Chapter
1 1 | ricerskjigo rodu kupalë jego tovarë: szkapłerze, różańce,
2 1 | szklą sę v ji vodach. Znałë jego i Serakojce, vjes głovnô
3 1 | kaszubskji lubjił vëspjevivac. Z jego mizernigo vozedła na jednim
4 1 | vjedzoł. Njicht nje znoł jego matkji, anji wojca, anji
5 1 | dokupjił sledza. To beło jego jedzenjé.~Pokąd Remus drzemoł
6 1 | Remus drzemoł na sanje, kara jego z ksążkoma żdała na klcpjisku,
7 1 | chterna chronjiła ksążkji jego i pod gołim njebem wod deszczu
8 1 | pjersë go vëchovavszë, godkę jego rozumjała.~Czeż to nje beło
9 1 | rozumu, kjej sę przëzdrzelë jego wochędovjiznje.~Bo chłopem
10 1 | zeloné, ale na vjechrzu krosë jego bes sę nje doznoł. Bo słuńce
11 1 | kłopotu. Chto zazdrzoł v jego czorné, małé woczë, ten
12 1 | przedô żedovji. Bo też ten jego vamps, choc długji beł do
13 1 | tiloma łatami sę trząsł, że jego pon mogł sę mjenjac z jakjim
14 1 | podzękovac Bogu i zdac sę na Jego volą. A tam przed tim novjększim
15 1 | i pchoł dalij boso. Tej jego woschlé nogji v szerokjich
16 1 | vszestko zvjastovoł Remus, kjej jego foliszovi vamps na jarmarku
17 1 | przespravë. Wobecknęła le jego nogji, mruczała z njedobrim
18 1 | Fresza zaczęła revidovac jego karę. Vjidzoł jô, jak wona
19 1 | smjoł. A gubë i brozdë na jego licach tak trojnje vëstąpjiłë,
20 1 | Ale jô njevjele rozumjoł jego skażoni godkji. Ku reszce
21 1 | Ormuzd dobivô! Woczë jego sę stałë dużé a dzevé tak,
22 1 | ludztva, co sę dzevovała jego wobleczenju i wurodze. Ale
23 1 | chłopë dużi jak masztë. Modri jego vamps vestrzod tich modrich
24 1 | wo krolevjonce i zomku i jego dzevé woczë, jak won vołoł:~—
25 1 | rzekł. Rozdzeleł jem po jego smjercë pjenjędze, ale z
26 1 | vë, panje, bo może duch jego vas tu sprovadzeł, żebesce
27 1 | dvor. Słuńce łiszczało v jego woknacli dużich. Jedno wokno
28 2 | svjece. Tec Pon Jezus też i Jego Apostołovje bjedno i boso
29 3 | legł spac pod mjedzą, kjej jego Anjoł Stroż mu pokozoł polcem
30 3 | v gorę bjołi zomk. Scanë jego sę szklelë kaminjem bjołim,
31 3 | złoti mój bot postavję na jego stopjenje, znjikną borë
32 3 | scignąc na gruńt rzekji, jimję jego Trud. A nen drugji, co na
33 3 | bjiją zeloni parminje: jimję jego Strach. Zdrzë, jak skora
34 3 | Strach. Zdrzë, jak skora jego gładkô sę mjenji ve vszetkjich
35 3 | krosach tęgovich. Czo, jak jego skrzidła szętopjerzové bjiją
36 3 | Nogorszé wono.~A jimję jego: — Njevorto!~A jô to vszetko
37 4 | szczescô, ale szczescé szukô jego. Ale to sprava zdradnô.
38 5 | bo gorz zmjenjił straszno jego vezdrzenjé. Beło mje, jakbem
39 5 | chdzem te lica vjidzoł jego, jak won mje chcoł karac.
