Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library
Patañjali
Mahabhasya

IntraText CT - Text

  • 1
    • 1
Previous - Next

Click here to hide the links to concordance

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {1/13}        kutvam kasmāt na bhavati coḥ kuḥ padasya iti .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {2/13}       bhatvāt .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {3/13}       katham bhasañjñā .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {4/13}       ayasmayādīni chandasi iti .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {5/13}       chandasi iti ucyate .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {6/13}       na ca idam chandaḥ .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {7/13}       chandovat sūtrāṇi bhavanti .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {8/13}       yadi bhasañjñā vṛddhiḥ ād aic at eṅ guṇaḥ iti jaśtvam api na prāpnoti .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {9/13}       ubhayasañjñāni api chandāṃsi dṛśyante .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {10/13}     tat yathā .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {11/13}     saḥ suṣṭubhā saḥ ṛkvatā gaṇena .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {12/13}     padatvāt kutvam bhatvāt jaśvtam na bhavati .

(1.1.1.1) P I.37.2 - 7  R I.121 - 123 {13/13}     evam iha api bhatvāt kutvam na bhaviṣyati

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {1/23}      kim punaḥ idam tadbhāvitagrahaṇam : vṛddhiḥ iti evam ye ākāraikāraukārāḥ bhāvyante teṣām grahaṇam āhosvit ādaijmātrasya .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {2/23}      kim ca ataḥ .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {3/23}      yadi tadbhāvitagrahaṇam śālīyaḥ mālīyaḥ iti vṛddhalakṣaṇaḥ chaḥ na prāpnoti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {4/23}      āmramayam śālamayam vṛddhalakṣaṇaḥ mayaṭ na prāpnoti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {5/23}      āmraguptāyaniḥ śālaguptayaniḥ vṛddhalakṣaṇaḥ phiñ na prāpnoti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {6/23}      atha aijmātrasya grahaṇam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {7/23}      iha ca tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {8/23}      astu tarhi aijmātrasya .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {9/23}      nanu ca uktam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {10/23}    na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {11/23}    na evam vijñāyate uttarapadasya vṛddhiḥ uttarapadavṛddhiḥ uttarapadavṛddhau iti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {12/23}    katham tarhi .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {13/23}    uttarapadasya iti evam prakṛtya vṛddhiḥ tadvati uttarapade iti evam etat vijñāyate .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {14/23}    avaśyam ca etat evam vijñeyam .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {15/23}    tadbhāvitagrahaṇe sati api iha prasajyeta : sarvaḥ kārakaḥ sarvakārakaḥ iti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {16/23}    yad api ucyate iha tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti iti na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {17/23}    na evam vijñāyate vṛddheḥ nimittam vṛddhinimittam vṛddhinimittasya iti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {18/23}    katham tarhi .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {19/23}    vṛddheḥ nimittam yasmin saḥ ayam vṛddhinimittaḥ vṛddhinimittasya iti .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {20/23}    kim ca vṛddheḥ nimittam. yaḥ asau kakāraḥ ṇakāraḥ ñakāraḥ .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {21/23}    atha yaḥ kṛtsnāyāḥ  vṛddheḥ nimittam .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {22/23}    kaḥ ca kṛtsnāyāḥ vṛddheḥ nimittam .

(1.1.1.2) P I.37.8 - 24  R I.123 -124 {23/23}    yaḥ trayāṇām ākāraikāraukārāṇām .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {1/139}       <V>sañjñādhikāraḥ sañjñāsampratyayārthaḥ</V> .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {2/139}       atha sañjñā iti prakṛtya vṛddhyādayaḥ śabdāḥ paṭhitavyāḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {3/139}       kim prayojanam .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {4/139}       sañjñāsampratyayārthaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {5/139}       vṛddhyādīnām śabdānām sañjñā iti eṣaḥ sampratyayaḥ yathā syāt .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {6/139}       <V>itarathā hi asampratyayaḥ yathā loke</V> .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {7/139}       akriyamāṇe hi sañjñādhikāre vṛddhyādīnām sañjñā iti eṣaḥ sampratyayaḥ na syāt .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {8/139}       idam idānīm bahusūtram anarthakam syāt .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {9/139}       anarthakam iti āha .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {10/139}     katham .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {11/139}     yathā loke .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {12/139}     loke hi arthavanti ca anarthakāni ca vākyāni dṛśyante .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {13/139}     arthavanti tāvat : devadatta gām abhyāja śuklām daṇḍena .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {14/139}     devadatta gām abhyāja kṛṣṇām iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {15/139}     anarthakāni ca .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {16/139}     daśa dāḍimāni ṣaṭ apūpāḥ kuṇḍam ajājinam palalapiṇḍaḥ adhorukam etat kumāryāḥ sphaiyakṛtasya pitā pratiśīnaḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {17/139}     <V>sañjñāsañjñyasandehaḥ ca</V> .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {18/139}     kriyamāṇe api sañjñādhikāre sañjñāsañjñinoḥ asandehaḥ vaktavyaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {19/139}     kutaḥ hi etat vṛddhiśabdaḥ sañjñā ādaicaḥ sañjñinaḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {20/139}     na punaḥ ādaicaḥ sañjñā vṛddhiśabdaḥ sañjñī iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {21/139}     yat tāvat ucyate sañjñādhikāraḥ kartavyaḥ sañjñāsampratyayārthaḥ iti na kartavyaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {22/139}     <V>ācāryācārāt sañjñāsiddhiḥ</V> .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {23/139}     ācāryācārāt sañjñāsiddhiḥ bhaviṣyati .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {24/139}     kim idam ācāryācārāt .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {25/139}     ācāryāṇām upacārāt .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {26/139}     <V>yathā laukikavaidikeṣu</V> .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {27/139}     tat yathā laukikeṣu vaidikeṣu ca kṛtānteṣu .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {28/139}     loke tāvat : mātāpitarau putrasya jātasya saṃvṛte avakāśe nāma kurvāte devadattaḥ yajñadattaḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {29/139}     tayoḥ upacārāt anye api jānanti iyam asya sañjñā iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {30/139}     vede : yājñikāḥ sañjñām kurvanti sphyaḥ yūpaḥ caṣālaḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {31/139}     tatrabhavatām upacārāt anye api jānanti iyam asya sañjñā iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {32/139}     apare punaḥ sici vṛddhiḥ iti uktvā ākāraikāraukārān udāharanti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {33/139}     te manyāmahe : yayā pratyāyyante sañjñā ye pratīyante te sañjñinaḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {34/139}     yat api ucyate kriyamāṇe api sañjñādhikāre sañjñāsañjñinoḥ asandehaḥ vaktavyaḥ  iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {35/139}            <V>sañjñāsañjñyasandehaḥ</V> .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {36/139}     sañjñāsañjñinoḥ asandehaḥ siddhaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {37/139}     kutaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {38/139}     ācāryācārāt eva .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {39/139}     uktaḥ ācāryācāraḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {40/139}     <V>anākṛtiḥ</V> .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {41/139}     atha anākṛtiḥ sañjñā .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {42/139}     ākṛtimantaḥ sañjñinaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {43/139}     loke api hi ākrtimataḥ māṃsapiṇḍasya devadattaḥ iti sañjñā kriyate .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {44/139}     <V>liṅgena </V> .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {45/139}     atha kim cit liṅgam āsajya vakṣyāmi itthaṃliṅgā sañjñā iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {46/139}     vṛddhiśabde ca tat liṅgam kariṣyate na ādaicchabde .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {47/139}     idam tāvat ayuktam yat ucyate ācāryācārāt iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {48/139}     kim atra ayuktam .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {49/139}     tam eva upālabhya agamakam te sūtram iti tasya eva punaḥ pramāṇīkaraṇam iti etat ayuktam .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {50/139}     aparituṣyan khalu api bhavān anena parihāreṇa ākṛtiḥ liṅgena iti āha .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {51/139}     tat ca api vaktavyam .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {52/139}     yadi api etat ucyate atha etarhi itsañjñā na vaktavyā lopaḥ ca na vaktavyaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {53/139}     sañjñāliṅgam anubandheṣu kariṣyate .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {54/139}     na ca sañjñāyāḥ nivṛttiḥ ucyate .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {55/139}     svabhāvataḥ sañjñāḥ sañjñinaḥ pratyāyya nivartante .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {56/139}     tena anubandhānām api nivṛttiḥ bhaviṣyati .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {57/139}     sidhyati evam .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {58/139}     apāṇinīyam tu bhavati .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {59/139}     yathānyāsam eva astu .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {60/139}     nanu ca uktam sañjñādhikāraḥ sañjñāsampratyayārthaḥ itarathā hi asampratyayaḥ yathā loke iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {61/139}     na yathā loke tathā vyākaraṇe .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {62/139}     pramāṇabhūtaḥ ācāryaḥ darbhapavitrapāṇiḥ śucau avakāśe prāṅmukhaḥ upaviśya mahatā yatnena sūtram praṇayati sma .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {63/139}     tatra aśakyam varṇena api anarthakena bhavitum kim punaḥ iyatā sūtreṇa .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {64/139}     kim ataḥ yat aśakyam .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {65/139}     ataḥ sañjñāsañjñinau eva .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {66/139}     kutaḥ nu khalu etat sañjñāsañjñinau eva iti na punaḥ sādhvanuśāsane asmin śāstre sādhutvam anena kiryate .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {67/139}     kṛtam anayoḥ sādhutvam .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {68/139}     katham .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {69/139}     vṛdhiḥ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ prakṛtipāṭhe .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {70/139}     tasmāt ktinpratyayaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {71/139}     ādaicaḥ api akṣarasamāmnāye upadiṣṭāḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {72/139}     prayoganiyamārtham tarhi idam syāt .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {73/139}     vṛddhiśabdāt paraḥ ādaicaḥ prayoktavyāḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {74/139}     na iha prayoganiyamaḥ ārabhyate .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {75/139}     kim tarhi .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {76/139}     saṃskṛtya saṃskṛtya padāni utsṛjyante .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {77/139}     teṣām yatheṣṭham abhisambandhaḥ bhavati .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {78/139}     tat yathā : āhara pātram , pātram āhara iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {79/139}     ādeśāḥ tarhi ime syuḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {80/139}     vṛddhiśabdasya ādaicaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {81/139}     ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya ādeśāḥ ucyante na ca atra ṣaṣṭhīm paśyāmaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {82/139}     āgamāḥ tarhi ime syuḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {83/139}     vṛddhiśabdasya ādaicaḥ āgamāḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {84/139}     āgamāḥ api ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya eva ucyante liṅgena ca .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {85/139}     na ca atra ṣaṣṭhīm na khalu api āgamaliṅgam paśyāmaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {86/139}     idam khalu api bhūyaḥ sāmanādhikaraṇyam ekavibhaktikatvam ca .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {87/139}     dvayoḥ ca etat bhavati .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {88/139}     kayoḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {89/139}     viśeṣaṇaviśeṣyayoḥ sañjñāsañjñinoḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {90/139}     tatra etat syāt viśeṣaṇaviśeṣye iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {91/139}     tat ca na .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {92/139}     dvayoḥ hi pratītpadārthakayoḥ loke viśeṣaṇaviśeṣyabhāvaḥ bhavati .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {93/139}     na ca ādaicchabdaḥ pratītapadārthakaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {94/139}     tasmāt sañjñāsañjñinau eva .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {95/139}     tatra tu etāvān sandedhaḥ kaḥ sañjñī sañjñā iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {96/139}     saḥ ca api kva sandehaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {97/139}     yatra ubhe samānākṣare .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {98/139}     yatra tu anyatarat laghu yat laghu sañjñā .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {99/139}     kutaḥ etat .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {100/139}  laghvartham hi sañjñākaraṇam .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {101/139}  tatra api ayam na avaśyam gurulaghutām eva upalakṣayitum arhati .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {102/139}  kim tarhi .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {103/139}  anākṛtitām api .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {104/139}  anākṛtiḥ sañjñā .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {105/139}  ākṛtimantaḥ sañjñinaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {106/139}  loke hi ākṛtimataḥ māṃsapiṇḍasya devadattaḥ iti sañjñā kriyate .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {107/139}  atha āvartinyaḥ sañjñāḥ bhavanti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {108/139}  vṛddhiśabdaḥ ca āvartate na ādaicchabdaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {109/139}  tat yathā .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {110/139}  itaratra api devadattaśabdaḥ āvartate na māṃsapiṇḍaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {111/139}  atha pūrvoccāritaḥ sañjñī paroccāritā sañjñā .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {112/139}  kutaḥ etat .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {113/139}  sataḥ hi kāryiṇaḥ kāryeṇa bhavitavyam .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {114/139}  tat yathā .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {115/139}  itaratra api sataḥ māṃsapiṇḍasya devadattaḥ iti sañjñā kriyate .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {116/139}  katham vṛddhiḥ āt aic iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {117/139}  etat ekam ācāryasya maṅgalārtham mṛṣyatām .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {118/139}  māṅgalikaḥ ācāryaḥ mahataḥ śāstraughasya maṅgalārtham vṛddhiśabam āditaḥ prayuṅkte .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {119/139}  maṅgalādīni hi śāstrāṇi prathante vīrapuruṣakāṇi ca bhavanti āyuṣmatpuruṣakāṇi ca .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {120/139}  adhyetāraḥ ca siddhārthāḥ yathā syuḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {121/139}  sarvatra eva hi vyākaraṇe pūrvoccāritaḥ sañjñī paroccāritā sañjñā .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {122/139}  at eṅ guṇaḥ iti yathā .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {123/139}  doṣavān khalu api sañjñādhikāraḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {124/139}  aṣṭame api hi sañjñā kriyate tasya param āmreḍitam iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {125/139}  tatra api idam anuvartyam syāt .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {126/139}  atha asthāne ayam yatnaḥ kriyate .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {127/139}  na hi idam lokāt bhidyate .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {128/139}  yadi idam lokāt bhidyeta tataḥ yatnārham syāt .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {129/139}  tat yathā agojñāya kaḥ cit gām sakthani karṇe gṛhītvā upadiśati ayam gauḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {130/139}  na ca asmai ācaṣṭe iyam asya sañjñā iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {131/139}  bhavati ca asya sampratyayaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {132/139}  tatra etat syāt kṛtaḥ pūrvaiḥ abhisambandhaḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {133/139}  iha api kṛtaḥ pūrvaiḥ abhisambandhaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {134/139}  kaiḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {135/139}  ācāryaiḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {136/139}  tatra etat syāt .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {137/139}  yasmai samprati upadiśati tasya akṛtaḥ iti .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {138/139}  loke api yasmai samprati upadiśati tasya akṛtaḥ .

