabilis
Auctor
apertis
verbis
monet
quod
unusquisque
in
essentialibus
rebus
vitae
spiritualis
omnino
utatur
non
unius
,
sed
multorum
magistrorum
consilio
,
et
quod
ab
ipsis
expectet
proprii
spiritus
approbationem
.
Et
in
hac
quidem
parte
consilium
prudentissimum
est
,
nec
aliquid
novitatis
aut
singularitatis
continet
.
Quod
autem
anima
in
essentialibus
magistrorum
directioni
iam
plene
subiecta
et
multorum
consilio
probata
,
in
aliis
rebus
minoris
momenti
et
quae
non
pertinent
ad
essentiam
perfectionis
quae
anima
ipsa
in
se
interne
experitur
,
quaeque
a
directoribus
aut
difficile
aut
vix
intelligi
queunt
,
postquam
experimento
compererit
parum
aut
nihil
hac
in
parte
a
directoribus
iuvari
posse
valeat
,
imo
debeat
ad
Deum
recurrere
et
tamquam
a
supremo
et
intimo
animae
Magistro
,
cuius
omnes
docibiles
sumus
,
lumen
expectare
et
tanti
magistri
directioni
se
tutto
committere
,
ex
terminis
videtur
saluberrrimum
consilium
,
imo
prorsus
necessarium
pro
statu
de
quo
venerabilis
Auctor
loquitur
;
nam
ubi
deficit
humanum
magisterium
,
quid
faciet
anima
nisi
humiliter
confidenterque
recurrere
ad
magisterium
Dei
,
qui
utique
docet
hominem
scientiam
,
cibat
nos
potu
vitae
et
intellectus
,
docet
nos
super
iumenta
terrae
et
super
volucres
coeli
erudit
nos,
quique
in
fide
non
haesitantibus
dat
effluenter
sapientiam
et
spiritu
intelligentiae
replet
corda
eorum
?
Doctrina
venerabilis
Auctoris
expresse
approbata
videtur
a
seraphica
matre
sancta
Teresia
,
nam
cap
.
34
propriae
vitae
quam
conscripsit
,
circa
medium
,
sermonem
faciens
de
directoribus
animarum
perfectioni
studentium
,
sequentem
regulam
tradit
,
inquiens
:
Non
dico
quod
qui
spiritualis
non
est
,
dum
tamen
litteratus
sit
,
non
dirigat
aut
gubernet
animam
perfectioni
studentem
;
hoc
tamen
intelligi
debet
circa
exteriora
et
interiora
,
quae
naturali
via
opera
intellectus
cognosci
possunt
;
et
circa
supernaturalia
observet
conformitatem
in
omnibus
cum
Sacra
Scriptura
:
in
aliis
non
seipsum
cruciet
director
,
nec
presumat
se
intelligere
quae
non
intelligit
,
nec
extinguat
spiritus
animarum
;
ipse
enim
quantum
ad
ea
quae
director
non
intelligit
, a
maiori
Domino
gubernantur
,
nec
in
iis
operantur
sine
superiore
.
Haec
est
doctrina
seraphicae
Magistrae
per
omnia
procul
dubio
conformis
prudentissimo
consilio
a
venerabili
nostro
Auctore
superius
tradito
.
Quare
nihil
urget
prima
obiectio
.
2º
loco
revisor
dificultatem
facit
in
quibusdam
verbis
eiusdem
Servi
Dei
desumptis
ex
fol
.
12
huius
libri
,
et
in
contextu
verborum
usque
ad
fol
.
15
,
per
quae
verba
venerabilis
Auctor
videtur
reprobare
probationes
quibus
directores
uti
solent
ad
dignoscendum
spiritum
animae
sibi
subiectae
.
Haec
sunt
formalia
verba
venerabilis
Auctoris
: Se
in
qualche
cosa
non
potesse
soggettarsi
perchè
,
come
dice
san
Paolo
, lo
spirito
e
parola
di
Dio
non
si
puo
legare
né
trattenere
,
che
dovrà
fare
? Se
non
puol
resistere
, si
lasci
trasportare
;
perchè
,
quando
sia
il
demonio
,
permettendolo
Iddio
,
non
haverà
colpa
,
giachè
non
l
'
hebbe
nell
'
ammettere
il
tal
spirito
, e
meno
l
'
havrà
in
fargli
poscia
resistenza
.
Ex
quibus
verbis
revisor
inferri
censet
quod
in
sententia
venerabilis
Auctoris
licitum
sit
resistere
nec
subiici
in
aliquo
casu
imperio
directoris
,
quod
revisor
fieri
non
posse
existimat
sine
iactura
humilitatis
et
absque
nota
superbiae
.
Ubi
etiam
revisori
displicet
quod
venerabilis
Auctor
interdum
appellat
quasi
iocos
-
italice
burle-
probationes
aut
experientias
quibus
directores
uti
solent
pro
discretione
spiritus
.
Enim
vero
quam
sit
debilis
obiectio
huismodi
facile
comprehendet
quisquis
scopum
et
intentionem
venerabilis
Auctoris
in
praesenti
argumento
attente
rimatus
fuerit
.
Et
in
primis
mirabilia
prorsus
sunt
quae
passim
Servus
Dei
in
suis
scriptis
sparsit
circa
obedientiam
in
omnibus
praestandam
propriis
superioribus
ac
magistris
.
Unde
in
libro
fundationum
fol
.
379
de se
ipso
disertis
verbis
loquitur
dicens
:
In
nulla
voglio
né
mi
è
licito
gubernarmi
per
mio
proprio
parere
,
acciò
non
patisca
qualche
inganno
o
sia
tentato
.
Hinc
sui
ordinis
religiosis
mirifice
obedientiam
ubique
commendavit
,
nec
verbis
solum
,
sed
miraculis
etiam
efficaciam
ac
necessitatem
tantae
virtutis
ostendit
.
Quare
cum
de
mente
venerabilis
Auctoris
abunde
constet
, se
aliquid
incidenter
minus
fortassis
castigate
scripsisset
,
id
procul
dubio
benigne
interpretari
deberet
et
secundum
germanum
sensum
venerabilis
Auctoris
saepius
alibi
expressum
exponi
.
Attamen
venerabilis
Auctor
sibi
ipsi
ubique
simillimus
nihil
contrarium
asserit
in
praesenti
loco
,
sed
regulas
praescribit
omnino
tutas
,
prudentes
,
ac
probatas
tam
pro
directoribus
quam
pro
dirigendis
in
viam
perfectionis
.
Agit
enim
venerabilis
Auctor
de
modo
quo
se
gerere
debet
director
erga
animam
quae
supra
ordinarium
modum
ad
perfectionem
vocatur
a
Deo
.
Et
circa
hoc
de
directoribus
rem
asserit
satis
exploratam
,
scilicet
,
quod
raro
inveniantur
patres
spirituales
qui
conformari
velint
extraordinario
spiritui
alicuius
animae
:
credono
,
dicit
venerabilis
Auctor
,
che
il
più
sicuro
sia
il
caminar
per
baso
e
trattenersi
nei
primi
rudimenti
e
tratar
di
cose
che
si
possino
palpare
, e
io
dico
che
questo
sia
meno
difficultoso
et
di
meno
travaglio
.
Nec
mirum
,
nam
cum
gratia
discretiva
spirituum
sit
admodum
rara
et
paucissimis
a
Deo
conferatur
,
illis
nimirum
qui
sunt
corde
humiles
,
mente
puri
ac
tentationibus
rariis
diutissime
probati
,
ut
ex
mente
S
.
Laurentii
Justiniani
recte
ponderat
cardinalis
Bona
,
lib
. de
discret
.
spirit
.
cap
.
2
n
.
4
,
non
nisi
raro
ac
difficulter
acquiescunt
directores
sublimiori
alicui
spiritui
,
in
cuius
directione
falli
vehementer
formidant
,
scientes
negotium
esse
valde
lubricum
,
fraudibus
etiam
,
dolis
,
illussionibus
,
periculis
laqueisque
(?)
obnoxium
.
Huis
veritatis
exempla
passim
invenimus
in
vitis
sanctorum
.
Ad
rem
praecitata
D
.
Theresia
immediate
post
praeallegatum
locum
,
inquit
:
Non
expavescat
director
,
nec
credat
impossibilia
esse
quae
audit
(
omnia
enim
possibilia
sunt
Domino
),
sed
fidem
augeat
,
et
humiliet
se
videns
quod
in
hoc
genere
plus
scientiae
communicat
Dominus
pauperrimae
ac
annosae
seminae
,
quam
ipsi
,
quantumvis
alioquin
sit
valde
scientificus
;
et
hac
humilitate
,
et
sibi
et
aliis
proderit
.
Experta
loquitur
et
ex
his
quae
passa
est
didicit
quae
ad
posterum
eruditionem
scriptis
tradidit
.
Praetera
venerabilis
Auctor
,
cui
iure
accomodari
potest
illud
sapientis
Eccles
.
cap
.
34
vir
in
multis
expertus
,
cogitabit
multa
,
quia
diuturna
experientia
ac
magno
labore
plurima
didicit
,
multa
apte
cogitavit
,
et
non
solum
de
communiter
,
sed
de
raro
etiam
in
via
perfectionis
contingentibus
sermonem
fecit
et
regulas
pro
singulis
optimas
praescripsit
.
Et
quidem
nullibi
Servus
Dei
vel
leviter
insinuavit
quae
revisor
non
bene
videtur
colligere
ex
eiusdem
verbis
,
nam
venerabilis
Auctor
expresse
loquitur
de
casu
aliquo
particulari
et
raro
contingenti
,
ex
quo
utique
non
licet
argumentum
sumere
pro
omni
alio
casu
,
ut
patet
ex
terminis
.
Sed
revisor
vim
facit
in
illis
verbis
venerabilis
Auctoris
: se
in
qualche
cosa
non
potesse
soggettarsi
.
At
revera
nihil
est
quod
jure
reprehendi
possit
in
hac
conditionali
assertione
:
nam
non
raro
contingit
quod
anima
nequeat
,
quantumvis
conetur
,
subiici
et
acquiescere
consilio
directoris
. De
hoc
praeclarum
exemplum
habemus
ex
vita
eiusdem
S
.
Theresiae
,
quae
cap
.
29
post
principium
disertis
verbis
testatur
se
nulla
vi
potuisse
resistere
quibusdam
visionibus
,
quas
non
bonas
sed
a
maligno
spiritu
profectas
credebant
directores
eiusdem
sanctae
.
Unde
subiungit
quod
etiamsi
membratim
corpus
eius
scinderetur
,
non
posset
credere
tales
visiones
esse
a
maligno
spiritu
,
uti
ipsius
spirituales
magistri
asseveranter
affirmabant
.
Merito
sane
dixit
S
.
Gregorius
,
28
Moral
.
c
.
2
:
Cum
per
semetipsum
Dominus
loquitur
, de
verbo
eius
sine
verbis
ac
syllabis
cor
docetur
,
quia
virtus
eius
intima
quadam
sublevatione
cognoscitur
.
Unde
spiritualis
homo
,
qui
utique
percipit
quae
sunt
Spiritus
Dei
,
quique
iudicat
omnia
,
iuxta
Apostolum
1
ad
Cor
.
cap
.
14
,
fortius
trahitur
a
voce
interna
supernae
virtutis
,
quam
ab
humano
et
externo
consilio
directoris
,
cui
tamen
zelo
humilitatis
in
omnibus
acquiescere
vellet
;
quare
venerabilis
Auctor
in
hoc
ipso
loco
salubriter
monet
:
bisogna
vivere
con
pavore
e
timore
,
et
in
quanto
sia
possibile
a
ciascheduno
operare
con
consiglio
e
lasciarsi
regolare
d
'
i
direttori
.
Sciebat
enim
Servus
Dei
monitum
sapientis
Ecclesiast
.
cap
.
32
dicentis
:
Fili
,
sine
consilio
nihil
facias
,
et
post
factum
non
paenitebis
.
Et
illud
sancti
Bernardi
,
Serm
.
77
in
Cantic
.:
seductori
dat
manum
,
qui
dare
disimulat
praeceptori
.
Hoc
generaliter
verum
est
,
sed
in
casu
aliquo
particulari
,
et
maxime
quoad
interna
spiritus
,
in
perfectis
datur
certus
modus
discretionis
,
quem
definiens
Joannes
Climacus
grad
.
26
ait
:
In
perfectis
est
cognitio
ex
divina
illustratione
orta
,
quae
obscura
quaeque
in
se
et
in
aliis
suo
lumine
illustrare
potest
.
Et
hi
quidem
,
ut
verbis
utamur
seraphicae
Magistrae
,
non
sine
consilio
operantur
,
sed
maiori
Domino
obediunt
,
et
securiori
magisterio
reguntur
.
Nec
censura
,
sed
laude
potius
videtur
digna
phrasis
illa
venerabilis
Auctoris
qua
saepe
ludos
vocitat
probationes
a
directoribus
nimium
forte
usitatas
ad
melius
dignoscendos
spiritus
sibi
ipsis
subditos
.
Sane
vox
ista
burla
,
qua
venerabilis
Auctor
utitur
,
in
proprietate
hispani
idiomatis
sonat
facere
rem
aliquam
specie
quidem
uni
fini
directam
,
revera
autem
ex
fine
et
intentione
contraria
;
sic
qui
per
jocum
percutit
amicum
,
non
intendit
amico
inferre
nocumentum
,
sed
amici
aequanimitatem
et
constantiam
quasi
in
adversis
experiri
,
unde
de
tali
italice
et
hispanice
dicitur
:
che
burla
.
