Chapter

  1 1 |    checzach i po jarmarkach.~Remus beł jinszi mjarë. Nje proseł
  2 1 |       vjechrzu leżoł stoł. Ale nje beł to stoł z deli zbjiti jak
  3 1 |          Remus vstojoł. A jak jimu beł czas, tej vzął v wobje ręce
  4 1 |            jak stolim, ale woschłi beł jak pesternjok. Na głovje
  5 1 |            jego vamps, choc długji beł do poł jikjer i z modrigo
  6 1 |            Remusem, to vjem, że to bel strach takji, jak go dzecë
  7 1 |           do sąsada na woborę. Tam beł srodze złi pjes, chternigo
  8 1 |            wu mje pevno: Remus nje beł takjim, jak go ludze sądzelë!~
  9 1 |            jak jozc do svoji jomë. Beł won jesz z tego szlachu
 10 1 |          pod dachem i rzekł:~— Nje beł Remus jak jinszi ludze.
 11 1 |    svjodkóv ducha. co ju na tamtim beł svjece. Szkolni mje przësunąl
 12 2 |        przez głęboką vodę?~Pjerszi beł jes i jedini, co wodrzekł: —
 13 2 |                           Kjej jem beł wodrosłi wod zemji tak,
 14 2 |         rozumu, njiże jô. Nasz pon beł srodze wostri a parobcë
 15 2 |            Morcin. Morcin jesz nje beł vërosłim chłopem, ale procem
 16 2 |       njevjełe młodszą njiże jô... Beł to ju stari chłop, ale mje
 17 2 |           takjigo Straszka.~Jô rod beł vjedzec njico vjęcij wo
 18 3 |          dom letką nogą. Bo tak be beł tam v smjegu żëcé wostavjił
 19 3 |       ludze ze zomku. Ale ten zomk beł przeklęti przed długjimi
 20 3 |            i serce mje bolało, żem beł takji małi i ji njicht nji
 21 4 |       jakbe sę tam dostac. Mogłbem beł wucec v njedzelę, jak naszi
 22 4 |            i człovjekovji, chturen beł dobri i stateczni, bom znała
 23 4 |          gromadze njedalek. Z tego beł jem rod i rzekł jem do Gnjotë: ~—
 24 5 |           bolącé i v kjile skokach beł na gorze.~Ztąd jô vjidzoł
 25 5 |            mje beło, że czubk gorë beł na rębje vesokji a ve vestrzodku
 26 5 |            Le v jednim molu rąb ji beł przervani, pevno wod deszczovi
 27 5 |           gronk wostavjił?~Ale nje beł to gronk, jak nasze gronkji.
 28 5 |           bjolé kreskji. Przëkreti beł vjekjem. Tak jô vjeko wodkreł
 29 5 |           cignę — to mjecz!~Długji beł na siżeń, spiczasti wod
 30 5 |         mje znovu navrocosz? Jô be beł i tak przëszedł. Ale tero
 31 5 |            gbur, chłop jak wopoka, beł jaż takji chvatkji.~Ale
 32 5 |          jakbem takji złé woczë ju beł vjidzoł przë jinszi worędzë,
 33 5 |          vstid beło povjcdzec, żem beł wuszłi tak daleko wod bedła.