(1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17  R I.125 - 133 {139/139}  atha tatra kṛtaḥ iha api kṛtaḥ draṣṭavyaḥ .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {1/30}           <V>sataḥ vṛddhyādiṣu sañjñābhāvāt tadāśraye itaretarāśrayatvāt asiddhiḥ</V> .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {2/30}           sataḥ sañjñinaḥ sañjñābhāvāt sañjñāśraye sañjñini vṛddhyādiṣu itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {3/30}           iteretarāśrayatā .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {4/30}           satām ādaicām sañjñayā bhavitavyam sañjñayā ca ādaicaḥ bhāvyante .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {5/30}           tat itaretarāśrayam bhavati , itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {6/30}           tat yathā .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {7/30}           nauḥ nāvi baddhā na itaratrāṇāya bhavati. nanu ca bhoḥ itaretarāśrayāṇi api kāryāṇi dṛśyante .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {8/30}           tat yathā .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {9/30}           nauḥ śakaṭam vahati śakaṭam ca nāvam vahati .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {10/30}         anyat api tatra kim cit bhavati jalam sthalam .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {11/30}         sthale śakaṭam nāvam vahati .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {12/30}         jale nauḥ śakaṭam vahati .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {13/30}         yathā tari triviṣṭabdhakam .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {14/30}         tatra api antataḥ sūtrakam bhavati .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {15/30}         idam punaḥ itaretarāśrayam eva .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {16/30}         <V>siddham tu nityaśabdatvāt</V> .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {17/30}         siddham etat .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {18/30}         katham .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {19/30}         nityaśabdatvāt .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {20/30}         nityāḥ śabdāḥ .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {21/30}         nityeṣu śabdeṣu satām ādaicām sañjñā kriyate .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {22/30}         na sañjñayā ādaicaḥ bhāvyante .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {23/30}         yadi tarhi nityāḥ śabdāḥ kimartham śāstram .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {24/30}         <V>kimartham śāstram iti cet nivartakatvāt siddham</V> .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {25/30}         nivartakam śāstram .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {26/30}         katham .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {27/30}         mṛjiḥ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {28/30}         tasya sarvatra mṛjibuddhiḥ prasaktā .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {29/30}         tatra anena nivṛttiḥ kriyate .

(1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4  R I.133 - 134 {30/30}         mṛjeḥ akṅitsu pratyayeṣu mṛjiprasaṅge mārjiḥ sādhuḥ bhavati iti .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {1/21}     pratyekam vṛddhiguṇasañjñe bhavataḥ iti vaktavyam .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {2/21}     kim prayojanam .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {3/21}     samudāye bhūtām iti .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {4/21}     <V>anyatra sahavacanāt samudāye sañjñāprasaṅgaḥ</V> .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {5/21}     anyatra sahavacanāt samudāye vṛddhiguṇasañjñayoḥ aprasaṅgaḥ .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {6/21}     yatra icchati sahabhūtānām kāryam karoti tatra sahagrahaṇam .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {7/21}     tat yathā .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {8/21}     saha supā .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {9/21}     ubhe abhyastam saha iti .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {10/21}   <V>pratyavayavam ca vākyaparisamāpteḥ</V> .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {11/21}   pratyavayavam ca vākyaparisamāptiḥ dṛśyate .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {12/21}   tat yathā .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {13/21}   devadattayajñadattaviṣṇumitrāḥ bhojyantām iti .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {14/21}   na ca ucyate pratyekam iti .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {15/21}   pratyekam ca bhujiḥ parisamāpyate .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {16/21}   nanu ca ayam api asti dṛṣṭāntaḥ samudāye vākyaparisamāptiḥ iti .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {17/21}   tat yathā .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {18/21}   gargāḥ śatam daṇḍyantām iti .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {19/21}   arthinaḥ ca rājānaḥ hiraṇyena bhavanti na ca pratyekam daṇḍayanti .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {20/21}   sati etasmin dṛṣṭānte yadi tatra sahagrahaṇam kriyate iha api pratyekam iti vaktavyam .

(1.1.1.5) P I.41.5 - 16  R I.134 - 136 {21/21}   atha tatra antareṇa sahagrahaṇam sahabhūtānām kāryam bhavati iha api na arthaḥ pratyekam iti vacanena .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {1/68}         atha kimartham ākāraḥ taparaḥ kriyate .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {2/68}         <V>ākārasya taparakaraṇam savarṇārtham</V> .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {3/68}         ākārasya taparakaraṇam kriyate .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {4/68}         kim prayojanam .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {5/68}         savarṇārtham .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {6/68}         taparaḥ tatkālasya iti tatkālānām grahaṇam yathā syāt .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {7/68}         keṣām .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {8/68}         udāttānundāttasvaritānām .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {9/68}         kim ca kāraṇam na syāt .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {10/68}       <V>bhedakatvāt svarasya</V> .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {11/68}       bhedakāḥ udāttādayaḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {12/68}       katham punaḥ jñāyate bhedakāḥ udāttādayaḥ iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {13/68}       evam hi dṛśyate loke .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {14/68}       yaḥ udātte kartavye anudāttam karoti khaṇḍikopādhyāyaḥ tasmai capeṭām dadāti anyat tvam karoṣi iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {15/68}       asti prayojanam etat .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {16/68}       kim tarhi iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {17/68}       bhedakatvāt guṇasya iti vaktavyam .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {18/68}       kim prayojanam .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {19/68}       ānunāsikyam nāma guṇaḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {20/68}       tadbhinnasya api yathā syāt .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {21/68}       kim ca kāraṇam na syāt .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {22/68}       bhedakatvāt guṇasya .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {23/68}       bhedakāḥ guṇāḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {24/68}       katham punaḥ jñāyate bhedakāḥ guṇāḥ iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {25/68}       evam hi dṛśyate loke .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {26/68}       ekaḥ ayam ātmā udakam nāma .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {27/68}       tasya guṇabhedāt anyatvam bhavati : anyat idam śītam anyat idam ūṣṇam iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {28/68}       nanu ca bhoḥ abhedakāḥ api guṇāḥ dṛśyante .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {29/68}       tat yathā .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {30/68}       devadattaḥ muṇḍī api jaṭī api śikhī api svām ākhyām na jahāti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {31/68}       tathā bālaḥ yuvā vṛddhaḥ vatsaḥ damyaḥ balīvardaḥ iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {32/68}       ubhayam idam guṇeṣu uktam bhedakāḥ abhedakāḥ iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {33/68}       kim punaḥ atra nyāyyam .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {34/68}       abhedakāḥ guṇāḥ iti eva nyāyyam .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {35/68}       kutaḥ etat .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {36/68}       yat ayam asthidadhisakthyakṣṇām anaṅ udāttaḥ iti udāttagrahaṇam karoti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {37/68}       yadi bhedakāḥ guṇāḥ syuḥ udāttam eva uccārayet .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {38/68}       yadi tarhi abhedakāḥ guṇāḥ anudāttādeḥ antodāttāt ca yat ucyate tat svaritādeḥ svaritāntāt ca prāpnoti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {39/68}       na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {40/68}       āśrīyamāṇaḥ guṇaḥ bhedakaḥ bhavati .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {41/68}       tat yathā .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {42/68}       śuklam ālabheta .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {43/68}       kṛṣṇam ālabheta .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {44/68}       tatra yaḥ śukle ālabdhavye kṛṣṇam ālabheta na hi tena yathoktam kṛtam bhavati .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {45/68}       asandehārthaḥ tarhi takāraḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {46/68}       aic iti ucyamane sandehaḥ syāt .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {47/68}       kim imau aicau eva āhosvit ākāraḥ api atra nirdiśyate iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {48/68}       sandehamātram etat bhavati .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {49/68}       sarvasandeheṣu ca idam upatiṣṭhate vyākhyānataḥ viśeṣapratipattiḥ na hi sandehāt alakṣaṇam iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {50/68}       trayāṇām grahaṇam iti vyākhyāsyāmaḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {51/68}       anyatra api hi ayam evañjātīyakeṣu sandeheṣu na kam cid yatnam karoti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {52/68}       tat yathā .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {53/68}       autaḥ amśasoḥ iti .idam tarhi prayojanam : āntaryataḥ trimātracaturnātrāṇām sthāninām trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ bhūvan iti : khaṭvā* indraḥ khaṭvendraḥ , khaṭvā* udakam khaṭvodakam , khaṭvā* īṣā khaṭveṣā khaṭvā* ūḍhā khaṭvoḍhā khaṭvā* elakā khaṭvailakā khaṭvā* odanaḥ , khaṭvaudanaḥ , khaṭvā* aitikāyanaḥ , khaṭvaitikāyanaḥ , khaṭvā* aupagavaḥ , khaṭvaupagavaḥ iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {54/68}       atha kriyamāṇe api takāre  kasmāt eva trimātracaturnātrāṇām sthāninam trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ na bhavanti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {55/68}       taparaḥ tatkālasya iti niyamāt .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {56/68}       nanu taḥ paraḥ yasmāt saḥ ayam taparaḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {57/68}       na iti āha .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {58/68}       tāt api paraḥ taparaḥ iti .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {59/68}       yadi tāt api paraḥ taparaḥ ṛṛdoḥ ap iti iha eva syāt .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {60/68}       yavaḥ stavaḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {61/68}       lavaḥ pavaḥ iti atra na syāt .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {62/68}       na eṣaḥ takāraḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {63/68}       kaḥ tarhi .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {64/68}       dakāraḥ .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {65/68}       kim dakāre prayojanam .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {66/68}       atha kim takāre prayojanam .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {67/68}       yadi asandehārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api .

(1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24  R I.136 - 140 {68/68}       atha mukhasukhārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {1/80}           iggrahaṇam kimartham .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {2/80}           <V>iggrahaṇam ātsandhyakṣaravyañjananivṛttyartham </V>. iggrahaṇam kriyate ākāranivṛttyartham sandhyakṣaranivṛttyartham vyañjananivṛttyartham ca. ākāranivṛttyartham tāvat .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {3/80}           yātā vātā .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {4/80}           ākārasya guṇaḥ prāpnoti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {5/80}           iggrahaṇāt na bhavati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {6/80}           sandhyakṣaranivṛttyartham .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {7/80}           glāyati mlāyati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {8/80}           sandhyakṣarasya guṇaḥ prāpnoti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {9/80}           iggrahaṇāt na bhavati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {10/80}         vyañjananivṛttyartham .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {11/80}         umbhitā , umbhitum umbhitavyam .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {12/80}         vyañjanasya guṇaḥ prāpnoti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {13/80}         iggrahaṇāt na bhavati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {14/80}         ākāranivṛttyarthena tāvat nārthaḥ .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {15/80}         ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na ākārasya guṇaḥ bhavati iti yat ayam ātaḥ anupasarge kaḥ iti kakāram anubandham karoti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {16/80}         katham kṛtvā jñāpakam .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {17/80}         kitkaraṇe etat prayojanam kiti iti ākāralopaḥ yathā syāt .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {18/80}         yadi ca ākārasya guṇaḥ syāt kitkaraṇam anarthakam syāt .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {19/80}         guṇe kṛte dvayoḥ akārayoḥ pararūpeṇa siddham rūpam syāt godaḥ , kambaladaḥ iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {20/80}         paśyati tu ācāryaḥ na ākārasya guṇaḥ bhavati iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {21/80}         tataḥ kakāram anubandham karoti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {22/80}         sandhyakṣarārthena api na arthaḥ .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {23/80}         upadeśasāmarthyāt sandhyakṣarasya guṇaḥ na bhaviṣyati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {24/80}         vyañjananivṛttyarthena api na arthaḥ .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {25/80}         ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na vyañjanasya guṇaḥ bhavati iti yat ayam janeḥ ḍam śāsti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {26/80}         katham kṛtvā jñāpakam .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {27/80}         ḍitkaraṇe etat prayojanam ḍiti iti ṭilopaḥ yathā syāt .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {28/80}         yadi vyañjansya guṇaḥ syāt ḍitkaraṇam anarthakam syāt .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {29/80}         guṇe kṛte trayāṇām akārāṇām pararūpeṇa siddham rūpam syāt : upasarajaḥ , mandurajaḥ iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {30/80}         paśyati tu ācāryaḥ na vyañjanasya guṇaḥ bhavati iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {31/80}         tataḥ janeḥ ḍam śāsti. na etāni santi prayojanāni .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {32/80}         yat tāvat ucyate kitkaraṇam jñāpakam ākārasya guṇaḥ na bhavati iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {33/80}         uttarārtham etat syāt .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {34/80}         tundaśokayoḥ parimṛjāpanudoḥ iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {35/80}         yat tarhi gāpoḥ ṭhak iti ananyārtham kakāram anubandham karoti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {36/80}         yat api ucyate upadeśasāmarthyāt sandhyakṣarasya guṇaḥ na bhavati iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {37/80}         yadi yat yat sandhyakṣarasya prāpnoti tat tat upadeśasāmarthyāt bādhyate āyādayaḥ api tarhi na prāpnuvanti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {38/80}         na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {39/80}         yam vidhim prati upadeśaḥ anarthakaḥ sa vidhiḥ bādhyate .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {40/80}         yasya tu vidheḥ nimittam eva na asau bādhyate .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {41/80}         guṇam ca prati upadeśaḥ anarthakaḥ āyādīnām punaḥ nimittam eva .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {42/80}         yat api ucyate janeḥ ḍavacanam jñāpakam na vyañjanasya guṇaḥ bhavati iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {43/80}         siddhe vidhiḥ ārabhyamāṇaḥ jñāpakārthaḥ bhavati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {44/80}         na ca janeḥ guṇena sidhyati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {45/80}         kutaḥ hi etat janeḥ guṇaḥ ucyamānaḥ akāraḥ bhavati na punaḥ ekāraḥ syāt okāraḥ iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {46/80}         āntaryataḥ ardhamātrikasya vyañjanasya mātrikaḥ akāraḥ bhaviṣyati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {47/80}         evam api anunāsikaḥ prāpnoti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {48/80}         pararūpeṇa śuddhaḥ bhaviṣyati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {49/80}         evam tarhi gameḥ api ayam ḍaḥ vaktavyaḥ .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {50/80}         gameḥ ca guṇaḥ ucyamānaḥ āntaryataḥ okāraḥ prāpnoti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {51/80}         tasmāt iggrahaṇam kartavyam .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {52/80}         yadi iggrahaṇam kriyate dyauḥ , panthāḥ , saḥ , imam ite ete api ikaḥ prāpnuvanti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {53/80}         <V>sañjñayā vidhāne niyamaḥ</V> .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {54/80}         sañjñayā ye vidhīyante teṣu  niyamaḥ .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {55/80}         kim vaktavyam etat .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {56/80}         na hi .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {57/80}         katham anucyamānam gaṃsyate .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {58/80}         guṇavṛddhigrahaṇasāmarthyāt .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {59/80}         katham punaḥ antareṇa guṇavṛddhigrahaṇam ikaḥ guṇavṛddhī syātām .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {60/80}         prakṛtam guṇavṛddhigrahaṇam anuvartate .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {61/80}         kva prakṛtam .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {62/80}         vṛddhiḥ āt aic at eṅ guṇaḥ iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {63/80}         yadi tat anuvartate at eṅ guṇaḥ vṛddhiḥ ca iti adeṅām api vṛddhisañjñā prāpnoti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {64/80}         sambandham anuvartiṣyate .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {65/80}         vṛddhiḥ āt aic .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {66/80}         at eṅ guṇaḥ vṛddhiḥ āt aic .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {67/80}         tataḥ ikaḥ guṇavṛddhī iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {68/80}         guṇavṛddhigrahaṇam anuvartate ādaijgrahaṇam nivṛttam .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {69/80}         atha maṇḍūkagatayaḥ adhikārāḥ .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {70/80}         yathā maṇḍūkāḥ utplutya utplutya gacchanti tadvat adhikārāḥ .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {71/80}         atha ekayogaḥ kariṣyate vṛddhiḥ āt aic at eṅ guṇaḥ iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {72/80}         tataḥ iko guṇavṛddhī iti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {73/80}         na ca ekayoge anuvṛttiḥ bhavati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {74/80}         atha anyavacanāt cakārākaraṇāt prakṛtāpavādaḥ vijñāyate yathā utsargeṇa prasaktasya apavādaḥ bādhakaḥ bhavati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {75/80}         anyasyāḥ sañjñāyāḥ vacanāt cakārasya anukarṣaṇārthasya akaraṇāt prakṛtāyāḥ vṛddhisañjñāyāḥ guṇasañjña bādhikā bhaviṣyati yathā utsargeṇa prasaktasya apavādaḥ bādhakaḥ bhavati .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {76/80}         atha vakṣyati etat .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {77/80}         anuvartante ca nāma vidhayaḥ na ca anuvartanāt eva bhavanti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {78/80}         kim tarhi yatnāt bhavanti .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {79/80}         atha ubhayam nivṛttam .