Non
indignum
putavit
divina
sapientia
de
semetipsa
asserere
quod
ludit
in
orbe
terrarum
,
dum
variis
tentationibus
et
adversitatibus
probat
corda
filiorum
hominum
,
cum
quibus
esse
delicias
reputat
;
pulchre
igitur
apteque
directores
quasi
ludos
facere
dicuntur
,
dum
non
intentione
nocendi
,
sed
experiendi
arte
animas
sibi
subiectas
,
quasi
despiciendo
affligunt
et
contemnere
affectant
,
quas
vel
tunc
maxime
interna
veneratione
prosequuntur
.
Hac
arte
usus
aegregius
director
P
.
Bañez
mirifice
profuit
S
.
Theresiae
,
quam
cum
eius
confessarium
ageret
multum
humiliabat
ac
despiciebat
,
ut
habetur
initio
operum
eiusdem
sanctae
de
dist
.
viss
.
sy
.
4
.
Qua
in
re
molestum
non
sit
audire
aegregia
sane
verba
ven
.
nostri
Auctoris
,
quibus
miro
quodam
modo
explicat
utilitatem
probationum
,
quibus
animae
perfectae
saepe
a
directoribus
exercentur
,
ita
enim
inquid
:
Pare
,
Signore
(
loquitur
ad
Dominum
),
che
sia
gusto
vostro
che
questi
vostri
ministri
o
direttori
dell
'
anime
siano
ubbiditi
in
tutte
le
maniere
,
acciochè
soggetandosi
l
'
anima
in
queste
come
burle
,
impari
ad
essere
più
pronta
in
soggetarsi
nell
'
altre
cose
più
necessarie
, e
così
siano
rispettati
questi
vostri
ministri
in
tutte
l
'
occassioni
;
sicome
il
servo
prudente
è
fedele
che
si
mostra
pronto
ad
ubbidir
al
suo
padrone
,
etiamdio
quando
come
per
scherzo
per
probarlo
gli
commanda
qualche
cosa
.
Prosequitur
ibidem
venerabilis
Auctor
rem
aptissime
ac
solidissime
explicans
ac
mirabiliter
declarans
quam
sapienter
Deus
permittat
,
quod
interdum
opus
suum
ad
tempus
impediatur
cum
merito
servorum
eius
,
qui
dum
ex
obedientia
rem
Deo
gratam
facere
differunt
,
melius
a
Deo
disponuntur
,
ut
praefinito
tandem
tempore
opus
a
divina
sapientia
praeordinatum
,
quasi
sol
post
nubila
velut
de
impedimentis
triumphans
gloriosius
splendeat
,
simili
quodam
modo
doctrina
venerabilis
Auctoris
purior
solidiorque
apparet
ad
conspectum
contrariae
obiectionis
.
3º
loco
revisor
suggillare
videtur
improprietatem
sermonis
ubi
venerabilis
Auctor
scribit
:
che
certe
anime
di
spirito
più
elevato
si
perdon
'
in
Dio
.
Videtur
revisori
durus
hic
sermo
.
At
secundum
energiam
hispani
idiomatis
est
plane
magna
cum
proprietate
significativus
,
et
respondet
termino
anichilationis
,
quo
doctores
mystici
explicant
felicissimum
illum
statum
in
quo
anima
nec
memoriam
sui
nec
alterius
rei
praeter
Deum
habet
,
qui
status
consequitur
ad
mortem
mysticam
a
languore
amorio
causatam
,
et
ultimo
disponit
ad
transformationem
,
quae
est
supremus
gradus
,
in
quo
anima
,
quae
iam
proprium
vivere
et
esse
perdidit
,
ita
intime
Deum
induit
,
ut
divina
videatur
et
ut
talis
operetur
.
Unde
sancta
Theresia
,
cap
.
38
suae
vitae
circa
medium
,
eademmet
voce
hispanice
loquens
utitur
,
ubi
narrans
gloriosissimum
excessum
sui
spiritus
,
inquit
:
Già
l
'
anima
stava
in
tal
guisa
,
che
perdendo
se
istessa
;
hispanice
: Ya el
alma
estava
de tal
suerte
que
perdiéndose
a sí propia.
4º
loco
revisor
sagacissima
indagatione
,
vel
minutissima
quaeque
observans
,
obiicit
quod
venerabilis
Auctor
fol
.
26
videtur
habere
opinionem
valde
singularem
minusque
sanctorum
praxi
conformem
quantum
ad
usum
mortificationis
et
penitentiae
, de
quibus
Servus
Dei
ita
loquitur
:
Gettata
la
pietra
della
penitenza
et
accertato
il
tiro
,
et
havendo
colpito
Iddio
nella
forma
che
Sua
Divina
Maestà
avrà
ordinato
e
disposto
,
devono
moderarsi
queste
penitenze
e
mortificazioni
per
dare
luogo
all
'
anima
che
voli
e
camini
con
più
leggierezza
verso
Dio
.
Et
paulo
post
adiungit
: De
maniera
che
s
'
alla
contemplazione
fossero
d
'
impedimento
questi
cilizii
e
discipline
, le
lasci
e
ponga
aparte
.
Huiusmodi
consilium
existimat
revisor
non
esse
satis
tutum
,
utpote
parum
adaptabile
exemplis
magis
illustrium
sanctorum
,
qui
altissimae
contemplationis
munere
splenduerunt
,
nec
ideo
paenitentiae
exercitia
praetermiserunt
usque
ad
ultimum
vitae
spiritum
.
Enim
vero
doctrina
venerabilis
Auctoris
plena
est
prudentiae
salutaris
ac
providentissimae
circunspectionis
.
Noverat
enim
optimus
vitae
spiritualis
magister
paenitentiam
se
habere
ad
perfectionem
sicut
medium
ad
finem
,
ut
inquit
D
.
Thomas
,
3
p
.
q
.
85
art
.
6
ad
secundum
.
Unde
quia
in
mediis
conducentia
ad
finem
principaliter
attenditur
,
ideo
recte
certus
modus
in
paenitentis
exercendis
praefigitur
,
ne
medium
quasi
per
malum
usum
et
excessum
in
impedimentum
convertatur
.
Et
quidem
mortificationes
exteriores
, de
quibus
hic
loquitur
venerabilis
Auctor
,
maxime
pertinent
ad
statum
incipientium
,
ut
passim
tradunt
D
.
D
.
mystici
:
nam
,
ut
dicit
D
.
Gregorius
Magnus
,
6
Moral
.
cap
.
27
post
medium
,
cum
contemplationis
arcem
aliqui
tenere
desiderant
,
prius
se
in
campo
per
exercitium
operis
probent
,
ut
solicite
sciant
si
nulla
iam
mala
proximis
irrogant
, si
irrogata
a
proximis
aequanimiter
portant
, si
oblatis
bonis
temporalibus
nequaquam
mens
laetitia
solvitur
, si
subtractis
non
nimis
moerore
sauciantur
.
Ac
deinde
perpendant
,
sicut
ad
semetipsos
introrsus
redeunt
in
eo
,
quod
spiritualia
rimantur
,
nequaquam
secum
rerum
corporalium
umbras
trahant
,
vel
fortasse
tractas
manum
discretionis
abigant
.
Ex
quo
patet
mortificationes
exterioresque
paenitentias
,
quae
praecipue
ordinantur
ad
extirpationem
vitinum
et
passionum
moderationem
,
potius
pertinere
ad
statum
incipientium
et
proficentium
quam
ad
perfectorum
,
quorum
est
habere
iam
interiores
animae
passiones
compositas
et
ordinatas
.
Unde
recte
D
.
Thomas
inquit
loco
citato
q
.
82
art
.
3
in
corpo
:
potest
considerari
vita
activa
quamtum
ad
hoc
,
quod
interiores
animae
passiones
componit
et
ordinat
,
et
quantum
ad
hoc
vita
activa
adiuvat
ad
contemplationem
,
quae
impeditur
per
inordinationem
interiorum
passionum
.
Pertinet
ergo
ad
discretionem
magistri
vitae
spiritualis
prudenter
sapienterque
uti
mortificationibus
externis
,
et
iis
modum
praescribere
ne
mens
,
exterioribus
plus
iusto
dedita
,
in
internis
forte
deficiat
,
et
per
hoc
vita
activa
contemplativam
impediat
.
Manifestum
est
enim
(
inquit
ibidem
D
.
Thomas
)
quod
quantum
ad
ipsum
studium
et
exercitium
exteriorum
actionum
,
vita
activa
impedit
contemplativam
.
Quare
merito
cardinalis
Bona
, De
discretione
spirituum
cap
.
8
n
.
6
,
dixit
:
in
iis
autem
poenis
,
quae
ad
carnis
castigationem
voluntarie
assumuntur
,
illud
ante
omnia
servandum
,
quod
ab
antiquis
dictum
est
,
ne
quid
nimis
.
Nam
Dei
spiritus
medium
servat
,
et
discretionis
metas
non
excedit
.
Unde
,
secundum
monitum
Apostoli
,
notat
D
.
Bernardus
,
Serm
.
20
in
Canticum
:
Rationabile
debet
esse
obsequium
nostrum
,
nam
Deus
,
qui
sapientia
est
,
vult
se
amari
non
solum
dulciter
sed
et
sapienter
.
Et
huiusmodi
moderationem
maxime
commendat
D
.
Gregorius
,
dicens
lib
.
30
Moral
.
cap
.
14
:
sic
necesse
est
,
ut
artem
quisque
continentiae
teneat
,
quatenus
non
carnem
,
sed
vitia
carnis
occidat
:
nam
plerumque
dum
plus
iusto
caro
restringitur
,
etiam
ad
exercitationem
boni
operis
enervatur
,
ut
adorationem
quoque
,
vel
praedicationem
non
sufficiat
.
Denique
doctrina
venerabilis
Auctoris
in
hac
parte
adeo
est
communis
,
et
a
prudentibus
directoribus
praxi
recepta
,
ut
defensione
nostra
minime
indigeat
.
5º
loco
revisor
nimis
scrupulose
observat
quod
venerabilis
Auctor
fol
.
34
parum
apposite
scribit
:
Che
Lot
fu
imbriacato
dalle
sue
figliuole
per
non
fare
cosa
dovuta
.
Cum
scribere
debuisset
:
per
fare
cosa
non
dovuta
.
Levis
profecto
obiectio
,
cum
positio
negationis
ante
verbum
magis
emphatica
sit
,
maioremque
vim
habeat
significandi
malitiam
inebriationis
,
quae
de
sua
natura
non
solum
efficit
quod
homo
aliquam
rem
indebitam
aut
pravam
operetur
,
verum
etiam
quod
nihil
operetur
debito
et
ordinato
modo
.
Unde
de
ebrio
apte
dicitur
:
che
non
fa
cosa
dovuta
, o con
il
dovuto
modo
.
6º
loco
videtur
reprobare
revisor
stylum
venerabilis
Auctoris
,
qui
fol
.
46
appellat
simplices
parumque
prudentes
directores
,
qui
animas
sibi
subiectas
indiscrete
affligunt
et
mortificant
duriusque
tractant
.
At
revera
, si
attente
consideretur
argumentum
venerabilis
Auctoris
in
praesenti
loco
,
ubi
generaliter
loquendo
,
et
nullum
in
particulari
nominando
,
agit
de
directoribus
,
qui
non
solum
indiscrete
,
sed
crudeliter
etiam
cruciant
spirituales
personas
sibi
ultro
subiectas
,
facile
unusquisque
comperiet
servum
Dei
non
dure
,
sed
modeste
potius
de
talibus
fuisse
locutum
.
Acrie
enim
reprehensione
digni
sunt
qui
quasi
dominantes
potestate
abutuntur
,
et
inferiorum
obedientiam
torquent
in
obedientium
damnum
,
quique
quantum
in
ipsis
est
non
solum
suffocant
spiritum
,
verum
etiam
semitam
perfectionis
horrore
replent
.
Unde
legimus
in
saepe
laudata
vita
S
.
Theresiae
,
cap
.
29
,
quod
Dominus
,
velut
iratus
quibusdam
directoribus
eiusdem
sanctae
qui
eam
dure
vexabant
,
patientissimae
virgini
aliquando
dixit
:
va
, e
dittegli
che
già
questo
è
tyrannia
.
7º
loco
revisor
adducit
verba
venerabilis
Auctoris
ex
fol
.
51
ubi
affirmat
:
che
non
è
possibile
mortificare
tutto
l
'
huomo
interiore
et
esteriore
sinchè
nell
'
huomo
non
vi
entri
Iddio
e
l
'
anima
si
unisca
con
lui
,
perchè
allora
non
vi
sono
più
tenebre
, e sino a tanto
che
dura
questa
unione
,
non
è
possibile
vi
siano
.
Videtur
revisori
servum
Dei
nomine
tenebrarum
voluisse
exprimere
desolationes
internas
animae
et
absentiam
sponsi
,
quas
non
esse
incompatibiles
cum
statu
perfectae
unionis
recte
revisor
asserit
apteque
probat
exemplo
sanctarum
animarum
,
quae
in
maxima
spiritus
desolatione
ardentius
esto
insensibilius
Deo
fruebantur
.
Respondemus
quod
venerabilis
Auctor
in
praesenti
loco
non
de
tenebris
in
hoc
sensu
sumptis
loquitur
:
non
enim
latuit
expertissimum
mysticum
huiusmodi
tenebras
esse
compatibiles
cum
statu
perfectae
unionis
.
Unde
per
tenebras
venerabilis
Auctor
mystico
idiomate
intelligit
quas
D
.
D
.
mystici
appellant
maculas
.
Et
aequidem
maculae
non
sonant
ut
apud
scolasticos
culpam
,
sed
purum
impedimentum
,
cui
interdum
,
citra
omnem
culpam
,
obnoxia
est
anima
et
a
plena
Dei
communicatione
arcetur
,
ut
docet
beatus
Joannes
a
Cruce
et
explicatur
in
Cattena
Mystica
col
.
1
propos
.