40 6 | zemę vlazło jimu njico v jego kulavą nogę, że przë palecë
41 6 | Naju pon to Abraham, a jego żona, nasza panji to Zara.~—
42 7 | rozeznac spjonkji na wuzdze jego konja, tej jô zesunąl z
43 7 | pjekła. Straszkas domocigo z jego krijovkji vëpusceł na ludzi,
44 7 | vëvjijac nad głovą, jaż jego koń sę spjąt i nje chcoł
45 7 | vévjijac puszczovką przed jego łbem.~Won na to zaklął straszlevje
46 7 | chmura zaloł Golijata i jego konja. Srogji grzem nekoł
47 7 | chdze go klasnę: Na szołmje jego szkleł sę sztołtt worzła.
48 7 | wuderzela wo gruńt. Koń jego spłoszoni bokjem mje nekoł
49 7 | Golijata.~Tak jô vëdobeł jego długji mjecz z pochvë, sparł
50 7 | wukląkł przë Golijace i zączął jego ruchna rozpjinac.~Ale tero
51 8 | Pon Bog som i to zëcé je Jego. Dlotego Won vëdoł na gorze
52 8 | przërodzonigo szeku. Vjidzec to po jego wuczinkach. A nążbe mjoł
53 8 | Advańce, kjej słomjanni dach jego chałupë z małim woknem vëzeroł
54 8 | vszetkji stronë vjatru. A govor jego trąbë sę rozlegoł i vołoł
55 8 | razach chodzeł z njim, bo ten jego rog spjevoł mje długji pjesnje,
56 8 | rogu povtorzoł, bo wona jego godkji nje rozumjała.~Roz
57 8 | Co spjevô rog? —~Jak jego granjé, wopuscivszë rog,
58 8 | cliłopok, chtuż to je? Bo jô jego godkji njijak nje rozumjeję.~—
59 8 | postronku wu cegana.~Ale ma ti jego komediji zrobjiła kuńc,
60 8 | njego. Ko won je tu panem i jego je goscena.~Tak ma vzęła
61 8 | wosmënosce, zdrzoł jem gorą jego głovë, jak chojeczka szczitem
62 8 | srodze, bo długji cnjik jego pobjegłi beł modro. Zaczął
63 8 | potrafjilë.~Marcijanna mu v jego gronuszku mleka zagrzała,
64 8 | proseł vszetkjich, żebe sobje jego tovarë wobezdrzelë. Rzekł:~—
65 8 | stronë i trząsł głovą, tak że jego długô broda jak vjechc nadlotivała.
66 9 | sę wukrivac za lasem a v jego vognju zaszkleł krziż na
67 9 | godzenë. Vjidzoł jem lica jego, jakbe krotko przed sobą
68 9 | przëcesnęło do mje, żem jego bjijącé serce czuł przë
69 10| nje vje i Bogu bluznji i jego Matce, njevjedzącë;za co
70 11| valeł, jażemgo vbjił tak, że jego głova skreła sę v drżenjovatim
71 11| i veńdz! Ale njeszczescé jego, kjej nje svoję klamkę wuchvaci.
72 12| sto zvoneczkami. Smjałë sę jego woczë i gęba. Zatrzęsło
73 13| svjat Archanjoła cnego... ~Jego chata, jak grzib stari,
74 13| njimi, jakbe belë kavałkjem jego reminja. Tak muszi bëc i
75 13| bleżij. Beło tam cepło v jego chace i wubetno i jô rod
76 13| rod tam zachodzeł. Bo z jego spjevu ceszilë sę Svjęti
77 13| sę Svjęti na scanach, a jego godka beła cnotlivô i krotofilnô.
78 13| povjedzec, cze nen cepłi vjid v jego chace bjił z kominka, cze
79 13| gordzelą. Kożdô leczba na jego skarnji stojała jak dzivné
80 14| rzekł jem. — I na vjększé jego wutropjenjć przeżegnoł jem
81 14| ku reszce jednak krol i jego ludze dostelë gorę, a jô
82 14| won mje trafjił też i kula jego vbjiła mje sę przez żebra
83 14| złoti mój bot postavję na jego stopjenje, znjikną te borë
84 14| njewuczałimu parobkovji, żebem vzął jego robotę na sę i szedł dalij
85 14| robotę na sę i szedł dalij jego drogą Vjem jô, że won wumrzec
86 14| pesznim chłopokjem. Wojc jego njeboszczik, stari Zobłockji
87 14| będze i przëmknji woko na jego vezdrzenjé. Bo kjej tego
88 14| Jozvem i krev pokozała sę na jego vargach. Nje rzekł njic,
89 14| pojednanjé z Bogjem, woczë jego szukałë ze vszetkjich mje.