(1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14  R 140 - 146 {80/80}         tat apekṣiṣyāmahe .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {1/123}       kim punaḥ ayam alontyaśeṣaḥ āhosvit alontyāpavādaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {2/123}       katham ca ayam taccheṣaḥ syāt katham tadapavādaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {3/123}       yadi ekam vākyam tat ca idam ca alaḥ : antyasya vidhayaḥ bhavanti ikaḥ guṇavṛddhī* alaḥ antyasya iti tataḥ ayam taccheṣaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {4/123}       atha nānā vākyam : alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti , ikaḥ guṇavṛddhī* antyasya ca anantyasya ca iti tataḥ ayam tadapavādaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {5/123}       kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {6/123}       <V>vṛddhiguṇau alaḥ antyasya iti cet midipugantalaghūpadharcchidṛśikṣiprakṣudreṣu iggrahaṇam</V> .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {7/123}       vṛddhiguṇau alaḥ antyasya iti cet midipugantalaghūpadharcchidṛśikṣiprakṣudreṣu iggrahaṇam kartavyam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {8/123}       mideḥ guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {9/123}       anantyatvāt hi na prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {10/123}     pugantalaghūpadhasya guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {11/123}     anantyatvāt hi na prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {12/123}     ṛccheḥ liṭi guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {13/123}     anantyatvāt hi na prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {14/123}     ṛdṛsaḥ aṅi guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {15/123}     anantyatvāt hi na prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {16/123}     kṣiprakṣudrayoḥ guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {17/123}     anantyatvāt hi na prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {18/123}     <V>sarvādeśaprasaṅgaḥ ca anigantasya</V> .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {19/123}     sarvādeśaḥ ca guṇaḥ ca anigantasya prāpnoti : yātā vātā .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {20/123}     kim kāraṇam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {21/123}     alaḥ antyasya iti ṣaṣṭhī ca eva hi antyam ikam upasaṅkrāntā , aṅgasya iti ca sthānaṣaṣṭhī .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {22/123}     tat yat idānīm anigantam aṅgam tasya guṇaḥ sarvādeśaḥ prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {23/123}     na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {24/123}     yathā eva hi alaḥ antyasya iti ṣaṣṭhī antyam ikam upasaṅkrāntā evam aṅgasya iti api sthānaṣaṣṭhī .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {25/123}     tat yad idānīm anigantam aṅgam , tatra ṣaṣṭhī eva na asti kutaḥ guṇaḥ kutaḥ sarvādeśaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {26/123}     evam tarhi na ayam doṣasamuccayaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {27/123}     kim tarhi .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {28/123}     pūrvāpekṣaḥ ayam doṣaḥ , hyarthe ca ayam caḥ paṭhitaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {29/123}            midipugantalaghūpadharcchidṛśikṣiprakṣudreṣu iggrahaṇam sarvādeśaprasaṅgaḥ hi anigantasya iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {30/123}     mideḥ guṇaḥ ikaḥ iti vacanāt antyasya na .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {31/123}     antyasya iti vacanāt ikaḥ na .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {32/123}     ucyate tu guṇaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {33/123}     saḥ sarvādeśaḥ prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {34/123}     evam sarvatra .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {35/123}     astu tarhi tadapavādaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {36/123}     <V>igmātrasya iti cet jusisārvadhātukārdhadhātukahrasvādyoḥ guṇeṣu anantyapratiṣedhaḥ</V> .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {37/123}     igmātrasya iti cet jusisārvadhātukārdhadhātukahrasvādyoḥ guṇeṣu anantyapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {38/123}     jusi guṇaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {39/123}     saḥ yathā iha bhavati : ajuhavuḥ , abibhayuḥ , evam anenijuḥ , paryaviviṣuḥ , atra api prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {40/123}     sārvadhātukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {41/123}     saḥ yathā iha bhavati : kartā hartā nayati tarati bhavati , evam īhitā , īhitum iti atra api prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {42/123}     hrasvasya guṇaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {43/123}     saḥ yathā iha bhavati : he agne he vāyo , evam he agnicit , he somasut iti atra api prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {44/123}     jasi guṇaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {45/123}     saḥ yathā iha bhavati agnayaḥ , vāyavaḥ iti evam agnicitaḥ , somasutaḥ iti atra api prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {46/123}     ṛto ṅisarvanāmasthānayoḥ guṇaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {47/123}     saḥ yathā iha bhavati kartari kartārau kartāraḥ iti evam sukṛti sukṛtau sukṛtaḥ iti atra api prāpnoti .gheḥ ṅiti guṇaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {48/123}     saḥ yathā iha bhavati agnaye vāyave evam agnicite somasute iti atra api prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {49/123}     oḥ guṇaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {50/123}     saḥ yathā iha bhavati bābhravyaḥ , māṇḍavyaḥ iti evam suśrut , sauśrutaḥ iti atra api prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {51/123}     na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {52/123}            <V>pugantalaghūpadhagrahaṇam anantyaniyamārtham</V> .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {53/123}     pugantalaghūpadhagrahaṇam anantyaniyamārtham bhaviṣyati .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {54/123}     pugantalaghūpadhasya eva anantyasya na anyasya anantyasya iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {55/123}     prakṛtasya eṣaḥ niyamaḥ syāt .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {56/123}     kim ca prakṛtam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {57/123}     sārvadhātukārdhadhātukayoḥ iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {58/123}     tena bhavet iha niyamāt na syāt īhitā , īhitum , īhitavyam iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {59/123}     hrasvādyoḥ guṇaḥ tu aniyataḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {60/123}     saḥ anantyasya api prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {61/123}     atha api evam niyamaḥ syāt .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {62/123}     pugantalaghūpadhasya sārvadhātukārdhadhātukayoḥ eva iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {63/123}     evam api sārvadhātukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ aniyataḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {64/123}     saḥ anantyasya api prāpnoti : īhitā , īhitum īhitavyam iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {65/123}     atha api ubhayataḥ niyamaḥ syāt : pugantalaghūpadhasya eva sārvadhātukārdhadhātukayoḥ , sārvadhātukārdhadhātukayoḥ eva pugantalaghūpadhasya iti , evam api ayam jusi guṇaḥ aniyataḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {66/123}     saḥ anantyasya api prāpnoti : anenijuḥ , paryaviviṣuḥ iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {67/123}     evam tarhi na ayam taccheṣaḥ na api tadapavādaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {68/123}     anyat eva idam paribhāṣāntaram asambaddham anayā paribhāṣayā .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {69/123}     paribhāṣāntaram iti ca matvā kroṣṭrīyāḥ paṭhanti : niyamāt ikaḥ guṇavṛddhī bhavataḥ vipratiṣedhena iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {70/123}     yadi ca ayam taccheṣaḥ syāt tena eva tasya ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {71/123}     atha api tadapavādaḥ utsargāpavādayoḥ api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {72/123}     tatra niyamasya avakāśaḥ : rājñaḥ ka ca , rājakīyam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {73/123}     ikaḥ guṇavṛddhī* iti asya avakāśaḥ : cayanam , cāyakaḥ , lavanam , lāvakaḥ iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {74/123}     iha ubhayam prāpnoti : medyati mārṣṭi iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {75/123}     ikaḥ guṇavṛddhī* iti etat bhavati vipratiṣedhena .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {76/123}     na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {77/123}     vipratiṣedhe hi param iti ucyate , pūrvaḥ ca ayam yogaḥ paraḥ niyamaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {78/123}     iṣṭavācī paraśabdaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {79/123}     vipratiṣedhe param yat iṣṭam tat bhavati .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {80/123}     evam api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {81/123}     dvikāryayogaḥ hi vipratiṣedhaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {82/123}     na ca atra ekaḥ dvikāryayuktaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {83/123}     na avaśyam dvikāryayogaḥ eva vipratiṣedhaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {84/123}     kim tarhi. asambhavaḥ api .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {85/123}     saḥ ca asti atra asambhavaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {86/123}     kaḥ asau asmbhavaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {87/123}     iha tāvat : vṛkṣebhyaḥ , plakṣebhyaḥ iti ekaḥ sthānī dvau ādeśau .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {88/123}     na ca asti sambhavaḥ yat ekasya sthāninaḥ dvau ādeśau syātām .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {89/123}     iha idānīm medyati medyataḥ medyanti iti dvau sthāninau ekaḥ ādeśaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {90/123}     na ca asti sambhavaḥ yat dvayoḥ sthāninoḥ ekaḥ ādeśaḥ syāt iti eṣaḥ asambhavaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {91/123}     satyam etasmin asambhave yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {92/123}     evam api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {93/123}     dvayoḥ hi sāvakāśayoḥ samavasthitayoḥ vipratiṣedhaḥ bhavati .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {94/123}     anavakāśaḥ ca ayam yogaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {95/123}     nanu ca idānīm eva asya avakāśaḥ prakḷptaḥ : cayanam , cāyakaḥ , lavanam , lāvakaḥ iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {96/123}     atra api niyamaḥ prāpnoti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {97/123}     yāvatā na aprāpte niyame ayam yogaḥ ārabhyate ataḥ tadapavādaḥ ayam yogaḥ bhavati .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {98/123}     utsargāpavādayoḥ ca ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {99/123}     atha api katham cit ikaḥ guṇavṛddhī* iti asya avakāśaḥ syāt , evam api yathā iha vipratiṣedhāt ikaḥ guṇaḥ bhavati : medyati medyataḥ medyanti , evam iha api syāt : anenijuḥ , paryaveviṣuḥ iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {100/123}  evam tarhi vṛddhiḥ bhavati guṇaḥ bhavati iti yatra brūyāt ikaḥ iti etat tatra upasthitam draṣṭavyam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {101/123}  kim kṛtam bhavati .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {102/123}  dvitīyā ṣaṣṭhī prāduḥ bhāvyate .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {103/123}  tatra kāmacāraḥ : gṛhyamāṇena ikam viśeṣayitum ikā gṛhyamāṇam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {104/123}  yāvatā kāmacāraḥ iha tāvat : midipugantalaghūpadharcchidṛśikṣiprakṣudreṣu gṛhyamāṇena ikam viśeṣayiṣyāmaḥ : eteṣām yaḥ ik iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {105/123}  iha idānīm : jusisārvadhātukārdhadhātukahrasvādyoḥ guṇeṣu ikā gṛhyamāṇam viśeṣayiṣyāmaḥ : eteṣām guṇaḥ bhavati ikaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {106/123}  igantānām iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {107/123}  atha sarvatra eva sthānī nirdiśyate .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {108/123}  iha tāvat : mideḥ iti , avibhaktikaḥ nirdeśaḥ : mida , eḥ , mideḥ , mideḥ iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {109/123}  atha ṣaṣṭhīsamāsaḥ bhaviṣyati midaḥ iḥ , midiḥ , mideḥ iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {110/123}  pugantalaghūpadhasya iti na evam vijñāyate : pugantasya aṅgasya laghūpadhasya ca iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {111/123}  katham tarhi .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {112/123}  puki antaḥ pugantaḥ , laghvī upadhā laghūpadhā , pugantaḥ ca laghūpadhā ca pugantalaghūpadham pugantalaghūpadhasya iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {113/123}  avaśyam ca etat evam vijñeyam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {114/123}  aṅgaviśeṣaṇe hi sati iha prasajyeta : bhinatti chinatti iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {115/123}  ṛccheḥ api praśliṣṭanirdeśaḥ ayam .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {116/123}  ṛcchati , , , ṛṛtām ṛcchatyṛṛtām iti .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {117/123}  dṛśeḥ api yogavibhāgaḥ kariṣyate .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {118/123}  uḥ aṅi guṇaḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {119/123}  uḥ aṅi guṇaḥ bhavati .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {120/123}  tataḥ dṛśeḥ .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {121/123}  dṛśeḥ ca aṅi guṇaḥ bhavati .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {122/123}  uḥ iti eva. kṣiprakṣudrayoḥ api yaṇādiparam guṇa iti iyatā siddham .