1
. De
tenebris
in
hoc
sensu
acceptis
veraciter
affirmat
venerabilis
Auctor
quod
non
plene
deficiunt
usque
dum
anima
Deo
perfecte
uniatur
,
et
quod
tali
unione
permanente
exulant
ab
anima
tenebrae
huiusmodi
:
ex
permanentia
enim
alicuius
formae
in
subiecto
aliquo
recte
colligitur
defectus
eorum
,
quae
adventum
eiusdem
formae
impediebant
.
Quod
autem
venerabilis
Auctor
sub
hac
acceptione
sermonem
faciat
de
tenebris
in
praesenti
loco
,
manifeste
convincitur
ex
verborum
contextu
,
quippe
ibi
contraponit
huiusmodi
tenebras
perfectae
mortificationi
totius
interioris
ex
exterioris
hominis
:
ex
quo
patet
quod
per
tenebras
intelligit
aliqualem
defectum
talis
perfectae
mortificationis
,
quem
diximus
maculam
mystici
appellant
.
8º
loco
revisor
non
satis
probare
videtur
monitum
venerabilis
Auctoris
,
qui
fol
.
53
docet
directores
non
debere
impensius
scrutare
anteactam
vitam
animae
,
cuius
directionem
assumunt
.
Quod
utique
consilium
adeo
illimitate
traditum
videtur
non
satis
tutum
,
nam
directores
tenentur
probare
spiritus
,
quod
melius
fieri
non
posse
videtur
quam
diligentissime
examinando
totum
vitae
cursum
animae
dirigendae
per
viam
perfectionis
.
Sed
huiusmodi
obiectioni
ipsemet
revisor
adequatam
solutionem
paravit
,
dum
ingenue
fatetur
servum
Dei
in
praesenti
loco
sermonem
facere
de
personis
valde
perfectis
etiam
sufficienter
probatis
,
quas
utique
non
expedit
importune
molestare
praeteritorum
memoria
; tales
enim
animae
,
utpote
velociter
iam
currentes
per
angustam
perfectionis
semitam
,
non
debent
retro
aspicere
,
sed
ubi
est
impetus
spiritus
gradiri
,
nec
cum
ambulant
,
reverti
.
Huiusmodi
consilium
etiam
ab
ipso
revisore
laudatur
,
unde
non
est
cur
hic
immoremur
.
9º
similiter
loco
revisor
solvit
obiectionem
quam
facit
,
ex
eo
quod
venerabilis
Auctor
fol
.
54
reprehendit
directores
,
qui
animas
contemplativas
importune
vexant
paenitentiis
et
mortificationibus
exterioribus
(!).
Recte
enim
animadvertit
ex
fol
.
62
quod
venerabilis
Auctor
in
iis
reprehendit
excessum
,
qui
est
utique
reprehensibilis
.
Et
in
nullo
casu
reprobat
servus
Dei
talia
exercitia
cum
debita
moderatione
praestita
.
10º
loco
,
ubi
venerabilis
Auctor
fol
.
64
colligit
:
che
queste
infermità
,
che
chiamano
deliquii
de
servi
di
Dio
,
non
si
devono
curare
e, se si
cureranno
,
non
ha
da
essere
col
mangiare
e
bevere
.
Notat
revisor
quod
non
raro
expediet
confesarium
ieiunia
servorum
Dei
cum
discretione
relaxare
.
Et
hanc
utique
discretionem
nec
in
hoc
loco
nec
in
alio
quopiam
servus
Dei
negat
,
solumque
asserit
deliquia
servorum
Dei
,
utpote
a
languore
virium
spiritualium
animae
ortum
habentia
,
aut
medicari
non
debere
carnalibus
medicinis
,
aut
si
medicantur
,
id
fieri
non
debere
aut
cibo
aut
potu
corporali
.
Verba
venerabilis
Auctoris
digna
sunt
,
quae
attente
meditentur
et
directorum
cordibus
imprimantur
:
pretendono
(
inquit
),
non
cognoscendo
la
virtù
di
questi
spirituali
deliquii
,
rimediarli
et
curarli
dandogli
nome
e
titolo
d
'
infermità
,
obligando
a
queste
persone
a
mangiar
e
bevere
replicate
volte
più
di
quello
che
son
solite
e
dormire
e
spasarsi
;
et
in
ciò
le
causano
grandi
mali
,
l
'
uno
perchè
le
levano
l
'
infermità
,
della
quale
dice
san
Paolo
che
causa
fortezza
,
l
'
altro
perchè
,
levando
le
forze
all
'
anima
,
danno
più
vigore
al
corpo
,
il
quale
con
magior
impetu
si
rivela
contro
lo
spirito
. Un
altro
male
è
non
cognoscere
che
questi
deliquii
non
sono
fiachezza
,
ma
bensì
una
vittoria
che
l
'
anima
riporta
contro
il
corpo
,
erigendosi
la
raggione
contro
la
sensualità
e lo
spirito
contro
la
carne
. E
questa
vittoria
per
lo
sforzo
che
l
'
accompagna
,
causa
nel
corpo
tremori
e
questi
deliquii
,
i
quali
non
procedono
di
difetto
di
mangiar
o
bevere
.
In
quibus
verbis
sola
prudentia
carnis
,
quae
mors
est
,
aut
sapientia
huius
mundi
,
quae
stultitia
est
apud
Deum
,
aliquid
reprehensione
dignum
fortasse
inveniet
.
Sed
enim
venerabilis
Auctor
vera
sapientia
ac
prudentia
plenus
,
sapientissime
ac
prudentissime
ibidem
dixit
quod
hominibus
vere
mundo
crucifixis
ac
mortius
sufficit
pro
cibo
esus
panis
et
aquae
potus
,
unde
subiungit
: si
lasci
la
paura
e
s
'
intenda
che
questi
deliquii
non
sono
parossismi
di
morte
,
ma
bensì
un
dolce
sogno
et
infermità
de
vita
.
11º
loco
obiicit
revisor
quod
venerabilis
Auctor
videtur
supponere
sanctum
Joannem
Baptistam
fuisse
natura
angelicum
,
ex
eo
quod
fol
.
96
probare
intendens
hominem
insigniter
nequam
,
quem
usitato
sermone
hispani
appellant
demonio
encarnado
,
plus
interdum
praevalere
adversus
alium
hominem
quam
daemon
ipse
,
exemplum
ponit
in
sanctissimo
Praecursore
,
qui
cum
angelus
bonus
fuerit
,
et
boni
angeli
in
caelo
adversus
malignos
spiritus
praevaluerint
,
nihilominus
a
vili
faemina
,
veluti
a
daemonio
incarnato
,
fuit
victus
ac
decapitatus
.
Supponit
et
merito
revisor
,
qui
tam
rigide
verba
singula
exagitat
,
servum
Dei
sanissimo
sensu
locutum
fuisse
in
praesenti
discursu
.
Et
quidem
sanctum
Joannem
Baptistam
fuisse
natura
angelicum
et
de
illorum
numero
qui
,
ut
Origines
tom
.
5
In
Joannem
somniavit
,
fieri
homines
voluerunt
,
ut
omnium
Domino
carne
induto
eadem
corporis
similitudine
inservirent
,
error
fuit
huius
vetustissimi
doctoris
,
quem
posterorum
nemo
amplexatus
est
.
Unde
mirum
profecto
esset
si
hoc
novissimo
oevo
,
in
quo
vel
memoria
talis
erroris
vix
apud
homines
extat
,
imputaretur
venerabili
Auctori
,
qui
omnino
alienus
,
imo
forte
ignarus
origeniani
absurdi
,
id
de
Praecursore
asseruit
,
quod
catholice
de
eo
negari
non
potest
:
scilicet
,
fuisse
angelum
,
et
angelum
bonum
,
hoc
nomine
a
Spirito
Sancto
per
os
Malachiae
cap
.
3
insignitum
,
ut
testatur
Dominus
noster
Jesus
Christus
in
Evangelio
Matthei
cap
.
11
.
Unde
Alapide
merito
dixit
de
fide
esse
,
quod
sanctus
Joannes
fuit
ille
angelus
de
quo
Malachias
propheta
vaticinatus
est
.
Jam
si
Joannes
pleno
ore
vocari
angelus
potest
,
et
angelus
utique
bonus
,
consequens
est
ut
(
servata
semper
nominis
similitudine
)
eidem
adaptari
valeant
bonorum
angelorum
attributa
.
Sic
enim
quia
per
gratiam
filii
Dei
nominamur
,
et
sumus
,
consequenter
communicamus
proprietatibus
propriis
et
naturalis
filii
Dei
;
unde
recte
dicimus
divinae
consortes
naturae
,
et
haeredes
Regni
caelestis
,
tanquam
cohoeredes
Christi
.
Cum
ergo
proprium
sit
bonorum
angelorum
esse
spiritibus
superbis
potentiores
,
ut
bene
probat
venerabilis
Auctor
ex
praelio
magno
facto
in
caelo
,
haud
immerito
talem
virtutis
praeminentiam
Joanni
uti
angelo
bono
adscribit
,
ex
indeque
constanter
allegoriae
inhaerendo
,
legitime
concludit
quod
probare
intendit
,
scilicet
,
angelum
bonum
, de se
fortiorem
ac
vincitorem
daemonis
,
fuisse
quasi
victum
a
daemonio
incarnato
,
id
est
, a
faemina
nequam
.
12º
loco
gratis
revisor
criminatur
quod
servus
Dei
,
loquens
de
dotibus
superiorum
regulariorum
,
dixerit
:
particolarmente
fra
religiosi
e
fratri
scalzi
devono
i
prelati
essere
santi
e
buoni
e
timorati
.
Male
apud
revisorem
audit
illud
particolarmente
.
Verum
hic
loquendi
modus
adeo
frequens
est
et
usitatus
,
ut
reprehendi
iure
nequeat
vel
a
censore
nimium
critico
.
Hinc
dicimus
:
dedecet
christianos
avaritia
,
sed
magis
ecclesiasticos
viros
,
et
plus
adhuc
viros
religiosos
,
qui
omnia
pro
Christo
reliquerunt
.
Et
iterum
:
praelati
regulares
debent
longe
abesse
a
moribus
phariseorum
,
qui
dicunt
et
non
faciunt
;
et
praecipue
quodammodo
superiores
strictioris
observantiae
,
quibus
per
leges
non
permittitur
vel
minimum
singularitatis
et
diversitatis
relative
ad
subditos
.
Hoc
multis
suadere
studet
propriis
filiis
venerabilis
Auctor
in
praesenti
loco
,
et
plane
laudabiliter
. Si
superiori
d
'una
religione
riformata
(
dicit
venerabilis
Auctor
loco
a
revisore
allegato
fol
.
100
),
come
più
frequenti
nell
'
essercicio
dell
'
orazione
,
in
essa
imparano
la
compassione
, la
benignità
, la
clemenza
et
il
trato
soave
et
amoroso
verso
i
loro
sudditti
,
perchè
nella
medessima
orazione
hanno
un
maestro
celestiale
e
divino
,
il
qual
gli
insegna
a
sufrir
e
tolerar
et
a
caricare
sopra
le
proprie
spalle
la
peccora
smarrita
.
In
13º
loco
ad
fol
.
136
lin
.
10
revisor
supplet
aliquid
quod
deesse
existimat
in
littera
servi
Dei
.
Sed
enim
,
quod
revisor
supplet
,
facile
prudens
lector
subintelligit
.
Unde
liquet
sensus
ex
adiunctis
.
14º
loco
observat
revisor
quod
servus
Dei
locum
allegat
ex
psalmo
145
additis
verbis
,
quae
in
Vulgata
nostra
canonica
editione
non
reperiuntur
.
Sed
venerabilis
Auctor
,
qui
dum
haec
scripsit
,
omnium
rerum
summa
inopia
laborabat
nec
libros
ad
manus
habebat
,
ex
promptuario
praeadquisitae
eruditionis
,
beneficio
memoriae
,
quae
facile
labitur
,
divitias
doctrinae
suae
velut
furtive
prae
angustia
temporis
proferebat
.
Unde
non
mirum
si
interdum
non
tam
verba
quam
verborum
sensum
exarabat
.
Praetera
venerabilis
Auctor
videtur
allegare
simul
et
explicare
locum
psalmi
,
quapropter
verbis
istis
:
exibit
spiritus
eius
et
revertetur
in
terram
;
loco
termini
suam
,
ibi
positi
,
adiungit
: de
qua
sumptus
est
;
qua
addittione
optime
exposuit
,
cur
sua
dicatur
terra
.
Unde
ad
rem
Lorinus
hic
inquit
:
Reversionis
in
terram
causa
redditur
,
quia
homo
de
illa
sumptus
est
,
pulvisque
in
pulverem
revertitur
(
Gen
.
3
,
19
).
Unde
legimus
Ecclesias
.
12
,
7
:
Reverti
pulverem
in
terram
suam
,
unde
erat
,
et
spiritum
redire
ad
Deum
,
qui
dedit
illum
.
15º
loco
notatur
a
revisore
quaedam
inversio
verborum
orationis
Dominicae
facta
a
venerabilis
Auctore
pag
.
155
ad
illa
verba
:
fiat
voluntas
tua
sicut
in
caelo
et
in
terra
,
quae
servus
Dei
vulgari
sermone
ita
exposuit
:
sia
fatta
la
vostra
volontà
così
in
cielo
come
in
terra
.
Attamen
ipsemet
revisor
ex
adiuncta
explicatione
dictorum
verborum
recte
colligit
quod
huiusmodi
error
, si
error
vocandus
est
,
sit
pure
materialis
.
Imo
absque
ullo
prorsus
errore
possunt
talia
verba
legitimo
sensu
usurpari
,
ut
revisor
ipse
advertit
.
Unde
concludit
:
Questo
però
non
voglio
crederlo
,
né
giudicarlo
errore
in
un
servo
di
Dio
così
grande
,
ma
che
sarà
stato
un
trascorso
di
penna
quella
trasposizione
di
parola
.
