Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library
Patañjali
Mahabhasya

IntraText CT - Text

  • 2
    • 1
Previous - Next

Click here to hide the links to concordance

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {1/28}          vidhiḥ iti kaḥ ayam śabdaḥ .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {2/28}  vipūrvāt dhāñaḥ karmasādhanaḥ ikāraḥ .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {3/28}  vidhīyate vidhiḥ iti .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {4/28}  kim punaḥ vidhīyate .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {5/28}  samāsaḥ vibhaktividhānam parāṅgavadbhāvaḥ ca .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {6/28}  kim punaḥ ayam adhikāraḥ āhosvit paribhāṣā .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {7/28}  kaḥ punaḥ adhikāraparibhāṣayoḥ viśeṣaḥ .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {8/28}  adhikāraḥ pratiyogam tasya anirdeśārthaḥ iti yoge yoge upatiṣṭhate .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {9/28}  paribhāṣā punaḥ ekadeśasthā satī sarvam śāstram abhijvalayati pradīpavat .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {10/28}            tat yathā pradīpaḥ suprajvalitaḥ ekadeśasthaḥ sarvam veśma abhijvalayati .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {11/28}            kaḥ punaḥ atra prayatnaviśeṣaḥ .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {12/28}            adhikāre sati svarayitavyam paribhāṣāyām punaḥ satyām sarvam apekṣyam .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {13/28}            tathā idam aparam dvaitam bhavati .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {14/28}            ekārthībhāvaḥ sāmarthyam syāt vyapekṣā iti .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {15/28}            tatra ekārthībhāve sāmarthye adhikāre ca sati samāsaḥ ekaḥ saṅgṛhītaḥ bhavati bibhaktividhānam parāṅgavadbhāvaḥ ca asaṅgṛhītaḥ .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {16/28}            vyapekṣāyām punaḥ sāmarthye adhikāre ca sati bibhaktividhānam parāṅgavadbhāvaḥ ca saṅgṛhītaḥ samāsaḥ tu ekaḥ asaṅgṛhītaḥ .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {17/28}            anyatra khalu api samarthagrahaṇāni yuktagrahaṇāni ca kartavyāni bhavanti .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {18/28}            kva anyatra .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {19/28}            isusoḥ sāmarthye na cavāhāhaivayukte iti .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {20/28}            vyapekṣāyām punaḥ sāmarthye paribhāṣāyām ca satyām yāvān vyākaraṇe padagandhaḥ asti saḥ sarvaḥ saṅgṛhītaḥ bhavati samāsaḥ tu ekaḥ asaṅgṛhītaḥ .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {21/28}            tatra ekārthībhāvaḥ sāmarthyam paribhāṣā ca iti evam sūtram abhinnatarakam bhavati .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {22/28}            evam api kva cit akartavyam samarthagrahaṇam kriyate kva cit ca kartavyam na kriyate .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {23/28}            akartavyam tāvat kriyate samarthānām prathamāt iti .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {24/28}            kartavyam ca na kriyate karmaṇi aṇ samarthāt iti .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {25/28}            nanu ca gamyate tatra sāmarthyam .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {26/28}            kumbhakāraḥ nagarakāraḥ iti .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {27/28}            satyam gamyate utpanne tu pratyaye .