90 14| rznął jem na zemję, a z jego rzezbą pokretich członkóv
91 14| brzadovigo kvjatu a całé chmurë jego parzełë ku zemji jak smjegjem.
92 14| gospodarzëc po woborze. Długji jego bjegas słabo sę zibotoł
93 14| gorze na mje vzerol, bo jego bjegas stanął. Chcoł jem
94 15| sę i zanoceł:~Statecznosc Jego szczit i puklerz mocni, ~
95 15| łagodnje. Tu më vszescë jego godkę rozumjejemë, a jakuż
96 15| zdovało mje sę, że las i jego mjeszkańce z nami płaczą
97 15| strzimosz żoravja, kjej vëbjije jego godzena? Jak przëmuszisz
98 16| żeli be ludze sę gorzilë na jego godkę? Jô zaru vjidzoł,
99 16| Të kupjisz wod żeda Gabë jego tovarë, chterne won tu v
100 16| mjec svoje dodom, chdze jego firma mjeszkô...~Stało sę,
101 17| ludze go le Trąbą vołelë a jego bjałkę zvelë Trąbjiną. Wobroceł
102 17| mogło bëc. Tec znoł jem jego starka i wojca i samigo
103 17| do Trąbë.~—Dopitejże sę jego, czimu nje jidą do pana
104 17| torfu głęboko v zemji. Ząb jego trzonovi beł bodej takji
105 17| bo choc to nasz pon a ma jego ludze, to njech vëszkaluje
106 18| chternich szklełë woczë jego jak gvjozdë. To nje beł
107 18| razi gvoli tego, żem czuł v jego roboce dzivné granjé i vjelgą
108 18| bjiją zeloni parminje: jimję jego Strach! — Zdrzë, jak skora
109 18| Strach! — Zdrzë, jak skora jego gładkô sę mjenji ve vszestkjich
110 19| jesma z Trąbą zaszła, tej jego prosilë, be wostoł, bo po
111 19| jakjich mało, to Remus, jego kamrot. Won mô takji woczë,
112 19| brodą. Vjidzoł jem tę pjękną jego gtovę im sę dzevovoł, że
113 19| zaczął jem sę przësłuchivac jego noce. Takji bjedni i żorotni,
114 19| jô mesloł, to povjodała jego nota v takji sposob, jakbe
115 19| vojsko v skrach, ~vojevodą jego Strach, ~przed nim Zdrada,
116 19| żcm iiiuszol wodspjevac na jego spjevę pjekjelną:~Czorni
117 19| buchła do głovë, a lica jego czorno zalecałë. Ale jô
118 19| won to jistnje cze też v jego postaceji jakji czort z
119 20| jezoro, a jak ju szerokji rąb jego vëchiloł sę na podnjebju,
120 20| trąbę i jął dąc. A głos jego trąbë wod razu povtorzelë
121 20| jęzek skażoni, tak że ludze jego godkji nje rozumjeją. Przezvjisko
122 20| nje rozumjeją. Przezvjisko jego Remus, a tam na czołnje
123 20| Remus, a tam na czołnje leżą jego to varë, chterne won ludzom
124 20| vszetkji sztrofë, jakji jego sądë na mje nałożelë.~Zemja
125 20| chiżoscą. Ludze z Lipë wo jego smjercë dzivną godkę wopovjodalë.