Et
sane
res
foret
omnino
mirabilis
quod
in
tantum
virum
cadere
utcumque
posset
ignorantia
orationis
Dominicae
.
16º
loco
bene
revisor
observat
defectum
unius
termini
pag
.
156
,
quem
ex
contextu
verborum
unusquisque
facile
deprehendet
.
17º
loco
ad
pag
.
177
,
ubi
venerabilis
Auctor
loquitur
de
divina
gratia
sub
methaphora
olei
,
displicet
revisori
frasis
qua
utitur
servus
Dei
,
dum
de
gratia
ipsa
nimis
improprie
loqui
videtur
dicens
che
machia
,
et
de
apostolis
:
che
restarono
machiati
con la
grazia
;
absurde
enim
videtur
frasis
huiusmodi
,
quatenus
per
illam
datur
intelligi
gratiam
divinam
hominem
maculare
,
cum
revera
ea
sit
quae
veras
maculas
peccatorum
abstergit
.
Ceterum
huiusmodi
obiectio
facili
negotio
diluitur
si
observetur
quod
vox
hispana
,
qua
venerabilis
Auctor
utitur
,
ambigua
est
,
et
significat
non
solum
maculam
proprie
dictam
,
quae
est
labes
inficiens
et
sordidans
vestem
,
vel
aliquid
aliud
,
verum
etiam
quemlibet
colorem
rei
cuique
de
novo
advenientem
,
quo
interdum
res
ipsa
non
solum
non
deturpatur
,
verum
etiam
magis
pulchra
decoraque
redditur
.
Unde
macula
hispanice
in
bonam
et
malam
partem
promiscue
accipitur
iuxta
qualitatem
materiae
de
qua
agitur
.
Generice
vero
apud
hispanicos
maculare
idem
sonare
solet
ac
tingere
.
Et
sub
hac
acceptione
vocem
usurpat
venerabilis
Auctor
in
praesenti
loco
.
Ei
quidem
methaphorice
loquendo
non
incongrue
dicitur
gratiam
divinam
internum
hominem
abluere
,
dealbare
,
pulchrumque
ac
decorum
reddere
.
Unde
Apocalypsi
dicitur
quod
sancti
laverunt
stolas
suas
et
dealbaverunt
eas
in
sanguine
agni
;
hoc
est
,
concientias
suas
puras
reddiderunt
et
sanctificaverunt
per
merita
et
sanguinem
Christi
,
ut
ibi
exponit
Menochius
.
Similiter
iustificationes
sanctorum
,
quae
per
infussionem
divinae
gratiae
fiunt
,
Apocalypsi
cap
.
19
comparantur
byssino
candidissimi
coloris
.
Quare
sicut
per
methaphoram
de
gratia
asseritur
animam
coloratam
efficere
,
dicitur
similiter
illam
tingere
et
quassi
maculosam
reddere
,
quatenus
,
scilicet
,
eadem
gratia
,
quae
hominem
iustificat
,
omnigena
virtute
simul
exornat
.
Unde
satis
ad
rem
nostram
Lauretus
in
Sylva
Allegoriarum
verbo
macula
ex
glossa
ordinaria
Genes
.
30
per
maculosum
in
ovibus
Jacob
, varias
justorum
virtutes
designatas
asserit
.
Nec
dissentiunt
S
.
Ambrosius
,
lib
.
2
De
Jacob
.
cap
.
4
et
6
,
et
Gregorius
,
lib
.
21
Moralium
cap
.
1
,
qui
per
virgas
variegatas
,
seu
maculosas
Jacob
,
intelligunt
varia
sanctorum
exempla
,
quae
dum
intuemur
,
iis
similes
virtutum
et
haeroicorum
operum
proles
edimus
et
efficimus
.
Ex
quo
patet
etiam
apud
scriptores
sacros
nomen
macula
bono
sensu
non
raro
accipi
et
exponi
.
18º
loco
ex
pag
.
179
huius
libri
revisor
arguit
singularitatis
et
novitatis
allatam
expositionem
a
servo
Dei
ad
locum
psalmi
108
:
Et
induit
maledictionem
sicut
vestimentum
,
et
introivit
sicut
aqua
in
interiora
eius
,
et
sicut
oleum
in
ossibus
eius
.
Ubi
venerabilis
Auctor
, si
non
erronea
,
saltem
voluntaria
et
admodum
impropria
interpretatione
,
ut
revisor
existimat
,
per
ossa
,
in
quibus
sicut
oleum
maledictio
introivit
,
Deum
intelligit
.
Ubi
rursus
revisor
observat
,
Deum
minime
esse
posse
obiectum
maledictionis
passivae
;
unde
comprehendere
nequit
quo
pacto
impii
contra
Deum
maledictio
introire
dicatur
in
ossibus
, si
per
ossa
Deus
intelligatur
.
Verum
enim
vero
huismodi
obiectio
,
quae
primo
aspectu
,
et
ea
specie
qua
a
revisore
proponitur
,
valde
difficilis
apparet
,
minime
dificultatem
involvere
deprehendet
quisquis
verba
venerabilis
Auctoris
attente
perspiciet
.
Postquam
enim
venerabilis
Auctor
de
proprietatibus
olei
mystica
acceptione
disseruit
,
et
variarum
unctionum
tropologicas
significationes
pulchre
explicavit
,
sequentem
discursum
apposuit
: Se la
grazia
divina
è
com
'un
oglio
che
distacca
l
'
anima
dalle
cose
terrene
,
il
peccato
e la
colpa
la
distacca
dalle
cose
celestiali
; e
perciò
Davide
chiamò
il
peccato
oglio
e
aqua
dicendo
:
penetrò
dentro
del
peccatore
la
malvacità
come
aqua
e
nell
'
ossa
sua
come
oglio
.
Vediamo
perché
come
aqua
dentro
de lo
stomaco
,
che
son
l
'
interiora
dell
'
huomo
, e
come
oglio
dentro
dell
'
ossa
.
Dico
che
l
'
oglio
a
chi
lo
vuol
bevere
gli
causa
astio
e
nausea
; e
per
mostrare
che
senza
nausea
et
astio
,
cioè
senza
veruna
dificoltà
,
offendono
i
gran
peccatori
Iddio
,
dice
il
propheta
che
intrò
in
essi
il
peccato
come
aqua
,
come
se
dicesse
che
bevon
la
malvacità
e con
summa
facilità
peccano
et
offendono
Iddio
.
Ma
poichè
il
peccato
entrò
nei
peccatori
come
l
'
aqua
,
pare
che
ivi
se
trasforma
in
oglio
per
ciò
che
opera
,
come
questo
licuore
,
distaccando
l
'
anima
da
Dio
,
il
qual
se
chiama
osso
perchè
,
quando
il
huomo
stà
in
grazia
del
Signore
,
non
vi
è
un
osso
così
forte
né
tanto
attacato
alla
carne
come
il
giusto
sta
unito
con
Dio
; e
quando
pecca
,
resta
,
come
carne
distaccata
dell
'
osso
,
molle
e
senza
fortezza
.
Mox
, si
placet
,
libremus
partes
singulas
praefati
discursus
,
et
nihil
penitus
vel
occulatissimus
censor
inveniet
quod
iure
in
eo
sugillare
possit
.
Inprimis
,
quod
servus
Dei
nomine
maledictionis
peccatum
intelligat
,
omni
plane
absurdo
vocat
,
quinimo
ea
fortasis
est
huius
sacri
textus
aptior
intelligentia
,
namque
maledictio
per
metonymiam
pro
peccato
ponitur
,
cum
ipsa
sit
effectus
peccati
.
Deinde
pro
peccatore
,
qui
induit
maledictionem
sicut
vestimentum
,
recte
intelligitur
sceleratissimus
quisque
,
qui
circumquaque
iniquitate
plenus
est
,
et
quasi
culpis
involutus
.
Quod
autem
eius
generis
peccatores
iniquitatem
velut
aquam
bibant
,
id
plane
frasi
omnimo
sacra
et
in
divinis
litteris
expressa
,
sapientisssime
dixit
venerabilis
Auctor
.
Quod
vero
iniquitas
,
quae
facile
ut
aqua
a
peccatore
bibitur
,
sicut
oleum
vim
habeat
penetrandi
totum
hominem
,
et
pertingere
usque
ad
divissionem
et
separationem
creaturae
a
Creatore
,
reddens
totum
hominem
carneum
,
instabilem
,
fluidum
et
quasi
ab
ossibus
penitus
denudatum
,
id
est
,
expoliatum
a
vera
fortitudine
,
quae
ex
Dei
praesentia
et
amicitia
provenit
homini
iusto
,
id
non
insulse
,
inepte
aut
absurde
,
sed
discrete
,
apte
et
pulchre
dictum
est
a
venerabili
Auctore
,
qui
bene
noverat
luce
contemplationis
asiduae
malitiam
peccati
et
deplorabiles
effectus
quos
causat
in
homine
,
quem
separat
a
Deo
eius
fortitudine
.
Quod
denique
per
ossa
Deus
ipse
non
absurde
intelligi
valeat
,
id
satis
perspicue
tradit
famosus
auctor
allegoriarum
Sacrae
Scripturae
,
nimirum
Hieronymus
Lauretus
,
qui
verbo
os,
ossis
diserte
[
et
]
discrete
ait
, os
allegorice
divinitatem
significare
posse
,
ibidemque
ex
doctrina
sanctorum
doctorum
expresse
addit
quod
Christus
dicitur
os
Ecclesiae
,
quia
dat
illi
fortitudinem
.
Unde
liquet
quod
allegorica
intelligentia
,
qua
servus
Dei
exposuit
praefatum
psalmi
locum
,
nihil
singularitatis
aut
novitatis
continet
,
utpote
quae
neutiquam
adhorret
a
vera
ratione
similitudinis
et
a
recepta
expositorum
Sacrae
Scripturae
doctrina
.
In
19º
,
20º
et
21º
locis
nullam
difficultatem
nobis
obiicit
revisor
,
sed
tantum
aliquot
calami
lapsus
observat
ex
defectu
unius
aut
alterius
termini
,
obvio
cuique
librum
mediocri
attentione
legenti
.
Sane
venerabilis
Auctor
proprias
lucubrationes
,
ut
votis
et
importunis
filiorum
praecibus
satisfaceret
,
conscripsit
,
atque
multis
curis
distentus
ac
viribus
factus
castigatius
exarare
nequaquam
potuit
.
Ultimo
demum
loco
ex
lectione
huius
libri
revisor
observat
servum
Dei
raro
allegare
doctrinas
sanctorum
Patrum
,
nec
saepe
mentionem
facere
Beatissimae
Virginis
Mariae
,
quem
ter
solum
in
discursu
huius
operis
nominat
cum
simplici
titulo
Virginis
,
at
quam
videtur
revisori
saepius
et
honoratius
debuisse
nominare
,
utpote
quae
ipsa
est
exemplar
perfectionis
,
ad
cuius
altitudinem
servus
Dei
praesenti
opere
doctrinis
et
exemplis
hominum
gressus
dirigere
satagit
.
Ad
hanc
ultimam
et
multiplicem
obiectionem
sigillatim
respondemus
.
Primo
,
circa
defectum
allegationum
,
quod
venerabilis
Auctor
non
librorum
suffragio
,
sed
solius
memoriae
benefitio
,
praesentem
librum
scripsit
,
quare
non
nisi
difficulter
admodum
poterat
illum
allegationibus
exornare
,
quod
interdum
in
aliquorum
libris
non
minus
habere
solet
ostentationis
quam
utilitatis
.
Maxime
,
quia
in
praesenti
tractatu
venerabilis
Auctoris
esto
frequens
et
expressa
mentio
sanctorum
doctorum
minime
habeatur
,
habentur
tamen
opes
doctrinae
eorundem
,
cum
vix
aliqua
sententia
a
servo
Dei
in
hoc
opere
proferatur
,
quae
non
sit
prorsus
conformis
communi
doctrinae
sanctorum
;
et
,
quod
potissimum
librum
huiusmodi
reddit
commendabilem
,
est
frequentissima
et
ad
propositum
valde
accommodata
allegatio
Sacrae
Scripturae
,
et
ex
hoc
inexhauribili
fonte
ipse
venerabilis
Auctor
fluenta
doctrinae
suae
instar
aliorum
doctorum
toto
pectore
hausit
.
Praetera
,
apud
hispanos
,
cum
de
Sanctissima
Dei
genitrice
mentio
fit
,
Virgo
simpliciter
per
anthonomasiam
nominatur
,
sicut
apud
italos
la
Madonna
;
et
hoc
titulo
excellentissimae
virginitatis
quasi
anthonomastice
dictae
,
credit
nec
immerito
natio
insigniter
catholica
,
atque
erga
Dei
Matrem
flagrantissima
devotione
affecta
,
honorifficentissime
compellare
Sanctissimam
Deiparam
,
cuius
tot
sunt
dotes
quod
caelo
sydera
.
Unde
eius
excellentissima
attributa
mille
vocabulis
exprimi
vix
possunt
,
at
vero
inter
alia
titulus
Virginis
non
parum
eminet
,
nec
eidem
purissimae
Dominae
minus
placet
.
Denique
ardentissima
devotio
servi
Dei
erga
Sanctissimam
Dei
genitricem
non
ex
hoc
libro
probari
debet
,
cum
iam
plenissime
fuerit
probata
multis
idoneis
documentis
et
testibus
fidedignis
.
Sane
cum
argumentum
huius
libri
minime
sit
laudes
Deiparae
contexere
,
sed
vitae
mysticae
difficultates
explicare
et
regulas
pro
perfectione
adipiscenda
proponere
,
abs
re
,
et
veluti
affectate
replicaretur
a
servo
Dei
mentio
Virginis
,
cuius
licet
vita
inclyta
cunctas
illustret
ecclesias
,
adeo
tamen
sublimis
et
eminens
fuit
,
ipsasque
superexcellens
quorumlibet
hominum
perfectiones
,
ut
potius
admiranda
quam
imitanda
fidei
nostrae
proponi
debeat
.