(2.1.1.1) P I.359.2 - 20  R II.491 - 496 {28/28}            saḥ eva tāvat samarthāt utpādyaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {1/96}    atha samarthagrahaṇam kimartham .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {2/96}    vakṣyati dvitīyā śritādibhiḥ samasyate .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {3/96}    kaṣṭaśritaḥ narakaśritaḥ iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {4/96}    samarthagrahaṇam kimartham .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {5/96}    paśya devadatta kaṣṭam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {6/96}    śritaḥ viṣṇumitraḥ gurukulam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {7/96}    tṛtīyā tatkṛtārthena guṇavacanena .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {8/96}    śaṅkulākhaṇḍaḥ kirikāṇaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {9/96}    samarthagrahaṇam kimartham .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {10/96}  tiṣṭha tvam śaṅkulayā .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {11/96}  khaṇḍaḥ dhāvati musalena .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {12/96}  caturthī tadarthārthabalihitasukharakṣitaiḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {13/96}  gohitam aśrahitam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {14/96}  samarthagrahaṇam kimartham .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {15/96}  sukham gobhyaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {16/96}  hitam devadattāya .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {17/96}  pañcamī bhayena .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {18/96}  vṛkabhayam dasyubhayam corabhayam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {19/96}  samarthagrahaṇam kimartham .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {20/96}  gaccha tvam vṛkebhyaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {21/96}  bhayam devadattasya yajñadattāt .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {22/96}  ṣaṣṭhī subantena samasyate : rājapuruṣaḥ , brāhmaṇakambalaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {23/96}  samarthagrahaṇam kimartham .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {24/96}  bhāryā rājñaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {25/96}  puruṣaḥ devadattasya .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {26/96}  saptamī śauṇḍaiḥ : akṣaśauṇḍaḥ , strīśauṇḍaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {27/96}  samarthagrahaṇam kimartham .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {28/96}  kuśalaḥ devadattaḥ akṣeṣu .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {29/96}  śauṇḍaḥ pibati pānāgāre .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {30/96}  atha kriyamāṇe api samarthagrahaṇe iha kasmāt na bhavati mahat kaṣṭam śritaḥ iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {31/96}  na bhavati mahākaṣṭaśritaḥ iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {32/96}  bhavati yadā etat vākyam bhavati : mahat kaṣṭam mahākaṣṭam , mahākaṣṭam śritaḥ mahākaṣṭaśritaḥ iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {33/96}  yadā tu etat vākyam bhavati : mahat kaṣṭam śritaḥ iti tadā na bhavitavyam tadā ca prapnoti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {34/96}  tadā kasmāt na bhavati .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {35/96}  kasya kasmāt na bhavati .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {36/96}  kim dvayoḥ āhosvit bahūnām .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {37/96}  bahūnām kasmāt na bhavati .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {38/96}  sup supā iti vartate .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {39/96}  nanu ca bhoḥ ākṛtau śāstrāṇi pravartante .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {40/96}  tat yathā prātipadikāt iti vartamāne anyasmāt ca anyasmāt ca prātipadikāt utpattiḥ bhavati .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {41/96}  satyam etat .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {42/96}  ākṛtiḥ tu pratyekam parisamāpyate .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {43/96}  yāvati etat parisamāpyate prātipadikāt iti tāvataḥ utpattyā bhavitavyam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {44/96}  pratyekam ca etat parisamāpyate na samudāye .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {45/96}  evam iha api yāvati etat parisamāpyate sup supā iti tāvataḥ samāsena bhavitavyam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {46/96}  dvayoḥ dvayoḥ ca etat parisamāpyate na bahuṣu .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {47/96}  dvayoḥ tarhi kasmāt na bhavati .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {48/96}  asāmarthyāt .