(1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13  R I.146 - 155 {123/123}  saḥ ayam evam siddhe sati yat pūrvagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam ikaḥ yathā syāt anikaḥ bhūt iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {1/118}       atha vṛddhigrahaṇam kimartham .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {2/118}       kim viśeṣeṇa vṛddhigrahaṇam codyate na punaḥ guṇagrahaṇam api .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {3/118}       yadi kim cit guṇagrahaṇasya prayojanam asti vṛddhigrahaṇasya api tat bhavitum arhati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {4/118}       kaḥ viśeṣaḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {5/118}       ayam asti viśeṣaḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {6/118}       guṇavidhau na kva cit sthānī nirdiśyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {7/118}       tatra avaśyam sthāninirdeśārtham guṇagrahaṇam kartavyam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {8/118}       vṛddhividhau punaḥ sarvatra eva sthānī nirdiśyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {9/118}       acaḥ ñṇiti ataḥ upadhāyāḥ taddhiteṣu acām ādeḥ iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {10/118}     ataḥ uttaram paṭhati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {11/118}     <V>vṛddhigrahaṇam uttarārtham</V> .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {12/118}     vṛddhigrahaṇam kriyate uttarārtham .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {13/118}     kṅiti iti pratiṣedham vakṣyati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {14/118}     saḥ vṛddheḥ api yathā syāt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {15/118}     kaḥ ca idānīm kṅitpratyayeṣu vṛddheḥ prasaṅgaḥ yāvatā ñṇiti iti ucyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {16/118}     tat ca mṛjyartham .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {17/118}     mṛjeḥ vṛddhiḥ aviśeṣeṇa ucyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {18/118}     kṅiti bhūt : mṛṣṭaḥ , mṛṣṭavān iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {19/118}     ihārtham ca api mṛjyartham vṛddhigrahaṇam kartavyam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {20/118}     mṛjeḥ vṛddhiḥ aviśeṣeṇa ucyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {21/118}     ikaḥ yathā syāt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {22/118}     anikāḥ bhūt iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {23/118}     <V>mṛjyartham iti cet yogavibhāgāt siddham</V> .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {24/118}     mṛjyartham iti cet yogavibhāgaḥ kariṣyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {25/118}     mṛjeḥ vṛddhiḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {26/118}     tataḥ ñṇiti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {27/118}     ñiti ṇiti ca vṛddhiḥ bhavati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {28/118}     acaḥ iti eva .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {29/118}     yadi acaḥ vṛddhiḥ ucyate nyamārṭ : aṭaḥ api vṛddhiḥ prāpnoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {30/118}     <V>aṭi ca uktam</V> .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {31/118}     kim uktam. anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {32/118}     <V>vṛddhipratiṣedhānupapattiḥ tu ikprakaraṇāt</V> .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {33/118}     vṛddheḥ tu pratiṣedhaḥ na upapadyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {34/118}     kim kāraṇam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {35/118}     ikprakaraṇāt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {36/118}     iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ na ca evam sati mṛjeḥ iglakṣaṇā vṛddhiḥ bhavati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {37/118}     tasmāt mṛjeḥ iglakṣaṇā vṛddhiḥ eṣitavyā .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {38/118}     evam tarhi iha anye vaiyākaraṇāḥ mṛjeḥ ajādau saṅkrame vibhāṣā vṛddhim ārabhante : parimṛjanti parimārjanti parimṛjantu parimārjantu parimamṛjatuḥ , parimamārjatuḥ ityādyartham .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {39/118}     tat iha api sādhyam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {40/118}     tasmin sādhye yogavibhāgaḥ kariṣyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {41/118}     mṛjeḥ vṛddhiḥ acaḥ bhavati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {42/118}     tataḥ aci kṅiti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {43/118}     ajādau ca kṅiti mṛjeḥ vṛddhiḥ bhavati : parimārjanti parimārjantu .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {44/118}     kimartham idam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {45/118}     niyamārtham : ajādau eva kṅiti na anyatra .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {46/118}     kva anyatra bhūt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {47/118}     mṛṣṭaḥ , mṛṣṭavān iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {48/118}     tataḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {49/118}     aci kṅiti mṛjeḥ vṛddhiḥ bhavati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {50/118}     parimṛjanti , parimārjanti , parimamṛjatuḥ , parimamārjatuḥ iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {51/118}     ihārtham eva sijartham vṛddhigrahaṇam kartavyam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {52/118}     sici vṛddhiḥ aviśeṣeṇa ucyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {53/118}     ikaḥ yathā syāt , anikaḥ bhūt iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {54/118}     kasya punaḥ anikaḥ prāpnoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {55/118}     akārasya : acikīrṣīt , ajihīrṣīt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {56/118}     na etat asti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {57/118}     lopaḥ atra bādhakaḥ bhaviṣyati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {58/118}     ākārasya tarhi prāpnoti : ayāsīt , avāsīt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {59/118}     na asti atra viśeṣaḥ satyām vṛddhau asatyām .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {60/118}     sandhyakṣarasya tarhi prāpnoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {61/118}     na eva sandhyakṣaram antyam asti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {62/118}     nanu ca idam asti ḍhalope kṛte udavoḍhām udavoḍham udavoḍha iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {63/118}     na etat asti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {64/118}     asiddhaḥ ḍhalopaḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {65/118}     tasya asiddhatvāt na etat antyam bhavati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {66/118}     vyañjanasya tarhi prāpnoti : abhaitsīt , acchaitsīt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {67/118}     halantalakṣaṇā vṛddhiḥ bādhikā bhaviṣyati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {68/118}     yatra tarhi pratiṣidhyate : akoṣīt , amoṣīt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {69/118}     sici vṛddheḥ api eṣaḥ pratiṣedhaḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {70/118}     katham .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {71/118}     lakṣaṇam hi nāma dhvanati bhramati muhūrtam api na avatiṣṭhate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {72/118}     atha sici vṛddhiḥ parasmaipadeṣu iti sici vṛddhiḥ prāpnoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {73/118}     tasyāḥ halantalakṣaṇā vṛddhiḥ bādhikā .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {74/118}     tasyāḥ api na iṭi iti pratiṣedhaḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {75/118}     asti punaḥ kva cid anyatra api apavāde pratiṣiddhe utsargaḥ api na bhavati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {76/118}     asti iti āha .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {77/118}     sujāte* aśvasūnṛte , adhvaryo* adribhiḥ sutam , śukram te* anyat iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {78/118}     pūrvarūpatve pratiṣiddhe ayādayaḥ api na bhavanti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {79/118}     uttarārtham eva tarhi sijartham vṛddhigrahaṇam kartavyam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {80/118}     sici vṛddhiḥ aviśeṣeṇa ucyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {81/118}     kṅiti bhūt nyanuvīt , nyadhuvīt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {82/118}     na etat asti prayojanam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {83/118}     antaraṅgatvāt atra uvaṅādeśe kṛte anantyatvāt vṛddhiḥ na bhaviṣyati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {84/118}     yadi tarhi sici antaraṅgam bhavati , akārṣīt , ahārṣīt : guṇe kṛte raparatve ca anantyatvāt vṛddhiḥ na prāpnoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {85/118}     bhūt evam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {86/118}     halantasya iti evam bhaviṣyati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {87/118}     iha tarhi : nyastārīt , vyadārīt : guṇe raparatve ca anantyatvāt vṛddhiḥ na prāpnoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {88/118}     halantalakṣaṇāyāḥ ca na iṭi iti pratiṣedhaḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {89/118}     bhūt evam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {90/118}     rlāntasya iti evam bhaviṣyati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {91/118}     iha tarhi : alāvīt apāvīt : guṇe kṛte avādeśe ca anantyatvāt vṛddhiḥ na prāpnoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {92/118}     halantalakṣaṇāyāḥ ca na iṭi iti pratiṣedhaḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {93/118}     bhūt evam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {94/118}     rlāntasya iti evam bhaviṣyati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {95/118}     rlāntasya iti ucyate na ca idam rlāntam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {96/118}     rlāntasya iti atra vakāraḥ api nirdiśyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {97/118}     kim vakāraḥ na śrūyate .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {98/118}     luptanirdiṣtaḥ vakāraḥ .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {99/118}     yadi evam bhavān mavīt : atra api prāpnoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {100/118}  avimavyoḥ iti vakṣyāmi .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {101/118}  tat vaktavyam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {102/118}  ṇiśvibhyām tau nimātavyau</V> .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {103/118}  yadi api etat ucyate atha etarhi ṇiśvyoḥ pratiṣedhaḥ na vaktavyaḥ bhavati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {104/118}  guṇe kṛte ayādeśe ca yāntānam na iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {105/118}  evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na sici antaraṅgam bhavati iti yat ayam ataḥ halādeḥ laghoḥ iti akāragrahaṇam karoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {106/118}  katham kṛtvā jñāpakam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {107/118}  akāragrahaṇasya etat prayojanam iha bhūt : akoṣīt , amoṣīt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {108/118}  yadi sici antaraṅgam syāt akāragrahaṇam anarthakam syāt .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {109/118}  guṇe kṛte alaghutvāt vṛddhiḥ na bhaviṣyati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {110/118}  paśyati tu ācāryaḥ na sici antaraṅgam bhavati iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {111/118}  tataḥ akāragrahaṇam karoti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {112/118}  na etat asti jñāpakam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {113/118}  asti anyat etasya vacane prayojanam .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {114/118}  kim .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {115/118}  yatra guṇaḥ pratiṣidhyate tadartham etat syāt : nyakuṭīt , nyapuṭīt iti .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {116/118}  yat tarhi ṇiśvyoḥ pratiṣedham śāsti tena na iha antaraṅgam asti iti darśayati .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {117/118}  yat ca karoti akāragrahaṇam laghoḥ iti kṛte api .

(1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21  R I.155 - 161 {118/118}  <V>tasmāt iglakṣaṇā vṛddhiḥ </V>. tasmāt iglakṣaṇā vṛddhiḥ āstheyā .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {1/26}         ṣaṣṭhyāḥ sthāneyogatvāt ignivṛttiḥ </V>. ṣaṣṭhyāḥ sthāneyogatvāt sarveṣām ikām nivṛttiḥ prāpnoti .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {2/26}         asya api prāpnoti : dadhi madhu .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {3/26}         punarvacanam idānīm kimartham syāt .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {4/26}         <V>anyatarārtham punarvacanam</V> .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {5/26}         anyatarārtham etat syāt .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {6/26}         sārvadhādukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ eva iti .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {7/26}         <V>prasāraṇe ca</V> .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {8/26}         prasāraṇe ca sarveṣam yaṇām nivṛttiḥ prāpnoti .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {9/26}         asya api prāpnoti : yātā vātā .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {10/26}       punarvacanam idānīm kimartham syāt .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {11/26}       <V>viṣayārtham punarvacanam </V>. viṣayārtham etat syāt .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {12/26}       vacisvapiyajādīnām kiti eva iti .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {13/26}       <V>uḥ aṇ rapare ca</V> .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {14/26}       uḥ aṇ rapare ca sarvarkārāṇām nivṛttiḥ prāpnoti .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {15/26}       asya api prāpnoti kartṛ hartṛ .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {16/26}       <V>siddham tu ṣaṣṭhyadhikāre vacanāt</V> .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {17/26}       siddham etat .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {18/26}       katham .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {19/26}       ṣaṣṭhyadhikāre ime yogāḥ kartavyāḥ .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {20/26}       ekaḥ tāvat kriyate tatra eva .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {21/26}       imau api yogau ṣaṣṭhadhikāram anuvartiṣyete .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {22/26}       atha ṣaṣṭhadhikāre imau yogau apekṣiṣyāmahe .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {23/26}       atha idam tāvad ayam praṣṭavyaḥ .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {24/26}       sārvadhātukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ bhavati iti iha kasmāt na bhavati : yātā vātā .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {25/26}       idam tatra apekṣiṣyate ikaḥ guṇavṛddhī* iti .

(1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16  R I.161 - 163 {26/26}       yathā eva tarhi idam tatra apekṣiṣyate evam iha api tad apekṣiṣyāmahe sārvadhātukārdhadhātukayoḥ  ikaḥ guṇavṛddhī* iti.

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {1/22}     dhātugrahaṇam kimartham .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {2/22}     iha bhūt: lūñ lavitā lavitum pūñ pavitā pavitum .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {3/22}     ārdhadhātuke iti kimartham .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {4/22}     tridhā baddhaḥ vṛṣabhaḥ roravīti .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {5/22}     kim punaḥ idam ārdhadhātukagrahaṇam lopaviśeṣaṇam : ārdhadhātukanimitte lope sati ye guṇavṛddhī prāpnutaḥ te na bhavataḥ iti , āhosvit guṇavṛddhiviśeṣaṇam ārdhadhātukagrahaṇam : dhātulope sati ārdhadhātukanimitte ye guṇavṛddhī prāpnutaḥ te na bhavataḥ iti .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {6/22}     kim ca ataḥ .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {7/22}     yadi lopaviśeṣaṇam upeddhaḥ preddhaḥ atra api prāpnoti .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {8/22}     atha guṇavṛddhiviśeṣaṇam knopayati iti atra api prāpnoti .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {9/22}     yathā icchasi tathā astu .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {10/22}   astu lopaviśeṣaṇam .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {11/22}   katham upeddhaḥ preddhaḥ iti .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {12/22}   bahiraṅgaḥ guṇaḥ antaraṅgaḥ pratiṣedhaḥ .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {13/22}   asiddham bahiraṅgam antaraṅge .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {14/22}   yadi evam na arthaḥ dhātugrahaṇena .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {15/22}   iha kasmāt na bhavati: lūñ lavitā lavitum .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {16/22}   ārdhadhātukanimitte lope pratiṣedhaḥ na ca eṣaḥ ārdhadhātukanimittaḥ lopaḥ .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {17/22}   atha punaḥ astu guṇavṛddhiviśeṣaṇam .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {18/22}   nanu ca uktam knopayati iti atra api prāpnoti iti .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {19/22}   na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {20/22}   nipātanāt siddham .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {21/22}   kim nipātanam .