 34 5 |            v Boga". Gvesno bes nje beł strzimoł do "Dzevjęc Błogosłavjeństv",
 35 6 |           mje belë zabjic, kjejbem beł vjedzoł, za co wona mje
 36 6 |          vjęcij nje rzekł, choc jô beł srodze czekavi wuczuc njico
 37 6 |           jô chiże pojimoł a ksądz beł ze mje spokojni.~Nobarżij
 38 6 |    vszeternoskjich zvjerząt. Ko to beł czas, kjej nen całi stvor
 39 6 |       jarzębjiną, i żem v nen czas beł za mali, żebe ję przenjesc
 40 6 |     Genezaret, chdze Svjęti Pjoter beł rebokjem. Mol pod korunovaną
 41 6 |        Putifarzenô, bo Putifar też beł kucharzem.~— A të, Jemus?~—
 42 6 |        chleb wupjekła, tobe won ję beł gvesno vënekoł z pjeca na
 43 6 |      dorosłigo chłopa. Ale strzonk beł cenkji, jak grablisko i
 44 6 |          sę zabrac do dzerżtli.~Jô beł ti sami vjarë, to też jem
 45 7 |        jeden przëchodni. Młodi won beł i smjoł sę, jakbe żodnigo
 46 7 |        bezmała nje verzasł.~Tec to beł nen Straszk z gorë, com
 47 7 |        rzechotac. V wokamergnjenju beł znovu v domu, przelecoł
 48 7 |       zastąpjił drogę. Tej koń — a beł to jistni vjelbłąd vesokji —
 49 7 |          kuńca, kjejbe Mjichoł nje beł rzekł:~— Vez knopa i go
 50 7 |           wurzmje ti gorë vekopani beł cali rząd sklepóv. Ale vstron
 51 8 |          Ale to beło za wojczeznę! Beł jem timi czasi jesz głupi,
 52 8 |         timi czasi jesz głupi, bom beł vjarë, że pustkovjé nasze
 53 8 |      wolszkji nad zotorem. Mjichol beł ti sami vjarë i rzekł:~—
 54 8 |          gębë i jął dąc.~Ale skutk beł takji, że to przed nami
 55 8 |            tej jô sę doznoł, że to beł małi żid z długą brodą i
 56 8 |  Njeszczesllevi człovjeku! Kjejbes beł szedł dalij jak dotąd, bełbes
 57 8 |         długji cnjik jego pobjegłi beł modro. Zaczął sę tede chvjądac
 58 8 |         dzeń na wobjod jeszcze żid beł, Sodł won z nami do wobjadu,
 59 8 |            modło... Takji vjarë jô beł v nen czas.~ ~
 60 9 |            żdanjô słuńce, jakbe to beł dzeń jak jinszi, zchodzeło
 61 10|         nje chcoł wobrazëc. Ale jô beł ti jistni wudbë, co won
 62 10|           dovno temu. Chtuż be mje beł v nen czas povjedzoł, że
 63 10|     chvjilë, jak małi i żorotni jô beł procem nji i jak to smjeszno,
 64 10|           anji njick nje pjił, bom beł i bez tego pjijani. I jesz
 65 11|           na łobskji gozdz, co tam beł v balkę vbjiti. Barzo mje
 66 11|     chdzeroz nachodzeło, ale gnota beł jes mocnigo i zdrovi mjazdrë.
 67 11|           Svjętą. Nobożnich, że to beł dzeń roboci, przëszło mało:
 68 12|         spjerac! Rzeczë mje jedno: Beł cë kjede chdze v żëcu strach?~
 69 12|            Ale strach to vjerę nje beł.~—Jô vjem, żes të wodvożnigo
 70 12|           tak że woblekającë sę jô beł wudbë, że won mje chce vząc
 71 12|            stronę pustkovju, jakbe beł kuńtańt ze svoji psotë.~
 72 12|             Nje vdarzę sobje, czem beł ve spjiku, czem też to vjidzoł
 73 12|         chcała wudusëc. Tej znovum beł v koscele, jak moja krolevjonka
 74 12|            jô mrugnął woczoma, bom beł za słabi, żebe co rzec.~
 75 12|        smjercë do naju, bo bem nje beł mjoł wubetku do godzenë
 76 13|           vestchnęła Marta. Ale jô beł srodze czekavi nich dovnich
 77 13|           co vdarzëc, kjej jem tej beł jesz dzeckjem przë pjersë
 78 13|            minjonich latach a tero beł vjarë, że z njim pojadą.
 79 13|          przezvoł studnją Jozvovą. Beł to noveższi plac na całim
 80 13|            na slivka, z chterni jô beł spodł. Wurosła wona wob
 81 13|          mje ju wominęła i rod bem beł sę doznoł, co sę tam dzeje
 82 13|      wukozkę, poznoł jem.~— Tec to beł domoci Straszk, zamkłi dotechczos
 83 13|        wukozkji i Golijata. Le pon beł bleżij przëstąpjoni i godoł
 84 14|          to klepanjé szło, tej bem beł malovjele wupodł na zemję.
 85 14|          jak za nich lôt, kjej jem beł jesz knopem a wona kjidała
 86 14|            mogł co povjedzec. Dzeń beł komudni i njewubetni vjatrem.
 87 14|         puszczovkę, za chternąm so beł nimi czasi woczë vëpatrzeł.
 88 14|            povjem cë przë worędzë. Beł to mój podveższi na vojnje.