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {49/96}  katham asāmarthyam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {50/96}  sāpekṣam asamartham bhavati iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {51/96}  yadi sāpekṣam asamartham bhavati iti ucyate rājapuruṣaḥ abhirūpaḥ rājapuruṣaḥ darśanīyaḥ atra vṛttiḥ na prāpnoti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {52/96}  na eṣaḥ doṣaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {53/96}  pradhānam atra sāpekṣam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {54/96}  bhavati ca pradhānasya sāpekṣasya api samāsaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {55/96}  yatra tarhi apradhānam sāpekṣam bhavati tatra te vṛttiḥ na prāpnoti : devadattasya gurukulam , devadattasya guruputraḥ , devadattasya dāsabhāryā iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {56/96}  na eṣaḥ doṣaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {57/96}  samudāyapekṣā atra ṣaṣṭḥī sarvam gurukulam apekṣate .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {58/96}  yatra tarhi na samudāyapekṣā ṣaṣṭḥī tatra vṛttiḥ na prāpnoti : kim odanaḥ śālīnām .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {59/96}  saktvāḍhakam āpaṇīyānām .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {60/96}  kutaḥ bhavān pāṭaliputrakaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {61/96}  iha ca api : devadattasya gurukulam , devadattasya guruputraḥ , devadattasya dāsabhāryā iti : yadi eṣā samudāyapekṣā ṣaṣṭḥī syāt na etat niyogataḥ gamyeta devadattasya yaḥ guruḥ tasya yaḥ putraḥ iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {62/96}  kim tarhi .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {63/96}  anyasya api guruputraḥ devadattasya kim cit iti eṣaḥ arthaḥ gamyeta .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {64/96}  yataḥ tu niyogataḥ devadattasya yaḥ guruḥ tasya yaḥ putraḥ iti eṣaḥ arthaḥ gamyate ataḥ manyāmahe na samudāyapekṣā ṣaṣṭḥī iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {65/96}  anyatra khalu api samarthagrahaṇe sāpekṣasya api kāryam bhavati .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {66/96}  kva anyatra .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {67/96}  isusoḥ sāmarthye .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {68/96}  brāhamaṇasya sarpiḥ karoti iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {69/96}  tasmāt na aeta śakyak vaktum sāpekṣam asamartham bhavati iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {70/96}  vṛttiḥ tarhi kasmāt na bhavati mahat kaṣṭam śritaḥ iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {71/96}  saviśeṣaṇānām vṛttiḥ na vṛttasya viśeṣaṇam na prayujyate iti vaktavyam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {72/96}  yadi saviśeṣaṇānām vṛttiḥ na vṛttasya viśeṣaṇam na prayujyate iti ucyate devadattasya gurukulam devadattasya guruputraḥ devadattasya dāsabhāryā iti atra vṛttiḥ na prāpnoti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {73/96}  agurukulaputrādīnām iti vaktavyam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {74/96}  tat tarhi vaktavyam saviśeṣaṇānām vṛttiḥ na vṛttasya viśeṣaṇam na prayujyate agurukulaputrādīnām iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {75/96}  na vaktavyam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {76/96}  vṛttiḥ tarhi kasmāt na bhavati .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {77/96}  agamakatvāt .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {78/96}  iha samānārthena vākyena bhavitavyam samāsena ca .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {79/96}  yaḥ ca iha arthaḥ vākyena gamyate mahat kaṣṭam śritaḥ iti na jātu cit samāsena asau gamyate mahat kaṣṭaśritaḥ iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {80/96}  etasmāt hetoḥ brūmaḥ agamakatvāt iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {81/96}  na brūmaḥ apaśabdaḥ syāt iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {82/96}  yatra gamakaḥ bhavati bhavati tatra vṛttiḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {83/96}  tat yathā : devadattasya gurukulam , devadattasya guruputraḥ , devadattasya dāsabhāryā iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {84/96}  yadi agamakatvam hetuḥ na arthaḥ samarthagrahaṇena .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {85/96}  iha api bhāryā rājñaḥ puruṣaḥ devadattasya iti yaḥ arthaḥ vākyena gamyate na asau jātu cit samāsena asau gamyate bhārya rājapuruṣaḥ devadattasya iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {86/96}  tasmāt na arthaḥ samarthagrahaṇena .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {87/96}  idam tarhi prayojanam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {88/96}  asti asamarthasamāsaḥ nañsamāsaḥ gamakaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {89/96}  tasya sādhutvam bhūt .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {90/96}  akiñcit kurvāṇam amāṣam haramāṇam agādhāt utsṛṣṭam iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {91/96}  etat api na asti prayojanam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {92/96}  avaśyam kasya cit nañsamāsasya gamakasya sādhutvam vaktavyam .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {93/96}  asūryampaśyāni mukhāni apunargeyāḥ ślokāḥ aśrāddhabhojī alavaṇabhojī brāhmaṇaḥ .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {94/96}  suṭ anapuṃsakasya etat niyamārtham bhaviṣyati .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {95/96}  etasya eva asamarthasamāsasya nañsamāsasya gamakasya sādhutvam bhavati na anyasya iti .

