|
16. Minime autem
par erat proeli certamen. Nostris enim pulsis neque terra neque mari effugium
dabatur victis, omniaque victoribus erant futura in incerto; [cum] illi, si
superassent navibus, omnia tenerent, si inferiores fuissent, reliquam tamen
fortunam periclitarentur. Simul illud grave ac miserum videbatur, perpaucos de
summa rerum ac de salute omnium decertare; quorum si qui aut animo aut virtute
cessisset, reliquis etiam esset cavendum, quibus pro se pugnandi facultas non
fuisset. Haec superioribus diebus saepenumero Caesar suis everat, ut hoc maiore
animo contenderent, quod omnium salutem sibi commendatam viderent. Eadem suum
quisque contubernalem, amicum, notum prosequens erat obtestatus, ne suam atque
omnium falleret opinionem, quorum iudicio delectus ad pugnam proficisceretur.
Itaque hoc animo est decertatum, ut neque maritimis nauticisque sollertia atque
ars praesidium ferret, neque numero navium praestantibus multitudo prodesset,
neque electi ad virtutem e tanta multitudine viri virtuti nostrorum possent
adaequare. Capitur hoc proelio
quinqueremis una et biremis cum defensoribus remigibusque, et deprimuntur tres,
nostris incolumibus omnibus. Reliquae propinquam fugam ad oppidum capiunt; quas
protexerunt ex molibus atque aedificiis imminentibus et nostros adire propius
prohibuerunt.
17. Hoc ne sibi saepius
accidere posset, omni ratione Caesar contendendum existimavit ut insulam
molemque ad insulam pertinentem in suam redigeret potestatem. Perfectis
enim magna ex parte munitionibus in oppido et insulam et urbem uno tempore
temptari posse confidebat. Quo capto consilio cohortis X et levis armaturae
electos, quosque idoneos ex equitibus Gallis arbitrabatur, in navigia minora
scaphasque imponit; [in] alteram insulae partem distinendae manus causa
constratis navibus aggreditur, praemiis magnis propositis qui primus insulam
cepisset. Ac primo impetum nostrorum pariter sustinuerunt: uno enim tempore et
ex tectis aedificiorum propugnabant et litora armati defendebant, quo propter
asperitatem loci non facilis nostris aditus dabatur, et scaphis navibusque
longis quinque mobiliter et scienter angustias loci tuebantur. Sed ubi primurn
locis cognitis vadisque pertemptatis pauci nostri in litore constiterunt atque
hos sunt alii subsecuti constanterque in eos qui in litore aequo institerant
impetum fecerunt, omnes Pharitae terga verterunt. His pulsis custodia portus
relicta navis ad litora et vicum applicarunt seque ex navibus ad tuenda
aedificia eiecerunt.
18. Neque vero
diutius ea munitione se continere potuerunt, etsi erat non dissimile atque
Alexandreae genus aedificiorum, ut minora maloribus conferantur, turresque
editae et coniunctae muri locum obtinebant, neque nostri aut scalis aut
cratibus aut reliquis rebus parati venerant ad oppugnandum. Sed terror
hominibus mentem consiliumque eripit et membra debilitat; ut tum accidit. Qui
se in aequo loco ac plano pares esse confidebant, idem perterriti fuga suorum
et caede paucorum XXX pedum altitudine in aedificiis consistere ausi non sunt
seque per molem in mare praecipitaverunt et DCCC passuum intervallum ad oppidum
enataverunt. Multi tamen ex his capti interfectique sunt; sed numerus
captivorum omnino fuit sex milium.
|