(1.1.4.1) P I.51.2 - 13  R I.164 - 166 {22/22}   cele knopeḥ iti

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {1/47}         parigaṇanam kartavyam .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {2/47}         <V>yaṅyakkyavalope pratiṣedhaḥ</V> .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {3/47}         yaṅyakkyavalope pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {4/47}         yaṅ: bebhiditā marīmṛjaḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {5/47}         yak: kuṣubhitā magadhakaḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {6/47}         kya: samidhitā dṛṣadakaḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {7/47}         valope : jīradānuḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {8/47}         kim prayojanam .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {9/47}            <V>numlopasrivyanubandhalope apratiṣedhārtham</V> .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {10/47}       numlope srivyanubandhalope ca pratiṣedhaḥ bhūt iti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {11/47}       numlope: abhāji rāgaḥ upabarhaṇam .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {12/47}       sriveḥ : āsremāṇam .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {13/47}       anubandhalope : lūñ lavitā lavitum .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {14/47}       yadi parigaṇanam kriyate syadaḥ, praśrathaḥ, himaśrathaḥ iti atra api prāpnoti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {15/47}       vakṣyati etat nipātanāt syadādiṣu iti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {16/47}       tat tarhi parigaṇanam kartavyam .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {17/47}       na kartavyam .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {18/47}       numlope kasmāt na bhavati .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {19/47}       <V>ikprakaraṇāt numlope vṛddhiḥ</V> .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {20/47}       iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ na ca eṣā iglakṣaṇā vṛddhiḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {21/47}       yadi iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ syadaḥ, praśrathaḥ, himaśrathaḥ iti atra na prāpnoti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {22/47}       iha ca prāpnoti: avodaḥ, edhaḥ, odmaḥ iti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {23/47}       <V>nipātanāt syadādiṣu </V>. nipātanāt syadādiṣu pratiṣedhaḥ bhaviṣyati na ca bhaviṣyati .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {24/47}       yadi iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ srivyanubandhalope katham sriveḥ āsremāṇam lūñ lavitā .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {25/47}       <V>pratyayāśrayatvāt anyatra siddham</V> .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {26/47}       ārdhadhātukanimitte lope pratiṣedhaḥ na ca eṣaḥ ārdhadhātukanimittaḥ lopaḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {27/47}       yadi ārdhadhātukanimitte lope pratiṣedhaḥ jīradānuḥ atra na prāpnoti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {28/47}       <V>raki jyaḥ prasāraṇam </V>. na etat jīveḥ rūpam .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {29/47}       raki etat jyaḥ prasāraṇam .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {30/47}       yāvatā ca idānīm raki jīveḥ api siddham bhavati .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {31/47}       katham upabarhaṇam .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {32/47}       bṛhiḥ prakṛtyantaram .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {33/47}       katham jñāyate bṛhiḥ prakṛtyantaram iti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {34/47}       aci iti hi lopaḥ ucyate anajādau api dṛśyate: nibṛhyate .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {35/47}       aniṭi iti ca ucyate .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {36/47}       iḍādau api dṛśyate: nibarhitā nibarhitum iti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {37/47}       ajādau api na dṛśyate: bṛṃhayati bṛṃhakaḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {38/47}       tasmāt na arthaḥ parigaṇanena .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {39/47}       yadi parigaṇanam na kriyate bhedyate chedyate atra api prāpnoti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {40/47}       na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {41/47}       dhātulope iti na evam vijñāyate: dhātoḥ lopaḥ dhātulopaḥ, dhātulope iti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {42/47}       katham tarhi .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {43/47}       dhātoḥ lopaḥ asmin tat idam dhātulopam, dhātulope iti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {44/47}       tasmāt iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {45/47}       yadi tarhi iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ pāpacakaḥ, pāpaṭhakaḥ, magadhakaḥ, dṛṣadakaḥ atra na prāpnoti .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {46/47}       <V>allopasya sthānivatvāt</V> .

(1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20  R I.166 - 169 {47/47}       akāralope kṛte tasya sthānivatvāt guṇavṛddhī na bhaviṣyataḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {1/41}         <V>anārambhaḥ </V> .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {2/41}         anārambhaḥ punaḥ asya yogasya nyāyyaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {3/41}         katham bebhiditā, marīmṛjakaḥ, kuṣubhitā samidhitā iti .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {4/41}         atra api akāralope kṛte tasya sthānivatvāt guṇavṛddhī na bhaviṣyataḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {5/41}         yatra tarhi sthānivadbhāvaḥ na asti tadartham ayam yogaḥ vaktavyaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {6/41}         kva ca sthānivadbhāvaḥ na asti .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {7/41}         yatra halacoḥ ādeśaḥ: loluvaḥ popuvaḥ marīmṛjaḥ sarīsṛpaḥ iti .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {8/41}         atra api akāralope kṛte tasya sthānivatvāt guṇavṛddhī na bhaviṣyataḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {9/41}         luki kṛte na prāpnoti .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {10/41}       idam iha sampradhāryam: luk kriyatām allopaḥ iti kim atra kartavyam .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {11/41}       paratvāt allopaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {12/41}       nityaḥ luk .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {13/41}       kṛte api allope prāpnoti akṛte api prāpnoti .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {14/41}       luk api anityaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {15/41}       katham .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {16/41}       anyasya kṛte allope prāpnoti anyasya akṛte .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {17/41}       śabdāntarasya ca prāpnuvan vidhiḥ anityaḥ bhavati .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {18/41}       anavakāśaḥ tarhi luk. sāvakāśaḥ luk .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {19/41}       kaḥ avakāśaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {20/41}       avaśiṣṭaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {21/41}       atham katham cit anavakāśaḥ luk syāt evam api na doṣaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {22/41}       allope yogavibhāgaḥ kariṣyate : ataḥ lopaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {23/41}       tataḥ yasya : yasya ca lopaḥ bhavati .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {24/41}       ataḥ iti eva .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {25/41}       kimartham idam .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {26/41}       lukam vakṣyati tadbādhanārtham .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {27/41}       tato halaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {28/41}       halaḥ uttarasya ca yasya lopaḥ bhavati iti .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {29/41}       iha api paratvāt yogavibhāgāt va lopaḥ lukam bādheta: kṛṣṇaḥ nonāva vṛṣabhaḥ yadi idam .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {30/41}       nonūyateḥ nonāva .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {31/41}       samānāśrayaḥ luk lopena bādhyate .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {32/41}       kaḥ ca samānāśrayaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {33/41}       yaḥ pratyayāśrayaḥ .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {34/41}       atra ca prāk eva pratyayotpatteḥ luk bhavati .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {35/41}       katham syadaḥ, praśrathaḥ, himaśrathaḥ, jīradānuḥ, nikucitaḥ iti .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {36/41}       <V>uktam śeṣe</V> .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {37/41}       kim uktam .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {38/41}       nipātanāt syadādiṣu .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {39/41}       pratyayāśratvāt anyatra siddham .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {40/41}       raki jyaḥ prasāraṇam iti .

(1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15  R I.169 - 171 {41/41}       nikucite api uktam sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {1/34}         <V>kṅiti pratiṣedhe tannimittagrahaṇam</V> .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {2/34}         kṅiti pratiṣedhe tannimittagrahaṇam kartavyam .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {3/34}         kṅinnimitte ye guṇavṛddhī prāpnutaḥ te na bhavataḥ iti vaktavyam .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {4/34}         kim prayojanam .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {5/34}         <V>upadhāroravītyartham </V>. upadhārtham roravītyartham ca .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {6/34}         upadhārtham tāvat : bhinnaḥ , bhinnavān iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {7/34}         kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {8/34}         kṅiti iti ucyate .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {9/34}         tena yatra kṅiti anantaraḥ guṇabhāvī asti tatra eva syāt: citam stutam .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {10/34}       iha tu na syāt: bhinnaḥ , bhinnavān iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {11/34}       nanu ca yasya guṇaḥ ucyate tat kṅitparatvena viśeṣayiṣyāmaḥ .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {12/34}       pugantalaghūpadhasya ca guṇaḥ ucyate tat ca atra kṅitparam .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {13/34}       pugantalaghūpadhasya iti na evam vijñāyate : pugantasya aṅgasya laghūpadhasya ca iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {14/34}       katham tarhi .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {15/34}       puki antaḥ pugantaḥ , laghvī upadhā laghūpadhā , pugantaḥ ca laghūpadhā ca pugantalaghūpadham , pugantalaghūpadhasya iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {16/34}       avaśyam ca etat evam vijñeyam .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {17/34}       aṅgaviśeṣaṇe hi sati iha prasajyeta : bhinatti chinatti iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {18/34}       roravītyartham ca .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {19/34}       tridhā baddhaḥ vṛṣabhaḥ roravīti iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {20/34}       yadi tannimittagrahaṇam kriyate śacaṅante doṣaḥ .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {21/34}       riyati piyati dhiyati .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {22/34}       prādudruvat prāsusruvat .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {23/34}       atra prāpnoti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {24/34}       <V>śacaṅantasya antaraṅgalakṣaṇatvāt</V> .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {25/34}       antaraṅgalakṣaṇatvāt atra iyaṅuvaṅoḥ kṛtayoḥ anupadhātvāt guṇaḥ na bhaviṣyati .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {26/34}       evam kriyate ca idam tannimittagrahaṇam na ca kaḥ cit doṣaḥ bhavati .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {27/34}       imāni ca bhūyaḥ tannimittagrahaṇasya prayojanāni : hataḥ , hathaḥ , upoyate , auyata , lauyamāniḥ , pauyamāniḥ , nenikte iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {28/34}       na etāni santi prayojanāni .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {29/34}       iha tāvat hataḥ , hathaḥ iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {30/34}       prasaktasya anabhinirvṛttasya pratiṣedhena nivṛttiḥ śakyā kartum atra ca dhātūpadeśāvasthāyām eva akāraḥ .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {31/34}       iha ca upoyate , auyata , lauyamāniḥ , pauyamāniḥ  iti .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {32/34}       bahiraṅge guṇavṛddhī antaraṅgaḥ pratiṣedhaḥ .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {33/34}       asiddham bahiraṅgam antaraṅge .

(1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13  R I.171 - 174 {34/34}       nenikte iti pareṇa rūpeṇa vyavahitatvāt na bhaviṣyati .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {1/42}           upadhārthena tāvat na arthaḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {2/42}           dhātoḥ iti vartate .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {3/42}           dhātum kṅitparatvena viśeṣayiṣyāmaḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {4/42}           yadi dhātuḥ viśeṣyate vikaraṇasya na prāpnoti : cinutaḥ , sunutaḥ , lunītaḥ , punītaḥ iti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {5/42}           na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {6/42}           vihitaviśeṣaṇam dhātugrahaṇam .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {7/42}           dhātoḥ yaḥ vihitaḥ iti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {8/42}           dhātoḥ eva tarhi na prāpnoti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {9/42}           na evam vijñāyate dhātoḥ vihitasya kṅiti iti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {10/42}         katham tarhi .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {11/42}         dhātoḥ vihite kṅiti iti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {12/42}         atha kāryakālam hi sañjñāparibhāṣam .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {13/42}         yatra kāryam tatra draṣṭavyam .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {14/42}         pugantalaghūpadhasya guṇaḥ bhavati iti upasthitam idam bhavati kṅiti na iti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {15/42}         atha yat etasmin yoge kṅidgrahaṇam tad anavakāśam .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {16/42}         tasya anavakāśatvāt guṇavṛddhī na bhaviṣyataḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {17/42}         atha ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati upadhālakṣaṇasya guṇasya pratiṣedhaḥ iti yat ayam trasigṛdhidhṛṣikṣipeḥ knuḥ ikaḥ jhal halantāt ca iti knusanau kitau karoti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {18/42}         katham kṛtvā jñāpakam .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {19/42}         kitkaraṇe etat prayojanam guṇaḥ katham na syāt iti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {20/42}         yadi ca atra guṇapratiṣedhaḥ na syāt kitkaraṇam anarthakam syāt .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {21/42}         paśyati tu ācāryaḥ bhavati upadhālakṣaṇasya guṇasya pratiṣedhaḥ iti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {22/42}         tataḥ knusanau kitau karoti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {23/42}         roravītyarthena api na arthaḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {24/42}         kṅiti iti ucyate .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {25/42}         na ca atra kṅitam paśyāmaḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {26/42}         pratyayalakṣaṇena prāpnoti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {27/42}         na lumatā tasmin iti pratyayalakṣaṇapratiṣedhaḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {28/42}         atha api na lumatā aṅgasya iti ucyate evam api na doṣaḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {29/42}         katham .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {30/42}         na lumatā lupte aṅgādhikāraḥ pratinirdiśyate .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {31/42}         kim tarhi .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {32/42}         yaḥ asau lumatā lupyate tasmin yat aṅgam tasya yat kāryam tat na bhavati iti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {33/42}         atha api āṅgādhikāraḥ pratinirdiśyate evam api na doṣaḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {34/42}         katham .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {35/42}         kāryakālam hi sañjñāparibhāṣam yatra kāryam tatra draṣṭavyam .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {36/42}         sārvadhātukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ bhavati iti upasthitam idam bhavati kṅiti na iti .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {37/42}         atha chāndasam etat .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {38/42}         dṛṣṭānuvidhiḥ ca chandasi bhavati .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {39/42}         atha bahiraṅgaḥ guṇaḥ antaraṅgaḥ pratiṣedhaḥ .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {40/42}         asiddham bahiraṅgam antaraṅge .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {41/42}         atha pūrvasmin yoge yad ārdhadhātukagrahaṇam tat anavakāśam .

