| Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library |
| Patañjali Mahabhasya IntraText CT - Text |
|
|
|
(1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {1/13} kutvam kasmāt na bhavati coḥ kuḥ padasya iti . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {2/13} bhatvāt . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {3/13} katham bhasañjñā . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {4/13} ayasmayādīni chandasi iti . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {5/13} chandasi iti ucyate . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {6/13} na ca idam chandaḥ . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {7/13} chandovat sūtrāṇi bhavanti . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {8/13} yadi bhasañjñā vṛddhiḥ ād aic at eṅ guṇaḥ iti jaśtvam api na prāpnoti . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {9/13} ubhayasañjñāni api chandāṃsi dṛśyante . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {10/13} tat yathā . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {11/13} saḥ suṣṭubhā saḥ ṛkvatā gaṇena . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {12/13} padatvāt kutvam bhatvāt jaśvtam na bhavati . (1.1.1.1) P I.37.2 - 7 R I.121 - 123 {13/13} evam iha api bhatvāt kutvam na bhaviṣyati (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {1/23} kim punaḥ idam tadbhāvitagrahaṇam : vṛddhiḥ iti evam ye ākāraikāraukārāḥ bhāvyante teṣām grahaṇam āhosvit ādaijmātrasya . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {2/23} kim ca ataḥ . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {3/23} yadi tadbhāvitagrahaṇam śālīyaḥ mālīyaḥ iti vṛddhalakṣaṇaḥ chaḥ na prāpnoti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {4/23} āmramayam śālamayam vṛddhalakṣaṇaḥ mayaṭ na prāpnoti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {5/23} āmraguptāyaniḥ śālaguptayaniḥ vṛddhalakṣaṇaḥ phiñ na prāpnoti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {6/23} atha aijmātrasya grahaṇam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {7/23} iha ca tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {8/23} astu tarhi aijmātrasya . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {9/23} nanu ca uktam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {10/23} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {11/23} na evam vijñāyate uttarapadasya vṛddhiḥ uttarapadavṛddhiḥ uttarapadavṛddhau iti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {12/23} katham tarhi . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {13/23} uttarapadasya iti evam prakṛtya yā vṛddhiḥ tadvati uttarapade iti evam etat vijñāyate . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {14/23} avaśyam ca etat evam vijñeyam . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {15/23} tadbhāvitagrahaṇe sati api iha prasajyeta : sarvaḥ kārakaḥ sarvakārakaḥ iti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {16/23} yad api ucyate iha tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti iti na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {17/23} na evam vijñāyate vṛddheḥ nimittam vṛddhinimittam vṛddhinimittasya iti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {18/23} katham tarhi . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {19/23} vṛddheḥ nimittam yasmin saḥ ayam vṛddhinimittaḥ vṛddhinimittasya iti . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {20/23} kim ca vṛddheḥ nimittam. yaḥ asau kakāraḥ ṇakāraḥ ñakāraḥ vā . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {21/23} atha vā yaḥ kṛtsnāyāḥ vṛddheḥ nimittam . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {22/23} kaḥ ca kṛtsnāyāḥ vṛddheḥ nimittam . (1.1.1.2) P I.37.8 - 24 R I.123 -124 {23/23} yaḥ trayāṇām ākāraikāraukārāṇām . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {1/139} <V>sañjñādhikāraḥ sañjñāsampratyayārthaḥ</V> . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {2/139} atha sañjñā iti prakṛtya vṛddhyādayaḥ śabdāḥ paṭhitavyāḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {3/139} kim prayojanam . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {4/139} sañjñāsampratyayārthaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {5/139} vṛddhyādīnām śabdānām sañjñā iti eṣaḥ sampratyayaḥ yathā syāt . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {6/139} <V>itarathā hi asampratyayaḥ yathā loke</V> . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {7/139} akriyamāṇe hi sañjñādhikāre vṛddhyādīnām sañjñā iti eṣaḥ sampratyayaḥ na syāt . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {8/139} idam idānīm bahusūtram anarthakam syāt . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {9/139} anarthakam iti āha . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {10/139} katham . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {11/139} yathā loke . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {12/139} loke hi arthavanti ca anarthakāni ca vākyāni dṛśyante . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {13/139} arthavanti tāvat : devadatta gām abhyāja śuklām daṇḍena . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {14/139} devadatta gām abhyāja kṛṣṇām iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {15/139} anarthakāni ca . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {16/139} daśa dāḍimāni ṣaṭ apūpāḥ kuṇḍam ajājinam palalapiṇḍaḥ adhorukam etat kumāryāḥ sphaiyakṛtasya pitā pratiśīnaḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {17/139} <V>sañjñāsañjñyasandehaḥ ca</V> . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {18/139} kriyamāṇe api sañjñādhikāre sañjñāsañjñinoḥ asandehaḥ vaktavyaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {19/139} kutaḥ hi etat vṛddhiśabdaḥ sañjñā ādaicaḥ sañjñinaḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {20/139} na punaḥ ādaicaḥ sañjñā vṛddhiśabdaḥ sañjñī iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {21/139} yat tāvat ucyate sañjñādhikāraḥ kartavyaḥ sañjñāsampratyayārthaḥ iti na kartavyaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {22/139} <V>ācāryācārāt sañjñāsiddhiḥ</V> . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {23/139} ācāryācārāt sañjñāsiddhiḥ bhaviṣyati . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {24/139} kim idam ācāryācārāt . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {25/139} ācāryāṇām upacārāt . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {26/139} <V>yathā laukikavaidikeṣu</V> . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {27/139} tat yathā laukikeṣu vaidikeṣu ca kṛtānteṣu . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {28/139} loke tāvat : mātāpitarau putrasya jātasya saṃvṛte avakāśe nāma kurvāte devadattaḥ yajñadattaḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {29/139} tayoḥ upacārāt anye api jānanti iyam asya sañjñā iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {30/139} vede : yājñikāḥ sañjñām kurvanti sphyaḥ yūpaḥ caṣālaḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {31/139} tatrabhavatām upacārāt anye api jānanti iyam asya sañjñā iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {32/139} apare punaḥ sici vṛddhiḥ iti uktvā ākāraikāraukārān udāharanti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {33/139} te manyāmahe : yayā pratyāyyante sā sañjñā ye pratīyante te sañjñinaḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {34/139} yat api ucyate kriyamāṇe api sañjñādhikāre sañjñāsañjñinoḥ asandehaḥ vaktavyaḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {35/139} <V>sañjñāsañjñyasandehaḥ</V> . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {36/139} sañjñāsañjñinoḥ asandehaḥ siddhaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {37/139} kutaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {38/139} ācāryācārāt eva . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {39/139} uktaḥ ācāryācāraḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {40/139} <V>anākṛtiḥ</V> . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {41/139} atha vā anākṛtiḥ sañjñā . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {42/139} ākṛtimantaḥ sañjñinaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {43/139} loke api hi ākrtimataḥ māṃsapiṇḍasya devadattaḥ iti sañjñā kriyate . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {44/139} <V>liṅgena vā</V> . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {45/139} atha vā kim cit liṅgam āsajya vakṣyāmi itthaṃliṅgā sañjñā iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {46/139} vṛddhiśabde ca tat liṅgam kariṣyate na ādaicchabde . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {47/139} idam tāvat ayuktam yat ucyate ācāryācārāt iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {48/139} kim atra ayuktam . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {49/139} tam eva upālabhya agamakam te sūtram iti tasya eva punaḥ pramāṇīkaraṇam iti etat ayuktam . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {50/139} aparituṣyan khalu api bhavān anena parihāreṇa ākṛtiḥ liṅgena vā iti āha . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {51/139} tat ca api vaktavyam . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {52/139} yadi api etat ucyate atha vā etarhi itsañjñā na vaktavyā lopaḥ ca na vaktavyaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {53/139} sañjñāliṅgam anubandheṣu kariṣyate . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {54/139} na ca sañjñāyāḥ nivṛttiḥ ucyate . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {55/139} svabhāvataḥ sañjñāḥ sañjñinaḥ pratyāyya nivartante . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {56/139} tena anubandhānām api nivṛttiḥ bhaviṣyati . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {57/139} sidhyati evam . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {58/139} apāṇinīyam tu bhavati . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {59/139} yathānyāsam eva astu . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {60/139} nanu ca uktam sañjñādhikāraḥ sañjñāsampratyayārthaḥ itarathā hi asampratyayaḥ yathā loke iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {61/139} na yathā loke tathā vyākaraṇe . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {62/139} pramāṇabhūtaḥ ācāryaḥ darbhapavitrapāṇiḥ śucau avakāśe prāṅmukhaḥ upaviśya mahatā yatnena sūtram praṇayati sma . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {63/139} tatra aśakyam varṇena api anarthakena bhavitum kim punaḥ iyatā sūtreṇa . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {64/139} kim ataḥ yat aśakyam . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {65/139} ataḥ sañjñāsañjñinau eva . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {66/139} kutaḥ nu khalu etat sañjñāsañjñinau eva iti na punaḥ sādhvanuśāsane asmin śāstre sādhutvam anena kiryate . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {67/139} kṛtam anayoḥ sādhutvam . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {68/139} katham . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {69/139} vṛdhiḥ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ prakṛtipāṭhe . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {70/139} tasmāt ktinpratyayaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {71/139} ādaicaḥ api akṣarasamāmnāye upadiṣṭāḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {72/139} prayoganiyamārtham tarhi idam syāt . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {73/139} vṛddhiśabdāt paraḥ ādaicaḥ prayoktavyāḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {74/139} na iha prayoganiyamaḥ ārabhyate . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {75/139} kim tarhi . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {76/139} saṃskṛtya saṃskṛtya padāni utsṛjyante . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {77/139} teṣām yatheṣṭham abhisambandhaḥ bhavati . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {78/139} tat yathā : āhara pātram , pātram āhara iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {79/139} ādeśāḥ tarhi ime syuḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {80/139} vṛddhiśabdasya ādaicaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {81/139} ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya ādeśāḥ ucyante na ca atra ṣaṣṭhīm paśyāmaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {82/139} āgamāḥ tarhi ime syuḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {83/139} vṛddhiśabdasya ādaicaḥ āgamāḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {84/139} āgamāḥ api ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya eva ucyante liṅgena ca . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {85/139} na ca atra ṣaṣṭhīm na khalu api āgamaliṅgam paśyāmaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {86/139} idam khalu api bhūyaḥ sāmanādhikaraṇyam ekavibhaktikatvam ca . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {87/139} dvayoḥ ca etat bhavati . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {88/139} kayoḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {89/139} viśeṣaṇaviśeṣyayoḥ vā sañjñāsañjñinoḥ vā . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {90/139} tatra etat syāt viśeṣaṇaviśeṣye iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {91/139} tat ca na . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {92/139} dvayoḥ hi pratītpadārthakayoḥ loke viśeṣaṇaviśeṣyabhāvaḥ bhavati . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {93/139} na ca ādaicchabdaḥ pratītapadārthakaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {94/139} tasmāt sañjñāsañjñinau eva . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {95/139} tatra tu etāvān sandedhaḥ kaḥ sañjñī kā sañjñā iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {96/139} saḥ ca api kva sandehaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {97/139} yatra ubhe samānākṣare . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {98/139} yatra tu anyatarat laghu yat laghu sā sañjñā . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {99/139} kutaḥ etat . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {100/139} laghvartham hi sañjñākaraṇam . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {101/139} tatra api ayam na avaśyam gurulaghutām eva upalakṣayitum arhati . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {102/139} kim tarhi . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {103/139} anākṛtitām api . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {104/139} anākṛtiḥ sañjñā . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {105/139} ākṛtimantaḥ sañjñinaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {106/139} loke hi ākṛtimataḥ māṃsapiṇḍasya devadattaḥ iti sañjñā kriyate . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {107/139} atha vā āvartinyaḥ sañjñāḥ bhavanti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {108/139} vṛddhiśabdaḥ ca āvartate na ādaicchabdaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {109/139} tat yathā . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {110/139} itaratra api devadattaśabdaḥ āvartate na māṃsapiṇḍaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {111/139} atha vā pūrvoccāritaḥ sañjñī paroccāritā sañjñā . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {112/139} kutaḥ etat . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {113/139} sataḥ hi kāryiṇaḥ kāryeṇa bhavitavyam . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {114/139} tat yathā . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {115/139} itaratra api sataḥ māṃsapiṇḍasya devadattaḥ iti sañjñā kriyate . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {116/139} katham vṛddhiḥ āt aic iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {117/139} etat ekam ācāryasya maṅgalārtham mṛṣyatām . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {118/139} māṅgalikaḥ ācāryaḥ mahataḥ śāstraughasya maṅgalārtham vṛddhiśabam āditaḥ prayuṅkte . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {119/139} maṅgalādīni hi śāstrāṇi prathante vīrapuruṣakāṇi ca bhavanti āyuṣmatpuruṣakāṇi ca . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {120/139} adhyetāraḥ ca siddhārthāḥ yathā syuḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {121/139} sarvatra eva hi vyākaraṇe pūrvoccāritaḥ sañjñī paroccāritā sañjñā . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {122/139} at eṅ guṇaḥ iti yathā . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {123/139} doṣavān khalu api sañjñādhikāraḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {124/139} aṣṭame api hi sañjñā kriyate tasya param āmreḍitam iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {125/139} tatra api idam anuvartyam syāt . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {126/139} atha vā asthāne ayam yatnaḥ kriyate . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {127/139} na hi idam lokāt bhidyate . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {128/139} yadi idam lokāt bhidyeta tataḥ yatnārham syāt . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {129/139} tat yathā agojñāya kaḥ cit gām sakthani karṇe vā gṛhītvā upadiśati ayam gauḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {130/139} na ca asmai ācaṣṭe iyam asya sañjñā iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {131/139} bhavati ca asya sampratyayaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {132/139} tatra etat syāt kṛtaḥ pūrvaiḥ abhisambandhaḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {133/139} iha api kṛtaḥ pūrvaiḥ abhisambandhaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {134/139} kaiḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {135/139} ācāryaiḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {136/139} tatra etat syāt . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {137/139} yasmai samprati upadiśati tasya akṛtaḥ iti . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {138/139} loke api yasmai samprati upadiśati tasya akṛtaḥ . (1.1.1.3) P I.37.25 - 40.17 R I.125 - 133 {139/139} atha tatra kṛtaḥ iha api kṛtaḥ draṣṭavyaḥ . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {1/30} <V>sataḥ vṛddhyādiṣu sañjñābhāvāt tadāśraye itaretarāśrayatvāt asiddhiḥ</V> . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {2/30} sataḥ sañjñinaḥ sañjñābhāvāt sañjñāśraye sañjñini vṛddhyādiṣu itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {3/30} kā iteretarāśrayatā . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {4/30} satām ādaicām sañjñayā bhavitavyam sañjñayā ca ādaicaḥ bhāvyante . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {5/30} tat itaretarāśrayam bhavati , itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {6/30} tat yathā . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {7/30} nauḥ nāvi baddhā na itaratrāṇāya bhavati. nanu ca bhoḥ itaretarāśrayāṇi api kāryāṇi dṛśyante . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {8/30} tat yathā . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {9/30} nauḥ śakaṭam vahati śakaṭam ca nāvam vahati . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {10/30} anyat api tatra kim cit bhavati jalam sthalam vā . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {11/30} sthale śakaṭam nāvam vahati . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {12/30} jale nauḥ śakaṭam vahati . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {13/30} yathā tari triviṣṭabdhakam . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {14/30} tatra api antataḥ sūtrakam bhavati . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {15/30} idam punaḥ itaretarāśrayam eva . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {16/30} <V>siddham tu nityaśabdatvāt</V> . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {17/30} siddham etat . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {18/30} katham . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {19/30} nityaśabdatvāt . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {20/30} nityāḥ śabdāḥ . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {21/30} nityeṣu śabdeṣu satām ādaicām sañjñā kriyate . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {22/30} na sañjñayā ādaicaḥ bhāvyante . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {23/30} yadi tarhi nityāḥ śabdāḥ kimartham śāstram . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {24/30} <V>kimartham śāstram iti cet nivartakatvāt siddham</V> . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {25/30} nivartakam śāstram . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {26/30} katham . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {27/30} mṛjiḥ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {28/30} tasya sarvatra mṛjibuddhiḥ prasaktā . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {29/30} tatra anena nivṛttiḥ kriyate . (1.1.1.4) P I.40.18 - 41.4 R I.133 - 134 {30/30} mṛjeḥ akṅitsu pratyayeṣu mṛjiprasaṅge mārjiḥ sādhuḥ bhavati iti . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {1/21} pratyekam vṛddhiguṇasañjñe bhavataḥ iti vaktavyam . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {2/21} kim prayojanam . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {3/21} samudāye mā bhūtām iti . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {4/21} <V>anyatra sahavacanāt samudāye sañjñāprasaṅgaḥ</V> . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {5/21} anyatra sahavacanāt samudāye vṛddhiguṇasañjñayoḥ aprasaṅgaḥ . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {6/21} yatra icchati sahabhūtānām kāryam karoti tatra sahagrahaṇam . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {7/21} tat yathā . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {8/21} saha supā . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {9/21} ubhe abhyastam saha iti . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {10/21} <V>pratyavayavam ca vākyaparisamāpteḥ</V> . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {11/21} pratyavayavam ca vākyaparisamāptiḥ dṛśyate . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {12/21} tat yathā . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {13/21} devadattayajñadattaviṣṇumitrāḥ bhojyantām iti . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {14/21} na ca ucyate pratyekam iti . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {15/21} pratyekam ca bhujiḥ parisamāpyate . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {16/21} nanu ca ayam api asti dṛṣṭāntaḥ samudāye vākyaparisamāptiḥ iti . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {17/21} tat yathā . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {18/21} gargāḥ śatam daṇḍyantām iti . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {19/21} arthinaḥ ca rājānaḥ hiraṇyena bhavanti na ca pratyekam daṇḍayanti . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {20/21} sati etasmin dṛṣṭānte yadi tatra sahagrahaṇam kriyate iha api pratyekam iti vaktavyam . (1.1.1.5) P I.41.5 - 16 R I.134 - 136 {21/21} atha tatra antareṇa sahagrahaṇam sahabhūtānām kāryam bhavati iha api na arthaḥ pratyekam iti vacanena . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {1/68} atha kimartham ākāraḥ taparaḥ kriyate . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {2/68} <V>ākārasya taparakaraṇam savarṇārtham</V> . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {3/68} ākārasya taparakaraṇam kriyate . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {4/68} kim prayojanam . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {5/68} savarṇārtham . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {6/68} taparaḥ tatkālasya iti tatkālānām grahaṇam yathā syāt . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {7/68} keṣām . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {8/68} udāttānundāttasvaritānām . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {9/68} kim ca kāraṇam na syāt . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {10/68} <V>bhedakatvāt svarasya</V> . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {11/68} bhedakāḥ udāttādayaḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {12/68} katham punaḥ jñāyate bhedakāḥ udāttādayaḥ iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {13/68} evam hi dṛśyate loke . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {14/68} yaḥ udātte kartavye anudāttam karoti khaṇḍikopādhyāyaḥ tasmai capeṭām dadāti anyat tvam karoṣi iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {15/68} asti prayojanam etat . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {16/68} kim tarhi iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {17/68} bhedakatvāt guṇasya iti vaktavyam . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {18/68} kim prayojanam . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {19/68} ānunāsikyam nāma guṇaḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {20/68} tadbhinnasya api yathā syāt . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {21/68} kim ca kāraṇam na syāt . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {22/68} bhedakatvāt guṇasya . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {23/68} bhedakāḥ guṇāḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {24/68} katham punaḥ jñāyate bhedakāḥ guṇāḥ iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {25/68} evam hi dṛśyate loke . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {26/68} ekaḥ ayam ātmā udakam nāma . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {27/68} tasya guṇabhedāt anyatvam bhavati : anyat idam śītam anyat idam ūṣṇam iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {28/68} nanu ca bhoḥ abhedakāḥ api guṇāḥ dṛśyante . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {29/68} tat yathā . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {30/68} devadattaḥ muṇḍī api jaṭī api śikhī api svām ākhyām na jahāti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {31/68} tathā bālaḥ yuvā vṛddhaḥ vatsaḥ damyaḥ balīvardaḥ iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {32/68} ubhayam idam guṇeṣu uktam bhedakāḥ abhedakāḥ iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {33/68} kim punaḥ atra nyāyyam . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {34/68} abhedakāḥ guṇāḥ iti eva nyāyyam . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {35/68} kutaḥ etat . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {36/68} yat ayam asthidadhisakthyakṣṇām anaṅ udāttaḥ iti udāttagrahaṇam karoti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {37/68} yadi bhedakāḥ guṇāḥ syuḥ udāttam eva uccārayet . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {38/68} yadi tarhi abhedakāḥ guṇāḥ anudāttādeḥ antodāttāt ca yat ucyate tat svaritādeḥ svaritāntāt ca prāpnoti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {39/68} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {40/68} āśrīyamāṇaḥ guṇaḥ bhedakaḥ bhavati . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {41/68} tat yathā . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {42/68} śuklam ālabheta . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {43/68} kṛṣṇam ālabheta . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {44/68} tatra yaḥ śukle ālabdhavye kṛṣṇam ālabheta na hi tena yathoktam kṛtam bhavati . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {45/68} asandehārthaḥ tarhi takāraḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {46/68} aic iti ucyamane sandehaḥ syāt . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {47/68} kim imau aicau eva āhosvit ākāraḥ api atra nirdiśyate iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {48/68} sandehamātram etat bhavati . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {49/68} sarvasandeheṣu ca idam upatiṣṭhate vyākhyānataḥ viśeṣapratipattiḥ na hi sandehāt alakṣaṇam iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {50/68} trayāṇām grahaṇam iti vyākhyāsyāmaḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {51/68} anyatra api hi ayam evañjātīyakeṣu sandeheṣu na kam cid yatnam karoti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {52/68} tat yathā . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {53/68} autaḥ amśasoḥ iti .idam tarhi prayojanam : āntaryataḥ trimātracaturnātrāṇām sthāninām trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ mā bhūvan iti : khaṭvā* indraḥ khaṭvendraḥ , khaṭvā* udakam khaṭvodakam , khaṭvā* īṣā khaṭveṣā khaṭvā* ūḍhā khaṭvoḍhā khaṭvā* elakā khaṭvailakā khaṭvā* odanaḥ , khaṭvaudanaḥ , khaṭvā* aitikāyanaḥ , khaṭvaitikāyanaḥ , khaṭvā* aupagavaḥ , khaṭvaupagavaḥ iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {54/68} atha kriyamāṇe api takāre kasmāt eva trimātracaturnātrāṇām sthāninam trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ na bhavanti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {55/68} taparaḥ tatkālasya iti niyamāt . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {56/68} nanu taḥ paraḥ yasmāt saḥ ayam taparaḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {57/68} na iti āha . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {58/68} tāt api paraḥ taparaḥ iti . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {59/68} yadi tāt api paraḥ taparaḥ ṛṛdoḥ ap iti iha eva syāt . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {60/68} yavaḥ stavaḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {61/68} lavaḥ pavaḥ iti atra na syāt . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {62/68} na eṣaḥ takāraḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {63/68} kaḥ tarhi . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {64/68} dakāraḥ . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {65/68} kim dakāre prayojanam . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {66/68} atha kim takāre prayojanam . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {67/68} yadi asandehārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api . (1.1.1.6) P I.41.17 - 42.24 R I.136 - 140 {68/68} atha mukhasukhārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {1/80} iggrahaṇam kimartham . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {2/80} <V>iggrahaṇam ātsandhyakṣaravyañjananivṛttyartham </V>. iggrahaṇam kriyate ākāranivṛttyartham sandhyakṣaranivṛttyartham vyañjananivṛttyartham ca. ākāranivṛttyartham tāvat . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {3/80} yātā vātā . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {4/80} ākārasya guṇaḥ prāpnoti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {5/80} iggrahaṇāt na bhavati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {6/80} sandhyakṣaranivṛttyartham . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {7/80} glāyati mlāyati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {8/80} sandhyakṣarasya guṇaḥ prāpnoti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {9/80} iggrahaṇāt na bhavati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {10/80} vyañjananivṛttyartham . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {11/80} umbhitā , umbhitum umbhitavyam . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {12/80} vyañjanasya guṇaḥ prāpnoti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {13/80} iggrahaṇāt na bhavati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {14/80} ākāranivṛttyarthena tāvat nārthaḥ . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {15/80} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na ākārasya guṇaḥ bhavati iti yat ayam ātaḥ anupasarge kaḥ iti kakāram anubandham karoti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {16/80} katham kṛtvā jñāpakam . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {17/80} kitkaraṇe etat prayojanam kiti iti ākāralopaḥ yathā syāt . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {18/80} yadi ca ākārasya guṇaḥ syāt kitkaraṇam anarthakam syāt . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {19/80} guṇe kṛte dvayoḥ akārayoḥ pararūpeṇa siddham rūpam syāt godaḥ , kambaladaḥ iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {20/80} paśyati tu ācāryaḥ na ākārasya guṇaḥ bhavati iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {21/80} tataḥ kakāram anubandham karoti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {22/80} sandhyakṣarārthena api na arthaḥ . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {23/80} upadeśasāmarthyāt sandhyakṣarasya guṇaḥ na bhaviṣyati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {24/80} vyañjananivṛttyarthena api na arthaḥ . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {25/80} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na vyañjanasya guṇaḥ bhavati iti yat ayam janeḥ ḍam śāsti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {26/80} katham kṛtvā jñāpakam . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {27/80} ḍitkaraṇe etat prayojanam ḍiti iti ṭilopaḥ yathā syāt . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {28/80} yadi vyañjansya guṇaḥ syāt ḍitkaraṇam anarthakam syāt . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {29/80} guṇe kṛte trayāṇām akārāṇām pararūpeṇa siddham rūpam syāt : upasarajaḥ , mandurajaḥ iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {30/80} paśyati tu ācāryaḥ na vyañjanasya guṇaḥ bhavati iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {31/80} tataḥ janeḥ ḍam śāsti. na etāni santi prayojanāni . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {32/80} yat tāvat ucyate kitkaraṇam jñāpakam ākārasya guṇaḥ na bhavati iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {33/80} uttarārtham etat syāt . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {34/80} tundaśokayoḥ parimṛjāpanudoḥ iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {35/80} yat tarhi gāpoḥ ṭhak iti ananyārtham kakāram anubandham karoti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {36/80} yat api ucyate upadeśasāmarthyāt sandhyakṣarasya guṇaḥ na bhavati iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {37/80} yadi yat yat sandhyakṣarasya prāpnoti tat tat upadeśasāmarthyāt bādhyate āyādayaḥ api tarhi na prāpnuvanti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {38/80} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {39/80} yam vidhim prati upadeśaḥ anarthakaḥ sa vidhiḥ bādhyate . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {40/80} yasya tu vidheḥ nimittam eva na asau bādhyate . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {41/80} guṇam ca prati upadeśaḥ anarthakaḥ āyādīnām punaḥ nimittam eva . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {42/80} yat api ucyate janeḥ ḍavacanam jñāpakam na vyañjanasya guṇaḥ bhavati iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {43/80} siddhe vidhiḥ ārabhyamāṇaḥ jñāpakārthaḥ bhavati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {44/80} na ca janeḥ guṇena sidhyati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {45/80} kutaḥ hi etat janeḥ guṇaḥ ucyamānaḥ akāraḥ bhavati na punaḥ ekāraḥ vā syāt okāraḥ vā iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {46/80} āntaryataḥ ardhamātrikasya vyañjanasya mātrikaḥ akāraḥ bhaviṣyati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {47/80} evam api anunāsikaḥ prāpnoti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {48/80} pararūpeṇa śuddhaḥ bhaviṣyati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {49/80} evam tarhi gameḥ api ayam ḍaḥ vaktavyaḥ . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {50/80} gameḥ ca guṇaḥ ucyamānaḥ āntaryataḥ okāraḥ prāpnoti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {51/80} tasmāt iggrahaṇam kartavyam . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {52/80} yadi iggrahaṇam kriyate dyauḥ , panthāḥ , saḥ , imam ite ete api ikaḥ prāpnuvanti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {53/80} <V>sañjñayā vidhāne niyamaḥ</V> . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {54/80} sañjñayā ye vidhīyante teṣu niyamaḥ . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {55/80} kim vaktavyam etat . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {56/80} na hi . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {57/80} katham anucyamānam gaṃsyate . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {58/80} guṇavṛddhigrahaṇasāmarthyāt . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {59/80} katham punaḥ antareṇa guṇavṛddhigrahaṇam ikaḥ guṇavṛddhī syātām . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {60/80} prakṛtam guṇavṛddhigrahaṇam anuvartate . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {61/80} kva prakṛtam . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {62/80} vṛddhiḥ āt aic at eṅ guṇaḥ iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {63/80} yadi tat anuvartate at eṅ guṇaḥ vṛddhiḥ ca iti adeṅām api vṛddhisañjñā prāpnoti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {64/80} sambandham anuvartiṣyate . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {65/80} vṛddhiḥ āt aic . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {66/80} at eṅ guṇaḥ vṛddhiḥ āt aic . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {67/80} tataḥ ikaḥ guṇavṛddhī iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {68/80} guṇavṛddhigrahaṇam anuvartate ādaijgrahaṇam nivṛttam . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {69/80} atha vā maṇḍūkagatayaḥ adhikārāḥ . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {70/80} yathā maṇḍūkāḥ utplutya utplutya gacchanti tadvat adhikārāḥ . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {71/80} atha vā ekayogaḥ kariṣyate vṛddhiḥ āt aic at eṅ guṇaḥ iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {72/80} tataḥ iko guṇavṛddhī iti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {73/80} na ca ekayoge anuvṛttiḥ bhavati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {74/80} atha vā anyavacanāt cakārākaraṇāt prakṛtāpavādaḥ vijñāyate yathā utsargeṇa prasaktasya apavādaḥ bādhakaḥ bhavati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {75/80} anyasyāḥ sañjñāyāḥ vacanāt cakārasya anukarṣaṇārthasya akaraṇāt prakṛtāyāḥ vṛddhisañjñāyāḥ guṇasañjña bādhikā bhaviṣyati yathā utsargeṇa prasaktasya apavādaḥ bādhakaḥ bhavati . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {76/80} atha vā vakṣyati etat . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {77/80} anuvartante ca nāma vidhayaḥ na ca anuvartanāt eva bhavanti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {78/80} kim tarhi yatnāt bhavanti . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {79/80} atha vā ubhayam nivṛttam . (1.1.3.1) P I.42.26 - 44.14 R 140 - 146 {80/80} tat apekṣiṣyāmahe . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {1/123} kim punaḥ ayam alontyaśeṣaḥ āhosvit alontyāpavādaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {2/123} katham ca ayam taccheṣaḥ syāt katham vā tadapavādaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {3/123} yadi ekam vākyam tat ca idam ca alaḥ : antyasya vidhayaḥ bhavanti ikaḥ guṇavṛddhī* alaḥ antyasya iti tataḥ ayam taccheṣaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {4/123} atha nānā vākyam : alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti , ikaḥ guṇavṛddhī* antyasya ca anantyasya ca iti tataḥ ayam tadapavādaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {5/123} kaḥ ca atra viśeṣaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {6/123} <V>vṛddhiguṇau alaḥ antyasya iti cet midipugantalaghūpadharcchidṛśikṣiprakṣudreṣu iggrahaṇam</V> . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {7/123} vṛddhiguṇau alaḥ antyasya iti cet midipugantalaghūpadharcchidṛśikṣiprakṣudreṣu iggrahaṇam kartavyam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {8/123} mideḥ guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {9/123} anantyatvāt hi na prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {10/123} pugantalaghūpadhasya guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {11/123} anantyatvāt hi na prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {12/123} ṛccheḥ liṭi guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {13/123} anantyatvāt hi na prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {14/123} ṛdṛsaḥ aṅi guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {15/123} anantyatvāt hi na prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {16/123} kṣiprakṣudrayoḥ guṇaḥ ikaḥ iti vaktavyam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {17/123} anantyatvāt hi na prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {18/123} <V>sarvādeśaprasaṅgaḥ ca anigantasya</V> . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {19/123} sarvādeśaḥ ca guṇaḥ ca anigantasya prāpnoti : yātā vātā . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {20/123} kim kāraṇam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {21/123} alaḥ antyasya iti ṣaṣṭhī ca eva hi antyam ikam upasaṅkrāntā , aṅgasya iti ca sthānaṣaṣṭhī . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {22/123} tat yat idānīm anigantam aṅgam tasya guṇaḥ sarvādeśaḥ prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {23/123} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {24/123} yathā eva hi alaḥ antyasya iti ṣaṣṭhī antyam ikam upasaṅkrāntā evam aṅgasya iti api sthānaṣaṣṭhī . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {25/123} tat yad idānīm anigantam aṅgam , tatra ṣaṣṭhī eva na asti kutaḥ guṇaḥ kutaḥ sarvādeśaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {26/123} evam tarhi na ayam doṣasamuccayaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {27/123} kim tarhi . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {28/123} pūrvāpekṣaḥ ayam doṣaḥ , hyarthe ca ayam caḥ paṭhitaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {29/123} midipugantalaghūpadharcchidṛśikṣiprakṣudreṣu iggrahaṇam sarvādeśaprasaṅgaḥ hi anigantasya iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {30/123} mideḥ guṇaḥ ikaḥ iti vacanāt antyasya na . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {31/123} antyasya iti vacanāt ikaḥ na . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {32/123} ucyate tu guṇaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {33/123} saḥ sarvādeśaḥ prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {34/123} evam sarvatra . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {35/123} astu tarhi tadapavādaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {36/123} <V>igmātrasya iti cet jusisārvadhātukārdhadhātukahrasvādyoḥ guṇeṣu anantyapratiṣedhaḥ</V> . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {37/123} igmātrasya iti cet jusisārvadhātukārdhadhātukahrasvādyoḥ guṇeṣu anantyapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {38/123} jusi guṇaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {39/123} saḥ yathā iha bhavati : ajuhavuḥ , abibhayuḥ , evam anenijuḥ , paryaviviṣuḥ , atra api prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {40/123} sārvadhātukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {41/123} saḥ yathā iha bhavati : kartā hartā nayati tarati bhavati , evam īhitā , īhitum iti atra api prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {42/123} hrasvasya guṇaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {43/123} saḥ yathā iha bhavati : he agne he vāyo , evam he agnicit , he somasut iti atra api prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {44/123} jasi guṇaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {45/123} saḥ yathā iha bhavati agnayaḥ , vāyavaḥ iti evam agnicitaḥ , somasutaḥ iti atra api prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {46/123} ṛto ṅisarvanāmasthānayoḥ guṇaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {47/123} saḥ yathā iha bhavati kartari kartārau kartāraḥ iti evam sukṛti sukṛtau sukṛtaḥ iti atra api prāpnoti .gheḥ ṅiti guṇaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {48/123} saḥ yathā iha bhavati agnaye vāyave evam agnicite somasute iti atra api prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {49/123} oḥ guṇaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {50/123} saḥ yathā iha bhavati bābhravyaḥ , māṇḍavyaḥ iti evam suśrut , sauśrutaḥ iti atra api prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {51/123} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {52/123} <V>pugantalaghūpadhagrahaṇam anantyaniyamārtham</V> . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {53/123} pugantalaghūpadhagrahaṇam anantyaniyamārtham bhaviṣyati . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {54/123} pugantalaghūpadhasya eva anantyasya na anyasya anantyasya iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {55/123} prakṛtasya eṣaḥ niyamaḥ syāt . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {56/123} kim ca prakṛtam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {57/123} sārvadhātukārdhadhātukayoḥ iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {58/123} tena bhavet iha niyamāt na syāt īhitā , īhitum , īhitavyam iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {59/123} hrasvādyoḥ guṇaḥ tu aniyataḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {60/123} saḥ anantyasya api prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {61/123} atha api evam niyamaḥ syāt . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {62/123} pugantalaghūpadhasya sārvadhātukārdhadhātukayoḥ eva iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {63/123} evam api sārvadhātukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ aniyataḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {64/123} saḥ anantyasya api prāpnoti : īhitā , īhitum īhitavyam iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {65/123} atha api ubhayataḥ niyamaḥ syāt : pugantalaghūpadhasya eva sārvadhātukārdhadhātukayoḥ , sārvadhātukārdhadhātukayoḥ eva pugantalaghūpadhasya iti , evam api ayam jusi guṇaḥ aniyataḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {66/123} saḥ anantyasya api prāpnoti : anenijuḥ , paryaviviṣuḥ iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {67/123} evam tarhi na ayam taccheṣaḥ na api tadapavādaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {68/123} anyat eva idam paribhāṣāntaram asambaddham anayā paribhāṣayā . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {69/123} paribhāṣāntaram iti ca matvā kroṣṭrīyāḥ paṭhanti : niyamāt ikaḥ guṇavṛddhī bhavataḥ vipratiṣedhena iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {70/123} yadi ca ayam taccheṣaḥ syāt tena eva tasya ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {71/123} atha api tadapavādaḥ utsargāpavādayoḥ api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {72/123} tatra niyamasya avakāśaḥ : rājñaḥ ka ca , rājakīyam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {73/123} ikaḥ guṇavṛddhī* iti asya avakāśaḥ : cayanam , cāyakaḥ , lavanam , lāvakaḥ iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {74/123} iha ubhayam prāpnoti : medyati mārṣṭi iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {75/123} ikaḥ guṇavṛddhī* iti etat bhavati vipratiṣedhena . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {76/123} na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {77/123} vipratiṣedhe hi param iti ucyate , pūrvaḥ ca ayam yogaḥ paraḥ niyamaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {78/123} iṣṭavācī paraśabdaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {79/123} vipratiṣedhe param yat iṣṭam tat bhavati . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {80/123} evam api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {81/123} dvikāryayogaḥ hi vipratiṣedhaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {82/123} na ca atra ekaḥ dvikāryayuktaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {83/123} na avaśyam dvikāryayogaḥ eva vipratiṣedhaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {84/123} kim tarhi. asambhavaḥ api . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {85/123} saḥ ca asti atra asambhavaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {86/123} kaḥ asau asmbhavaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {87/123} iha tāvat : vṛkṣebhyaḥ , plakṣebhyaḥ iti ekaḥ sthānī dvau ādeśau . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {88/123} na ca asti sambhavaḥ yat ekasya sthāninaḥ dvau ādeśau syātām . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {89/123} iha idānīm medyati medyataḥ medyanti iti dvau sthāninau ekaḥ ādeśaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {90/123} na ca asti sambhavaḥ yat dvayoḥ sthāninoḥ ekaḥ ādeśaḥ syāt iti eṣaḥ asambhavaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {91/123} satyam etasmin asambhave yuktaḥ vipratiṣedhaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {92/123} evam api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {93/123} dvayoḥ hi sāvakāśayoḥ samavasthitayoḥ vipratiṣedhaḥ bhavati . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {94/123} anavakāśaḥ ca ayam yogaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {95/123} nanu ca idānīm eva asya avakāśaḥ prakḷptaḥ : cayanam , cāyakaḥ , lavanam , lāvakaḥ iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {96/123} atra api niyamaḥ prāpnoti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {97/123} yāvatā na aprāpte niyame ayam yogaḥ ārabhyate ataḥ tadapavādaḥ ayam yogaḥ bhavati . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {98/123} utsargāpavādayoḥ ca ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {99/123} atha api katham cit ikaḥ guṇavṛddhī* iti asya avakāśaḥ syāt , evam api yathā iha vipratiṣedhāt ikaḥ guṇaḥ bhavati : medyati medyataḥ medyanti , evam iha api syāt : anenijuḥ , paryaveviṣuḥ iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {100/123} evam tarhi vṛddhiḥ bhavati guṇaḥ bhavati iti yatra brūyāt ikaḥ iti etat tatra upasthitam draṣṭavyam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {101/123} kim kṛtam bhavati . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {102/123} dvitīyā ṣaṣṭhī prāduḥ bhāvyate . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {103/123} tatra kāmacāraḥ : gṛhyamāṇena vā ikam viśeṣayitum ikā vā gṛhyamāṇam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {104/123} yāvatā kāmacāraḥ iha tāvat : midipugantalaghūpadharcchidṛśikṣiprakṣudreṣu gṛhyamāṇena ikam viśeṣayiṣyāmaḥ : eteṣām yaḥ ik iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {105/123} iha idānīm : jusisārvadhātukārdhadhātukahrasvādyoḥ guṇeṣu ikā gṛhyamāṇam viśeṣayiṣyāmaḥ : eteṣām guṇaḥ bhavati ikaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {106/123} igantānām iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {107/123} atha vā sarvatra eva sthānī nirdiśyate . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {108/123} iha tāvat : mideḥ iti , avibhaktikaḥ nirdeśaḥ : mida , eḥ , mideḥ , mideḥ iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {109/123} atha vā ṣaṣṭhīsamāsaḥ bhaviṣyati midaḥ iḥ , midiḥ , mideḥ iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {110/123} pugantalaghūpadhasya iti na evam vijñāyate : pugantasya aṅgasya laghūpadhasya ca iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {111/123} katham tarhi . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {112/123} puki antaḥ pugantaḥ , laghvī upadhā laghūpadhā , pugantaḥ ca laghūpadhā ca pugantalaghūpadham pugantalaghūpadhasya iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {113/123} avaśyam ca etat evam vijñeyam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {114/123} aṅgaviśeṣaṇe hi sati iha prasajyeta : bhinatti chinatti iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {115/123} ṛccheḥ api praśliṣṭanirdeśaḥ ayam . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {116/123} ṛcchati , ṛ , ṛ , ṛṛtām ṛcchatyṛṛtām iti . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {117/123} dṛśeḥ api yogavibhāgaḥ kariṣyate . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {118/123} uḥ aṅi guṇaḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {119/123} uḥ aṅi guṇaḥ bhavati . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {120/123} tataḥ dṛśeḥ . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {121/123} dṛśeḥ ca aṅi guṇaḥ bhavati . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {122/123} uḥ iti eva. kṣiprakṣudrayoḥ api yaṇādiparam guṇa iti iyatā siddham . (1.1.3.2) P I.44.15 - 47.13 R I.146 - 155 {123/123} saḥ ayam evam siddhe sati yat pūrvagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam ikaḥ yathā syāt anikaḥ mā bhūt iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {1/118} atha vṛddhigrahaṇam kimartham . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {2/118} kim viśeṣeṇa vṛddhigrahaṇam codyate na punaḥ guṇagrahaṇam api . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {3/118} yadi kim cit guṇagrahaṇasya prayojanam asti vṛddhigrahaṇasya api tat bhavitum arhati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {4/118} kaḥ vā viśeṣaḥ . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {5/118} ayam asti viśeṣaḥ . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {6/118} guṇavidhau na kva cit sthānī nirdiśyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {7/118} tatra avaśyam sthāninirdeśārtham guṇagrahaṇam kartavyam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {8/118} vṛddhividhau punaḥ sarvatra eva sthānī nirdiśyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {9/118} acaḥ ñṇiti ataḥ upadhāyāḥ taddhiteṣu acām ādeḥ iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {10/118} ataḥ uttaram paṭhati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {11/118} <V>vṛddhigrahaṇam uttarārtham</V> . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {12/118} vṛddhigrahaṇam kriyate uttarārtham . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {13/118} kṅiti iti pratiṣedham vakṣyati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {14/118} saḥ vṛddheḥ api yathā syāt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {15/118} kaḥ ca idānīm kṅitpratyayeṣu vṛddheḥ prasaṅgaḥ yāvatā ñṇiti iti ucyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {16/118} tat ca mṛjyartham . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {17/118} mṛjeḥ vṛddhiḥ aviśeṣeṇa ucyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {18/118} sā kṅiti mā bhūt : mṛṣṭaḥ , mṛṣṭavān iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {19/118} ihārtham ca api mṛjyartham vṛddhigrahaṇam kartavyam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {20/118} mṛjeḥ vṛddhiḥ aviśeṣeṇa ucyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {21/118} sā ikaḥ yathā syāt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {22/118} anikāḥ mā bhūt iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {23/118} <V>mṛjyartham iti cet yogavibhāgāt siddham</V> . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {24/118} mṛjyartham iti cet yogavibhāgaḥ kariṣyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {25/118} mṛjeḥ vṛddhiḥ . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {26/118} tataḥ ñṇiti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {27/118} ñiti ṇiti ca vṛddhiḥ bhavati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {28/118} acaḥ iti eva . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {29/118} yadi acaḥ vṛddhiḥ ucyate nyamārṭ : aṭaḥ api vṛddhiḥ prāpnoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {30/118} <V>aṭi ca uktam</V> . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {31/118} kim uktam. anantyavikāre antyasadeśasya kāryam bhavati iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {32/118} <V>vṛddhipratiṣedhānupapattiḥ tu ikprakaraṇāt</V> . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {33/118} vṛddheḥ tu pratiṣedhaḥ na upapadyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {34/118} kim kāraṇam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {35/118} ikprakaraṇāt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {36/118} iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ na ca evam sati mṛjeḥ iglakṣaṇā vṛddhiḥ bhavati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {37/118} tasmāt mṛjeḥ iglakṣaṇā vṛddhiḥ eṣitavyā . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {38/118} evam tarhi iha anye vaiyākaraṇāḥ mṛjeḥ ajādau saṅkrame vibhāṣā vṛddhim ārabhante : parimṛjanti parimārjanti parimṛjantu parimārjantu parimamṛjatuḥ , parimamārjatuḥ ityādyartham . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {39/118} tat iha api sādhyam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {40/118} tasmin sādhye yogavibhāgaḥ kariṣyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {41/118} mṛjeḥ vṛddhiḥ acaḥ bhavati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {42/118} tataḥ aci kṅiti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {43/118} ajādau ca kṅiti mṛjeḥ vṛddhiḥ bhavati : parimārjanti parimārjantu . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {44/118} kimartham idam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {45/118} niyamārtham : ajādau eva kṅiti na anyatra . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {46/118} kva anyatra mā bhūt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {47/118} mṛṣṭaḥ , mṛṣṭavān iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {48/118} tataḥ vā . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {49/118} vā aci kṅiti mṛjeḥ vṛddhiḥ bhavati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {50/118} parimṛjanti , parimārjanti , parimamṛjatuḥ , parimamārjatuḥ iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {51/118} ihārtham eva sijartham vṛddhigrahaṇam kartavyam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {52/118} sici vṛddhiḥ aviśeṣeṇa ucyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {53/118} sā ikaḥ yathā syāt , anikaḥ mā bhūt iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {54/118} kasya punaḥ anikaḥ prāpnoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {55/118} akārasya : acikīrṣīt , ajihīrṣīt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {56/118} na etat asti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {57/118} lopaḥ atra bādhakaḥ bhaviṣyati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {58/118} ākārasya tarhi prāpnoti : ayāsīt , avāsīt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {59/118} na asti atra viśeṣaḥ satyām vṛddhau asatyām vā . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {60/118} sandhyakṣarasya tarhi prāpnoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {61/118} na eva sandhyakṣaram antyam asti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {62/118} nanu ca idam asti ḍhalope kṛte udavoḍhām udavoḍham udavoḍha iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {63/118} na etat asti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {64/118} asiddhaḥ ḍhalopaḥ . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {65/118} tasya asiddhatvāt na etat antyam bhavati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {66/118} vyañjanasya tarhi prāpnoti : abhaitsīt , acchaitsīt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {67/118} halantalakṣaṇā vṛddhiḥ bādhikā bhaviṣyati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {68/118} yatra tarhi sā pratiṣidhyate : akoṣīt , amoṣīt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {69/118} sici vṛddheḥ api eṣaḥ pratiṣedhaḥ . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {70/118} katham . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {71/118} lakṣaṇam hi nāma dhvanati bhramati muhūrtam api na avatiṣṭhate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {72/118} atha vā sici vṛddhiḥ parasmaipadeṣu iti sici vṛddhiḥ prāpnoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {73/118} tasyāḥ halantalakṣaṇā vṛddhiḥ bādhikā . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {74/118} tasyāḥ api na iṭi iti pratiṣedhaḥ . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {75/118} asti punaḥ kva cid anyatra api apavāde pratiṣiddhe utsargaḥ api na bhavati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {76/118} asti iti āha . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {77/118} sujāte* aśvasūnṛte , adhvaryo* adribhiḥ sutam , śukram te* anyat iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {78/118} pūrvarūpatve pratiṣiddhe ayādayaḥ api na bhavanti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {79/118} uttarārtham eva tarhi sijartham vṛddhigrahaṇam kartavyam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {80/118} sici vṛddhiḥ aviśeṣeṇa ucyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {81/118} sā kṅiti mā bhūt nyanuvīt , nyadhuvīt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {82/118} na etat asti prayojanam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {83/118} antaraṅgatvāt atra uvaṅādeśe kṛte anantyatvāt vṛddhiḥ na bhaviṣyati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {84/118} yadi tarhi sici antaraṅgam bhavati , akārṣīt , ahārṣīt : guṇe kṛte raparatve ca anantyatvāt vṛddhiḥ na prāpnoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {85/118} mā bhūt evam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {86/118} halantasya iti evam bhaviṣyati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {87/118} iha tarhi : nyastārīt , vyadārīt : guṇe raparatve ca anantyatvāt vṛddhiḥ na prāpnoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {88/118} halantalakṣaṇāyāḥ ca na iṭi iti pratiṣedhaḥ . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {89/118} mā bhūt evam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {90/118} rlāntasya iti evam bhaviṣyati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {91/118} iha tarhi : alāvīt apāvīt : guṇe kṛte avādeśe ca anantyatvāt vṛddhiḥ na prāpnoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {92/118} halantalakṣaṇāyāḥ ca na iṭi iti pratiṣedhaḥ . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {93/118} mā bhūt evam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {94/118} rlāntasya iti evam bhaviṣyati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {95/118} rlāntasya iti ucyate na ca idam rlāntam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {96/118} rlāntasya iti atra vakāraḥ api nirdiśyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {97/118} kim vakāraḥ na śrūyate . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {98/118} luptanirdiṣtaḥ vakāraḥ . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {99/118} yadi evam mā bhavān mavīt : atra api prāpnoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {100/118} avimavyoḥ iti vakṣyāmi . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {101/118} tat vaktavyam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {102/118} ṇiśvibhyām tau nimātavyau</V> . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {103/118} yadi api etat ucyate atha vā etarhi ṇiśvyoḥ pratiṣedhaḥ na vaktavyaḥ bhavati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {104/118} guṇe kṛte ayādeśe ca yāntānam na iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {105/118} evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na sici antaraṅgam bhavati iti yat ayam ataḥ halādeḥ laghoḥ iti akāragrahaṇam karoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {106/118} katham kṛtvā jñāpakam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {107/118} akāragrahaṇasya etat prayojanam iha mā bhūt : akoṣīt , amoṣīt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {108/118} yadi sici antaraṅgam syāt akāragrahaṇam anarthakam syāt . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {109/118} guṇe kṛte alaghutvāt vṛddhiḥ na bhaviṣyati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {110/118} paśyati tu ācāryaḥ na sici antaraṅgam bhavati iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {111/118} tataḥ akāragrahaṇam karoti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {112/118} na etat asti jñāpakam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {113/118} asti anyat etasya vacane prayojanam . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {114/118} kim . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {115/118} yatra guṇaḥ pratiṣidhyate tadartham etat syāt : nyakuṭīt , nyapuṭīt iti . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {116/118} yat tarhi ṇiśvyoḥ pratiṣedham śāsti tena na iha antaraṅgam asti iti darśayati . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {117/118} yat ca karoti akāragrahaṇam laghoḥ iti kṛte api . (1.1.3.3) P I.47.14 - 49.21 R I.155 - 161 {118/118} <V>tasmāt iglakṣaṇā vṛddhiḥ </V>. tasmāt iglakṣaṇā vṛddhiḥ āstheyā . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {1/26} ṣaṣṭhyāḥ sthāneyogatvāt ignivṛttiḥ </V>. ṣaṣṭhyāḥ sthāneyogatvāt sarveṣām ikām nivṛttiḥ prāpnoti . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {2/26} asya api prāpnoti : dadhi madhu . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {3/26} punarvacanam idānīm kimartham syāt . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {4/26} <V>anyatarārtham punarvacanam</V> . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {5/26} anyatarārtham etat syāt . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {6/26} sārvadhādukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ eva iti . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {7/26} <V>prasāraṇe ca</V> . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {8/26} prasāraṇe ca sarveṣam yaṇām nivṛttiḥ prāpnoti . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {9/26} asya api prāpnoti : yātā vātā . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {10/26} punarvacanam idānīm kimartham syāt . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {11/26} <V>viṣayārtham punarvacanam </V>. viṣayārtham etat syāt . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {12/26} vacisvapiyajādīnām kiti eva iti . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {13/26} <V>uḥ aṇ rapare ca</V> . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {14/26} uḥ aṇ rapare ca sarvarkārāṇām nivṛttiḥ prāpnoti . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {15/26} asya api prāpnoti kartṛ hartṛ . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {16/26} <V>siddham tu ṣaṣṭhyadhikāre vacanāt</V> . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {17/26} siddham etat . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {18/26} katham . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {19/26} ṣaṣṭhyadhikāre ime yogāḥ kartavyāḥ . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {20/26} ekaḥ tāvat kriyate tatra eva . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {21/26} imau api yogau ṣaṣṭhadhikāram anuvartiṣyete . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {22/26} atha vā ṣaṣṭhadhikāre imau yogau apekṣiṣyāmahe . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {23/26} atha vā idam tāvad ayam praṣṭavyaḥ . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {24/26} sārvadhātukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ bhavati iti iha kasmāt na bhavati : yātā vātā . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {25/26} idam tatra apekṣiṣyate ikaḥ guṇavṛddhī* iti . (1.1.3.4) P I.49.24 - 50.16 R I.161 - 163 {26/26} yathā eva tarhi idam tatra apekṣiṣyate evam iha api tad apekṣiṣyāmahe sārvadhātukārdhadhātukayoḥ ikaḥ guṇavṛddhī* iti. (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {1/22} dhātugrahaṇam kimartham . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {2/22} iha mā bhūt: lūñ lavitā lavitum pūñ pavitā pavitum . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {3/22} ārdhadhātuke iti kimartham . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {4/22} tridhā baddhaḥ vṛṣabhaḥ roravīti . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {5/22} kim punaḥ idam ārdhadhātukagrahaṇam lopaviśeṣaṇam : ārdhadhātukanimitte lope sati ye guṇavṛddhī prāpnutaḥ te na bhavataḥ iti , āhosvit guṇavṛddhiviśeṣaṇam ārdhadhātukagrahaṇam : dhātulope sati ārdhadhātukanimitte ye guṇavṛddhī prāpnutaḥ te na bhavataḥ iti . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {6/22} kim ca ataḥ . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {7/22} yadi lopaviśeṣaṇam upeddhaḥ preddhaḥ atra api prāpnoti . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {8/22} atha guṇavṛddhiviśeṣaṇam knopayati iti atra api prāpnoti . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {9/22} yathā icchasi tathā astu . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {10/22} astu lopaviśeṣaṇam . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {11/22} katham upeddhaḥ preddhaḥ iti . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {12/22} bahiraṅgaḥ guṇaḥ antaraṅgaḥ pratiṣedhaḥ . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {13/22} asiddham bahiraṅgam antaraṅge . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {14/22} yadi evam na arthaḥ dhātugrahaṇena . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {15/22} iha kasmāt na bhavati: lūñ lavitā lavitum . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {16/22} ārdhadhātukanimitte lope pratiṣedhaḥ na ca eṣaḥ ārdhadhātukanimittaḥ lopaḥ . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {17/22} atha vā punaḥ astu guṇavṛddhiviśeṣaṇam . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {18/22} nanu ca uktam knopayati iti atra api prāpnoti iti . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {19/22} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {20/22} nipātanāt siddham . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {21/22} kim nipātanam . (1.1.4.1) P I.51.2 - 13 R I.164 - 166 {22/22} cele knopeḥ iti (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {1/47} parigaṇanam kartavyam . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {2/47} <V>yaṅyakkyavalope pratiṣedhaḥ</V> . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {3/47} yaṅyakkyavalope pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {4/47} yaṅ: bebhiditā marīmṛjaḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {5/47} yak: kuṣubhitā magadhakaḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {6/47} kya: samidhitā dṛṣadakaḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {7/47} valope : jīradānuḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {8/47} kim prayojanam . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {9/47} <V>numlopasrivyanubandhalope apratiṣedhārtham</V> . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {10/47} numlope srivyanubandhalope ca pratiṣedhaḥ mā bhūt iti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {11/47} numlope: abhāji rāgaḥ upabarhaṇam . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {12/47} sriveḥ : āsremāṇam . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {13/47} anubandhalope : lūñ lavitā lavitum . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {14/47} yadi parigaṇanam kriyate syadaḥ, praśrathaḥ, himaśrathaḥ iti atra api prāpnoti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {15/47} vakṣyati etat nipātanāt syadādiṣu iti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {16/47} tat tarhi parigaṇanam kartavyam . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {17/47} na kartavyam . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {18/47} numlope kasmāt na bhavati . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {19/47} <V>ikprakaraṇāt numlope vṛddhiḥ</V> . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {20/47} iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ na ca eṣā iglakṣaṇā vṛddhiḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {21/47} yadi iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ syadaḥ, praśrathaḥ, himaśrathaḥ iti atra na prāpnoti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {22/47} iha ca prāpnoti: avodaḥ, edhaḥ, odmaḥ iti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {23/47} <V>nipātanāt syadādiṣu </V>. nipātanāt syadādiṣu pratiṣedhaḥ bhaviṣyati na ca bhaviṣyati . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {24/47} yadi iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ srivyanubandhalope katham sriveḥ āsremāṇam lūñ lavitā . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {25/47} <V>pratyayāśrayatvāt anyatra siddham</V> . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {26/47} ārdhadhātukanimitte lope pratiṣedhaḥ na ca eṣaḥ ārdhadhātukanimittaḥ lopaḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {27/47} yadi ārdhadhātukanimitte lope pratiṣedhaḥ jīradānuḥ atra na prāpnoti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {28/47} <V>raki jyaḥ prasāraṇam </V>. na etat jīveḥ rūpam . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {29/47} raki etat jyaḥ prasāraṇam . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {30/47} yāvatā ca idānīm raki jīveḥ api siddham bhavati . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {31/47} katham upabarhaṇam . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {32/47} bṛhiḥ prakṛtyantaram . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {33/47} katham jñāyate bṛhiḥ prakṛtyantaram iti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {34/47} aci iti hi lopaḥ ucyate anajādau api dṛśyate: nibṛhyate . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {35/47} aniṭi iti ca ucyate . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {36/47} iḍādau api dṛśyate: nibarhitā nibarhitum iti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {37/47} ajādau api na dṛśyate: bṛṃhayati bṛṃhakaḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {38/47} tasmāt na arthaḥ parigaṇanena . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {39/47} yadi parigaṇanam na kriyate bhedyate chedyate atra api prāpnoti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {40/47} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {41/47} dhātulope iti na evam vijñāyate: dhātoḥ lopaḥ dhātulopaḥ, dhātulope iti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {42/47} katham tarhi . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {43/47} dhātoḥ lopaḥ asmin tat idam dhātulopam, dhātulope iti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {44/47} tasmāt iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {45/47} yadi tarhi iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ pāpacakaḥ, pāpaṭhakaḥ, magadhakaḥ, dṛṣadakaḥ atra na prāpnoti . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {46/47} <V>allopasya sthānivatvāt</V> . (1.1.4.2) P I.51.14 - 52.20 R I.166 - 169 {47/47} akāralope kṛte tasya sthānivatvāt guṇavṛddhī na bhaviṣyataḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {1/41} <V>anārambhaḥ vā</V> . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {2/41} anārambhaḥ vā punaḥ asya yogasya nyāyyaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {3/41} katham bebhiditā, marīmṛjakaḥ, kuṣubhitā samidhitā iti . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {4/41} atra api akāralope kṛte tasya sthānivatvāt guṇavṛddhī na bhaviṣyataḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {5/41} yatra tarhi sthānivadbhāvaḥ na asti tadartham ayam yogaḥ vaktavyaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {6/41} kva ca sthānivadbhāvaḥ na asti . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {7/41} yatra halacoḥ ādeśaḥ: loluvaḥ popuvaḥ marīmṛjaḥ sarīsṛpaḥ iti . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {8/41} atra api akāralope kṛte tasya sthānivatvāt guṇavṛddhī na bhaviṣyataḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {9/41} luki kṛte na prāpnoti . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {10/41} idam iha sampradhāryam: luk kriyatām allopaḥ iti kim atra kartavyam . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {11/41} paratvāt allopaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {12/41} nityaḥ luk . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {13/41} kṛte api allope prāpnoti akṛte api prāpnoti . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {14/41} luk api anityaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {15/41} katham . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {16/41} anyasya kṛte allope prāpnoti anyasya akṛte . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {17/41} śabdāntarasya ca prāpnuvan vidhiḥ anityaḥ bhavati . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {18/41} anavakāśaḥ tarhi luk. sāvakāśaḥ luk . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {19/41} kaḥ avakāśaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {20/41} avaśiṣṭaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {21/41} atham katham cit anavakāśaḥ luk syāt evam api na doṣaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {22/41} allope yogavibhāgaḥ kariṣyate : ataḥ lopaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {23/41} tataḥ yasya : yasya ca lopaḥ bhavati . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {24/41} ataḥ iti eva . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {25/41} kimartham idam . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {26/41} lukam vakṣyati tadbādhanārtham . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {27/41} tato halaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {28/41} halaḥ uttarasya ca yasya lopaḥ bhavati iti . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {29/41} iha api paratvāt yogavibhāgāt va lopaḥ lukam bādheta: kṛṣṇaḥ nonāva vṛṣabhaḥ yadi idam . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {30/41} nonūyateḥ nonāva . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {31/41} samānāśrayaḥ luk lopena bādhyate . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {32/41} kaḥ ca samānāśrayaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {33/41} yaḥ pratyayāśrayaḥ . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {34/41} atra ca prāk eva pratyayotpatteḥ luk bhavati . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {35/41} katham syadaḥ, praśrathaḥ, himaśrathaḥ, jīradānuḥ, nikucitaḥ iti . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {36/41} <V>uktam śeṣe</V> . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {37/41} kim uktam . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {38/41} nipātanāt syadādiṣu . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {39/41} pratyayāśratvāt anyatra siddham . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {40/41} raki jyaḥ prasāraṇam iti . (1.1.4.3) P I.52.21 - 53.15 R I.169 - 171 {41/41} nikucite api uktam sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {1/34} <V>kṅiti pratiṣedhe tannimittagrahaṇam</V> . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {2/34} kṅiti pratiṣedhe tannimittagrahaṇam kartavyam . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {3/34} kṅinnimitte ye guṇavṛddhī prāpnutaḥ te na bhavataḥ iti vaktavyam . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {4/34} kim prayojanam . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {5/34} <V>upadhāroravītyartham </V>. upadhārtham roravītyartham ca . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {6/34} upadhārtham tāvat : bhinnaḥ , bhinnavān iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {7/34} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {8/34} kṅiti iti ucyate . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {9/34} tena yatra kṅiti anantaraḥ guṇabhāvī asti tatra eva syāt: citam stutam . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {10/34} iha tu na syāt: bhinnaḥ , bhinnavān iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {11/34} nanu ca yasya guṇaḥ ucyate tat kṅitparatvena viśeṣayiṣyāmaḥ . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {12/34} pugantalaghūpadhasya ca guṇaḥ ucyate tat ca atra kṅitparam . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {13/34} pugantalaghūpadhasya iti na evam vijñāyate : pugantasya aṅgasya laghūpadhasya ca iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {14/34} katham tarhi . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {15/34} puki antaḥ pugantaḥ , laghvī upadhā laghūpadhā , pugantaḥ ca laghūpadhā ca pugantalaghūpadham , pugantalaghūpadhasya iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {16/34} avaśyam ca etat evam vijñeyam . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {17/34} aṅgaviśeṣaṇe hi sati iha prasajyeta : bhinatti chinatti iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {18/34} roravītyartham ca . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {19/34} tridhā baddhaḥ vṛṣabhaḥ roravīti iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {20/34} yadi tannimittagrahaṇam kriyate śacaṅante doṣaḥ . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {21/34} riyati piyati dhiyati . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {22/34} prādudruvat prāsusruvat . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {23/34} atra prāpnoti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {24/34} <V>śacaṅantasya antaraṅgalakṣaṇatvāt</V> . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {25/34} antaraṅgalakṣaṇatvāt atra iyaṅuvaṅoḥ kṛtayoḥ anupadhātvāt guṇaḥ na bhaviṣyati . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {26/34} evam kriyate ca idam tannimittagrahaṇam na ca kaḥ cit doṣaḥ bhavati . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {27/34} imāni ca bhūyaḥ tannimittagrahaṇasya prayojanāni : hataḥ , hathaḥ , upoyate , auyata , lauyamāniḥ , pauyamāniḥ , nenikte iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {28/34} na etāni santi prayojanāni . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {29/34} iha tāvat hataḥ , hathaḥ iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {30/34} prasaktasya anabhinirvṛttasya pratiṣedhena nivṛttiḥ śakyā kartum atra ca dhātūpadeśāvasthāyām eva akāraḥ . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {31/34} iha ca upoyate , auyata , lauyamāniḥ , pauyamāniḥ iti . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {32/34} bahiraṅge guṇavṛddhī antaraṅgaḥ pratiṣedhaḥ . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {33/34} asiddham bahiraṅgam antaraṅge . (1.1.5.1) P I.53.17 - 54.13 R I.171 - 174 {34/34} nenikte iti pareṇa rūpeṇa vyavahitatvāt na bhaviṣyati . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {1/42} upadhārthena tāvat na arthaḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {2/42} dhātoḥ iti vartate . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {3/42} dhātum kṅitparatvena viśeṣayiṣyāmaḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {4/42} yadi dhātuḥ viśeṣyate vikaraṇasya na prāpnoti : cinutaḥ , sunutaḥ , lunītaḥ , punītaḥ iti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {5/42} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {6/42} vihitaviśeṣaṇam dhātugrahaṇam . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {7/42} dhātoḥ yaḥ vihitaḥ iti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {8/42} dhātoḥ eva tarhi na prāpnoti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {9/42} na evam vijñāyate dhātoḥ vihitasya kṅiti iti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {10/42} katham tarhi . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {11/42} dhātoḥ vihite kṅiti iti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {12/42} atha vā kāryakālam hi sañjñāparibhāṣam . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {13/42} yatra kāryam tatra draṣṭavyam . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {14/42} pugantalaghūpadhasya guṇaḥ bhavati iti upasthitam idam bhavati kṅiti na iti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {15/42} atha vā yat etasmin yoge kṅidgrahaṇam tad anavakāśam . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {16/42} tasya anavakāśatvāt guṇavṛddhī na bhaviṣyataḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {17/42} atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati upadhālakṣaṇasya guṇasya pratiṣedhaḥ iti yat ayam trasigṛdhidhṛṣikṣipeḥ knuḥ ikaḥ jhal halantāt ca iti knusanau kitau karoti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {18/42} katham kṛtvā jñāpakam . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {19/42} kitkaraṇe etat prayojanam guṇaḥ katham na syāt iti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {20/42} yadi ca atra guṇapratiṣedhaḥ na syāt kitkaraṇam anarthakam syāt . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {21/42} paśyati tu ācāryaḥ bhavati upadhālakṣaṇasya guṇasya pratiṣedhaḥ iti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {22/42} tataḥ knusanau kitau karoti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {23/42} roravītyarthena api na arthaḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {24/42} kṅiti iti ucyate . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {25/42} na ca atra kṅitam paśyāmaḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {26/42} pratyayalakṣaṇena prāpnoti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {27/42} na lumatā tasmin iti pratyayalakṣaṇapratiṣedhaḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {28/42} atha api na lumatā aṅgasya iti ucyate evam api na doṣaḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {29/42} katham . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {30/42} na lumatā lupte aṅgādhikāraḥ pratinirdiśyate . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {31/42} kim tarhi . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {32/42} yaḥ asau lumatā lupyate tasmin yat aṅgam tasya yat kāryam tat na bhavati iti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {33/42} atha api āṅgādhikāraḥ pratinirdiśyate evam api na doṣaḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {34/42} katham . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {35/42} kāryakālam hi sañjñāparibhāṣam yatra kāryam tatra draṣṭavyam . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {36/42} sārvadhātukārdhadhātukayoḥ guṇaḥ bhavati iti upasthitam idam bhavati kṅiti na iti . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {37/42} atha vā chāndasam etat . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {38/42} dṛṣṭānuvidhiḥ ca chandasi bhavati . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {39/42} atha vā bahiraṅgaḥ guṇaḥ antaraṅgaḥ pratiṣedhaḥ . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {40/42} asiddham bahiraṅgam antaraṅge . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {41/42} atha vā pūrvasmin yoge yad ārdhadhātukagrahaṇam tat anavakāśam . (1.1.5.2) P I.54.13 - 55.5 R I.175 - 177 {42/42} tasya anavakāśatvāt guṇaḥ bhaviṣyati . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {1/14} iha kasmāt na bhavati : laigavāyanaḥ , kāmayate . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {2/14} <V>taddhitakāmyoḥ ikprakaraṇāt</V> . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {3/14} iglakṣaṇayoḥ guṇavṛddhyoḥ pratiṣedhaḥ na ca ete iglakṣaṇe . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {4/14} lakārasya ṅittvāt ādeśeṣu sthānivadbhāvaprasaṅgaḥ . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {5/14} lakārasya ṅittvāt ādeśeṣu sthānivadbhāvaḥ prāpnoti : acinavam asunavam akaravam . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {6/14} <V>lakārasya ṅittvāt ādeśeṣu sthānivadbhāvaprasaṅgaḥ iti cet yāsuṭaḥ ṅidvacanāt siddham </V>. yat ayam yāsuṭaḥ ṅidvacanam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ na ṅidādeśāḥ ṅitaḥ bhavanti iti . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {7/14} yadi etat jñāpyate katham nityam ṅitaḥ itaḥ ca iti . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {8/14} ṅitaḥ yat kāryam tat bhavati ṅiti yat kāryam tat na bhavati iti . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {9/14} kim vaktavyam etat . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {10/14} na hi . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {11/14} katham anucyamānam gaṃsyate . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {12/14} yāsuṭaḥ eva ṅidvacanāt . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {13/14} aparyāptaḥ ca eva hi yāsuṭ samudāyasya ṅittve ṅitam ca enam karoti . (1.1.5.3) P I.55.6 - 18 R I.177 - 180 {14/14} tasya etat prayojanam ṅitaḥ yat kāryam tat yathā syāt ṅiti yat kāryam tat mā bhūt iti . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {1/40} kimartham idam udyate . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {2/40} guṇavṛddhī mā bhūtām iti : ādīdhyanam ādīdhyakaḥ , āvevyanam āvevyakaḥ iti . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {3/40} ayam yogaḥ śakyaḥ akartum . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {4/40} katham . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {5/40} <V>dīdhīvevyoḥ chandoviṣayatvāt dṛṣṭānuvidhitvāt ca chandasaḥ adīdhet adīdhayuḥ iti ca guṇadarśanāt apratiṣedhaḥ</V> . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {6/40} dīdhīvevyoḥ chandoviṣayatvāt . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {7/40} dīdhīvevyau chandoviṣayau . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {8/40} dṛṣṭānuvidhitvāt ca chandasaḥ . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {9/40} dṛṣṭānuvidhiḥ ca chandasi bhavati . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {10/40} adīdhet , adīdhayuḥ iti ca guṇadarśanāt apratiṣedhaḥ . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {11/40} anarthakaḥ pratiṣedhaḥ apratiṣedhaḥ . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {12/40} prajapatiḥ vai yat kim cana manasā adīdhet . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {13/40} hotraya vṛtaḥ kṛpayan adīdhet . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {14/40} adīdhayuḥ dāśarājñe vṛtasaḥ . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {15/40} bhavet idam yuktam udāharaṇam : adīdhet iti . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {16/40} idam tu ayuktam : adīdhayuḥ iti . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {17/40} ayam jusi guṇaḥ pratiṣedhaviṣaye [pratiṣedhaviṣayaḥ] ārabhyate . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {18/40} saḥ yathā eva kṅiti na iti etam pratiṣedham bādhate evam imam api bādhate . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {19/40} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {20/40} jusi guṇaḥ pratiṣedhaviṣaye ārabhyamāṇaḥ tulyajātīyam pratiṣedham bādhate . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {21/40} kaḥ ca tulyajātīyaḥ pratiṣedhaḥ . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {22/40} yaḥ pratyayāśrayaḥ . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {23/40} prakṛtyāśrayaḥ ca ayam . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {24/40} atha vā yena na aprāpte tasya bādhanam bhavati . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {25/40} na ca aprāpte kṅiti na iti etasmin pratiṣedhe jusi guṇaḥ ārabhyate . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {26/40} asmin punaḥ prāpte ca aprāpte ca . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {27/40} yadi tarhi ayam yogaḥ na ārabhyate katham dīdhyat iti . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {28/40} <V>dīdhyat iti śyanvyatyayena</V> . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {29/40} dīdhyat iti śyan eṣaḥ vyatyayena bhaviṣyati . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {30/40} iṭaḥ ca api grahaṇam śakyam akartum . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {31/40} katham akaṇiṣam araṇiṣam , kaṇitā śvaḥ , raṇitā śvaḥ iti . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {32/40} ārdhadhātukasya iṭ valādeḥ iti atra iṭ iti vartamāne punaḥ iḍgrahaṇasya prayojanam iṭ eva yathā syāt yat anyat prāpnoti tat mā bhūt iti . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {33/40} kim ca anyat prāpnoti . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {34/40} guṇaḥ . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {35/40} yadi niyamaḥ kriyate pipaṭhiṣateḥ apratyayaḥ pipaṭḥīḥ : dīrghatvam na prāpnoti . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {36/40} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {37/40} āṅgam yat kāryam tat niyamyate . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {38/40} na ca etat āṅgam . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {39/40} atha vā asiddham dīrghatvam . (1.1.6) P I.55.20 -56.16 R I.180 - 182 {40/40} tasya asiddhatvāt niyamaḥ na bhaviṣyati (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {1/10} anantarāḥ iti katham idam vijñāyate : avidyamānam antaram eṣām iti āhosvit avidyamānāḥ antarā eṣām iti . (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {2/10} kim ca ataḥ . (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {3/10} yadi vijñāyate avidyamānam antaram eṣām iti avagrahe saṃyogasañjñā na prāpnoti apsu iti ap-su iti . (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {4/10} vidyate hi atra antaram . (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {5/10} atha vijñāyate avidyamānāḥ antarā eṣām iti na doṣaḥ bhavati . (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {6/10} yathā na doṣaḥ tathā astu . (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {7/10} atha vā punaḥ astu avidyamānam antaram eṣām iti . (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {8/10} nanu ca uktam avagrahe saṃyogasañjñā na prāpnoti ap-su iti apsu iti . (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {9/10} vidyate hi atra antaram iti . (1.1.7.1) P I.56.18 - 23 R I.182 - 183 {10/10} na eva doṣaḥ na prayojanam . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {1/45} <V>saṃyogasañjñāyām sahavacanam yathā anyatra</V> . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {2/45} saṃyogasañjñāyām sahavacanam kartavyam . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {3/45} halaḥ anantarāḥ saṃyogaḥ saha iti vaktavyam . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {4/45} kim prayojanam . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {5/45} sahabhūtānām saṃyogasañjñā yathā syāt ekaikasya mā bhūt iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {6/45} yathā anyatra . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {7/45} tat yathā anyatra api yatra icchati sahabūtānām kāryam karoti tatra sahagrahaṇam . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {8/45} tat yathā . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {9/45} saha supā . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {10/45} ubhe abhyastam saha iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {11/45} kim ca syāt yadi ekaikasya halaḥ saṃyogasañjñā syāt . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {12/45} iha niryāyāt , nirvāyāt , vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam prasajyeta . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {13/45} iha ca saṃhṛṣīṣṭa iti ṛtaḥ ca saṃyogādeḥ iti iṭ prasajyeta . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {14/45} iha ca saṃhriyate iti guṇaḥ artisaṃyogādyoḥ iti guṇaḥ prasajyeta . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {15/45} iha ca dṛṣat karoti samit karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ prasajyeta . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {16/45} iha ca śaktā vastā iti skoḥ saṃyogādyoḥ iti lopaḥ prasajyeta . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {17/45} iha ca niryātaḥ , nirvātaḥ saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam prasajyeta . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {18/45} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {19/45} yat tāvat ucyate iha tāvat niryāyāt , nirvāyāt vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam prasajyeta iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {20/45} na evam vijñāyate saṃyogaḥ ādiḥ yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {21/45} katham tarhi . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {22/45} saṃyogau ādī yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {23/45} evam tāvat sarvam āṅgam parihṛtam . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {24/45} yat api ucyate iha ca dṛṣat karoti samit karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ prasajyeta iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {25/45} na evam vijñāyate saṃyogaḥ antaḥ yasya tat idam saṃyogāntam , saṃyogāntasya iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {26/45} katham tarhi . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {27/45} saṃyogau antau asya tad idam saṃyogāntam , saṃyogāntasya iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {28/45} yat api ucyate iha ca śaktā vastā iti skoḥ saṃyogādyoḥ iti lopaḥ prasajyeta iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {29/45} na evam vijñāyate saṃyogau ādī saṃyodādī saṃyogādyoḥ iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {30/45} katham tarhi . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {31/45} saṃyogayoḥ ādī saṃyogādī saṃyogādyoḥ iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {32/45} yat api ucyate iha ca niryātaḥ , nirvātaḥ saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam prasajyeta iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {33/45} na evam vijñāyate saṃyogaḥ ādiḥ yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {34/45} katham tarhi . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {35/45} saṃyogau ādī yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {36/45} katham kṛtvā ekaikasya saṃyogasañjñā prāpnoti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {37/45} pratyekam vākyaparisamāptiḥ dṛṣṭā . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {38/45} tat yathā . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {39/45} vṛddhiguṇasañjñe pratyekam bhavataḥ . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {40/45} nanu ca ayam api asti dṛṣṭāntaḥ : samudāye vākyaparisamāptiḥ iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {41/45} tat yathā . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {42/45} gargāḥ śatam daṇḍyantām iti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {43/45} arthinaḥ ca rājānaḥ hiraṇyena bhavanti na ca pratyekam daṇḍayanti . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {44/45} sati etasmin dṛṣṭānte yadi tatra pratyekam iti ucyate iha api sahagrahaṇam kartavyam . (1.1.7.2) P I.56.24 - 57.26 R I.183 - 186 {45/45} atha tatra antareṇa pratyekam iti vacanam pratyekam vṛddhiguṇasañjñe bhavataḥ iha api na arthaḥ sahagrahaṇena (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {1/43} atha yatra bahūnām ānantaryam kim tatra dvayoḥ dvayoḥ saṃyogasñjñā bhavati āhosvit aviśeṣeṇa . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {2/43} kaḥ ca atra viśeṣaḥ . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {3/43} <V>samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ</V> . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {4/43} samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ na sidhyati . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {5/43} maṅktā maṅktum . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {6/43} iha ca nirgleyāt , nirglāyāt , nirmleyāt , nirmlāyāt : vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam na prāpnoti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {7/43} iha ca saṃsvariṣīṣṭa iti ṛtaḥ ca saṃyogādeḥ iti iṭ na prāpnoti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {8/43} iha ca saṃsvaryate iti guṇaḥ artisaṃyogādyoḥ iti guṇaḥ na prāpnoti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {9/43} iha ca gomān karoti yavamān karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ iti lopaḥ na prāpnoti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {10/43} iha ca nirglānaḥ , nirmlānaḥ iti saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam na prāpnoti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {11/43} astu tarhi dvayoḥ dvayoḥ . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {12/43} <V>dvayoḥ haloḥ saṃyogaḥ iti cet dvirvacanam </V>. dvayoḥ haloḥ saṃyogaḥ iti cet dvirvacanam na sidhyati . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {13/43} indram icchati indrīyati . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {14/43} indrīyateḥ san : indidrīyiṣati . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {15/43} na ndrāḥ saṃyogādayaḥ iti dakārasya dvirvacanam na prāpnoti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {16/43} <V>na vā ajvidheḥ</V> . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {17/43} na vā eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {18/43} kim kāraṇam . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {19/43} ajvidheḥ . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {20/43} ndrāḥ saṃyogādayaḥ na dviḥ ucyante . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {21/43} ajādeḥ iti vartate . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {22/43} atha yadi eva bahūnām saṃyogasñjñā atha api dvayoḥ dvayoḥ kim gatam etat iyatā sūtreṇa āhosvit anyatarasmin pakṣe bhūyaḥ sūtram kartavyam . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {23/43} gatam iti āha . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {24/43} katham . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {25/43} yada tāvat bahūnām saṃyogasñjñā tadā evam vigrahaḥ kariṣyate : avidyamānam antaram eṣām iti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {26/43} yadā dvayoḥ dvayoḥ tadā evam vigrahaḥ kariṣyate : avidyamānāḥ antarā eṣām iti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {27/43} dvayoḥ ca eva antarā kaḥ cit vidyate na vā . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {28/43} evam api bahūnām eva prāpnoti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {29/43} yān hi bhavān ṣaṣṭhyā pratinirdiśati eteṣām anyena vyavāye na bhavitavyam . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {30/43} astu tarhi samudāye sañjñā . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {31/43} nanu ca uktam samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ iti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {32/43} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {33/43} vakṣyati etat . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {34/43} antyāt pūrvaḥ masjeḥ mit anuṣaṅgasaṃyogādilopārtham iti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {35/43} atha vā aviśeṣeṇa saṃyogasañjñā vijñāsyate dvayoḥ api bahūnām api . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {36/43} tatra dvayoḥ yā saṃyogasñjñā tadāśrayaḥ lopaḥ bhaviṣyati . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {37/43} yat api ucyate iha ca nirgleyāt , nirglāyāt , nirmleyāt , nirmlāyāt : vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam na prāpnoti iti aṅgena saṃyogādim viśeṣayiṣyāmaḥ . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {38/43} aṅgasya saṃyogādeḥ iti . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {39/43} evam tāvat sarvam āṅgam parihṛtam . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {40/43} yat api ucyate iha ca gomān karoti yavamān karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ iti lopaḥ na prāpnoti iti padena saṃyogāntam viśeṣayiṣyāmaḥ . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {41/43} padasya saṃyogāntasya . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {42/43} yat api ucyate iha ca nirglānaḥ , nirmlānaḥ iti saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam na prāpnoti iti dhātuna saṃyogādim viśeṣayiṣyāmaḥ . (1.1.7.3) P I.57.27 - 59.2 R I.186 - 190 {43/43} dhātoḥ saṃyogādeḥ iti (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {1/42} <V>svarānantarhitavacanam</V> . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {2/42} svaraiḥ anantarhitāḥ halaḥ saṃyogasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {3/42} kim prayojanam . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {4/42} vyavahitānām mā bhūt . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {5/42} pacati panasam . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {6/42} nanu ca anantarāḥ iti ucyate . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {7/42} tena vyavahitānām na bhaviṣyati . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {8/42} <V>dṛṣṭam ānantaryam vyavahite</V> . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {9/42} vyavahite api anantaraśabdaḥ dṛśyate . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {10/42} tat yathā : anantarau imau grāmau iti ucyate . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {11/42} tayoḥ ca eva antarā nadyaḥ ca parvatāḥ ca bhavanti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {12/42} yadi tarhi vyavahite api anantaraśabdaḥ bhavati ānantaryavacanam idānīm kimartham syāt . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {13/42} <V>ānantaryavacanam kimartham iti cet ekapratiṣedhārtham</V> . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {14/42} ekasya halaḥ saṃyogasañjñā mā bhūt iti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {15/42} kim ca syāt yadi ekasya halaḥ saṃyogasañjñā syāt . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {16/42} iyeṣa , uvoṣa . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {17/42} ijādeḥ ca gurumataḥ anṛcchaḥ iti ām prasajyeta . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {18/42} <V>na vā atajjātīyavyavāyāt</V> . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {19/42} na vā eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {20/42} kim kāraṇam . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {21/42} atajjātīyasya vyavāyāt . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {22/42} atajjātīyakam hi loke vyavadhāyakam bhavati . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {23/42} katham punaḥ jñāyate atajjātīyakam loke vyavadhāyakam bhavati iti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {24/42} evam hi kam cit kaḥ cit pṛcchati . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {25/42} anantare* ete brāhmaṇakule* iti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {26/42} saḥ āha . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {27/42} na anantare . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {28/42} vṛṣalakulam anayoḥ antarā iti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {29/42} kim punaḥ kāraṇam kva cit atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati kva cit na . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {30/42} sarvatra eva hi atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {31/42} katham anantarau imau grāmau iti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {32/42} grāmaśabdaḥ ayam bahvarthaḥ . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {33/42} asti eva śālāsamudāye vartate . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {34/42} tat yathā grāmaḥ dagdhaḥ iti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {35/42} asti vāṭaparikṣepe vartate . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {36/42} tat yathā grāmam praviṣṭaḥ . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {37/42} asti manuṣyeṣu vartate . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {38/42} tat yathā grāmaḥ gataḥ , grāmaḥ āgataḥ iti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {39/42} asti sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {40/42} tat yathā grāmaḥ labdhaḥ iti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {41/42} tat yaḥ sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate tam abhisamīkṣya etat prayujyate : anantarau imau grāmau iti . (1.1.7.4) P I.59.3 - 24 R I.190 - 192 {42/42} sarvatra eva hi atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {1/11} kim idam mukhanāsikāvacanaḥ iti . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {2/11} mukham ca nāsikā ca mukhanāsikam . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {3/11} mukhanāsikam vacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {4/11} yadi evam mukhanāsikavacanaḥ iti prāpnoti . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {5/11} nipātanāt dīrghatvam bhaviṣyati . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {6/11} atha vā mukhanāsikam āvacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {7/11} kim idam āvacanam iti . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {8/11} īṣadvacanam āvacanam . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {9/11} kim cit mukhavacanam kim cit nāsikāvacanam . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {10/11} mukhadvitīyā vā nāsikā vacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ . (1.1.8.1) P I.59.26 - 60.5 R I.192 - 193 {11/11} mukhopasaṃhitā vā nāsikā vacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {1/20} atha mukhagrahaṇam kimartham . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {2/20} nāsikāvacanaḥ anunāsikaḥ iti iyati ucyamāne yamānusvārāṇām eva prasajyeta . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {3/20} mukhagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {4/20} atha nāsikāgrahaṇam kimartham . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {5/20} mukhavacanaḥ anunāsikaḥ iti iyati ucyamāne kacaṭatapānām eva prasajyeta . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {6/20} nāsikāgrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {7/20} mukhagrahaṇam śakyam akartum . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {8/20} kena idānīm ubhayavacanānām bhaviṣyati . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {9/20} prāsādavāsinyāyena . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {10/20} tat yathā . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {11/20} ke cit prāsādavāsinaḥ ke cit bhūmivāsinaḥ ke cit ubhayavāsinaḥ . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {12/20} ye prāsādavāsinaḥ gṛhyante te prāsādavāsigrahaṇena . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {13/20} ye bhūmivāsinaḥ gṛhyante te bhūmivāsinyāyena . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {14/20} ye ubhayavāsinaḥ gṛhyante te prāsādavāsigrahaṇena bhūmivāsinyāyena ca . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {15/20} evam iha api ke cit mukhavacanāḥ ke cit nāsikāvacanāḥ ke cit ubhayavacanāḥ . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {16/20} tatra ye mukhavacanāḥ gṛhyante te mukhagrahaṇena . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {17/20} ye nāsikāvacanāḥ gṛhyante te nāsikāgrahaṇena . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {18/20} ye ubhayavacanāḥ gṛhyante eva te mukhagrahaṇena nāsikāgrahaṇena ca. bhavet ubhayavacanānām siddham . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {19/20} yamānusvārāṇām api prāpnoti . (1.1.8.2) P I.60.5 - 16 R I.193 - 194 {20/20} na eva doṣaḥ na prayojanam . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {1/18} itaretarāśrayam tu bhavati . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {2/18} kā itaretarāśrayatā . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {3/18} sataḥ anunāsikasya sañjñayā bhavitavyam sañjñayā ca nāma anunāsikaḥ bhāvyate . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {4/18} tat itaretarāśrayam bhavati . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {5/18} itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {6/18} <V>anunāsikasañjñāyām itaretarāśraye uktam</V> . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {7/18} siddham tu nityaśabdatvāt iti . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {8/18} nityāḥ śabdāḥ . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {9/18} nityeṣu śabdeṣu sataḥ anunāsikasya sañjñā kriyate . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {10/18} na sañjñayā anunāsikaḥ bhāvyate . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {11/18} yadi tarhi nityāḥ śabdāḥ kimartham śāstram . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {12/18} kimartham śāstram iti cet nivartakatvāt siddham . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {13/18} nivartakam śāstram . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {14/18} katham . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {15/18} āṅ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ ananunāsikaḥ . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {16/18} tasya sarvatra ananunāsikabuddhiḥ prasaktā . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {17/18} tatra anena nivṛttiḥ kriyate . (1.1.8.3) P I.60.17 - 26 R I.194 - 195 {18/18} chandasi aci parataḥ āṅaḥ ananunāsikasya prasaṅge anunāsikaḥ sādhuḥ bhavati iti . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {1/14} tulayā sammitam tulyam . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {2/14} āsyam ca prayatnaḥ ca āsyaprayatnam . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {3/14} tulyāsyam tulyaprayatnam ca savarṇasañjñam bhavati . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {4/14} kim punaḥ āsyam . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {5/14} laukikam āsyam oṣṭhāt prabhṛti prāk kākalakāt . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {6/14} katham punaḥ āsyam . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {7/14} asyanti anena varṇān iti āsyam . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {8/14} annam etat āsyandate iti vā āsyam . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {9/14} atha kaḥ prayatnaḥ . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {10/14} prayatanam prayatnaḥ . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {11/14} prapūrvāt yatateḥ bhāvasādhanaḥ naṅpratyayaḥ . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {12/14} yadi laukikam āsyam kim āsyopādāne prayojanam . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {13/14} sarveṣām hi tat tulyam bhavati . (1.1.9.1) P I.61.2 - 7 R I.195 - 197 {14/14} vakṣyati etat : prayatnaviśeṣaṇam āsyopādānam iti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {1/69} <V>savarṇasañjñāyām bhinnadeśeṣu atiprasaṅgaḥ prayatnasāmānyāt</V> . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {2/69} savarṇasañjñāyām bhinnadeśeṣu atiprasaṅgaḥ bhavati jabagaḍadaśām . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {3/69} kim kāraṇam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {4/69} prayatnasāmānyāt . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {5/69} eteṣām hi samānaḥ prayatnaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {6/69} <V>siddham tu āsye tulyadeśaprayatnam savarṇam</V> . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {7/69} siddham etat. katham . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {8/69} āsye yeṣām tulyaḥ deśaḥ yatnaḥ ca te savarṇasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {9/69} evam api kim āsyopādāne prayojanam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {10/69} sarveṣām hi tat tulyam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {11/69} prayatnaviśeṣaṇam āsyopādānam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {12/69} santi hi āsyāt bāhyāḥ prayatnāḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {13/69} te hāpitāḥ bhavanti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {14/69} teṣu satsu asatsu api savarṇasañjñā sidhyati . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {15/69} ke punaḥ te . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {16/69} vivārasaṃvārau śvāsanādau ghoṣavadaghoṣatā alpaprāṇatā mahāprāṇatā iti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {17/69} tatra vargāṇām prathamadvitīyāḥ vivṛtakaṇṭhāḥ śvāsānupradānāḥ aghoṣāḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {18/69} eke alpaprāṇāḥ apare mahāprāṇāḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {19/69} tṛtīyacaturthāḥ saṃvṛtakaṇṭhāḥ nādānupradānāḥ ghoṣavantaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {20/69} eke alpaprāṇāḥ apare mahāprāṇāḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {21/69} yathā tṛtīyāḥ tathā pañcamāḥ ānunāsikyavarjam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {22/69} ānunāsikyam teṣām adhikaḥ guṇaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {23/69} evam api avarṇasya savarṇasañjñā na prāpnoti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {24/69} kim kāraṇam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {25/69} bāhyam hi āsyāt sthānam avarṇasya . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {26/69} sarvamukhasthānam avarṇam eke icchanti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {27/69} evam api vyapadeśaḥ na prakalpate : āsye yeṣām tulyaḥ deśaḥ iti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {28/69} vyapadeśivadbhāvena vyapadeśaḥ bhaviṣyati . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {29/69} sidhyati . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {30/69} sūtram tarhi bhidyate . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {31/69} yathānyāsam eva astu . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {32/69} nanu ca uktam savarṇasañjñayām bhinnadeśeṣu atiprasaṅgaḥ prayatnasāmānyāt iti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {33/69} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {34/69} na hi laukikam āsyam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {35/69} kim tarhi . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {36/69} taddhitāntam āsyam : āsye bhavam āsyam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {37/69} śarīrāvayavāt yat . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {38/69} kim punaḥ āsye bhavam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {39/69} sthānam karaṇam ca . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {40/69} evam api prayatnaḥ aviśeṣitaḥ bhavati . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {41/69} prayatnaḥ ca viśeṣitaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {42/69} katham . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {43/69} na hi prayatanam prayatnaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {44/69} kim tarhi . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {45/69} prārambhaḥ yatnasya prayatnaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {46/69} yadi prārambhaḥ yatnasya prayatnaḥ evam api avarṇasya eṅoḥ ca savarṇasañjñā prāpnoti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {47/69} praśliṣṭavarṇau etau . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {48/69} avarṇasya tarhi aicoḥ ca savarṇasañjñā prāpnoti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {49/69} vivṛtatarāvarṇau etau . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {50/69} etayoḥ eva tarhi mithaḥ savarṇasañjñā prāpnoti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {51/69} na etau tulyasthānau . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {52/69} udāttādīnām tarhi savarṇasañjñā na prāpnoti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {53/69} abhedakāḥ udāttādayaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {54/69} atha vā kim naḥ etena prārambhaḥ yatnasya prayatnaḥ iti .prayatanam eva prayatnaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {55/69} tat eva ca taddhitāntam āsyam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {56/69} yat samānam tat āśrayiṣyāmaḥ . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {57/69} kim sati bhede . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {58/69} sati iti āha . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {59/69} sati eva hi bhede savarṇasañjñayā bhavitavyam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {60/69} kutaḥ etat . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {61/69} bhedādhiṣṭhānā hi savarṇasañjñā . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {62/69} yadi hi yatra sarvam samānam tatra syāt savarṇasañjñāvacanam anarthakam syāt . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {63/69} yadi tarhi sati bhede kim cit samānam iti kṛtva savarṇasañjñā bhaviṣyati śakārachakārayoḥ ṣakāraṭhakārahoḥ sakārathakārayoḥ savarṇasañjñā prāpnoti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {64/69} eteṣām hi sarvam anyat samānam karaṇavarjam . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {65/69} evam tarhi prayatanam eva prayatnaḥ tat eva taddhitāntam āsyam na tu ayam dvandvaḥ : āsyam ca prayatnaḥ ca āsyaprayatnam iti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {66/69} kim tarhi . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {67/69} tripadaḥ bahuvrīhiḥ : tulyaḥ āsye prayatnaḥ eṣām iti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {68/69} atha vā pūrvaḥ tatpuruṣaḥ tataḥ bahuvrīhiḥ : tulyaḥ āsye tulyāsyaḥ , tulyāsyaḥ prayatnaḥ eṣām iti . (1.1.9.2) P. I.61.8 - 62.14 R I.197 - 202 {69/69} atha vā paraḥ tatpuruṣaḥ tataḥ bahuvrīhiḥ : āsye yatnaḥ āsyayatnaḥ , tulyaḥ āsyayatnaḥ eṣām iti . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {1/16} tasya . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {2/16} tasya iti tu vaktavyam . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {3/16} kim prayojanam . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {4/16} yaḥ yasya tulyāsyaprayatnaḥ saḥ tasya savarṇasañjñaḥ yathā syāt . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {5/16} anyasya tulyāsyaprayatnaḥ anyasya savarṇasañjñaḥ mā bhūt . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {6/16} <V>tasya avacanam vacanaprāmāṇyāt</V> . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {7/16} tasya iti na vaktavyam . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {8/16} anyasya tulyāsyaprayatnaḥ anyasya savarṇasañjñaḥ kasmāt na bhavati . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {9/16} vacanaprāmāṇyāt : savarṇasañjñāvacanasāmarthyāt . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {10/16} yadi hi anyasya tulyāsyaprayatnaḥ saḥ anyasya savarṇasañjñaḥ syāt savarṇasañjñāvacanam anarthakam syāt . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {11/16} <V>sambandhiśabdaiḥ vā tulyam</V> . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {12/16} sambandhiśabdaiḥ vā punaḥ tulyam etat . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {13/16} tat yathā sambandhiśabdāḥ : mātari vartitavyam , pitari śuśrūṣitavyam iti . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {14/16} na ca ucyate svasyām mātari svasmin vā pitari iti sambandhāt ca etat gamyate yā yasya mātā yaḥ ca yasya pitā iti . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {15/16} evam iha api tulyāsyaprayatnam savarṇam iti atra sambandiśabdau etau . (1.1.9.3) P I.62.15 - 26 R I.202 - 203 {16/16} tatra sambandhāt etat gantavyam : yat prati yat tulyāsyaprayatnam tat prati tat savarṇasañjñam bhavati iti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {1/37} ṛkāraḷkārayoḥ savarṇavidhiḥ</V> . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {2/37} ṛkāraḷkārayoḥ savarṇasañjñā vidheyā . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {3/37} hotṛ , ḷkāraḥ , hotṛṛḷkāraḥ . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {4/37} kim prayojanam . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {5/37} akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti dīrghatvam yathā syāt . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {6/37} na etat asti prayojanam . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {7/37} vakṣyati etat . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {8/37} savarṇadīrghatve ṛti , rṛvāvacanam ḷti , lḷvāvacanam iti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {9/37} tat savarṇe yathā syāt . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {10/37} iha mā bhūt : dadhi , ḷkāraḥ , madhu , ḷkāraḥ iti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {11/37} yat etat savarṇadīrghatve ṛti iti etat ṛtaḥ iti vakṣyāmi . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {12/37} tataḥ ḷti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {13/37} ḷti ca vā lḷ bhavati . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {14/37} ṛtaḥ iti eva . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {15/37} tat na vaktavyam bhavati . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {16/37} avaśyam tat vaktavyam . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {17/37} ūkālaḥ ac hrasvardīrghaplutasañjñaḥ bhavati iti ucyate . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {18/37} na ca rṛkāraḥ lḷkāraḥ vā ac asti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {19/37} rṛkārasya , lḷkārasya ca actvam vakṣyāmi . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {20/37} tat ca avaśyam vaktavyam plutaḥ yathā syāt : hotṛ , ṛkāraḥ hotṛṛkāraḥ , hotṛ3kāraḥ , hotṛ , ḷkāraḥ , hotḷkāraḥ , hotḷ3kāraḥ . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {21/37} kim punaḥ atra jyāyaḥ . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {22/37} savarṇasañjñāvacanam eva jyāyaḥ . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {23/37} dīrghatvam ca eva hi siddham bhavati. api ca ṛkāragrahaṇe ḷkāragrahaṇam sannihitam bhavati . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {24/37} yathā iha bhavati : ṛti akaḥ: khaṭva ṛśyaḥ , māla ṛśyaḥ idam api saṅgṛhītam bahavati : khaṭva , ḷkāraḥ, māla , ḷkāraḥ iti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {25/37} vā supi āpiśaleḥ : uparkārīyati , upārkārīyati , idam api siddham bhavati : upalkārīyati, upālkārīyati iti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {26/37} yadi tarhi ṛkāragrahaṇe ḷkāragrahaṇam sannihitam bhavati uḥ aṇ raparaḥ , ḷkārasya api raparatvam prāpnoti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {27/37} ḷkārasya laparatvam vakṣyāmi . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {28/37} tat ca avaśyam vaktavyam asatyām savarṇasañjñāyām vidhyartham . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {29/37} tat eva satyām rephabādhanārtham bhaviṣyati . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {30/37} iha tarhi raṣābhyām naḥ ṇaḥ samānapade iti ṛkāragrahaṇam coditam mātṛṛṇām , pitṛṛṇām iti evamartham . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {31/37} tat iha api prāpnoti : kḷpyamānam paśya iti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {32/37} atha asatyām api savarṇasañjñāyām iha kasmāt na bhavati : prakḷpyamānam paśya iti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {33/37} cuṭutulaśarvyavāye na iti vakṣyāmi . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {34/37} aparaḥ āha : tribhiḥ ca madhyamaiḥ vargaiḥ laśasaiḥ ca vyavāye na iti vakṣyāmi iti . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {35/37} varṇaikadeśāḥ ca varṇagrahaṇena gṛhyante iti yaḥ asau ḷkāre lakāraḥ tadāśrayaḥ pratiṣedhaḥ bhaviṣyati . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {36/37} yadi evam na arthaḥ raṣābhyām ṇatve ṛkāragrahaṇena . (1.1.9.4) P I.62.27 - 63.23 R I.203 - 207 {37/37} varṇaikadeśāḥ ca varṇagrahaṇena gṛhyante iti yaḥ asau ṛkāre rephaḥ tadāśrayam ṇatvam bhaviṣyati . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {1/80} <V>ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārapratiṣedhaḥ ajjhaltvāt</V> . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {2/80} ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {3/80} kim kāraṇam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {4/80} ajjhaltvāt . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {5/80} ac ca eva hi śakāraḥ hal ca . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {6/80} katham tāvat actvam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {7/80} ikāraḥ savarṇagrahaṇena śakāram api gṛhṇāti iti actvam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {8/80} halṣu upadeśāt haltvam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {9/80} tatra kaḥ doṣaḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {10/80} <V>tatra savarṇalope doṣaḥ</V> . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {11/80} tatra savarṇalope doṣaḥ bhavati . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {12/80} paraśśatāni kāryāṇi . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {13/80} jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {14/80} <V>siddham anactvāt</V> . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {15/80} siddham etat . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {16/80} katham . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {17/80} anactvāt . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {18/80} katham anactvam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {19/80} spṛṣṭam sparśānām karaṇam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {20/80} īṣatspṛṣṭam antaḥsthānām . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {21/80} vivṛtam ūṣmaṇām . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {22/80} īṣat iti anuvartate . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {23/80} svarāṇām vivṛtam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {24/80} īṣat iti nivṛttam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {25/80} <V>vākyāparisamāpteḥ vā</V> . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {26/80} vākyāparisamāpteḥ vā siddham etat . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {27/80} kim idam vākyāparisamāpteḥ iti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {28/80} varṇānām upadeśaḥ tāvat . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {29/80} upadeśottarakālā itsañjñā . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {30/80} itsañjñottarakālaḥ ādiḥ antyena saha itā iti pratyāhāraḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {31/80} pratyāhārottarakālā savarṇasañjñā . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {32/80} savarṇasañjñottarakālam aṇ udit savarṇasya ca apratyayaḥ iti savarṇagrahaṇam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {33/80} etena sarveṇa samuditena vākyena anyatra savarṇānām grahaṇam bhavati . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {34/80} ca ca atra ikāraḥ śakāram gṛhṇāti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {35/80} yathā eva tarhi ikāraḥ śakāram na gṛhṇāti evam īkāram api na gṛhṇīyāt . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {36/80} tatra kaḥ doṣaḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {37/80} kumārī , īhate kumārīhate . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {38/80} akaḥ savarṇadīrghatvam na prāpnoti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {39/80} na eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {40/80} yat etat akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti pratyāhāragrahaṇam tata ikāraḥ īkāram gṛhṇāti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {41/80} śakāram na gṛhṇāti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {42/80} aparaḥ āha : <V>ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārapratiṣedhaḥ ajhaltvāt</V> . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {43/80} ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {44/80} kim kāraṇam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {45/80} ajjhaltvāt . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {46/80} ac ca eva śakāraḥ hal ca . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {47/80} katham tāvat actvam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {48/80} ikāraḥ savarṇagrahaṇena śakāram api gṛhṇāti iti actvam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {49/80} halṣu upadeśāt haltvam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {50/80} tatra kaḥ doṣaḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {51/80} <V>tatra savarṇalope doṣaḥ</V> . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {52/80} tatra savarṇalope doṣaḥ bhavati . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {53/80} paraśśatāni kāryāṇi . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {54/80} jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {55/80} <V>siddham anactvāt</V> . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {56/80} siddham etat . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {57/80} katham . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {58/80} anactvāt . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {59/80} katham anactvam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {60/80} <V>vākyāparisamāpteḥ vā</V> . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {61/80} uktā vākyāparisamāptiḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {62/80} asmin pakṣe vā iti etat asamarthitam bhavati . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {63/80} etat ca samarthitam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {64/80} katham . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {65/80} astu vā śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñā mā vā bhūt . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {66/80} nanu ca uktam : paraśśatāni kāryāṇi . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {67/80} jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti iti . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {68/80} mā bhūt lopaḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {69/80} nanu ca bhedaḥ bhavati . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {70/80} sati lope dviśakāram asati lope triśakāram . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {71/80} na asti bhedaḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {72/80} asati api lope dviśakāram eva . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {73/80} katham . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {74/80} vibhāṣā dvirvacanam . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {75/80} evam api bhedaḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {76/80} asati lope kadā cit dviśakāram kadā cit triśakāram sati lope dviśakāram eva . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {77/80} saḥ eṣaḥ katham bhedaḥ na syāt . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {78/80} yadi nityaḥ lopaḥ syāt . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {79/80} vibhāṣā tu saḥ lopaḥ . (1.1.10) P I.63.25 - 65.6 R I.207 - 211 {80/80} yathā abhedaḥ tathā astu . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {1/57} kimartham īdādīnām taparāṇām pragṛhyasañjñā ucyate . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {2/57} taparaḥ tatkālasya iti tatkālānām savarṇānām grahaṇam yathā syāt . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {3/57} keṣām . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {4/57} udāttānudāttasvaritānām . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {5/57} asti prayojanam etat . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {6/57} kim tarhi iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {7/57} plutānām tu pragṛhyasañjñā na prāpnoti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {8/57} kim kāraṇam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {9/57} atatkālatvāt . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {10/57} na hi plutāḥ tatkālāḥ . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {11/57} asiddhaḥ plutaḥ . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {12/57} tasyāsiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {13/57} siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {14/57} katham jñāyate siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {15/57} yat ayam plutapragṛhyāḥ aci iti plutasya prakṛtibhāvam śāsti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {16/57} katham kṛtvā jñāpakam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {17/57} sataḥ hi kāryiṇaḥ kāryeṇa bhavitavyam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {18/57} kim etasya jñāpane prayojanam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {19/57} aplutāt aplute iti etat na vaktavyam bhavati . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {20/57} kim ataḥ yat siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {21/57} sañjñāvidhau asiddhaḥ . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {22/57} tasya asiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {23/57} sañjñāvidhau ca siddhaḥ . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {24/57} katham . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {25/57} kāryakālam sañjñāparibhāṣam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {26/57} yatra kāryam tatra upasthitam draṣṭavyam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {27/57} pragṛhyaḥ prakṛtyā iti upasthitam idam bhavati īdūdet dvivacanam pragṛhyam iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {28/57} kim punaḥ plutasya pragṛhyasañjñāvacane prayojanam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {29/57} pragṛhyāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ yathā syāt . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {30/57} mā bhūt evam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {31/57} plutaḥ prakṛtyā iti evam bhaviṣyati . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {32/57} na evam śakyam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {33/57} upasthite hi doṣaḥ syāt . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {34/57} aplutavat upasthithe iti atra paṭhiṣyati hi ācāryaḥ : vadvacanam plutakāryapratiṣedhārtham , plutapratiṣedhe hi pragṛhyplutapratiṣedhaprasaṅgaḥ anyena vihitatvāt iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {35/57} tasmāt plutasya pragṛhyasañjñā eṣitavyā pragṛhyāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ yathā syāt . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {36/57} yadi punaḥ dīrghāṇām ataparāṇām pragṛhyasañjñā ucyeta . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {37/57} evam api ekāraḥ eva ekaḥ savarṇān gṛhṇīyāt . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {38/57} īkārokārau na gṛhṇīyātām . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {39/57} kim kāraṇam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {40/57} anaṇtvāt . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {41/57} yadi punaḥ hrasvānām ataparāṇām pragṛhyasañjñā ucyeta . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {42/57} na evam śakyam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {43/57} iha api prasajyeta : akurvahi , atra akurvahi atra iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {44/57} tasmāt dīrghāṇām eva taparāṇām pragṛhyasañjñā vaktavyā . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {45/57} dīrghāṇām ca ucyamānā plutānām na prāpnoti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {46/57} evam tarhi kim naḥ etena yatnena yat siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {47/57} asiddhaḥ plutaḥ . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {48/57} tasya asiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {49/57} katham yat tat jñāpakam uktam plutapragṛhyāḥ aci iti. plutabhāvī prakṛtyā iti evam etat vijñāyate . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {50/57} katham yat tat prayojanam uktam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {51/57} kriyate tat nyāse eva aplutāt aplute iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {52/57} evam api yat siddhe pragṛhyakāryam tat plutasya na prāpnoti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {53/57} aṇaḥ apragṛhyasya anunāsikaḥ iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {54/57} evam tarhi kim naḥ etena kāryakālam sañjñāparibhāṣam iti . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {55/57} yathoddeśam eva sañjñāparibhāṣam . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {56/57} tatra ca asau asiddhaḥ . (1.1.11.1) P I.66.2 - 67.2 R I.213 - 217 {57/57} tasyāsiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {1/47} katham punaḥ idam vijñāyate : īdādayaḥ yat dvivacanam iti āhosvit īdādyantam yat dvivacanam iti . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {2/47} kaḥ ca atra viśeṣaḥ . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {3/47} <V>īdādayaḥ dvivacanam pragṛhyāḥ iti cet antyasya vidhiḥ</V> . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {4/47} īdādayaḥ dvivacanam pragṛhyāḥ iti cet antyasya pragṛhyasañjñā vidheyā . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {5/47} pacete* iti , pacethe* iti . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {6/47} vacanāt bhaviṣyati . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {7/47} asti vacane prayojanam . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {8/47} kim . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {9/47} khaṭve* iti , māle* iti . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {10/47} astu tarhi īdādyantam yat dvivacanam iti . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {11/47} <V>īdādyantam iti cet ekasya vidhiḥ</V> . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {12/47} īdādyantam iti cet ekasya pragṛhyasañjñā vidheyā . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {13/47} khaṭve* iti , māle* iti . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {14/47} <V>na vā ādyantatvāt</V> . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {15/47} na vā eṣaḥ doṣaḥ . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {16/47} kim kāraṇam . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {17/47} ādyantatvāt . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {18/47} ādyantavat ekasmin iti ekasya api bhaviṣyati . (1.1.11.2) P I.67.3 - 68.7 R I.217 - 220 {19/47} atha vā evam vakṣyāmi : īdādyantam yat dvivacanāntam iti . |