 89 14|           znovu sę stanovjiła, żem beł całé lata mocni i zdrovi.
 90 14|     vszetkjigo przemiszlanjô skutk beł ten, żem sobje povjedzoł:~—
 91 14|           trzeszczą od żohi, jakbe beł jich panem.~— Bo won poprovdze
 92 14|           tam v Straszkovi jizbje, beł nen czas młodim, pesznim
 93 14|       njeboszczik, stari Zobłockji beł go vësłoł na szkołë, ale
 94 14|          Bog na ti zemji. Choc won beł starszim a po zveczaju słuchało
 95 14|        ksążąt i panóv, a kraj nasz beł dużi vszerz i vzdłuż mjedze
 96 14|           i panovanjé i zemję. Bom beł wudbë, że takji naju porządk
 97 14|           początku svjata wod Boga beł namjenjoni i jinaczi bëc
 98 14|       sedzoł na stolku przë stole. Beł pravje przë pjisanju. Ale
 99 14|           Mjichoł movji. A Mjichot beł wudbë, żebem njeszczescô
100 14|    njeiuuvożoł, żebe kraj Kaszubóv beł jaż takji dużi. A won movjił
101 14|         movjił dalij:~— Takji dużi beł nasz kraj i vjele v njim
102 14|       stojelë pokornje, bo pon Bog beł v goscenje za dvjerzami.
103 14|       nabroł mesli i ducha, co mje beł vędrovną palecą przez całą
104 14|         całą drogę żëcô. Tobjem be beł rod luostavjil napjisané
105 15|            przëznoł, że ten szlach beł mu vjadomi. Ale njigde njikomu
106 15|      przede mną. Vesokji postaceji beł to pon z długą brodą, worzłovim
107 15|      mjedze drzevami, a kjej ju le beł cenją szemarzącą v zelenjiznje,
108 16|            jidę v svjat.~Won na to beł cecho, le zdrzoł mje długo
109 16|          słuchac storigo żeda.~Won beł takji przë tim smjeszni,
110 17|        łęczk i skrzepjice. Małi to beł chłop ale chvatkji jak żevé
111 17|   klepjisku spravjilë so tuńce. Ju beł dovno czas spac, kjej szpektor
112 17|       drudzë. Ale won vënekoł nas. Beł tam wu njego takji peszni
113 17|           zemji. Ząb jego trzonovi beł bodej takji dużi jak stępa
114 18|           dobeł. ~ ~Vądoł głębokji beł a v njim z mocnim granjim
115 18|           jego jak gvjozdë. To nje beł Trąba, chturen sę bojoł
116 18|     dzevovoł sę Trąba. — Jô vjedno beł wudbë, że to bojka, chterną
117 18|               Ale jô le v nen czas beł za małi i za słabi, żebe
118 18|         Ale mje sę nje chcało, żem beł srodze wumęczoni karovanjim
119 18|            nje przëvekł. Krom tego beł jem wudbë, że to złé, co
120 18|           do naju mocë. Znac Trąba beł jinszi vjarë, ale strach
121 18|         sigała do pasa, ale jô bem beł v ti chvjilë skoczeł choc
122 18|        Kjedem sę wobudzeł, vjid ju beł pemi na svjece. Słuńce lało
123 18|          to beło dzis v nocë?~— To beł Strach! — rzekł jem. — Pokozała
124 18|         krosach tęgovich. Takjiwon beł!~Bom v nen czas beł jesz
125 18|       Takjiwon beł!~Bom v nen czas beł jesz wudbë, żem poprovdze
126 18|           sę bëc łopskjim chłopem. Beł boso, na buksach bez vampsa,
127 18|      zostavach. Na mój głupi rozum beł to jakji cuzi mester wod
128 18|             że vjem lepji, chto to beł. Ale Trąba rzekł:~— Nje
129 18|        woczë. A może to jednak nje beł człovjek żoden, le pjekjelnjik?
130 18|           mje be sę zdovało, że to beł chłop.~— Czemużes tej sę
131 18|            jażes dobeł. Bo żeli to beł poprovdze jakji potępjeńc,
132 18|         bratku bez moji pomocë nje beł so doł radë. Boczë: To vje1gô
133 19|           wod mamutóv vëszkalovał. Beł też i Trąba. Tej nen stari
134 19|           vszetko po pańsku. To ju beł vjększi pon njiże Zobłockji
135 19|     vezdrzenjim pełnim poczesnoscë beł pon. Jimu podoł pjoro pon
136 19|          bjedni i żorotni, jak won beł, a jednak mester nad mestrami.