(1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5  R I.175 - 177 {42/42}         tasya anavakāśatvāt guṇaḥ bhaviṣyati .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {1/14}     iha kasmāt na bhavati : laigavāyanaḥ , kāmayate .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {2/14}     <V>taddhitakāmyoḥ ikprakaraṇāt</V> .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {3/14}     iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ na ca ete iglakṣaṇe .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {4/14}     lakārasya ṅittvāt ādeśeṣu sthānivadbhāvaprasaṅgaḥ .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {5/14}     lakārasya ṅittvāt ādeśeṣu sthānivadbhāvaḥ prāpnoti : acinavam asunavam akaravam .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {6/14}     <V>lakārasya ṅittvāt ādeśeṣu sthānivadbhāvaprasaṅgaḥ iti cet yāsuṭaḥ ṅidvacanāt siddham </V>. yat ayam yāsuṭaḥ ṅidvacanam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ na ṅidādeśāḥ ṅitaḥ bhavanti iti .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {7/14}     yadi etat jñāpyate katham nityam ṅitaḥ itaḥ ca iti .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {8/14}     ṅitaḥ yat kāryam tat bhavati ṅiti yat kāryam tat na bhavati iti .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {9/14}     kim vaktavyam etat .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {10/14}   na hi .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {11/14}   katham anucyamānam gaṃsyate .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {12/14}   yāsuṭaḥ eva ṅidvacanāt .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {13/14}   aparyāptaḥ ca eva hi yāsuṭ samudāyasya ṅittve ṅitam ca enam karoti .

(1.1.5.3) P I.55.6 - 18  R I.177 - 180 {14/14}   tasya etat prayojanam ṅitaḥ yat kāryam tat yathā syāt ṅiti yat kāryam tat bhūt iti .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {1/40}  kimartham idam udyate .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {2/40}  guṇavṛddhī bhūtām iti : ādīdhyanam ādīdhyakaḥ , āvevyanam āvevyakaḥ iti .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {3/40}  ayam yogaḥ śakyaḥ akartum .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {4/40}  katham .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {5/40}  <V>dīdhīvevyoḥ chandoviṣayatvāt dṛṣṭānuvidhitvāt ca chandasaḥ adīdhet adīdhayuḥ iti ca guṇadarśanāt apratiṣedhaḥ</V> .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {6/40}  dīdhīvevyoḥ chandoviṣayatvāt .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {7/40}  dīdhīvevyau chandoviṣayau .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {8/40}  dṛṣṭānuvidhitvāt ca chandasaḥ .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {9/40}  dṛṣṭānuvidhiḥ ca chandasi bhavati .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {10/40}           adīdhet , adīdhayuḥ iti ca guṇadarśanāt apratiṣedhaḥ .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {11/40}           anarthakaḥ pratiṣedhaḥ apratiṣedhaḥ .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {12/40}           prajapatiḥ vai yat kim cana manasā adīdhet .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {13/40}           hotraya vṛtaḥ kṛpayan adīdhet .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {14/40}           adīdhayuḥ dāśarājñe vṛtasaḥ .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {15/40}           bhavet idam yuktam udāharaṇam : adīdhet iti .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {16/40}           idam tu ayuktam : adīdhayuḥ iti .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {17/40}           ayam jusi guṇaḥ pratiṣedhaviṣaye [pratiṣedhaviṣayaḥ] ārabhyate .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {18/40}           saḥ yathā eva kṅiti na iti etam pratiṣedham bādhate evam imam api bādhate .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {19/40}           na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {20/40}           jusi guṇaḥ pratiṣedhaviṣaye ārabhyamāṇaḥ tulyajātīyam pratiṣedham bādhate .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {21/40}           kaḥ ca tulyajātīyaḥ pratiṣedhaḥ .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {22/40}           yaḥ pratyayāśrayaḥ .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {23/40}           prakṛtyāśrayaḥ ca ayam .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {24/40}           atha yena na aprāpte tasya bādhanam bhavati .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {25/40}           na ca aprāpte kṅiti na iti etasmin pratiṣedhe jusi guṇaḥ ārabhyate .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {26/40}           asmin punaḥ prāpte ca aprāpte ca .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {27/40}           yadi tarhi ayam yogaḥ na ārabhyate katham dīdhyat iti .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {28/40}           <V>dīdhyat iti śyanvyatyayena</V> .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {29/40}           dīdhyat iti śyan eṣaḥ vyatyayena bhaviṣyati .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {30/40}           iṭaḥ ca api grahaṇam śakyam akartum .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {31/40}           katham akaṇiṣam araṇiṣam , kaṇitā śvaḥ , raṇitā śvaḥ iti .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {32/40}           ārdhadhātukasya iṭ valādeḥ iti atra iṭ iti vartamāne punaḥ iḍgrahaṇasya prayojanam iṭ eva yathā syāt yat anyat prāpnoti tat bhūt iti .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {33/40}           kim ca anyat prāpnoti .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {34/40}           guṇaḥ .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {35/40}           yadi niyamaḥ kriyate pipaṭhiṣateḥ apratyayaḥ pipaṭḥīḥ : dīrghatvam na prāpnoti .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {36/40}           na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {37/40}           āṅgam yat kāryam tat niyamyate .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {38/40}           na ca etat āṅgam .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {39/40}           atha asiddham dīrghatvam .

(1.1.6) P I.55.20 -56.16  R I.180 - 182 {40/40}           tasya asiddhatvāt niyamaḥ na bhaviṣyati

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {1/10}   anantarāḥ iti katham idam vijñāyate : avidyamānam antaram eṣām iti āhosvit avidyamānāḥ  antarā eṣām iti .

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {2/10}   kim ca ataḥ .

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {3/10}   yadi vijñāyate avidyamānam antaram eṣām iti avagrahe saṃyogasañjñā na prāpnoti  apsu iti ap-su iti .

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {4/10}   vidyate hi atra antaram .

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {5/10}   atha vijñāyate avidyamānāḥ  antarā eṣām iti na doṣaḥ bhavati .

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {6/10}   yathā na doṣaḥ tathā astu .

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {7/10}   atha punaḥ astu avidyamānam antaram eṣām iti .

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {8/10}   nanu ca uktam avagrahe saṃyogasañjñā na prāpnoti  ap-su iti apsu iti .

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {9/10}   vidyate hi atra antaram iti .

(1.1.7.1) P I.56.18 - 23  R I.182 - 183 {10/10} na eva doṣaḥ na prayojanam .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {1/45}         <V>saṃyogasañjñāyām sahavacanam yathā anyatra</V> .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {2/45}         saṃyogasañjñāyām sahavacanam kartavyam .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {3/45}         halaḥ anantarāḥ saṃyogaḥ saha iti vaktavyam .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {4/45}         kim prayojanam .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {5/45}         sahabhūtānām saṃyogasañjñā yathā syāt ekaikasya bhūt iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {6/45}         yathā anyatra .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {7/45}         tat yathā anyatra api yatra icchati sahabūtānām kāryam karoti tatra sahagrahaṇam .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {8/45}         tat yathā .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {9/45}         saha supā .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {10/45}       ubhe abhyastam saha iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {11/45}       kim ca syāt yadi ekaikasya halaḥ saṃyogasañjñā syāt .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {12/45}       iha niryāyāt , nirvāyāt , anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam prasajyeta .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {13/45}       iha ca saṃhṛṣīṣṭa iti ṛtaḥ ca saṃyogādeḥ iti iṭ prasajyeta .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {14/45}       iha ca saṃhriyate iti guṇaḥ artisaṃyogādyoḥ iti guṇaḥ prasajyeta .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {15/45}       iha ca dṛṣat karoti samit karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ prasajyeta .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {16/45}       iha ca śaktā vastā iti skoḥ saṃyogādyoḥ iti lopaḥ prasajyeta .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {17/45}       iha ca niryātaḥ , nirvātaḥ saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam prasajyeta .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {18/45}       na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {19/45}       yat tāvat ucyate iha tāvat niryāyāt , nirvāyāt anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam prasajyeta iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {20/45}       na evam vijñāyate saṃyogaḥ ādiḥ yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {21/45}       katham tarhi .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {22/45}       saṃyogau ādī yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {23/45}       evam tāvat sarvam āṅgam parihṛtam .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {24/45}       yat api ucyate iha ca dṛṣat karoti samit karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ prasajyeta iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {25/45}       na evam vijñāyate saṃyogaḥ antaḥ yasya tat idam saṃyogāntam , saṃyogāntasya iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {26/45}       katham tarhi .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {27/45}       saṃyogau  antau asya tad idam saṃyogāntam , saṃyogāntasya iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {28/45}       yat api ucyate iha ca śaktā vastā iti skoḥ saṃyogādyoḥ iti lopaḥ prasajyeta iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {29/45}       na evam vijñāyate saṃyogau ādī saṃyodādī saṃyogādyoḥ iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {30/45}       katham tarhi .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {31/45}       saṃyogayoḥ ādī saṃyogādī saṃyogādyoḥ iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {32/45}       yat api ucyate iha ca niryātaḥ , nirvātaḥ saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam prasajyeta iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {33/45}       na evam vijñāyate saṃyogaḥ ādiḥ yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {34/45}       katham tarhi .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {35/45}       saṃyogau ādī yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {36/45}       katham kṛtvā ekaikasya saṃyogasañjñā prāpnoti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {37/45}       pratyekam vākyaparisamāptiḥ dṛṣṭā .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {38/45}       tat yathā .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {39/45}       vṛddhiguṇasañjñe pratyekam bhavataḥ .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {40/45}       nanu ca ayam api asti dṛṣṭāntaḥ : samudāye vākyaparisamāptiḥ iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {41/45}       tat yathā .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {42/45}       gargāḥ śatam daṇḍyantām iti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {43/45}       arthinaḥ ca rājānaḥ hiraṇyena bhavanti na ca pratyekam daṇḍayanti .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {44/45}       sati etasmin dṛṣṭānte yadi tatra pratyekam iti ucyate iha api sahagrahaṇam kartavyam .

(1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26  R I.183 - 186 {45/45}       atha tatra antareṇa pratyekam iti vacanam pratyekam vṛddhiguṇasañjñe bhavataḥ iha api na arthaḥ sahagrahaṇena

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {1/43}           atha yatra bahūnām ānantaryam kim tatra dvayoḥ dvayoḥ saṃyogasñjñā bhavati āhosvit aviśeṣeṇa .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {2/43}           kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {3/43}           <V>samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ</V> .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {4/43}           samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ na sidhyati .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {5/43}           maṅktā maṅktum .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {6/43}           iha ca nirgleyāt , nirglāyāt , nirmleyāt , nirmlāyāt : anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam na prāpnoti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {7/43}           iha ca saṃsvariṣīṣṭa iti ṛtaḥ ca saṃyogādeḥ iti iṭ na prāpnoti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {8/43}           iha ca saṃsvaryate iti guṇaḥ artisaṃyogādyoḥ iti guṇaḥ na prāpnoti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {9/43}           iha ca gomān karoti yavamān karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ iti lopaḥ na prāpnoti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {10/43}         iha ca nirglānaḥ , nirmlānaḥ iti saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam  na prāpnoti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {11/43}         astu tarhi dvayoḥ dvayoḥ .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {12/43}         <V>dvayoḥ haloḥ saṃyogaḥ iti cet dvirvacanam </V>. dvayoḥ haloḥ saṃyogaḥ iti cet dvirvacanam  na sidhyati .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {13/43}         indram icchati indrīyati .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {14/43}         indrīyateḥ san : indidrīyiṣati .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {15/43}         na ndrāḥ saṃyogādayaḥ iti dakārasya dvirvacanam na prāpnoti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {16/43}         <V>na ajvidheḥ</V> .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {17/43}         na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {18/43}         kim kāraṇam .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {19/43}         ajvidheḥ .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {20/43}         ndrāḥ saṃyogādayaḥ na dviḥ ucyante .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {21/43}         ajādeḥ iti vartate .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {22/43}         atha yadi eva bahūnām saṃyogasñjñā atha api dvayoḥ dvayoḥ kim gatam etat iyatā sūtreṇa āhosvit anyatarasmin pakṣe bhūyaḥ sūtram kartavyam .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {23/43}         gatam iti āha .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {24/43}         katham .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {25/43}         yada tāvat bahūnām saṃyogasñjñā tadā evam vigrahaḥ kariṣyate : avidyamānam antaram eṣām iti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {26/43}         yadā dvayoḥ dvayoḥ tadā evam vigrahaḥ kariṣyate : avidyamānāḥ  antarā eṣām iti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {27/43}         dvayoḥ ca eva antarā kaḥ cit vidyate na .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {28/43}         evam api bahūnām eva prāpnoti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {29/43}         yān hi bhavān ṣaṣṭhyā pratinirdiśati eteṣām anyena vyavāye na bhavitavyam .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {30/43}         astu tarhi samudāye sañjñā .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {31/43}         nanu ca uktam samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ iti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {32/43}         na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {33/43}         vakṣyati etat .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {34/43}         antyāt pūrvaḥ masjeḥ mit anuṣaṅgasaṃyogādilopārtham iti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {35/43}         atha aviśeṣeṇa saṃyogasañjñā vijñāsyate dvayoḥ api bahūnām api .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {36/43}         tatra dvayoḥ saṃyogasñjñā tadāśrayaḥ lopaḥ bhaviṣyati .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {37/43}         yat api ucyate iha ca nirgleyāt , nirglāyāt , nirmleyāt , nirmlāyāt : anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam na prāpnoti iti aṅgena saṃyogādim viśeṣayiṣyāmaḥ .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {38/43}         aṅgasya saṃyogādeḥ iti .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {39/43}         evam tāvat sarvam āṅgam parihṛtam .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {40/43}         yat api ucyate iha ca gomān karoti yavamān karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ iti lopaḥ na prāpnoti iti padena saṃyogāntam viśeṣayiṣyāmaḥ .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {41/43}         padasya saṃyogāntasya .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {42/43}         yat api ucyate iha ca nirglānaḥ , nirmlānaḥ iti saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam  na prāpnoti iti dhātuna saṃyogādim viśeṣayiṣyāmaḥ .