Unde
apud
auctores
,
qui
doctrinam
mysticam
tradidere
,
raro
nec
nisi
obiter
solet
mentio
fieri
Beatissimae
Virginis
Mariae
,
praeterquam
dum
occasione
narrandi
aliquam
vissionem
vel
aliquod
vitae
ipsius
mysterium
pro
materia
meditationis
exponendi
,
eius
mentionem
facere
ad
propositum
occurrit
.
Haec
pauca
,
credimus
,
abunde
sufficere
,
ut
evictis
obiectionibus
a
docto
revisore
pro
iniuncto
sibi
munere
factis
,
doctrina
huius
libri
iuvet
,
et
aliorum
ab
eodem
venerabili
Auctore
conscriptorum
,
velut
de
camino
probationis
purior
eggressa
,
nitidius
splendidiusque
fulgeat
.
Omnia
tamen
dicta
subiecta
intelligantur
purgatissimo
Eminentiae
Vestrae
iudicio
,
cuius
sacram
purpuram
demisissime
deosculor
.
Romae
in
conventu
Sancti
Caroli
ad
Quatuor
Fontes
Ordinis
Discalceatorum
Sanctissimae
Trinitatis
Redemptionis
Captivorum
die
23
februarii
1725
.
Fr
.
Michael
a
S
.
Joseph
,
Commissarius
Generalis
"
17
.
III
- "
Suffragium
alterius
teologi
,
pariter
ab
Emo
.
Ponente
consultato
"
18
.
"
Ex
verbis
ven
.
Auctoris
a
Postulatore
allatis
paragrapho
Respondemus
,
videlicet
non
ne
parli
più
con
essi
,
prohibetur
animae
cor
aperire
directori
in
non
essentialibus
minime
a
directore
intellectis
.
Haec
prohibitio
merito
censori
displicet
,
utpote
opposita
regulae
communiter
traditae
a
magistris
spiritus
,
ne
anima
decipiatur
non
subiiciendo
se
in
iis
quae
interius
contingunt
,
licet
parvi
momenti
,
cum
de
iis
quae
appellantur
coselle
semper
valeat
dubitari
,
vera
ne
sint
an
falsa
.
Hinc
ad
cavendam
deceptionis
foveam
,
quam
satanas
a
modicis
fodere
incipit
transfigurando
se
in
angelum
lucis
etiam
in
minimis
,
humile
consilium
optimum
remedium
est
iuxta
ea
quae
censor
observat
.
Sane
testimonium
S
.
Theresiae
non
probat
Postulatoris
intentum
,
quia
nulla
prohibitio
fit
animae
directae
,
sed
seraphica
tota
est
in
solandis
directoribus
,
ne
se
crucient
si
non
intelligant
.
Nullum
autem
aptius
remedium
tradidisset
S
.
Theresia
hoc
in
loco
in
gratiam
directorum
,
quam
prohibere
animabus
in
via
perfectionis
ambulantibus
propriis
directoribus
aperire
ea
quae
ipsi
non
capiunt
.
Hoc
S
.
Theresia
non
docuit
.
Imo
dum
hortatur
directores
ne
se
ipsos
crucient
,
ne
praesumant
,
ne
spiritus
extinguant
,
ut
fidem
augeant
,
ut
se
humilient
...
insinuare
videtur
ea
,
quae
non
intelligunt
,
saepissime
audire
;
non
audirent
autem
quin
communicarentur
.
Num
.
2º
Hic
sermonem
esse
de
extraordinario
statu
animae
convenit
etiam
Postulator
.
Venerabilis
Auctor
ultro
admittit
animam
minime
posse
in
aliquo
casu
subiici
directori
,
causamque
assignat
:
Perchè
lo
Spirito
e
parola
di
Dio
non
si
può
legare
né
trattenere
,
hoc
est
,
quia
Deus
ubi
vult
spirat
et
Verbum
Dei
non
est
alligatum
.
Sane
anima
si
nequit
subiici
directoris
consilio
,
quia
a
Spiritu
Dei
acta
in
partem
oppositam
judicio
directoris
,
cur
venerabilis
Auctor
tradit
: se
non
puol
resistere
?
Nunquid
voci
Dei
interius
loquentis
resistendum
est
?
Addit
: se
non
puol
resistere
, si
lasci
trasportare
,
perchè
quando
sia
il
demonio
...
Timet
ergo
num
sit
spiritus
Dei
malus
an
bonus
.
Sub
hoc
timore
tutum
consilium
minime
est
dicere
: si
lasci
trasportare
,
quia
implicite
et
conditionate
se
exponeret
periculo
consentiendi
daemoni
.
Consentire
autem
daemoni
,
permittente
etiam
Deo
,
in
anima
agenti
,
semper
est
malum
.
Subiungit
:
giacchè
non
l
'
ebbe
,
cioè
la
colpa
,
nell
'
ammettere
il
tal
spirito
.
Hoc
verbum
ammettere
praesupponit
libertatem
in
eo
qui
admittit
. De
Christo
Domino
S
.
Leo
(
Serm
.
11
de
Pass
.
Domini
)
dicit
:
Admisit
in
se
impias
manus
furentium
.
Non
ergo
quit
daemon
impune
admitti
.
Veneror
factum
S
.
Theresiae
dicentis
quod
etiam
si
membratim
corpus
eius
scinderetur
,
non
posset
credere
tales
visiones
esse
a
maligno
spiritu
.
Audiamus
autem
S
.
Bonaventuram
(De
Profect
.
Relig
.,
lib
.
2
cap
.
76
)
in
extraordinario
casu
revelationum
et
visionum
,
videlicet
quod
aliqui
seducuntur
in
eis
,
putantes
esse
a
Deo
,
quod
forte
phantastica
deceptio
est
...
In
omnibus
ergo
revelationum
vel
visionum
generibus
magna
cautela
habenda
est
,
ne
falsa
pro
veris
,
noxia
pro
salutaribus
,
exigua
pro
eximiis
et
incerta
pro
certis
recipiantur
...
Aliis
autem
videtur
esse
securius
talia
non
quaerere
,
oblatis
non
cito
credere
,
deceptionis
foveam
cavere
.
Aliquando
etiam
oblata
velut
minus
fructuosa
parvi
pendere
:
ut
si
vera
sint
, se
habeant
indifferenter
ab
ea
; si
falsa
,
non
innitantur
eis
,
ne
decipiantur
.
Haec
S
.
Bonaventura
.
Recolamus
verba
venerabilis
Auctoris
: se
non
puol
soggettarsi
.
Potest
esse
casus
ut
anima
certo
iudicet
visiones
,
quas
habet
, a
Deo
esse
,
adeo
ut
nequeat
,
ut
ipse
ait
,
iudicio
confessarii
se
submittere
sentientis
oppositum
.
Hoc
in
casu
,
iuxta
S
.
Bonaventuram
,
debet
se
indifferenter
habere
,
quia
minus
fructuosae
sunt
;
verum
si
timeat
eas
a
daemone
esse
,
non
debet
inniti
eis
.
Haec
regula
non
concordat
cum
hac
: se
non
puol
resistere
, si
lasci
trasportare
;
ex
altera
parte
ex
D
.
Bonaventura
(
Dietae
salutis
,
tit
.
6
de
Donis
,
cap
.
2
),
ille
qui
dat
consilium
caeteris
paribus
,
debet
praeponere
expediens
damnoso
,
facile
difficili
,
certum
incerto
,
securum
periculoso
.
Parag
.
Nec
censura
.
Vocabulum
hoc
burla
, si
idem
est
ac
facere
rem
aliquam
,
specie
quidem
uni
fini
directam
,
revera
autem
ex
fine
et
intentione
contraria
,
ut
explicat
Postulator
,
hispanice
valeret
dicere
Deum
lusisse
quando
tentavit
Abraham
, de
quo
S
.
Ambrosius
dicit
:
Tentatur
ut
fortis
,
probatur
ut
fidelis
,
cum
revera
eum
tentaverit
,
non
ut
filium
occideret
,
sed
ut
probaret
fidem
,
obedientiam
et
affectum
.
Sane
directores
spiritus
,
dum
probant
animas
perfectas
vel
ad
perfectionem
tendentes
,
non
iocant
,
imo
cum
maxima
serietate
procedunt
;
siquidem
dignitas
operis
iocos
excludit
,
ac
proinde
etiam
terminos
.
Num
.
4º
Paenitentiae
exteriores
,
quia
impedimento
minime
fuerunt
sanctis
a
censore
relatis
,
quominus
cum
Deo
conversarentur
et
in
illum
transirent
per
contemplationis
excessum
,
per
hoc
precise
,
hoc
est
:
per
dar
luogo
all
'
anima
che
vuoli
...
non
est
opus
moderatione
,
cum
simul
coniunctae
steterint
in
praefatis
sanctis
mortificatio
carnis
rigurosa
et
altissima
elevatio
spiritus
.
Insuper
valde
difficile
est
in
praxi
determinare
tempus
pro
tali
moderatione
servanda
,
quia
valde
difficile
est
scire
:
d
'
aver
colpito
Iddio
nella
forma
che
Sua
Divina
Maestà
avrà
ordinato
e
disposto
.
Ulterius
,
cum
dicat
D
.
Bonaventura
(
Medit
.
Vitae
Christi
,
cap
.
26
):
Tempore
infirmitatis
non
est
locus
contemplationis
,
nisi
Dominus
faceret
de
gratia
speciali
;
sequitur
locum
esse
contemplationis
tempore
infirmitatis
si
Deus
faceret
de
gratia
speciali
,
igitur
etiam
tempore
paenitentiarum
erit
locus
contemplationis
si
Dominus
faceret
de
gratia
speciali
.
Idcirco
per
hoc
simpliciter
che
l
'
anima
ha
colpito
Iddio
,
moderari
debere
exercitia
mortificationum
,
minime
video
;
ex
quo
siquidem
,
quod
anima
Deum
attigerit
nullum
per
se
insurgit
contemplationis
impedimentum
.
Attamen
certum
est
mortificationes
carnis
mitigandas
esse
iuxta
mensuram
virium
carnis
et
spiritus
,
dicente
praecitato
doctore
(
Pharetrae
,
lib
.
2
cap
.
17
):
sed
ne
quid
nimis
,
alioquin
reprimendus
est
fervor
immoderatus
,
ne
noceat
unitati
,
serviat
indiscretioni
.
Num
.
7º
Postulator
docte
ac
mystice
explicat
tenebras
pro
macula
quadam
absque
omni
culpa
,
quae
sit
purum
impedimentum
perfectae
communicationis
Dei
,
ex
quo
sit
aliqualis
defectus
perfectae
mortificationis
.
Censor
asserit
ex
contextu
ibi
sermonem
esse
de
tenebris
,
quas
mystici
appellant
desolationes
internas
vel
absentia
sponsi
.
Hae
tenebrae
nullam
habent
incompatibilitatem
cum
unione
Dei
et
animae
;
idcirco
censerem
ut
aliquis
maxime
peritus
in
lingua
Auctoris
iudicium
ferret
de
quibus
tenebris
loquatur
,
an
in
sensu
Postulatoris
,
an
in
sensu
censoris
,
cum
magna
valde
intercedat
differentia
et
longe
diversum
faciendum
iudicium
.
Num
.
8º
Quoties
directori
constat
animam
ambulare
per
viam
unitivam
vere
ac
recte
,
quod
idem
est
ac
ascendere
ad
osculum
oris
vel
dilectum
in
desideriis
amoris
attingere
,
prudenter
iudicari
poterit
director
animam
gradatim
ad
unitivam
ascendisse
,
nam
regulariter
loquendo
,
nemo
de
repente
fit
summus
,
hoc
est
,
prius
sistendo
se
in
osculo
pedis
per
dolorem
de
peccatis
,
deinde
in
osculo
manus
per
recordationem
beneficiorum
Dei
;
quibus
praemissis
osculis
praesumptuosa
minime
dicenda
est
anima
si
ad
unitivam
aspiret
.
Cum
igitur
hic
supponatur
esse
sermonem
de
anima
incedente
per
viam
unitivam
,
iam
intercesserit
necesse
est
,
seque
excreverit
vere
ac
recte
in
osculo
pedis
ac
manus
;
non
est
ergo
vexanda
anima
circa
modum
quo
se
gesserit
in
via
purgativa
ac
illuminativa
.
Caeterum
ex
quo
satanas
transfigurat
se
in
angelum
lucis
,
regulariter
loquendo
,
probandi
sunt
spiritus
an
ambulent
in
spiritu
et
veritate
.
Num
.
10º
Venerabilis
Auctor
dicit
:
I
deliquii
non
si
devono
curare
.
Deliquia
oriuntur
ex
languore
nempe
cum
anima
in
illum
,
quem
diligit
,
liquescit
,
et
in
se
ipsa
tota
languescit
,
ut
dicat
:
fulgite
me
floribus
,
stipate
me
malis
,
quia
amore
langueo
[
Cant
2
,
5
].
Crescente
enim
virtute
mentis
,
decrescit
fortitudo
corporis
.
Supposito
carnis
languore
ex
deliquiis
orto
,
et
per
consequens
maxima
corporis
debilitate
,
seraphicus
Doctor
(
S
.
Bonav
.,
pag
.
173
, De
septem
itiner
.
aeternit
.)
monet
hanc
quaestionem
sic
:
Quaerunt
autem
devoti
aliquando
ex
devotionis
vehementia
corpore
debilitati
,
utrum
sit
melius
debilitatem
corporis
potius
subire
...
vel
prae
nimia
debilitate
se
abstrahere
a
devotione
et
spiritum
extinguere
et
exterioribus
occupationibus
se
dare
pro
corporis
relevatione
.