137 19|          njico wosamętało, żem nje beł sobą. Porvoł jem i rżnął
138 19|           wuczuł krokji kol sebje. Beł to Trąba. Całi szturk szłasma
139 19|          mjeszô. Ten pon Czernjik, beł won to jistnje cze też v
140 19|            żołtą brodą? Remus, nje beł to ten Strach ze młina?
141 20|            Pjekjelni to tam vczora bel trunk. Młińskji koło sę
142 20|            rżnął na młińskji koło.~Beł jem vjarë, że rada Trąbë
143 20|          mje Pon Bog litoscevi nje beł za darmo vëgojił, bo na
144 20|     krzivdë nje zrobjił, chocbe tu beł chdze zataconi. Tu po vsach
145 20|    Vdzidzkji, bleżij ludzi.~Ale jô beł czekavi doznac sę, co to
146 20|       vëcignęła na grąd. Woczapani beł bjedok torfovim błotem jaż
147 20|            na trokji. Ko mój vamps beł mu vjele za długji.~Vstoł
148 20|          Kjejbem tak, bronji Boże, beł zavoroł głovą v ten wogjiń
149 20|            z kopjicą sana. Dzis to beł żort. Ale vjerztamje: Tą
150 21|           będzesz v smole.~— Żebem beł takji długji jak të, kapelmestru
151 21|           choc won njim njigde nje beł, a tero przedovô botë v
152 21|           łacenje gadac.~— Żebe tu beł nasz worganjista, chturen
153 21|             Czernjik go pjisoł. Jô beł svjodkjem. V nazodni drodze
154 22|            v karczmje, kjejbem nje beł vjedzoł, że to wonji. Tak
155 22| Mjechucenje będze wobjod, dlotegom beł wudbë, że mogę kąsk wodpocząc,
156 22|           żebes nje naszedł, bobes beł vlozł jak jadro. Ale ledvje
157 22|            To njc bcła pjesnjô, to beł marsz. Jakbe łiskavjica
158 22|        jeden z njich, choc jem tej beł knopem mołim i słabim. Tero
159 22|         jakbe kożdi wuzimk vesokji beł rurą vjelgjich worganóv,
160 23|           wobroz Nosvjętszi Matkji beł wustavjoni z vjelgą poczesnoscą
161 23|         nji czetoł.~—Won to jednak beł — rzekł Trąba. Żebe go szvernot
162 24|           zdrzała v doł na nas.~To beł ten jistni. Tero jô go poznoł.
163 24|        njich kalvarijskji kaplice. Beł to lud prosti: Tęgji gburzë,
164 24|          njico trzimało, jakbem mu beł potrzebni. Wuzdrzoł mje
165 24|     naszedł mje — lesni pruskji to beł— moji krijovce na Glonku,
166 24|           lesni vëdoł i ju bem nje beł mjoł sposobu zatacëc sę
167 24|         vas. AIe kjejbem z wurzędu beł sędzą, to bem wuvożoł, żesce
168 24|       Bobesce vjedzelë: Rele chłop beł kąsiczk pjęknjeszi njiż
169 24|           svjętim wodpuscë? Jak jô beł młodi, tej ma też wużivała
170 25|         cemną noc. Gruńt pod njimi beł njerovni, przedzeloni podolnimi
171 25|          chternigo kuńc wurzeszoni beł wo polik, vbjiti v pjosk.