(1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2  R I.186 - 190 {43/43}         dhātoḥ saṃyogādeḥ iti

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {1/42}     <V>svarānantarhitavacanam</V> .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {2/42}     svaraiḥ anantarhitāḥ halaḥ saṃyogasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {3/42}     kim prayojanam .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {4/42}     vyavahitānām bhūt .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {5/42}     pacati panasam .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {6/42}     nanu ca anantarāḥ iti ucyate .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {7/42}     tena vyavahitānām na bhaviṣyati .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {8/42}     <V>dṛṣṭam ānantaryam vyavahite</V> .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {9/42}     vyavahite api anantaraśabdaḥ dṛśyate .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {10/42}   tat yathā : anantarau imau grāmau iti ucyate .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {11/42}   tayoḥ ca eva antarā nadyaḥ ca parvatāḥ ca bhavanti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {12/42}   yadi tarhi vyavahite api anantaraśabdaḥ bhavati ānantaryavacanam idānīm kimartham syāt .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {13/42}   <V>ānantaryavacanam kimartham iti cet ekapratiṣedhārtham</V> .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {14/42}   ekasya halaḥ saṃyogasañjñā bhūt iti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {15/42}   kim ca syāt yadi ekasya halaḥ saṃyogasañjñā syāt .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {16/42}   iyeṣa , uvoṣa .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {17/42}   ijādeḥ ca gurumataḥ anṛcchaḥ iti ām prasajyeta .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {18/42}   <V>na atajjātīyavyavāyāt</V> .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {19/42}   na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {20/42}   kim kāraṇam .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {21/42}   atajjātīyasya vyavāyāt .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {22/42}   atajjātīyakam hi loke vyavadhāyakam bhavati .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {23/42}   katham punaḥ jñāyate atajjātīyakam loke vyavadhāyakam bhavati iti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {24/42}   evam hi kam cit kaḥ cit pṛcchati .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {25/42}   anantare* ete brāhmaṇakule* iti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {26/42}   saḥ āha .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {27/42}   na anantare .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {28/42}   vṛṣalakulam anayoḥ antarā iti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {29/42}   kim punaḥ kāraṇam kva cit atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati kva cit na .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {30/42}   sarvatra eva hi atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {31/42}   katham anantarau imau grāmau iti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {32/42}   grāmaśabdaḥ ayam bahvarthaḥ .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {33/42}   asti eva śālāsamudāye vartate .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {34/42}   tat yathā grāmaḥ dagdhaḥ iti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {35/42}   asti vāṭaparikṣepe vartate .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {36/42}   tat yathā grāmam praviṣṭaḥ .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {37/42}   asti manuṣyeṣu vartate .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {38/42}   tat yathā grāmaḥ gataḥ , grāmaḥ āgataḥ iti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {39/42}   asti sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {40/42}   tat yathā grāmaḥ labdhaḥ iti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {41/42}   tat yaḥ sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate tam abhisamīkṣya etat prayujyate : anantarau imau grāmau iti .

(1.1.7.4) P I.59.3 - 24  R I.190 - 192 {42/42}   sarvatra eva hi atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {1/11}           kim idam mukhanāsikāvacanaḥ iti .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {2/11}           mukham ca nāsikā ca mukhanāsikam .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {3/11}           mukhanāsikam vacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {4/11}           yadi evam mukhanāsikavacanaḥ iti prāpnoti .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {5/11}           nipātanāt dīrghatvam bhaviṣyati .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {6/11}           atha mukhanāsikam āvacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {7/11}           kim idam āvacanam iti .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {8/11}           īṣadvacanam āvacanam .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {9/11}           kim cit mukhavacanam kim cit nāsikāvacanam .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {10/11}         mukhadvitīyā nāsikā vacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ .

(1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5  R I.192 - 193 {11/11}         mukhopasaṃhitā nāsikā vacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {1/20}     atha mukhagrahaṇam kimartham .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {2/20}     nāsikāvacanaḥ anunāsikaḥ iti iyati ucyamāne yamānusvārāṇām eva prasajyeta .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {3/20}     mukhagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {4/20}     atha nāsikāgrahaṇam kimartham .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {5/20}     mukhavacanaḥ anunāsikaḥ iti iyati ucyamāne kacaṭatapānām eva prasajyeta .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {6/20}     nāsikāgrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {7/20}     mukhagrahaṇam śakyam akartum .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {8/20}     kena idānīm ubhayavacanānām bhaviṣyati .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {9/20}     prāsādavāsinyāyena .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {10/20}   tat yathā .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {11/20}   ke cit prāsādavāsinaḥ ke cit bhūmivāsinaḥ ke cit ubhayavāsinaḥ .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {12/20}   ye prāsādavāsinaḥ gṛhyante te prāsādavāsigrahaṇena .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {13/20}   ye bhūmivāsinaḥ gṛhyante te bhūmivāsinyāyena .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {14/20}   ye ubhayavāsinaḥ gṛhyante te prāsādavāsigrahaṇena bhūmivāsinyāyena ca .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {15/20}   evam iha api ke cit mukhavacanāḥ ke cit nāsikāvacanāḥ ke cit ubhayavacanāḥ .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {16/20}   tatra ye mukhavacanāḥ gṛhyante te mukhagrahaṇena .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {17/20}   ye nāsikāvacanāḥ gṛhyante te nāsikāgrahaṇena .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {18/20}   ye ubhayavacanāḥ gṛhyante eva te mukhagrahaṇena nāsikāgrahaṇena ca. bhavet ubhayavacanānām siddham .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {19/20}   yamānusvārāṇām api prāpnoti .

(1.1.8.2) P I.60.5 - 16  R I.193 - 194 {20/20}   na eva doṣaḥ na prayojanam .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {1/18}   itaretarāśrayam tu bhavati .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {2/18}   itaretarāśrayatā .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {3/18}   sataḥ anunāsikasya sañjñayā bhavitavyam sañjñayā ca nāma anunāsikaḥ bhāvyate .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {4/18}   tat itaretarāśrayam bhavati .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {5/18}   itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {6/18}   <V>anunāsikasañjñāyām itaretarāśraye uktam</V> .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {7/18}   siddham tu nityaśabdatvāt iti .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {8/18}   nityāḥ śabdāḥ .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {9/18}   nityeṣu śabdeṣu sataḥ anunāsikasya sañjñā kriyate .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {10/18} na sañjñayā anunāsikaḥ bhāvyate .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {11/18} yadi tarhi nityāḥ śabdāḥ kimartham śāstram .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {12/18} kimartham śāstram iti cet nivartakatvāt siddham .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {13/18} nivartakam śāstram .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {14/18} katham .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {15/18} āṅ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ ananunāsikaḥ .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {16/18} tasya sarvatra ananunāsikabuddhiḥ prasaktā .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {17/18} tatra anena nivṛttiḥ kriyate .

(1.1.8.3) P I.60.17 - 26  R I.194 - 195 {18/18} chandasi aci parataḥ āṅaḥ ananunāsikasya prasaṅge anunāsikaḥ sādhuḥ bhavati iti .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {1/14}       tulayā sammitam tulyam .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {2/14}       āsyam ca prayatnaḥ ca āsyaprayatnam .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {3/14}       tulyāsyam tulyaprayatnam ca savarṇasañjñam bhavati .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {4/14}       kim punaḥ āsyam .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {5/14}       laukikam āsyam oṣṭhāt prabhṛti prāk kākalakāt .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {6/14}       katham punaḥ āsyam .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {7/14}       asyanti anena varṇān iti āsyam .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {8/14}       annam etat āsyandate iti āsyam .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {9/14}       atha kaḥ prayatnaḥ .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {10/14}     prayatanam prayatnaḥ .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {11/14}     prapūrvāt yatateḥ bhāvasādhanaḥ naṅpratyayaḥ .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {12/14}     yadi laukikam āsyam kim āsyopādāne prayojanam .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {13/14}     sarveṣām hi tat tulyam bhavati .

(1.1.9.1) P I.61.2 - 7  R I.195 - 197 {14/14}     vakṣyati etat : prayatnaviśeṣaṇam āsyopādānam iti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {1/69}          <V>savarṇasañjñāyām bhinnadeśeṣu atiprasaṅgaḥ prayatnasāmānyāt</V> .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {2/69}          savarṇasañjñāyām bhinnadeśeṣu atiprasaṅgaḥ bhavati jabagaḍadaśām .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {3/69}          kim kāraṇam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {4/69}          prayatnasāmānyāt .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {5/69}          eteṣām hi samānaḥ prayatnaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {6/69}          <V>siddham tu āsye tulyadeśaprayatnam savarṇam</V> .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {7/69}          siddham etat. katham .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {8/69}          āsye yeṣām tulyaḥ deśaḥ yatnaḥ ca te savarṇasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {9/69}          evam api kim āsyopādāne prayojanam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {10/69}        sarveṣām hi tat tulyam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {11/69}        prayatnaviśeṣaṇam āsyopādānam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {12/69}        santi hi āsyāt bāhyāḥ prayatnāḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {13/69}        te hāpitāḥ bhavanti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {14/69}        teṣu satsu asatsu api savarṇasañjñā sidhyati .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {15/69}        ke punaḥ te .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {16/69}        vivārasaṃvārau śvāsanādau ghoṣavadaghoṣatā alpaprāṇatā mahāprāṇatā iti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {17/69}        tatra vargāṇām prathamadvitīyāḥ vivṛtakaṇṭhāḥ śvāsānupradānāḥ aghoṣāḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {18/69}        eke alpaprāṇāḥ apare mahāprāṇāḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {19/69}        tṛtīyacaturthāḥ saṃvṛtakaṇṭhāḥ nādānupradānāḥ ghoṣavantaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {20/69}        eke alpaprāṇāḥ apare mahāprāṇāḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {21/69}        yathā tṛtīyāḥ tathā pañcamāḥ ānunāsikyavarjam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {22/69}        ānunāsikyam teṣām adhikaḥ guṇaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {23/69}        evam api avarṇasya savarṇasañjñā na prāpnoti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {24/69}        kim kāraṇam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {25/69}        bāhyam hi āsyāt sthānam avarṇasya .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {26/69}        sarvamukhasthānam avarṇam eke icchanti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {27/69}        evam api vyapadeśaḥ na prakalpate : āsye yeṣām tulyaḥ deśaḥ iti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {28/69}        vyapadeśivadbhāvena vyapadeśaḥ bhaviṣyati .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {29/69}        sidhyati .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {30/69}        sūtram tarhi bhidyate .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {31/69}        yathānyāsam eva astu .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {32/69}        nanu ca uktam savarṇasañjñayām bhinnadeśeṣu atiprasaṅgaḥ prayatnasāmānyāt iti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {33/69}        na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {34/69}        na hi laukikam āsyam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {35/69}        kim tarhi .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {36/69}        taddhitāntam āsyam : āsye bhavam āsyam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {37/69}        śarīrāvayavāt yat .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {38/69}        kim punaḥ āsye bhavam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {39/69}        sthānam karaṇam ca .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {40/69}        evam api prayatnaḥ aviśeṣitaḥ bhavati .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {41/69}        prayatnaḥ ca viśeṣitaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {42/69}        katham .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {43/69}        na hi prayatanam prayatnaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {44/69}        kim tarhi .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {45/69}        prārambhaḥ yatnasya prayatnaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {46/69}        yadi prārambhaḥ yatnasya prayatnaḥ evam api avarṇasya eṅoḥ ca savarṇasañjñā prāpnoti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {47/69}        praśliṣṭavarṇau etau .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {48/69}        avarṇasya tarhi aicoḥ ca savarṇasañjñā prāpnoti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {49/69}        vivṛtatarāvarṇau etau .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {50/69}        etayoḥ eva tarhi mithaḥ savarṇasañjñā prāpnoti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {51/69}        na etau tulyasthānau .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {52/69}        udāttādīnām tarhi savarṇasañjñā na  prāpnoti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {53/69}        abhedakāḥ udāttādayaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {54/69}        atha kim naḥ etena prārambhaḥ yatnasya prayatnaḥ iti .prayatanam eva prayatnaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {55/69}        tat eva ca taddhitāntam āsyam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {56/69}        yat samānam tat āśrayiṣyāmaḥ .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {57/69}        kim sati bhede .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {58/69}        sati iti āha .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {59/69}        sati eva hi bhede savarṇasañjñayā bhavitavyam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {60/69}        kutaḥ etat .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {61/69}        bhedādhiṣṭhānā hi savarṇasañjñā .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {62/69}        yadi hi yatra sarvam samānam tatra syāt savarṇasañjñāvacanam anarthakam syāt .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {63/69}        yadi tarhi sati bhede kim cit samānam iti kṛtva savarṇasañjñā bhaviṣyati śakārachakārayoḥ ṣakāraṭhakārahoḥ sakārathakārayoḥ savarṇasañjñā prāpnoti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {64/69}        eteṣām hi sarvam anyat samānam karaṇavarjam .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {65/69}        evam tarhi prayatanam eva prayatnaḥ tat eva taddhitāntam āsyam na tu ayam dvandvaḥ : āsyam ca prayatnaḥ ca āsyaprayatnam iti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {66/69}        kim tarhi .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {67/69}        tripadaḥ bahuvrīhiḥ : tulyaḥ āsye prayatnaḥ eṣām iti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {68/69}        atha pūrvaḥ tatpuruṣaḥ tataḥ bahuvrīhiḥ : tulyaḥ āsye tulyāsyaḥ , tulyāsyaḥ prayatnaḥ eṣām iti .

(1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14  R I.197 - 202 {69/69}        atha paraḥ tatpuruṣaḥ tataḥ bahuvrīhiḥ : āsye yatnaḥ āsyayatnaḥ , tulyaḥ āsyayatnaḥ eṣām iti .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {1/16}   tasya .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {2/16}   tasya iti tu vaktavyam .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {3/16}   kim prayojanam .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {4/16}   yaḥ yasya tulyāsyaprayatnaḥ saḥ tasya savarṇasañjñaḥ yathā syāt .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {5/16}   anyasya tulyāsyaprayatnaḥ anyasya savarṇasañjñaḥ bhūt .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {6/16}   <V>tasya avacanam vacanaprāmāṇyāt</V> .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {7/16}   tasya iti na vaktavyam .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {8/16}   anyasya tulyāsyaprayatnaḥ anyasya savarṇasañjñaḥ kasmāt na bhavati .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {9/16}   vacanaprāmāṇyāt : savarṇasañjñāvacanasāmarthyāt .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {10/16} yadi hi anyasya tulyāsyaprayatnaḥ saḥ anyasya savarṇasañjñaḥ syāt savarṇasañjñāvacanam anarthakam syāt .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {11/16} <V>sambandhiśabdaiḥ tulyam</V> .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {12/16} sambandhiśabdaiḥ punaḥ tulyam etat .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {13/16} tat yathā sambandhiśabdāḥ : mātari vartitavyam , pitari śuśrūṣitavyam iti .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {14/16} na ca ucyate svasyām mātari svasmin pitari iti sambandhāt ca etat gamyate yasya mātā yaḥ ca yasya pitā iti .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {15/16} evam iha api tulyāsyaprayatnam savarṇam iti atra sambandiśabdau etau .