126 20| tej vzął je ze sobą i beło jego bjałką... Wod nigo stolima
127 21| nobogatszich mjeszczanóv. Z jego botami mogłbes przëwoblëc
128 21| Franck ale sę gorzeł, że jego kolega godoł po łacenje
129 21| won som, cze Złi Duch na jego służbje jinszimi jidą drogami.~
130 22| i po vesokjich brzegach jego minęłasma Boruceno i zaszłasma
131 22| spjev szedł na ceché vodë jego i rozlegoł sę jaż po te
132 22| lepszigo robjic, jak jisc za jego radą. Wob drogę won mje
133 22| do prize vsadzëc. Po ti jego viżavje gnotóv i ti karze
134 22| że ludzkji woko zazerô do jego państva. Tede żoden tvój
135 22| chojn i dan. Przechodzełë jego parminje przeką drzév na
136 22| zdovało mje sę, że vjidzę jego vjechovati vłose i chustkę,
137 23| sparło na zemji, a vjid jego krevavi wognje zapoloł v
138 23| szedł. A jô wostoł som i za jego dobrą radą zanjosł jem prosbę
139 23| prosbę do Roga, zlecivszë sę Jego wopjece. I anji chvjilęm
140 23| mjec na cebje. Ale prożnô jego robota. Të pudzesz ze mną,
141 23| nje dowuczeł, kjej wojc jego poszedł na drugji svjat.
142 24| bocznoscë. Nogorszé wono a jimję jego: Njevorto. Vezdrzoł jem
143 24| Chcoł jem szczudło i duszę jego povjesëc v kaplice na krziżu
144 24| jô go wurechleł. — Trup jego poplinął na vjelgji vodë.
145 24| jegomosc doł v Mjechucenje za jego pjękné granjé.~Tak jô szedł
146 24| Ro mom go za Smętka abo jego sługę.~— Ha, ha — smjoł
147 25| plece założoné a po wobu jego kuńcach vjisałë spori snopë
148 25| młodszi.~Jô vzął szczudło z jego czężorem na sebje i zaprovadzeł
149 25| a Bogjem: Kjejbe jô nje jego, won be mje beł przestrzeloł.
150 25| Tero jô sę dobroł, że go jego bjałka sprała.~— Ale za
151 25| przëvjitała?~Na to mje sę jego znovu żol zrobjiło. A że
152 25| pon szkolni za robotę na jego polu doł dziso bochenk chleba
153 25| łakomo tak, żem vjidzoł, że jego bjałka mu stravë nje wugotovata.
154 26| zaszkleł sztołt worzła na jego szołmje i przez wokamergnjenjé
155 26| nacerac pjęscami, tej jô za jego bluznjerstvo z przed chvjile
156 27| tej domë boczenjé, żebe jego przepchnąc przez jednę z
157 27| pjerszi leżnoscë przërodzenjé jego zbojnjickji vëszło na vjechrz.
158 27| długo vjekovac. Wob czas jego żëcô jednak Remus co le
159 27| żolącé sę i krom tego v jego duszë zorzevjé buntu procem
160 27| svoją, zervoł won ze scanë jego szablę rodovą, chterna tam
161 27| prziczeną sę stoł wupodku jego mjedze bęborkji bednarza
162 27| vpravjivszë mu szczękę, lica jego znovu przëprovadzeł do przërodzonigo
163 27| sobje a kjej go zgubjił, to jego vjina.~Wobronë moji przez
164 28| wobivatelem sodze z vszetkjimi jego pravami. Ale njim jô to
165 28| żoce, ~Puscilë na volą: — jego pchocze kolą! ~Jak sę skuńczeło
166 28| przez te murë dac vjédze, że jego granjé czuję i że sę njimu
167 28| Njiczim le rąganjim beła jego godka, żebesma zaszła do
168 29| tero na tim łożku leżała le jego cenjô, bez mjazdrë i krevji.