172 25|            wobrechunk krola jezora beł dobri, i dalek i szerok
173 25|            jô nje jego, won be mje beł przestrzeloł. Tak wonji
174 25|           i rzekł:~— Remus. To nje beł pjes ze żodni gburskji woborë
175 25|        znakji drapanjô a nos mocko beł spuchłi. Sodł won na zedlu
176 25|        Alem tego nje povjedzoł, bo beł wukorani dosc tile.~A won
177 26|       pjismo ze sądu nje przëszło.~Beł to pravje pjątk a vdarzę
178 26|    wobudzëc. Ale toć rzekę: Dobrim beł jes prorokjem. Wuvożej:
179 26|            cos mocko vrzeszczec. A beł to chłop bezmeła takji dużi
180 26|         Ale ten procem szandarë le beł takjim lebjodą, znadz na
181 26|           i na karze wukładac, bom beł vjarë, że jezdem v svojim
182 26|       bjitvë. Novjększi mój kłopot beł vjedzec, co sę stało z moją
183 26|          mną mjoł spravę, jô jiesz beł mołim knopem. Ale jö go
184 26|       knopem. Ale jö go poznoł. To beł poprovdze nen Golijat, z
185 26|          dregji za rabunk.~—To nje beł rabunk żoden! — rzekł na
186 27|          na ten przikłod rzec, żes beł pjijani.~—Jô njigde nje
187 27|        Krom tego mogłbes rzec, żes beł wupjiti.~— Jô mom vzdrig
188 27|           nje vëlozł. Të bes gotov beł mje łesz zadac, kjej cę
189 27|            pana szkolnigo z Lipna. Beł też Leon ze stenką, Stach,
190 27|           namjenjonim spokojni nje beł. Przë pjerszi leżnoscë przërodzenjé
191 27|            zębë, z chternich jeden beł złoti i chterne won, Szabelka,
192 27|            zamknąc żodną mjarą nje beł v sztandze, a zaprovadzoni
193 27|     jistnigo rebelijanta. Żebes të beł człovjek sposobni, to be
194 28|            Remus v sodzë~ ~Tero jô beł wobsądzoni i przez to stoł
195 28|           dechu nje stalo. Jak jem beł ju napoł wudoszoni, tej
196 28|        Zaru jem vjedzoł, że won to beł. Ale po ti pjerszi pjesnji
197 28|           groł wod pola, a kjejbem beł mjoł tile łaskji wu Boga,
198 28|         Lest wod mojigo tovarzcsza bel przez długji tidzenje moje
199 29|          przëkreł. Na złoti blasze beł vëmalovani wobroz Nosvjętszi
200 29|         matkji bo jô wodtąd jakbem beł wumarłi Tej jô vzął z kominka
201 29|            żebem po kjile razi nje beł vëstrzeleł wokjem na nen
202 29|       takji vjelgji, jakbe wob noc beł wurosli do njebivałi viżavë.
203 29|       srodze. Ale łzë jem svoje ju beł vëptakoł, le smutk woblekł
204 29|      namiszloł, le vzął jem sę jak beł i szedł na ten poląci znak
205 29|            leżącë przemokł jak won beł na sanjach, zezibł i dostoł
206 29|            słabich i serot. Kjejbe beł żel za czasóv naszi svobodë,
207 29|          przëboczeł mje, że to nje beł sen żoden le provda wokrutnô.~
208 30|            żes nji mogł. Choba bes beł czarovnjikjem i kominem
209 30|          to tam vje? I krol jezora beł takjim, le va wobaji ju
210 31|            ma przemaszerovoła.~—To beł trijomf njedovjinnoscë! —
211 31|            wonji wuvożelë, żebe jô beł sposobni do vëtrzimanjô
212 31|           na zabjicé. Mjedze njimi beł i nasz pustkovskji Morcin.~
213 31|         jich ręka njepotemu. Smętk beł gorą!~Kjile lôt jô tak przekarovoł
214 31|           z procą rąk Smętkovicli.~Beł to dzeń pjękni, kjede jô
215 31|        basem: Jô pon, jô pon! — To beł naju svjat wod rena do vjeczora.
