|
13. Erant omnibus ostiis Nili
custodiae exigendi portorii causa dispositae; naves veteres erant in occultis
regiae navalibus, quibus multis annis ad navigandum non erant usi: has
reficiebant, illas Alexandream revocabant. Deerant remi: porticus, gymnasia,
publica aedificia detegebant, asseres remorum usum obtinebant; aliud naturalis
sollertia, aliud urbis copia sumministrabat. Postremo non longam navigationem
parabant, sed praesentis temporis necessitati serviebant et in ipso portu
confligendum videbant. Itaque paucis diebus contra omnium opinionem quadriremis
XXII, quinqueremis V confecerunt; ad has minores apertasque compluris adiecerunt
et in portu periclitati remigio quid quaeque earum efficere posset idoneos
milites imposuerunt seque ad confligendum omnibus rebus paraverunt. Caesar
Rhodias navis VIIII habebat--nam decem missis una in cursu litore Aegyptio
defecerat --, Ponticas VIII, +Lycias+ V, ex Asia XII. Ex his erant quinqueremes
et quadriremes decem, reliquae infra hanc magnitudinem et pleraeque apertae. Tamen
virtute militum confisus cognitis hostium copiis se ad dimicandum parabat.
14. Postquam eo
ventum est ut sibi uterque eorum confideret, Caesar Pharon classe circumvehitur
adversasque navis hostibus constituit: in dextro cornu Rhodias collocat, in
sinistro Ponticas. Inter has spatium CCCC passuum relinquit, quod satis esse ad
explicandas navis videbatur. Post hunc ordinem reliquas navis subsidio
distribuit; quae quamque earum sequatur et cui subveniat constituit atque
imperat. Non dubitanter Alexandrini classem producunt atque instruunt: in
fronte collocant XXII, reliquas subsidiarias in secundo ordine constituunt. Magnum
praeterea numerum minorum navigiorum et scapharum producunt cum malleolis
ignibusque, si quid ipsa multitudo et clamor et flamma nostris terroris adferre
possent. Erant inter duas classis vada transitu angusto, quae pertinent ad
regionem Africae--sic enim praedicant, partem esse Alexandreae dimidiam
Africae--satisque diu inter ipsos est exspectatum ab utris transeundi fieret
initium, propterea quod ei qui intrassent et ad explicandam classem et ad
receptum, si durior accidisset casus, impeditiores fore videbantur.
15. Rhodiis
navibus praeerat Euphranor, animi magnitudine ac virtute magis cum nostris
hominibus quam cum Graecis comparandus. Hic ob notissimam scientiam atque animi
magnitudinem delectus est ab Rhodiis qui imperium classis obtineret. Qui ubi
+Caesaris+ animum advertit, 'Videris, mihi,' inquit, 'Caesar, vereri, si haec
vada primis navibus intraris, ne prius dimicare cogaris quam reliquam classem
potueris explicare. Nobis rem committe: nos proelium sustinebimus--neque tuum
iudicium fallemus--dum reliqui subsequantur. Hos quidem diutius in nostro
conspectu gloriari magno nobis et dedecori et dolori est.' Caesar illum
adhortatus atque omnibus laudibus prosecutus dat signum pugnae. Progressas
ultra vadum IIII Rhodias navis circumsistunt Alexandrini atque in eas impetum
faciunt. Sustinent illi atque arte sollertiaque se explicant; ac tantum
doctrina potuit ut in dispari numero nulla transversa hosti obiceretur, nullius
remi detergerentur, sed semper venientibus adversae occurrerent. Interim sunt reliquae subsecutae. Tum
necessario discessum ab arte est propter angustias loci, atque omne certamen in
virtute constitit. Neque vero Alexandreae fuit quisquam aut nostrorum aut
oppidanorum, qui aut in opere aut in pugna occupatum animum haberent, quin altissima
tecta peteret atque ex omni prospectu locum spectaculo caperet precibusque et
votis victoriam suis ab dis immortalibus eceret.
|