Ad
hoc
,
ait
S
.
Doctor
,
salvo
meliori
consilio
,
videtur
consulendum
nimis
debilibus
,
quod
interdum
possunt
se
utiliter
substrahere
a
studio
devotionis
...
Hinc
,
iuxta
consilium
S
.
Bonaventurae
,
possunt
ac
debent
curari
deliquia
ob
relictam
debilitatem
corporis
,
vel
ne
valde
debilitatur
propter
rationem
,
quam
ibi
adducit
prudentissimus
mysticus
,
videlicet
,
quia
utilius
est
ad
horam
temperantius
frui
gratia
devotionis
,
quam
omnino
exhaustis
viribus
et
destructa
virtute
naturali
totaliter
eam
perdere
,
et
irrecuperabiliter
carere
...
Cum
igitur
constet
per
deliquia
valde
debilitari
corpus
,
corpore
debilibus
consulendum
est
,
ex
S
.
Doctore
, se
abstrahere
a
devotione
,
spiritum
extinguere
et
exterioribus
occupationibus
se
dare
pro
corporis
relevatione
.
Hoc
autem
totum
species
remedii
est
.
Ac
proinde
hi
non
si
devono
curare
,
absolute
prolatum
,
aliquam
moderationem
admittit
.
Num
.
11º
Ex
quo
Postulator
minime
redarguat
revisorem
de
intelligentia
libri
a se
traducti
,
convenio
in
sententiam
censoris
,
videlicet
,
quod
verba
Auctoris
,
in
sensu
obvio
accepta
,
hunc
naturalem
sensum
praeseferunt
,
scilicet
S
.
Joannem
Baptistam
angelum
fuisse
ex
numero
eorum
qui
in
caelis
praelium
magnum
facere
et
malos
angelos
vicere
.
Hunc
sane
intellectum
ingerunt
verba
Auctoris
simpliciter
et
,
ut
sonant
,
accepta
.
Omnis
autem
error
procul
sit
a
mente
venerabilis
Auctoris
.
Num
.
12º
S
.
Bonaventura
dicit
(De
sex
alis
seraphim
,
cap
.
2
,
p
.
88
fin.):
Et
fortasse
ideo
in
tali
similitudine
sanctissimo
Patri
nostro
Francisco
in
illa
gloriosa
visione
Dominus
apparuit
,
quando
eum
passionis
suae
stygmatibus
insignivit
,
ut
ostenderet
sic
alatos
spiritualiter
esse
debere
,
qui
eius
familiae
utiliter
prae
esse
deberent
.
Hoc
autem
absque
invidia
dictum
est
.
Hinc
et
verba
venerabilis
Auctoris
in
bonam
partem
accipienda
sunt
.
Num
.
17º
Vidi
Vocabularium
Hispanum
Laurentii
Franciosini
,
ubi
hi
macchia
hispanice
varie
accepta
sonat
praecise
maculam
eo
prorsus
sensu
,
quo
usurpatur
italice
,
quod
minime
convenire
gratiae
potest
.
Quod
si de
gratia
valeat
dicere
animam
tingere
et
maculosam
reddere
,
hispanice
posset
proferri
Virginem
plenam
esse
macularum
,
Christum
Agnum
esse
maculosum
et
Ecclesiam
esse
maculatam
.
Hoc
sane
pias
aures
offenderet
.
Num
.
18º
Psaltes
commemorat
execrationes
et
aerumnas
praedictas
adversus
homines
ingratos
.
Unde
subiectum
de
quo
loquitur
est
homo
ingratus
,
qui
sibi
accersivit
haec
mala
,
videlicet
maledictionem
;
et
hac
similitudine
indicat
afflictiones
eius
exteriores
per
vestimentum
et
interiores
per
aquam
et
oleum
,
ut
significaret
dolorem
medullitus
et
perseveranter
penetraturum
viscera
et
ossa
:
foris
et
intus
.
Maledictio
ergo
intrabit
ut
aqua
viscera
peccatoris
et
penetrabit
ut
oleum
.
Licet
autem
nomine
ossis
veniat
fortitudo
,
possitque
applicari
Deo
in
aliquo
alio
sensu
;
minime
tamen
in
explicatione
psalmi
108
,
nisi
cum
errore
vel
saltem
valde
improprie
. De
uno
enim
et
eodem
peccatore
asserit
propheta
,
quod
induet
maledictionem
,
quod
maledictio
introivit
sicut
aqua
...
et
sicut
oleum
...".
IV
- "
Corduben
.
Beatificationis
et
Canonizationis
Servi
Dei
Ven
.
Patris
Joannis
Baptistae
a
Conceptione
,
fundator
fratrum
Discalceatorum
Ssmae
.
Trinitatis
Redemptionis
Captivorum
.
Emmo
et
Rmo
Domino
Cardinali
Barberino
.
Alia
responsiones
pro
parte
postulatoris
causae
,
quibus
primae
magis
corroborantur
,
et
ab
obiectionibus
alterius
perdocti
censoris
defenduntur
.
Emme
ac
Rme
Domine
Placuit
Em
.
Vrae
.
benigne
commitere
alteri
censori
examen
responsionis
factae
pro
parte
postulatoris
causae
ad
quasdam
19
obiectiones
propositas
ab
uno
ex
revisoribus
seu
censoribus
operum
nostri
servi
Dei
,
ut
nimirum
theologica
severitate
iuditium
ferret
super
eadem
responsiones
.
Ipse
autem
censor
pro
iniuncto
sibi
munere
volens
obiectiones
ipsas
(
ut
videtur
)
iam
plene
evacuatas
aliqualiter
instaurare
et
praestitas
solutiones
quodammodo
infringere
,
nonnullas
dificultates
movit
,
quas
breviter
et
efficaciter
discutere
ac
removere
oportet
.
Primo
,
igitur
ex
allatis
in
responsione
parag
.
Respondemus
censor
colligit
quod
prohibetur
animae
cor
aperire
directori
in
non
essentialibus
minime
a
directore
intellectis
.
Sed
enim
huiusmodi
collectio
non
videtur
satis
legitima
aut
doctrinae
nostri
servi
Dei
aliquo
modo
consentanea
.
Dum
enim
venerabilis
Auctor
ibi
ita
monet
:
non
ne
parli
più
,
hoc
est
,
non
amplius
loquatur
,
manifestum
est
non
prohibere
absolute
loqui
sive
cor
directori
aperire
,
sed
caute
admodum
omninoque
prudenter
in
allatis
verbis
evidenter
supposuit
obligationem
aperiendi
directori
illas
res
exiguas
et
veluti
parvi
momenti
,
quas
venerabilis
Auctor
cosette
ibidem
appellavit
.
Unde
Ven
.
Auctor
nullibi
unquam
dixit
:
non
ne
parli
di
queste
cosette
con
i
direttori
,
sed
:
non
ne
parli
più
.
Quo
sane
consilio
prudentissime
cavet
,
ne
anima
,
quae
iam
vel
in
minimis
cor
directori
aperuit
,
nec
a
directore
intelligi
potuit
,
eum
amplius
inutiliter
molestet
et
seipsam
anxietate
non
pro
futura
cruciet
. Si
enim
anima
nunquam
desisteret
,
nec
finem
aliquando
imponeret
communicationi
et
repetitioni
illarum
exiguarum
rerum
non
essentialium
,
quas
forte
non
iam
semel
directori
exposuit
et
ab
eodem
non
intelligi
aut
potius
negligi
,
experimento
didicit
;
quid
aliud
,
rogo
,
efficeret
,
nisi
directorem
suum
importune
vexare
?
In
eodem
loco
censor
observat
,
quod
allegata
a
postulatore
doctrina
sanctae
Theresiae
non
facit
pro
anima
dirigenda
,
sed
pro
directoribus
,
quos
ibidem
instavit
.
Ad
quod
tamen
in
promptu
responsio
est
:
nam
ea
,
quae
ad
instructionem
directorum
recte
traduntur
,
sapienter
etiam
aplicantur
animae
perfectae
et
plurimorum
judicio
diuturnaque
experientia
probatae
. Si
enim
ex
testimonio
seraphicae
magistrae
director
debet
animam
sibi
subiectam
non
despicere
in
his
quae
ipse
non
intelligit
,
sed
eam
potius
Deo
regendam
ac
gubernandam
relinquere
,
sane
etiam
poterit
ipsa
anima
tali
monitu
praeventa
,
tanquam
salubri
consilio
erudita
,
non
amplius
sermonem
facere
cum
directore
de
his
quae
iam
pridem
ipsi
patefecit
,
quaeque
director
ipse
minime
curavit
,
atque
humiliter
confidenterque
recurrere
ad
intimum
Dei
magisterium
,
ut
in
responsiones
dicebatur
.
Neque
anima
,
quae
in
talibus
circunstantiis
hoc
modo
se
gerit
,
aliquid
revera
facit
aut
contra
aut
praeter
salutarem
directionem
;
immo
potius
id
efficit
,
quod
pro
talibus
circunstantiis
prudenter
monent
spiritualis
vitae
magistri
.
Num
.
2º
ex
verbis
servi
Dei
per
extensum
in
responsione
relatis
,
censor
infert
quod
in
sententia
venerabilis
Auctoris
sit
licitum
pro
aliquo
saltem
casu
resistere
voci
Dei
interius
loquentis
.
Ad
hoc
autem
facile
respondetur
,
quod
spiritus
veraciter
humilis
,
qui
omnia
sua
opera
salutari
timore
veretur
,
quique
alterius
prudentiae
et
regimini
libenter
subiicitur
,
non
solum
licite
,
verum
etiam
laudabiliter
,
imo
et
heroice
solet
conari
sive
velle
resistere
interioribus
animae
motibus
ex
superioris
imperio
aut
consilio
,
etiam
quando
tales
motus
a
Deo
esse
ineffabili
quadam
certitudine
deprehendit
.
Ad
tam
miram
spiritus
docilitatem
et
subiectionem
retulit
venerabilis
Auctor
quae
ibidem
dixit
: Se
non
puol
resistere
, si
lasci
trasportare
.
Per
quae
verba
id
aperte
innuit
,
quod
prudentia
spiritus
humilibus
corde
maxime
commendat
.
Neque
proprie
loquendo
,
qui
ita
resistit
dicendus
est
Deo
resistere
,
sed
potius
velle
cohibere
proprium
iuditium
de
hoc
quod
Deus
loquatur
,
ut
per
omnimodam
negationem
sui
proprium
sensum
, si
fieri
possit
,
deponat
et
contrariam
directoris
opinionem
induat
.
Quid
in
hoc
reprehensione
dignum
inveniet
,
qui
ex
evangelio
novit
tanto
opere
commendatam
a
caelesti
nostro
Magistro
puerilem
simplicitatem
ac
docilitatem
?
Non
minus
levia
videntur
quae
ibidem
censor
obiicit
adversus
illa
verba
venerabilis
Auctoris
: Se
non
puol
resistere
, si
lasci
trasportare
,
perchè
,
quando
sia
il
demonio
,
etc
.,
ex
quibus
censor
huiusmodi
efformavit
discursum
:
timet
ergo
num
sit
spiritus
Dei
malus
an
bonus
.
Sub
hoc
timore
totum
consilium
minime
est
dicere
: si
lasci
trasportare
,
quia
implicite
et
conditionate
se
exponeret
periculo
consentiendi
daemoni
.
Ego
sane
non
video
,
qua
ratione
possit
appellari
consensus
animae
ipsa
impotentia
resistendi
interiori
motui
?
Sane
anima
,
quae
directoris
consilio
acquiescere
toto
conamine
volens
,
restitit
quantum
potuit
,
ut
improbatum
a
directore
motum
reprimeret
,
nihil
ultra
debuit
facere
et
non
fecit
,
ut
reatum
evaderet
deceptionis
.
Praeterea
notum
est
non
omne
operari
cum
timore
includere
periculum
imputabile
deceptionis
:
alioquin
quomodo
beatus
Job
laudabiliter
dixisset
:
Verebar
omnia
opera
mea
? [
9
,
28
].
Unde
sancti
viri
(
inquit
D
.
Gregorius
lib
.
5
Moral
.
cap
.
6
)
cum
mala
superant
,
sua
etiam
bene
gesta
formidant
,
ne
cum
bona
agere
appetunt
, de
actionis
imagine
fallantur
;
ne
pestifera
tabes
putredinis
sub
boni
specie
lateat
coloris
sciunt
enim
,
quia
corruptionis
adhuc
pondere
gravati
diiudicare
bona
subtiliter
nesciunt
,
et
cum
ante
oculos
extremi
examinis
regulam
deducant
,
haec
ipsa
in
se
non
numquam
,
et
quae
aprobant
metuunt
,
et
tota
quidem
mente
interna
desiderant
,
sed
tamen
de
incertitudine
operum
trepidi
,
quo
gradiuntur
,
ignorant
.
In
eodem
loco
censor
videtur
contraponere
,
allegato
in
responsione
facto
,
S
.
Theresiae
generalem
doctrinam
seraphici
doctoris
S
.
Bonaventurae
.
In
qua
quidem
nihil
prorsus
invenio
aut
tali
facto
contrarium
aut
verbis
nostri
servi
Dei
oppositum
.
Nam
quod
ibi
S
.
Doctor
tradit
dicens
:
aliquando
etiam
oblata
,
velut
minus
fructuosa
parvi
pendere
,
ut
si
vera
sint
, se
habeant
indifferenter
ad
ea
; si
falsa
,
non
innitantur
eis
,
ne
decipiantur
,
minime
quidem
adaptari
potest
casui
nostro
,
nam
hic
non
agimus
de
statu
animae
sub
quo
indiferenter
se
habere
potest
,
sed
sub
quo
a
spiritu
agitur
et
ita
fortiter
ac
vehementer
,
ut
etiam
volens
nequeat
motum
,
quem
patitur
,
cohibere
et
a se
abiicere
.