216 31|         ludze: Som Pon Jezus, choc beł Bogjem, pozvoleł sę wukrziżovac
217 31|            ten znak pokoże, chocbe beł bjedni i njeszekovni z wurodë.~
218 31| vëwobrażenjim Matkji Boskji. Ko to beł jakbe zopjis na to peszné
219 32|        njeboszczik krol jezora mje beł povjodoł. Przëboczeł jem
220 32|        jisc vprzod, a i ten molami beł sapovati, że możno beło
221 32|        vłose vëcignął, njiże żebem beł mjoł wutchnąc sę v tim mule,
222 32|          vjele gozdzi. Jak jô tero beł pevni, że to poprovdze krijovka
223 33|           mô za Mackové celę! Tobe beł szpos, żebc Trąba nji mjoł
224 33|       zemji, jak zapadłi zomk? Tec beł czas takji, że vjodł pod
225 33|           pod zemję, jak bobrë.~Jô beł ti sami wudbë. To też jem
226 33|      brzegóv Plęskjich.~— Mądri to beł i przemeslni człovjek, ten
227 33|     rozległo, dozvolilë jim nańsc. Beł z daleka czuc jazgot i vadzenjé,
228 33|     stanęłë wokoma sebje, ale kuńc beł takji, że szandarzë zavrocilë
229 33|           rebokóv svoją drogą.~—To beł Trąba! — rzekł jem do ksędza. —
230 33|             Bo jô, jak jô, mogłbem beł żëc choc całi rok vkrąg
231 33|            sposobu, bo vjelgji kam beł wod naszi stronë na hok
232 33|        rzekłé na strach, bo jednak beł wudbë, że sę wod vas wo
233 33|      spravę z lestem do Vcjherova, beł jem v ti domovi vojnje srodze
234 33|            to beło, kjejbe won mje beł drogę zastąpjił przë kaminju,
235 33|         rzekł jem.~—Vjem jô, że to beł dobri człovjek, le baro
236 33|            won tak na ten przikłod beł tam przë kaminju zaczął
237 33|        svoję krotofilę, smjerc bem beł dostoł. I to jesz povjem:
238 34|            lestach, chterne njosł, beł nokoz moji vłodze, żebem
239 34|       proseł, żebe ksądz dobrodzij beł tak dobri i dlo njich wodpravjił
240 34|             żebem sobje njigde nje beł wuvożoł, że jezoro jich
241 34|         wurodę jak stolim, a ksądz beł strzedni vjelgoscë, njick
242 34|          ruchna vlezesz, żebes nje beł buszni i nje dovoł sę v
243 34|      zgoleł. Pamjętej, żes Mackjem beł i Mackjem wostanjesz. Do
244 34|            svoje papjorë, szandara beł spokojni.~— Vë mje na ksędza
245 34| Vdzidzkjich jezorach won to gvesno beł, co tam ludzi burzeł. A
246 34|       vjidzelë na Kozłovcu, mogłbe beł cę chto vdarzec sobje, bo
247 34|             kjejbem tam njigde nje beł zazdrzoł. Dvje moce cignęłë
248 34|            ve vas zastępcę vłodze. Beł jem jesz v szarim vjidze
249 34|        zmudę. Tak jô zełgoł, że jô beł zgodzoni na vjesele do Vjela
250 34|           rożovim paluszkjem. A jô beł wudbë, że te dvjerze zatrzaslë
251 35|          nazevô Trąbjiną. Jakji jô beł głupi! Le jedno jô przëznac
252 35|       mjasto, chdzem sę zatrzimoł, beł Gduńsk. Zchodzą sę tam przez
253 35|          godkę moję: — chtuż be ją beł rozumjoł?~Z pjerszim parminjem
254 35|     rozumjelë, choc jô jich godkji beł vjadomi. Krom tego Trąba
255 36|          Ale mje sę mekceło, że to beł takji pańskji żort, za chturen
256 36|          zovje Derda. A som djobeł beł też v ti jizbje, le go mój
257 36|         pana ju szukoł za nami. Jô beł barzo czekavi i rod, jak
258 37|           wurzasł nigo morusa, bom beł poprovdze wudbë, że to djobeł
259 37|            procę. Vjelgjigo rozumu beł jego sin Mestvjin. Z njim,
260 37|          tak, że rum bliżij wokjen beł v pełnim vjidze, ale dzel
261 37|            A bodej njim jednak nje beł, bo nje znoł mje i z panem
262 38|          Nje vorto!~Wob tę rozmovę beł veszłi malorz, chturen cecho
263 38|            wod njego gorzołką, ale beł vjesołi i rozprovjoł tak:~—
264 38|        wurzasł tak srodze, kjejbem beł mjoł spokojné sumjenjé.~ 
265 38|           do połnjô, a kjoj jem ju beł woblekłi i rozmiszloł co
266 38|       robjic, zdrzącë, że Trąba ju beł dovno na vjatrach morskjich
267 38|            mojim morusem, choc jes beł wudbë, żc to djobeł z pjekła.