(2.1.1.2) P I.359.21 - 361.24  R II.496 - 504 {96/96}  tasmān na arthaḥ samarthagrahaṇena .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {1/109} atha kriyamāṇe api samarthagrahaṇe samartham iti ucyate kim samartham nāma .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {2/109} <V>pṛthagarthānām ekārthībhāvaḥ samarthavacanam</V> .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {3/109} pṛthagarthānām padānam ekārthībhāvaḥ samartham iti ucyate .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {4/109} vākye pṛthagarthāni rājñaḥ puruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {5/109} samāse punaḥ ekārthāni rājapuruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {6/109} kim ucyate pṛthagarthāni iti yāvatā rājñaḥ puruṣaḥ ānīyatām iti ukte rājapuruṣaḥ iti ca saḥ eva .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {7/109} na api brūmaḥ anyasya ānayanam bhavati iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {8/109} kaḥ tarhi ekārthībhāvakṛtaḥ viśeṣaḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {9/109} <V>subalopaḥ vyavadhānam yatheṣṭam anyatareṇa abhisambandhaḥ svaraḥ</V> .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {10/109}          supaḥ alopaḥ bhavati vākye .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {11/109}          rājñaḥ puruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {12/109}          samāse punaḥ na bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {13/109}          rājapuruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {14/109}          vyavadhānam ca bhavati vākye .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {15/109}          rājñaḥ ṛddhasya puruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {16/109}          samāse na bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {17/109}          rājapuruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {18/109}          yatheṣṭam anyatareṇa abhisambandhaḥ bhavati vākye .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {19/109}          rajñaḥ puruṣaḥ puruṣaḥ rājñaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {20/109}          samāse na bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {21/109}          rājapuruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {22/109}          dvau svarau bhavataḥ vākye .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {23/109}          rajñaḥ puruṣaḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {24/109}          samāse punaḥ ekaḥ eva .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {25/109}          rājapuruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {26/109}          na ete ekārthībhāvakṛtāḥ viśeṣāḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {27/109}          kim tarhi .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {28/109}          vācanikāni etāni .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {29/109}          āha hi bhagavān supaḥ dhātuprātipadikayoḥ upasarjanam pūrvam samāsasya antaḥ udāttaḥ bhavati iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {30/109}          ime tarhi ekārthībhāvkṛtāḥ viśeṣāḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {31/109}          <V>saṅkhyāviśeṣaḥ vyaktābhidānam lkupasarjanaviśeṣaṇam cayogaḥ</V> iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {32/109}          saṅkhyāviśeṣaḥ bhavati vākye .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {33/109}          rājñaḥ puruṣaḥ rājñoḥ puruṣaḥ rājñām puruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {34/109}          samāse na bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {35/109}          rājapuruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {36/109}          asti kāraṇam yena etat evam bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {37/109}          kim kāraṇam .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {38/109}          yaḥ asau viśeṣavācī śabdaḥ tadasānnidhyāt .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {39/109}          aṅga hi bhavān tam uccārayatu gaṃsyate saḥ viśeṣaḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {40/109}          nanu ca na etena evam bhavitavyam .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {41/109}          na hi śabdakṛtena nāma arthena bhavitavyam .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {42/109}          arthakṛtena nāma śabdena bhavitavyam .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {43/109}          tat etat evam dṛśyatām .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {44/109}          artharūpam eva etat evañjātīyakam yena atra viśeṣaḥ na gamyate iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {45/109}          avaśyam ca etat evam vijñeyam .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {46/109}          yaḥ hi manyate yaḥ asau viśeṣavācī śabdaḥ tadasānnidhyāt atra viśeṣaḥ na gamyate iti iha tasya viśeṣaḥ gamyeta : apsucaraḥ goṣucaraḥ varṣāsujaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {47/109}          vyaktābhidhānam bhavati vākye .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {48/109}          brāhmaṇasya kambalaḥ tiṣṭhati iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {49/109}          samāse punaḥ avyaktam .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {50/109}          brāhmaṇakambalaḥ tiṣṭhati iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {51/109}          sandehaḥ bhavati sambuddhiḥ syāt ṣaṣṭhīsamāsaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {52/109}          eṣaḥ api aviśeṣaḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {53/109}          bhavati hi kim cit vākye avyaktam tat ca samāse vyaktam .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {54/109}          vākye tāvat avyaktam .