Omitto
sermonem
facere
de
proprietate
vocis
ammettere
,
quam
censor
inquit
libertatem
praesuponere
in
eo
qui
admittit
.
Cum
enim
de
mente
ac
de
sensu
venerabilis
Auctoris
liquido
nobis
constet
pernotoria
alia
verba
,
frustra
de
unius
voculae
magis
minusve
propria
significatione
contenderemus
.
3º
loco
non
videtur
censor
acquiescere
velle
hii
quae
dicta
sunt
in
responsione
parag
.
nec
censura
circa
vocabulum
burla
,
quo
servus
Dei
utitur
ad
explicandas
duriores
probationes
,
quibus
directores
exercere
solent
animas
sibi
ipsis
subiectas
.
Unde
arguit
vocabulum
hoc
burla
, si
idem
est
ac
facere
rem
aliquam
specie
quidam
uni
fini
directam
,
revera
autem
ex
fine
et
intentione
contraria
,
ut
explicat
postulator
,
hispanice
valeret
dicere
Deum
lusisse
,
quando
tentavit
Abraham
,
etc
.,
cum
revera
eum
tentaverit
non
ut
filium
occideret
,
sed
ut
probaret
fidem
,
obedientiam
et
affectum
.
Cuius
tamen
argumenti
assumptum
sine
ullo
prorsus
inconvenienti
concedimus
,
nam
si
poetae
dicere
licuit
:
ludit
in
humanis
divina
sapientia
rebus
20
, si
rursus
sapientissime
ipsa
Dei
sapientia
affirmavit
quod
ludit
in
orbe
terrarum
,
curni
dicemus
Deum
lusisse
,
cum
Abraham
proprii
filii
immolationem
imperavit
?
Sane
, si
Deus
ludit
in
orbe
terrarum
,
ludit
utique
cum
electis
suis
,
maxime
autem
cum
amicitioribus
et
dilectioribus
,
nam
ludus
proprie
est
amici
ad
amicum
.
Miror
porro
quod
vocabulum
burla
tam
indecens
censori
videatur
,
postquam
ea
legit
in
responsione
,
quae
ibidem
a
postulatore
sunt
allatae
; si
enim
sine
dedecore
,
imo
decentissime
dicitur
de
divina
sapientia
ludos
facere
,
nec
eius
supereminens
dignitas
21
aut
iocos
aut
iocorum
terminos
excludit
,
cur
absque
serietatis
iactura
et
sine
despectu
dignitatis
directorum
non
licuit
servo
Dei
aserere
,
quod
directores
quasi
iocos
faciunt
dum
dirigendas
animas
multiplici
probationum
genere
experiuntur
?
Num
.
4º
censor
bene
probat
composibilitatem
rigorosae
mortificationis
carnis
et
altissimae
spiritus
elevationis
.
Sed
hanc
ipsam
servus
Dei
et
theorice
et
practice
optime
novit
,
nam
utramque
usque
ad
ultimum
vitae
spiritum
miro
quodam
modo
coniunxit
.
Ceterum
,
quia
non
eadem
mensura
dona
Dei
hominibus
distribuuntur
,
nec
omnes
id
possunt
quod
aliqui
uberiori
gratia
Dei
adiuti
potuerunt
,
idcirco
venerabilis
Auctor
recte
sapienterque
monuit
macerationis
carnis
et
exteriorum
mortificationum
mitigationem
,
quoties
illae
impedimento
essent
nobiliori
actui
vitae
contemplativae
.
Num
.
8º
censor
admittit
ac
probat
allatam
in
responsione
explicationem
mysticarum
tenebrarum
.
Dubitat
tamen
an
revera
venerabilis
Auctor
tenebras
in
hoc
sensu
usurpaverit
,
an
potius
in
alio
intento
a
primo
censore
,
scilicet
,
pro
desolatione
interna
animae
causata
ex
absentia
sponsi
.
Sed
vero
videtur
procul
debere
esse
omne
dubium
,
quippe
,
ut
advertitur
in
responsione
,
servus
Dei
huiusmodi
tenebras
expresse
contraponit
perfectae
mortificationi
totius
interioris
et
exterioris
hominis
,
cui
utique
minime
contraponitur
aut
desolatio
animae
aut
absentia
sponsi
,
sed
potius
aliqualis
defectus
praedictae
mortificationis
;
quamquam
negari
non
possit
,
quod
illative
ipse
defectus
mortificationis
possit
etiam
appellari
absentia
sponsi
non
simpliciter
,
sed
secundum
quid
talis
,
sumpta
,
scilicet
,
pro
defectu
intimae
et
perfectae
unionis
,
cuius
impedimentum
est
quilibet
defectus
mortificationis
.
Posito
enim
huiusmodi
defectu
,
recte
arguitur
aliqualis
absentia
sponsi
,
quo
plene
non
fruitur
,
qui
in
negatione
sui
invenitur
aliqualiter
defectuosus
.
Dicta
a
postulatore
in
responsione
nº
9
ne
utiquam
videntur
a
censore
improbari
,
quare
nihil
addere
oportet
.
Decimo
loco
censor
adducit
doctrinam
seraphici
doctoris
S
.
Bonaventurae
,
ubi
inquit
:
Salvo
meliori
consilio
videtur
consulendum
nimis
debilibus
,
quod
interdum
possunt
se
utiliter
subtrahere
a
studio
devotionis
.
Ex
qua
censor
recte
infert
posse
ac
debere
curari
22
deliquia
ob
relictam
debilitatem
carnis
,
vel
ne
valde
debilitetur
.
Ceterum
nusquam
noster
servus
Dei
tam
prudens
consilium
reprobavit
;
multo
minus
in
praesenti
loco
,
ubi
nihil
penitus
dicit
de
debilibus
aut
de
debilitate
ex
deliquiis
relicta
in
corpore
,
sed
solum
de
ipsis
deliquiis
, de
quibus
vere
affirmat
non
esse
corporales
infirmitates
,
quae
curari
debeant
corporalibus
medicinis
. Contra
illos
ergo
quia
deliquia
spiritus
tanquam
morbos
carnis
carnaliter
medicari
solent
,
militant
ea
quae
venerabilis
Auctor
hoc
loco
prudenter
ponderat
verbis
in
responsione
per
extensum
adductis
.
Cum
hoc
autem
optime
stat
,
quod
utilius
sit
ad
horam
temperantius
frui
gratia
devotionis
,
quam
omnino
exhaustis
viribus
et
destructa
virtute
naturali
,
totaliter
eam
perdere
et
irrecuperabiliter
carere
,
iuxta
prudentissimum
monitum
praelaudati
sancti
doctoris
divi
Bonaventurae
.
Quod
si
haec
cessatio
a
devotionis
exercitio
loco
remedii
prudenter
adhiberi
potest
,
quod
minime
inficior
,
non
tale
remedium
noster
Dei
servus
ullatenus
exclusit
,
sed
illa
solum
corporalia
medicamenta
,
indiscrete
adhiberi
solita
per
excessum
cibi
et
potus
,
ut
in
praesentiarum
expresse
tradit
. De
cetero
ex
terminis
omnino
verum
est
spiritualia
deliquia
non
exigere
medicamenta
corporalia
,
quamquam
contingere
possit
,
praesertim
in
debilioribus
,
quod
crescente
virtute
mentis
,
caro
infermetur
et
egeat
medicinae
auxilio
.
Num
.
11º
censor
obiicit
quod
verba
venerabilis
Auctoris
in
sensu
ovio
accepta
hunc
naturalem
sensum
praeseferunt
,
scilicet
,
S
.
Joannem
Baptistam
angelum
fuisse
ex
numero
eorum
qui
in
caelo
praelium
magnum
facere
et
malos
angelos
vicere
.
Ad
hoc
tamen
satis
dictum
est
in
responsione
,
et
alias
censor
ipse
nobiscum
fatetur
omnem
errorem
procul
esse
a
mente
venerabilis
Auctoris
.
Solum
addimus
quod
usitato
loquendi
modo
vulgo
saepe
dicitur
,
etiam
de
homine
virtutis
plenitudinem
praedicto
:
questo
è
un
angelo
di
paradiso
. E
converso
autem
de
homine
nequam
:
questo
è
un
angelo
,
ma
di
quelli
che
cadettero
dal
cielo
.
Neutra
porro
harum
locutionum
ingerit
sensum
de
eo
,
quod
vel
primus
sit
per
naturam
angelus
de
numero
beatorum
,
vel
secundus
de
illorum
numero
qui
ceciderunt
.
Allegata
a
postulatore
num
.
12º
non
solum
censor
probat
,
verum
etiam
magis
confirmat
testimonio
S
.
Bonaventurae
,
quapropter
aliquid
dictis
adiungere
minime
est
necesse
.
Num
.
17º
circa
significationem
vocabuli
macchia
,
quod
in
responsione
dictum
est
,
hispanice
in
bonam
et
malam
partem
promiscue
usurpari
,
iuxta
qualitatem
materiae
de
qua
agitur
,
censor
allegat
Vocabularium
Hispanum
Laurentii
Franciosini
,
ubi
macchia
hispanice
varie
accepta
sonat
praecise
maculam
,
eo
prorsus
sensu
quo
usurpatur
italice
,
quod
minime
convenire
gratiae
potest
.
Ad
hoc
autem
dicimus
quod
non
solum
hispanice
,
sed
etiam
italice
et
latine
locutiones
methaphoricae
distinguuntur
a
vocum
significatione
propria
et
litterali
;
quare
non
oportet
quaerere
tales
locutiones
in
linguarum
dialectis
,
nam
allegoriae
non
a
lexico
,
sed
ab
hominum
sensu
et
rerum
similitudine
ac
proportione
communiter
desumi
solent
.
Constat
insuper
quod
allegoricae
locutiones
illi
solum
interdum
male
sonant
,
qui
loquentis
sensum
non
satis
percipit
et
translatam
cum
propria
significatione
confundit
.
Sic
nimirum
qui
verba
Apostoli
:
petra
autem
erat
Christus
,
secundum
propriam
significationem
acciperet
,
foede
utique
erraret
;
erraret
tamen
non
ex
vitio
loquentis
,
sed
ex
propria
crasaque
ignoratione
.
Praeterea
sine
reprehensione
ulla
Hugo
Cardinalis
In
epist
.
2ª
ad
Thessal
.
cap
.
5
col
.
3
dixit
de
charitate
,
quae
in
plurimorum
theologorum
sententia
a
gratia
est
indistincta
,
quod
habet
plures
maculas
,
quia
omnia
bona
aliorum
coniungit
sibi
per
congratulationem
.
Et
concludit
:
vel
maculae
charitatis
sunt
,
quas
determinat
Apostolus
prima
Cor
.
cap
.
13
:
charitas
patiens
est
,
benigna
est
,
etc
.
Similiter
non
vitio
tribuitur
eruditissimi
Berchorii
,
quod
dixerit
:
maculositatem
nihil
aliud
esse
,
nisi
coloris
varietatem
,
quae
ut
communiter
signat
in
bono
,
quamvis
aliquando
significet
in
malo
.
Ex
quo
patet
non
solum
absque
absurdo
,
verum
etiam
sine
ulla
prorsus
novitate
,
bono
sensu
dici
posse
:
Virginem
plenam
esse
macularum
,
et
Christum
Agnum
esse
maculosum
.
Ultimo
demum
loco
censori
displicet
expositio
illa
moralis
,
quam
venerabilis
Auctor
proposuit
circa
verba
psal
.
108
,
ea
,
scilicet
, de
causa
quod
,
ubi
psalmista
videtur
expresse
loqui
de
peccatore
,
noster
servus
Dei
Deo
tanquam
subiecto
maledictionis
tribuit
,
quod
non
Deo
,
sed
peccatori
unice
potest
sine
error
applicari
.
Caeterum
allata
a
servo
Dei
expositio
non
solum
omni
errore
caret
,
sed
insuper
acumine
plena
est
,
et
ita
pulchre
ad
mores
instruendos
composita
,
ut
non
reprehensibilis
,
sed
potius
videatur
omnino
mirabilis
.
Nec
negamus
quod
de
uno
et
de
eodem
peccatore
,
vel
potius
de
peccatoribus
singulis
,
asserit
propheta
quod
induit
maledictionem
,
quod
maledictio
introivit
sicut
aqua
et
sicut
oleum
,
etc
.
At
quia
maledictio
,
sicut
oleum
penetrans
totum
hominem
reddensque
illum
carneum
,
instabilem
,
fluidum
et
quasi
ab
ossibus
denudatum
,
pertingit
usque
ad
divisionem
creaturae
a
Creatoris
,
qui
est
vera
fortitudo
,
soliditas
et
consistentia
eiusdem
,
ideo
acute
,
sane
et
nimis
apposite
venerabilis
Auctor
per
ossa
peccatoris
Deum
tropologice
significari
dixit
;
nec
propterea
supposuit
,
minus
vero
asseruit
,
Deum
esse
subiectum
maledictionis
,
quam
peccator
induit
,
quaeque
sicut
oleum
totum
peccatorem
penetravit
.
Aliud
enim
est
subiectum
,
quasi
receptivum
maledictionis
,
aliud
vero
id
,
quod
quasi
effectus
consequitur
maledictionis
adventum
et
receptionem
in
peccatore
.
Quod
si
peccata
dividunt
inter
nos
et
Deum
,
ut
phrasi
plane
divina
dicitur
,
non
proptera
aut
intelligitur
aut
supponitur
quod
Deus
ipse
sit
subiectum
peccati
,
eo
quod
se
habeat
velut
extremum
separationis
ab
ipso
peccato
causatae
.
Ex
quo
liquet
adducta
a
censore
nihil
prorsus
urgere
nec
praestitam
in
responsione
explicationem
ullo
modo
infingere
.