268 38|        dalekjim kraju. Ale nje, to beł jem jô, — jô som. Verazno
269 38|         njich letkji bat, a jô som beł jem małim pasturkjem, chturen
270 38|         vjidzoł. Bjedok gvesno tak beł wurzasłi mojim womglenjim,
271 38|           ale jednim takjim duchem beł jô som, jô bjedni Remus,
272 39|          jakbe trzasło! Tec to nje beł njicht jinszi, le ten pjekjelni
273 39|            brzidze zgjinął, to nje beł żoden malorz. Jô cë povjem:
274 40|         przez dach jak wu nas, ale beł wucęti v ti viżavje, chdze
275 40|         wodbivac nje będze. ~Płacz beł wu starich, ale to spravë
276 41|          jesz dzis, cze won to nje beł nim pjekjelnim malorzem
277 41|            dusze do retunku. Żebem beł szandarą, to bem go za to
278 41|             Jô vjedzoł ju, chto to beł. Njedarmo mje panna Slavijna
279 41|        Dovno ju nom na woczë bełbe beł muszoł przińsc vesokji vjatrok
280 41|    wodezvoł sę rągającim głosem. A beł to głos Czernjika:~— Cuż
281 41|         jem v smjegu jego szlachu. Beł won zavjani, njepevni a
282 41|          na mol, na chternim smjeg beł przëbjiti i podeptani.~—
283 41|           na mol, chdze Trąba — bo beł won to na moję wudbę — wodpoczivoł
284 41|            ju co porę krokóv smjeg beł vëgnjetłi v ten sposob,
285 41|      bełbem wupodł, kjejbem sę nje beł sparł wo scanę. ~W jizbje
286 41|            ruszeł.~Potcevi i zacni beł to człovjek, ten szołtes,
287 41|           szopką na nji, jakbem ję beł przed chvjilą som tu wostavjił.
288 41|          wostavjił. Smjeg vkoł nji beł mjętkji jak puch i żodnich
289 42|         pjił jesz tile, belebe nje beł wumarł, serdeczni chłop
290 42|            podzała.~Na drugji dzeń beł jarmark v Suleczinje. Kjej
291 42|   chternigo rodu jô, bjedni Remus, beł jem też.~Ale Trąbjinë jô
292 42|          gosc njespodzevani, a tim beł nasz koscelni Kojtała. Mało
293 42|           godką. Ale ko won rovnak beł mojim goscem, trzeba go
294 42|       bełbem sę tak smjoł. kjejbem beł vjedzoł, co mje czekô.~Gburzë
295 42|         kjejbe som Kjedrovskji nje beł mje przëszedł z pomocą.
296 42|           gorzołkjiv gardło. Takji beł jem słabi, żem sę nji mogł
297 42|             Żebe nje jô, to bes ju beł na tamtim svjece v tovarzestvje
298 42|      vëbjegł, jak szoloni, do dom. Beł to ju czas nad ranem. Na
299 42|       dochodzeła takô spjevka:~—To beł szpos! Remus roz~Do Trąbjinë
300 42|           Za szterë tidzenje jô ju beł mężem Trąbjinë. Ale jak
301 43|            ludk jesz przed chvjilą beł gospodarzeł i dopjeru beł
302 43|          beł gospodarzeł i dopjeru beł szedł na wobjod.~Za lasem
303 43|           wodecknął, bjołi dzeń ju beł vëszedł na svjat i wodkreł
304 43|        samo ze svojim sinem, a ten beł prawojcem nas, Zoborskjich.
305 43|            vodę z njego.~Jedini to beł sposob vëdostanjô sę z jomë,
306 43|       wodemkłą scanę jedini retunk beł na jezoro. Pevńo Anjoł Stroż,
307 44|             zemja mogjił i grobóv. Beł takji czas, kjej na ti gorze
308 45|            pokusicela, kjejbem nje beł sę bojoł wobrazëc Boga na
309 45|         latami na Pustkovju. Ko to beł nen mol, chturen Mjichoł
310 45|          pustkovjovi svjat. To won beł ten som, le tak małi mje
311 45|        tero zdovoł, kjej za dzecka beł mje dużim svjatem. Za chvjilę
312 45|           przez Remusa. Tak jem sę beł zaczetoł, żem nje postrzegł,
313 45|         chturen poruszeł korczem i beł przicziną smjercë Remusa,
314 45|       przëszło, że ten njeboszczik beł czims vjęcij njiż za co
315 45|            błądzeł, le jich rozumk beł za letkji, be tę vjelgą