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {55/109}          ardham paśoḥ devadattasya iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {56/109}          sandehaḥ bhavati paśuguṇasya devadattasya yat ardham artha yaḥ asau sañjñībhūtaḥ paśuḥ nāma tasya yat ardham iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {57/109}          tat ca samāse vyaktam bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {58/109}          ardhhapaśuḥ devadattasya iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {59/109}          upasarjanaviśeṣaṇam bhavati vākye .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {60/109}          ṛddhasya rājñaḥ puruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {61/109}          samāse na bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {62/109}          rājapuruṣaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {63/109}          eṣaḥ api adoṣaḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {64/109}          samāse api upasarjanaviśeṣaṇam bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {65/109}          tat yathā devadattasya gurukulam devadattasya guruputraḥ devadattasya dāsabhāryā iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {66/109}          cayogaḥ bhavati vākye .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {67/109}          svacayogaḥ svāmicayogaḥ ca .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {68/109}          svacayogaḥ rājñaḥ gauḥ ca aśvaḥ ca puruṣaḥ ca iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {69/109}          samāse na bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {70/109}          rājñaḥ gavāśvapuruṣāḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {71/109}          svāmicayogaḥ devadattasya ca yajñadattasya ca viṣṇumitrasya ca gauḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {72/109}          samāse na bhavati .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {73/109}            devadattayajñadattaviṣṇumitrāṇām gauḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {74/109}          atha etasmin ekārthībhāvkṛte viśeṣe kim svābhāvikam śabdaiḥ arthābhidhānam āhosvit vācanikam .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {75/109}          svābhāvikam iti āha .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {76/109}          kutaḥ etat .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {77/109}          arthānādeśāt .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {78/109}          na hi arthāḥ ādiśyante .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {79/109}          katham punaḥ arthān ādiśan evam brūyāt na arthāḥ ādiśyante it .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {80/109}          yat āha bhavān anekam anyapadārthe cārthe dvandvaḥ apatye rakte nirvṛtte iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {81/109}          na etāni arthādeśanāni .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {82/109}          svabhāvataḥ eteṣām śabdānām eteṣu artheṣu abhiniviṣṭānām nimittatvena anvākhyānam kriyate .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {83/109}          tat yathā .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {84/109}          kūpe hastadakṣiṇaḥ panthāḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {85/109}          abhre candramasam paśya iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {86/109}          svabhāvataḥ tatrasthasya pathaḥ candramasaḥ ca nimittatvena anvākhyānam kriyate .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {87/109}          evam iha api cārthe yaḥ saḥ dvandvasamāsaḥ anyapadārthaḥ yaḥ saḥ bahuvrīhiḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {88/109}          kim puna kāraṇam na ādiśyante .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {89/109}          tat ca laghvartham .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {90/109}          laghvartham hi arthāḥ na ādiśyante .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {91/109}          avaśyam hi anena arthān ādiśatā kena cit śabdena nirdeśaḥ kartavyaḥ syāt .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {92/109}          tasya ca tāvat kena kṛtaḥ yena asau kriyate .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {93/109}          atha tasya kena cit kṛtaḥ tasya kena kṛtaḥ iti anavasthā .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {94/109}          asambhavaḥ khalu api ādeśaḥ tasya .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {95/109}          kaḥ hi nāma samarthaḥ dhātuprātipadikapratyayanipātānām arthān ādeṣṭum .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {96/109}          na ca etat mantavyam pratyayārthe nirdiṣṭe prakṛtyarthaḥ anirdiṣṭaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {97/109}          bhavati hi guṇābhidhāne guṇinaḥ sampratyayaḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {98/109}          tat yathā śuklaḥ kṛṣṇaḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {99/109}          viṣamaḥ upanyāsaḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {100/109}        sāmānyaśabdāḥ ete evam syuḥ .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {101/109}        sāmanyaśabdāḥ ca na antareṇa viśeṣam prakaraṇam viśeṣeṣu avatiṣṭhante .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {102/109}        yataḥ tu khalu niyogataḥ vṛkṣaḥ iti ukte svabhāvataḥ kasmin cit eva viśeṣe vṛkṣaśabdaḥ vartate ataḥ manyāmahe na ime sāmānyaśabdāḥ iti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {103/109}        na cet sāmānyaśabdāḥ prakṛtiḥ prakṛtyarthe vartate pratyayaḥ pratyayārthe vartate .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {104/109}        apravṛttiḥ khalu api arthādeśanasya .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {105/109}        bahavaḥ hi śabdāḥ yeṣām arthāḥ na vijñāyante .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {106/109}        jarbharī turpharītū .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {107/109}        antareṇa khalu api śabdaprayogam bahavaḥ arthāḥ gamyante akṣinikocaiḥ pāṇivihāraiḥ ca .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {108/109}        na khalu api nirjñātasya arthasya anvyākhyane kim cit prayojanam asti .