Quae
omnia
tamen
a
nobis
dicta
,
subiecta
omnino
intelligantur
purgatissimo
Eminentiae
Vestrae
iudicio
.
Romae
in
conventu
Sancti
Caroli
ad
Quatuor
Fontes
die
6
decembris
1725
".
V
-
Voto
del
P
.
Ildefonso
José
de la
Peña
S.I.
(
1829
):
ASC
,
adjunto
al
ms
.
290
,
original
autógrafo
.
"
Cum
ex
Rescripto
Emmi
.
ac
Rmmi
.
D.D.
Julii
Maria
della
Somaglia
S
.
R.C.
Card
.
Praefecti
,
sub
die
15
aprilis
1826
,
mihi
demandata
fuerit
revisio
et
suppletio
,
sive
emendatio
in
nonnullis
accidentalibus
operum
B
.
Jo
.
Baptistae
a
Ssma
.
Conceptione
,
Fundatoris
Ordinis
Discalceatorum
Ssmae
.
Trinitatis
Redemptionis
Captivorum
,
ut
honorifico
huic
et
gratissimo
sane
mandato
pro
mea
tenuitate
obtemperarem
,
attente
illico
perlegi
primum
eorundem
operum
volumen
;
in
quo
nihil
inveni
,
quod
S
.
Fidei
,
sanae
doctrinae
et
bonis
moribus
adversari
videatur
;
quinimo
resplendent
in
ipso
coelestis
illa
et
practica
Beati
Auctoris
doctrina
,
sancta
simplicitas
et
mirabilis
promovendae
salutis
ac
perfectionis
zelus
,
dum
practicis
documentis
magistris
ac
discipulis
,
superioribus
ac
subditis
,
lumen
praefert
ad
tollenda
impedimenta
et
rite
procedendum
in
perdificili
spiritus
ac
virtutum
via
.
Ne
tamen
officio
meo
deficerem
,
paucas
quaedam
in
accidentalibus
adnotavi
,
quae
mutanda
,
supplenda
aut
supprimenda
mihi
videntur
,
quaeque
in
adjuncto
folio
indicantur
.
In
quorum
fidem
,
etc
.,
Romae
in
domo
professorum
Soc
.
Jesu
die
18
julii
anni
Dni
.
1829
.
Ildephonsus
Joseph
della
Pegna
,
S
.
J
."
"
Correcciones
al
tomo
primero
de las
obras
del
P
.
Juan
Bta
. de la
Concepción
:
Tomo
1º
Pág
.
Lín
.
Cap
.
Correciones
14v
8
6
ciudadano
de
Rodas
ciudadano
de
Efeso
14v
9
6
Coliseo
Templo
de
Diana
33
32
11
Tubo
tantos
dares
y
tomares
Tubo
aquella tan
tierna
y
humilde
conferencia
57
6
20
quarenta
soldatos
quatrocientos
soldatos
59v
16
21
fáciles
no
quiero
fácil
es de
ver
, no
quiero
65
11
22
por
temeroso
y
obligado
por
temor
se
ve
obligado
85
16
26
san
Pablo
san
Pablo
(
1
ad
Cor
.
9
v
.
19
y
22
:
Omnium
me
servum
feci
;
omnibus
omnia
factus
sum
)
101
29
35
In
dextera
eius
longitudo
dierum
,
et
in
sinistra
divitiae
et
gloria
Longitudo
dierum
in
Longitudo
dierum
in
dextera
eius
,
et
in
sinistra
divitiae
et
gloria
103
37
35
Dispongas
no
Dispongas
? No, pues
ven
acá
103v
2
35
viles
¿
viles
?
103v
6
35
sobraran
que
puedas
sobraran
algunos que
puedas
107
19
36
Sancto
en
Deus
Sancto
en el
cap
.
1º
v
.
13
y
16
de la
Sabiduría
:
Deus
...
107
28
36
Apud
hominem
morset
vita
Ante
hominem
vita
,
et
mors
109
33
36
David
a
Bersabé
David
a
Bethsabée
114v
21
40
del
ps
...
ramnum
del
ps
.
57
...
rhamnum
115v
11
40
dijeron
al
stulte
dijeron
al
rico
avaro
(
Luc
.
12
v
.
20
):
stulte
116
32
40
sin la
hornera
sin la
huéspeda
122
20
43
consumatusque
consumptusque
125
3
44
Sive
ergo
manducetis
sive
bibatis
,
omnia
in
nomine
J
.
C
.
facite
Sive
ergo
manducatis
,
sive
bibitis
,
omnia
in
gloriam
Dei
facite
(
1
ad
Cor
.
10
v
.
31
).
Omne
quodcunque
facitis
in
verbo
aut
opere
,
omnia
in
nomine
D
.
J
.
C
. (
ad
Colos
.
3
v
.
17
)
125
22
44
Mulieris
...
annorum
illorum
Mulieris
...
annorum
illius
125v
27
44
Dieis
mei
sicut
umbra
pretereunt
Sicut
umbra
dies
nostri
(
cap
.
8
v
.
9
)
velocius
transierunt
(
cap
.
7
v
.
6
)
132
22
47
Dios
por...
vide
ubi
nunc
Dios
por
Jeremías
cap
.
3
v
.
2
.
Vide
ubi
non
133
2
48
con
antojos
con
anteojos
133
4
48
gozar
del
chillido
de tantos
espíritus
divinos
, del
balido
de tantos
bienaventurados
gozar
de la
dulce
melodía
de tantos
espíritus
divinos
...del
sonoro
canto
de tantos
bienaventurados
133v
1
48
Dijo
Sénaca
...
omnis
vita
servitus
est
Dijo
Sénaca
(De
tranquilitate
,
pár
. De
adversitate
ferenda
,
pág
.
138
,
edit
.
Venet
.
1503
):
vita
servitum
est
133v
5
48
Tedet
animan
mea
vitae
meae
; allí
anima
quiere
decir
vida
(es
rara
esta
interpretación
)
140
28
52
conservarlo
y
regalarlo
conservarlo
y
regarlo
147
21
55
cristalino
y , y después
cristalino
y
aqueo
, y después
151
7
57
hálito
de que
mata
hálito
de
pestífero
Thebeo
que
mata
152
1
57
como
dice
san
Pablo
:
quos
eadem
fides
et
charitas
germanos
como
dice
la
Iglesia
de los
SS
.
Juan
y
Pablo
(
oratio
in
festo
ad
diem
26
junii
),
quos
eadem
fides
et
passio
fecit
esse
germanos
154
26
58
como
dice
a
die
nativitatis
Sepulturae
como
dice
el
Eclesiástico
,
40
v
.
1
: a
die
exitus
de
ventre
matris
eorum
usque
ad
diem
sepulturae
168
1
65
véase
un
expositor
véase
un
expositor
(
Alap
.
in
cap
.
1
Ezech
.
10
interpreta
muy
conforme
al
Beato
)
170
29
66
nisi
tu
solus
nonne
tu
qui
solus
(
Job
cap
.
14
v
.
4
)
172
21
67
según aquello
delsalmo
del
salmo
117
176
33
69
en el
sentidoquando
en el
sentido
místico
quando
177
13
69
por
in
manibus
por
Ysaías
cap
.
49
in
manibus
179
4
70
O qué de
prelados
...quien
deben
. Yo
creo
... antes que
puertas
verdaderas
...
Soy
del parecer que en la
traducción
se
supriman
todas las
palabras
notadas
en esta
página
179
, desde o qué de
prelados
hasta quien
deben
. Y las
siguientes
, yo
creo
hasta
verdaderas
.
181
14
71
nubes
volitant
super
nos
nubes
volent
(sin el
super
nos)
186v
8
73
omnibus
debitores
sumus
,
sapientibus
et
insipientibus
sapientibus
et
insipientibus
debitor
sum
200
24
80
Concilio
la
Concilio
Lateranense
200
35
80
del
rey
pareciendo
del
rey
Achis
,
pareciendo
203
27
80
sint
oculi
erunt
oculi
203
28
80
El
profeta
Señor
El
profeta
Ysaías
c
.
30
208
29
83
Quia
ego
sum
oculus
hominis
Quia
Domini
est
oculus
hominis
219
6
88
In
quaqumque
hora
In
quaqumque
die
219
22
88
irse
quia
irse
(
Cantic
6
):
Quia
223
21
88
Quia
thesaurus
absconditus
,
et
scientia
invisa
Sapientia
enim
absconsa
,
et
thesaurus
invisus
(
Eccl
41
,
17
)
+++++++++++++++++++++++++++
Roma
, en la
Casa
Profesa
de la
Compañía
de
Jesús
a
18
de
julio
de
1829
.
Jhs
.
Ildefonso
José
de la
Peña
".
VI
-
Voto
de
Fr
.
José
de
Santo
Tomás
,
OCD
(
1829
):
ASC
,
adjunto
al
ms
.
290
,
original
autógrafo
.
"
Ex
comissione
Rmi
.
P
.
M
.
S.P.A.
legi
et
attente
examinavi
hunc
primum
librum
operum
quae
B
.
Joannis
a
Ssma
.
Conceptione
,
Fundator
Discalceatorum
Ordinis
Ssmae
.
Trinitatis
,
manu
propria
conscripsit
;
nihilque
in
eo
inveni
,
quod
consonum
non
sit
nostrae
catholicae
fidei
,
praeter
aliqua
valde
accidentalia
,
quae
a
quolibet
,
hispanicae
linguae
non
ignaro
,
emmendari
non
possint
facilime
.
Quod
vero
attinet
ad
hujus
libri
substantiam
,
meo
sane
judicio
,
Dei
inspirante
gratia
,
Beatum
confecisse
eundem
videtur
,
nam
in
ipso
reperiuntur
eruditio
cum
simplicitate
,
doctrina
sine
elatione
,
magisterium
cum
humilitate
,
ac
sanctitas
absque
dolo
.
In
eo
,
tanquam
miles
in
vitae
spiritualis
palaestra
apprime
expertus
,
religiosis
omnibus
,
tam
praelatis
quam
subditis
,
optimas
parat
regulas
quomodo
mundi
laqueos
valeant
declinare
,
vitare
hominum
consortia
;
viamque
aperit
ad
contemplandam
Dei
magnitudinem
,
nostram
cognoscendam
miseriam
,
ac
propriam
abnegationem
procurandam
,
omnes
excitando
familiaribus
exemplis
e
solidissima
S
.
M
.
Ecclesiae
doctrina
,
frequenti
Sacrae
Paginae
allegatione
sanctorumque
Patrum
,
verae
traditionis
testium
;
sententiis
paucis
omnibus
caelestis
doctrinae
suae
lac
et
mel
dulciter
praebet
.
Hoc
eructavit
,
quod
ex
alto
biberat
,
praesens
nempe
opus
ascetico-misticum
,
quod
,
omnibus
omnia
factus
,
tanquam
sui
spiritus
pignus
sapientibus
et
insipientibus
velut
testamento
reliquit
.
Quapropter
,
ut
publicam
lucem
videat
,
dignissimum
conseo
.
Romae
ex
domo
generalitia
Italicae
Congregationis
26
julii
1829
.
Fr
.
Joseph
a
Sto
.
Thoma
,
Proc
.
Generalis
Carmelitarum
Excalceatorum
Congr
.
Hisp
."
1
ASC
,
leg
.
57
.
2
El
original
autógrafo
en
ASC
,
unido
al
ms
.
290
.
Transcribimos
todos los
documentos
respetando
la
grafía
original
.
3
Indicación
añadida
en la
sobrecubierta
.
Desconocemos
el
original
de este
voto
, por lo que nos
servimos
de una
copia
oficial
,
utilizada
por la
comisión
que
aprobó
los
escritos
. El
voto
es, como se
sabe
, del
abad
Compagnizani
,
primero
de los
dos
teólogos
consultados
sucesivamente
por el
cardenal
Barberini
,
Ponente
de la
Causa
. Las
referencias
textuales
corresponden
a una
copia
del
tomo
II
que
hoy
desconocemos
.
4
ms
.
camino
5
ms
.
camino
6
ms
.
camino
7
sigue
perfettione
tach
.
8
ms
.
camino
9
ms
.
sarrà
10
ms
.
l
'
ossequio
11
sigue
in
persona
tach
.
12
ms
.
così
in
cielo
come
in
terra
13
ms
.
288
14
sigue
religione
tach
.
15
ms
.
have
16
ms
.
camino
17
A
continuación
hay otra
firma
,
tachada
e
ilegible
. En la
sobrecubierta
, de
distinta
caligrafía
, se
lee
: "
Respuestas
del
P
.
Fr
.
Miguel
de
S
.
Joseph
a las
animadversiones
echas
contra las
obras
de
nro
.
V
.
P
.
Fr
.
Juan
Btta
. de la
Concepción
".
18
El
original
del
documento
que
copiamos
no
lleva
título
ni
fecha
. Pero sí esta
nota
de
segunda
mano
en la
sobrecubierta
: "
Respuestas
del
procurador
De
Sanctis
a las mismas
animadversiones
de las
obras
de
N
.
V
.
P
.
Fr
.
Juan
Batta
". El
título
mencionado
está
en la
sobrecubierta
de una
copia
oficial
,
existente
junto al
autógrafo
.
19
sigue
replica
tach
.
20
OVIDIO
,
Ex
Ponto
epistulae
,
4
,
3
: "
Ludit
humanis
divina
potentia
rebus
".
21
siguen
tres
pal
.
tach
.
22
sobre la
lín
., en la
lín
.
pal
.
tach
.; al
marg
.
medicari
tach
.
Anterior
-
Siguiente
Índice
|
Palabras
:
Alfabética
-
Frecuencia
-
Inverso
-
Longitud
-
Estadísticas
|
Ayuda
|
Biblioteca IntraText
IntraText®
(V89) © 1996-2005
Èulogos