(1.1.9.3) P I.62.15 - 26  R I.202 - 203 {16/16} tatra sambandhāt etat gantavyam : yat prati yat tulyāsyaprayatnam tat prati tat savarṇasañjñam bhavati iti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {1/37}         ṛkāraḷkārayoḥ savarṇavidhiḥ</V> .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {2/37}         ṛkāraḷkārayoḥ savarṇasañjñā vidheyā .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {3/37}         hotṛ , ḷkāraḥ , hotṛṛḷkāraḥ .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {4/37}         kim prayojanam .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {5/37}         akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti dīrghatvam yathā syāt .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {6/37}         na etat asti prayojanam .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {7/37}         vakṣyati etat .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {8/37}         savarṇadīrghatve ṛti , rṛvāvacanam ḷti , lḷvāvacanam iti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {9/37}         tat savarṇe yathā syāt .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {10/37}       iha bhūt : dadhi , ḷkāraḥ , madhu , ḷkāraḥ iti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {11/37}       yat etat savarṇadīrghatve ṛti iti etat ṛtaḥ iti vakṣyāmi .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {12/37}       tataḥ ḷti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {13/37}       ḷti ca lḷ bhavati .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {14/37}       ṛtaḥ iti eva .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {15/37}       tat na vaktavyam bhavati .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {16/37}       avaśyam tat vaktavyam .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {17/37}       ūkālaḥ ac hrasvardīrghaplutasañjñaḥ bhavati iti ucyate .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {18/37}       na ca rṛkāraḥ lḷkāraḥ ac asti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {19/37}       rṛkārasya , lḷkārasya ca actvam vakṣyāmi .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {20/37}       tat ca avaśyam vaktavyam plutaḥ yathā syāt : hotṛ , ṛkāraḥ hotṛṛkāraḥ , hotṛ3kāraḥ , hotṛ , ḷkāraḥ , hotḷkāraḥ , hotḷ3kāraḥ .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {21/37}       kim punaḥ atra jyāyaḥ .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {22/37}       savarṇasañjñāvacanam eva jyāyaḥ .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {23/37}       dīrghatvam ca eva hi siddham bhavati. api ca ṛkāragrahaṇe ḷkāragrahaṇam sannihitam bhavati .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {24/37}       yathā iha bhavati : ṛti akaḥ: khaṭva ṛśyaḥ , māla ṛśyaḥ idam api saṅgṛhītam bahavati : khaṭva , ḷkāraḥ, māla , ḷkāraḥ iti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {25/37}       supi āpiśaleḥ : uparkārīyati , upārkārīyati , idam api siddham bhavati : upalkārīyati, upālkārīyati iti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {26/37}       yadi tarhi ṛkāragrahaṇe ḷkāragrahaṇam sannihitam bhavati uḥ aṇ raparaḥ , ḷkārasya api raparatvam prāpnoti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {27/37}       ḷkārasya laparatvam vakṣyāmi .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {28/37}       tat ca avaśyam vaktavyam asatyām savarṇasañjñāyām vidhyartham .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {29/37}       tat eva satyām rephabādhanārtham bhaviṣyati .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {30/37}       iha tarhi raṣābhyām naḥ ṇaḥ samānapade iti ṛkāragrahaṇam coditam mātṛṛṇām , pitṛṛṇām iti evamartham .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {31/37}       tat iha api prāpnoti : kḷpyamānam paśya iti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {32/37}       atha asatyām api savarṇasañjñāyām iha kasmāt na bhavati : prakḷpyamānam paśya iti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {33/37}       cuṭutulaśarvyavāye na iti vakṣyāmi .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {34/37}       aparaḥ āha : tribhiḥ ca madhyamaiḥ vargaiḥ laśasaiḥ ca vyavāye na iti vakṣyāmi iti .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {35/37}       varṇaikadeśāḥ ca varṇagrahaṇena gṛhyante iti yaḥ asau ḷkāre lakāraḥ tadāśrayaḥ pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {36/37}       yadi evam na arthaḥ raṣābhyām ṇatve ṛkāragrahaṇena .

(1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23  R I.203 - 207 {37/37}       varṇaikadeśāḥ ca varṇagrahaṇena gṛhyante iti yaḥ asau ṛkāre rephaḥ tadāśrayam ṇatvam bhaviṣyati .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {1/80} <V>ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārapratiṣedhaḥ ajjhaltvāt</V> .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {2/80} ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {3/80} kim kāraṇam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {4/80} ajjhaltvāt .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {5/80} ac ca eva hi śakāraḥ hal ca .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {6/80} katham tāvat actvam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {7/80} ikāraḥ savarṇagrahaṇena śakāram api gṛhṇāti iti actvam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {8/80} halṣu upadeśāt haltvam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {9/80} tatra kaḥ doṣaḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {10/80}          <V>tatra savarṇalope doṣaḥ</V> .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {11/80}          tatra savarṇalope doṣaḥ bhavati .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {12/80}          paraśśatāni kāryāṇi .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {13/80}          jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {14/80}          <V>siddham anactvāt</V> .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {15/80}          siddham etat .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {16/80}          katham .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {17/80}          anactvāt .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {18/80}          katham anactvam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {19/80}          spṛṣṭam sparśānām karaṇam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {20/80}          īṣatspṛṣṭam antaḥsthānām .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {21/80}          vivṛtam ūṣmaṇām .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {22/80}          īṣat iti anuvartate .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {23/80}          svarāṇām vivṛtam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {24/80}          īṣat iti nivṛttam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {25/80}          <V>vākyāparisamāpteḥ </V> .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {26/80}          vākyāparisamāpteḥ siddham etat .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {27/80}          kim idam vākyāparisamāpteḥ iti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {28/80}          varṇānām upadeśaḥ tāvat .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {29/80}          upadeśottarakālā itsañjñā .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {30/80}          itsañjñottarakālaḥ ādiḥ antyena saha itā iti pratyāhāraḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {31/80}          pratyāhārottarakālā savarṇasañjñā .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {32/80}          savarṇasañjñottarakālam aṇ udit savarṇasya ca apratyayaḥ iti savarṇagrahaṇam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {33/80}          etena sarveṇa samuditena vākyena anyatra savarṇānām grahaṇam bhavati .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {34/80}          ca ca atra ikāraḥ śakāram gṛhṇāti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {35/80}          yathā eva tarhi ikāraḥ śakāram na gṛhṇāti evam īkāram api na gṛhṇīyāt .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {36/80}          tatra kaḥ doṣaḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {37/80}          kumārī , īhate kumārīhate .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {38/80}          akaḥ savarṇadīrghatvam na prāpnoti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {39/80}          na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {40/80}          yat etat akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti pratyāhāragrahaṇam tata ikāraḥ īkāram gṛhṇāti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {41/80}          śakāram na gṛhṇāti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {42/80}          aparaḥ āha : <V>ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārapratiṣedhaḥ ajhaltvāt</V> .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {43/80}          ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {44/80}          kim kāraṇam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {45/80}          ajjhaltvāt .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {46/80}          ac ca eva śakāraḥ hal ca .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {47/80}          katham tāvat actvam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {48/80}          ikāraḥ savarṇagrahaṇena śakāram api gṛhṇāti iti actvam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {49/80}          halṣu upadeśāt haltvam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {50/80}          tatra kaḥ doṣaḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {51/80}          <V>tatra savarṇalope doṣaḥ</V> .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {52/80}          tatra savarṇalope doṣaḥ bhavati .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {53/80}          paraśśatāni kāryāṇi .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {54/80}          jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {55/80}          <V>siddham anactvāt</V> .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {56/80}          siddham etat .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {57/80}          katham .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {58/80}          anactvāt .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {59/80}          katham anactvam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {60/80}          <V>vākyāparisamāpteḥ </V> .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {61/80}          uktā vākyāparisamāptiḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {62/80}          asmin pakṣe iti etat asamarthitam bhavati .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {63/80}          etat ca samarthitam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {64/80}          katham .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {65/80}          astu śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñā bhūt .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {66/80}          nanu ca uktam : paraśśatāni kāryāṇi .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {67/80}          jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti iti .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {68/80}          bhūt lopaḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {69/80}          nanu ca bhedaḥ bhavati .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {70/80}          sati lope dviśakāram asati lope triśakāram .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {71/80}          na asti bhedaḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {72/80}          asati api lope dviśakāram eva .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {73/80}          katham .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {74/80}          vibhāṣā dvirvacanam .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {75/80}          evam api bhedaḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {76/80}          asati lope kadā cit dviśakāram  kadā cit triśakāram sati lope dviśakāram eva .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {77/80}          saḥ eṣaḥ katham bhedaḥ na syāt .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {78/80}          yadi nityaḥ lopaḥ syāt .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {79/80}          vibhāṣā tu saḥ lopaḥ .

(1.1.10) P I.63.25 - 65.6  R I.207 - 211 {80/80}          yathā abhedaḥ tathā astu .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {1/57}           kimartham īdādīnām taparāṇām pragṛhyasañjñā ucyate .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {2/57}           taparaḥ tatkālasya iti tatkālānām savarṇānām grahaṇam yathā syāt .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {3/57}           keṣām .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {4/57}           udāttānudāttasvaritānām .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {5/57}           asti prayojanam etat .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {6/57}           kim tarhi iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {7/57}           plutānām tu pragṛhyasañjñā na prāpnoti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {8/57}           kim kāraṇam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {9/57}           atatkālatvāt .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {10/57}         na hi plutāḥ tatkālāḥ .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {11/57}         asiddhaḥ plutaḥ .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {12/57}         tasyāsiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {13/57}         siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {14/57}         katham jñāyate siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu  iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {15/57}         yat ayam plutapragṛhyāḥ aci iti plutasya prakṛtibhāvam śāsti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {16/57}         katham kṛtvā jñāpakam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {17/57}         sataḥ hi kāryiṇaḥ kāryeṇa bhavitavyam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {18/57}         kim etasya jñāpane prayojanam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {19/57}         aplutāt aplute iti etat na vaktavyam bhavati .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {20/57}         kim ataḥ yat siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {21/57}         sañjñāvidhau asiddhaḥ .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {22/57}         tasya asiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {23/57}         sañjñāvidhau ca siddhaḥ .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {24/57}         katham .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {25/57}         kāryakālam sañjñāparibhāṣam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {26/57}         yatra kāryam tatra upasthitam draṣṭavyam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {27/57}         pragṛhyaḥ prakṛtyā iti upasthitam idam bhavati īdūdet dvivacanam pragṛhyam iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {28/57}         kim punaḥ plutasya pragṛhyasañjñāvacane prayojanam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {29/57}         pragṛhyāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ yathā syāt .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {30/57}         bhūt evam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {31/57}         plutaḥ prakṛtyā iti evam bhaviṣyati .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {32/57}         na evam śakyam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {33/57}         upasthite hi doṣaḥ syāt .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {34/57}         aplutavat upasthithe iti atra paṭhiṣyati hi ācāryaḥ : vadvacanam plutakāryapratiṣedhārtham , plutapratiṣedhe hi pragṛhyplutapratiṣedhaprasaṅgaḥ anyena vihitatvāt iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {35/57}         tasmāt plutasya pragṛhyasañjñā eṣitavyā pragṛhyāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ yathā syāt .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {36/57}         yadi punaḥ dīrghāṇām ataparāṇām pragṛhyasañjñā ucyeta .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {37/57}         evam api ekāraḥ eva ekaḥ savarṇān gṛhṇīyāt .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {38/57}         īkārokārau na gṛhṇīyātām .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {39/57}         kim kāraṇam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {40/57}         anaṇtvāt .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {41/57}         yadi punaḥ hrasvānām ataparāṇām pragṛhyasañjñā ucyeta .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {42/57}         na evam śakyam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {43/57}         iha api prasajyeta : akurvahi , atra akurvahi atra iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {44/57}         tasmāt dīrghāṇām eva taparāṇām pragṛhyasañjñā vaktavyā .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {45/57}         dīrghāṇām ca ucyamānā plutānām na prāpnoti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {46/57}         evam tarhi kim naḥ etena yatnena yat siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {47/57}         asiddhaḥ plutaḥ .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {48/57}         tasya asiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {49/57}         katham yat tat jñāpakam uktam plutapragṛhyāḥ aci iti. plutabhāvī prakṛtyā iti evam etat vijñāyate .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {50/57}         katham yat tat prayojanam uktam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {51/57}         kriyate tat nyāse eva aplutāt aplute iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {52/57}         evam api yat siddhe pragṛhyakāryam tat plutasya na prāpnoti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {53/57}         aṇaḥ apragṛhyasya anunāsikaḥ iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {54/57}         evam tarhi kim naḥ etena kāryakālam sañjñāparibhāṣam iti .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {55/57}         yathoddeśam eva sañjñāparibhāṣam .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {56/57}         tatra ca asau asiddhaḥ .

(1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2  R I.213 - 217 {57/57}         tasyāsiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {1/47}           katham punaḥ idam vijñāyate : īdādayaḥ yat dvivacanam iti āhosvit īdādyantam yat dvivacanam iti .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {2/47}           kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {3/47}           <V>īdādayaḥ dvivacanam pragṛhyāḥ iti cet antyasya vidhiḥ</V> .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {4/47}           īdādayaḥ dvivacanam pragṛhyāḥ iti cet antyasya pragṛhyasañjñā vidheyā .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {5/47}           pacete* iti , pacethe* iti .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {6/47}           vacanāt bhaviṣyati .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {7/47}           asti vacane prayojanam .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {8/47}           kim .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {9/47}           khaṭve* iti , māle* iti .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {10/47}         astu tarhi īdādyantam yat dvivacanam iti .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {11/47}         <V>īdādyantam iti cet ekasya vidhiḥ</V> .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {12/47}         īdādyantam iti cet ekasya pragṛhyasañjñā vidheyā .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {13/47}         khaṭve* iti , māle* iti .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {14/47}         <V>na ādyantatvāt</V> .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {15/47}         na eṣaḥ doṣaḥ .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {16/47}         kim kāraṇam .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {17/47}         ādyantatvāt .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {18/47}         ādyantavat ekasmin iti ekasya api bhaviṣyati .

(1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7  R I.217 - 220 {19/47}         atha evam vakṣyāmi : īdādyantam yat dvivacanāntam iti .