(2.1.1.3). P I.361.25 - 363.28  R II.505 - 516 {109/109}        yaḥ hi brūyāt purastāt ādityaḥ udeti paścāt astam eti madhuraḥ guḍaḥ kaṭukam śṛṅgaveram iti kim tena kṛtam syāt .

(2.1.1.4). P I.364.1 - 5  R II.516 {1/9}    <V>vāvacanānarthakyam ca svabhāvasiddhatvāt</V> .

(2.1.1.4). P I.364.1 - 5  R II.516 {2/9}    vāvacanānarthakyam .

(2.1.1.4). P I.364.1 - 5  R II.516 {3/9}    kim kāraṇam .

(2.1.1.4). P I.364.1 - 5  R II.516 {4/9}    svabhāvasiddhatvāt .

(2.1.1.4). P I.364.1 - 5  R II.516 {5/9}    iha dvau pakṣau vṛttipakṣaḥ avṛttipakṣaḥ ca .

(2.1.1.4). P I.364.1 - 5  R II.516 {6/9}    svabhāvataḥ ca etat bhavati vākyam ca samāsaḥ ca .

(2.1.1.4). P I.364.1 - 5  R II.516 {7/9}    tatra svābhāvike vṛttiviṣaye nitye samāse prapte vāvacanena kim anyat śakyam abhisambandhum anyat ataḥ sañjñāyāḥ .

(2.1.1.4). P I.364.1 - 5  R II.516 {8/9}    na ca sañjñāyāḥ bhāvābhāvau iṣyete .

(2.1.1.4). P I.364.1 - 5  R II.516 {9/9}    tasmāt na arthaḥ vacanena

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {1/65}     atha ye vṛttim vartayanti kim te āhuḥ .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {2/65}     parārthābhidhānam vṛttiḥ iti āhuḥ .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {3/65}     atha teṣām evam bruvatām kim jahatsvārthā vṛttiḥ āhosvit ajahatsvārthā .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {4/65}     kim ca ataḥ .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {5/65}     yadi jahatsvārthā vṛttiḥ rājapuruṣam ānaya iti ukte puruṣamātrasya ānayanam prāpnoti aupagavam ānaya iti ukte apatyamātrasya .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {6/65}     atha ajahatsvārthā vṛttiḥ ubhayoḥ vidyamānasvārthayoḥ dvayoḥ dvivacanam iti dvivacanam prāpnoti .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {7/65}     punaḥ vṛttiḥ nyāyyā .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {8/65}     jahatsvārthā .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {9/65}     yuktam punaḥ yat jahatsvārthā nāma vṛttiḥ syāt .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {10/65}   bāḍham yuktam .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {11/65}   evam hi dṛśyate loke .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {12/65}   puruṣaḥ ayam parakarmaṇi pravartamānaḥ svam karma jahāti .

(2.1.1.5). P I.364.6 - 365.14  R II.517 - 525 {13/65}   tat yathā takṣā rājakarmaṇi vartamānaḥ svam karma jahāti .