|
16.
C. Fabio et L. Virginio consulibus trecenti nobiles homines,
qui ex Fabia familia erant, contra Veientes bellum soli susceperunt,
promittentes senatui et populo per se omne certamen implendum. Itaque
profecti, omnes nobiles et qui singuli magnorum exercituum duces esse deberent,
in proelio conciderunt. Unus
omnino superfuit ex tanta familia, qui propter aetatem puerilem duci non
potuerat ad pugnam. Post haec census in urbe habitus est et inventa
sunt civium capita CXVII mulia CCCXIX.
17.
Sequenti anno cum in Algido monte ab urbe duodecimo ferme miliario Romanus
obsideretur exercitus, L. Quintius Cincinnatus dictator est factus, qui agrum
quattuor iugerum possidens manibus suis colebat. Is cum in opere et arans esset
inventus, sudore deterso togam praetextam accepit et caesis hostibus liberavit
exercitum.
18.
Anno trecentesimo et altero ab urbe condita imperium consulare cessavit et pro
duobus consulibus decem facti sunt, qui summam potestatem haberent, decemviri
nominati. Sed cum primo
anno bene egissent, secundo unus ex his, Ap. Claudius, Virginii cuiusdam, qui
honestis iam stipendiis contra Latinos in monte Algido militarat, filiam
virginem corrumpere voluit; quam pater occidit, ne stuprum a decemviro sustineret,
et regressus ad milites movit tumultum. Sublata est decemviris potestas
ipsique damnati sunt.
19.
Anno trecentesimo et quinto decimo ab urbe condita Fidenates contra Romanos
rebellaverunt. Auxilium his praestabant Veientes et rex Veientium
Tolumnius. Quae ambae
civitates tam vicinae urbi sunt, ut Fidenae sexto, Vei octavo decimo miliario
absint. Coniunxerunt se his et Volsci. Sed Mam. Aemulio dictatore et L. Quintio Cincinnato
magistro equitum victi etiam regem perdiderunt. Fidenae captae et
excisae.
20.
Post viginti deinde annos Veientani rebellaverunt. Dictator
contra ipsos missus est Furius Camillus, qui primum eos vicit acie, mox etiam
civitatem diu obsidens cepit, antiquissimam Italiaeque ditissimam. Post eam cepit et Faliscos, non minus nobilem civitatem. Sed commota est ei invidia, quasi praedam male divisisset,
damnatusque ob eam causam et expulsus civitate. Statim Galli Senones ad urbem venerunt et victos
Romanos undecimo miliario a Roma apud flumen Alliam secuti etiam urbem
occupaverunt. Neque defendi quicquam nisi Capitolium potuit;
quod cum diu obsedissent et iam Romani fame laborarent, accepto auro ne
Capitolium obsiderent, recesserunt. Sed a Camillo, qui in
vicina civitate exulabat, Gallis superventum est gravissimeque victi sunt. Postea tamen etiam secutus eos Camillus ita cecidit, ut et aurum,
quod his datum fuerat, et omnia, quae ceperant, militaria signa revocaret. Ita
tertio triumphans urbem ingressus est et appellatus secundus Romulus, quasi et
ipse patriae conditor.
|