169 29| mjazdrë i krevji. Zgasło jego worzłové vezdrzenjé, a z
170 29| njego przëstąpjił i scesnął jego woschłą rękę, a pitanjé
171 29| ducha, le czężkji dech v jego pjersach groł. A jak przëszedł
172 29| zamknjętimi woczoma. Ale jego mocnô dusza przemogła słabosc
173 29| głovą, tak v njim njizko. Na jego spodku stoji voda, ale vnetk
174 29| spomnjenjé sę czężko położeło na jego pjersach, tak że noprzod
175 29| wognja. Dim strzikająci z jego vesokji postaceji zaczął
176 29| zaboczę wostatnich chvjil jego.~Ta njeszczestlevô sprava
177 30| spodzevoł prędzij, njiże jego v tim molu. Ale won nje
178 30| szandarze zrzuceł ze łba jego szkopk szkląci? Nje, takjigo
179 30| nji ma dokazu, że wone są jego vłosnoscą. Wobsztrofovelë
180 30| wurzasł...~Te dva tidzenje jego sztrofë wożevjilë mję kąsk
181 30| go i nje minęło. To beła jego vłosnô przëpovjesc. Nad
182 31| Pomakloł jem ręką na pjersë jego znak z Matką Boską i pomeslol
183 31| v wokolicach jezora i na jego wostrovach jesz noprędzij
184 31| Staré lipë zazeralë gorą jego dachu, jak wopjekunë rodu,
185 31| Klemo! Le povjedzce nom jego mjono i przezvisko i wopovjedzce,
186 31| Zoborskji nje povjedzoł nom anji jego mjona, anji przezvjiska,
187 31| jezerze. Ale won ju nje żije a jego krijovkji jô nje vjem.~Na
188 31| gromadze sedzala. Ale v jego woczach jô czetoł takji
189 31| krijovkę. Wob całi czas jego uwopovjodanjô dzevczę z
190 31| wokno zdrzało na jezoro i jego wodnogji. Mje te pitającé
191 31| Tak jem wukląkł skarnją ku jego stronje i zmovjił pocerz
192 31| stronje i zmovjił pocerz za jego duszę. 1 tero spjik mje
193 32| przëczupłé do jezora i jego wotnóg wujodanjim psóv,
194 32| tim molu, na chternim tero jego corka postavjiła ten vjidzani
195 32| głovë:~— Chto vje, cze sin jego bełbe z taką poczestnoscą
196 32| jezorem. Vjid i szklenjé jego vód znekałë z dusze chmurę
197 32| povjodoł. Przëboczeł jem so jego słova: — wod stronë Plęs
198 32| żebesma mogła krolovji połovę jego kraju a przenomnji nasze
199 32| wodkupjic i tede vënekac jego szklącich, jak przmjele,
200 32| vëtrupjałé tak, że przez jego wuzimk v gorę szła długô
201 33| skurała, njiż całi Napolijon i jego vojsko. Ale żol po szkodze
202 33| jednigo człovjeka. Mjono jego i przezvjisko stoji na lesce
203 33| sedzała na vjechrzu Glonka pod jego vesokjimi drzevami vëcignjęti
204 33| granju, ale jem też pevni jego wurodë.~— Mje sę też tak
205 34| zopjeckjem. Ale kożdimu z naju jego drogji są pjisané, a moja
206 34| proboszcza ve Vjelu, a żeli jego volô, to ze vschodem słuńca
207 34| koscele dzis worganjistą a jego trąba worganami. Stojoł
208 34| worganjista z Vjela, kjej mu jego proboszcz podarovoł svój
209 34| skażonim rozumje. Ale tu moce jego vjeprzin na hańdel z jigłami
210 34| tovarem.~— A chdze są te jego tovarë?~— Vëprzedoł resztę
211 34| bezpjeczno zajachoł, chdze jego volô. To też vszetko z pola
212 34| kanął Trąba na Zoborach. Na jego brodatich skarnjach szkleła
213 34| naprovadzëc na njego, cobe jego aresztovelë zamjast naszigo
214 34| huńcfotë! Mje oficera vojsk Jego Krolevskji Moscë takji cham
215 34| termin do Tuchole jadze. Jego furmonka jesz stoji na przededvjerzu.
216 35| szterech tidzenjach beła wona jego bjałka. Na wodlev wona Jaszka
217 35| vłodzę na morzu a ne wosce v jego ręku vłodzą nad rebim svjatem.
218 36| tego człovjeka na kozeł a jego pakji vezmë na voz. A va —
219 36| może samim Luceprem abo z jego przijacelstva. Bo jakuż
220 36| człovjeka nje wusmjercoł, choc jego sąsedzë movją, że mô dzivno
221 36| moglë sę nawuczëc worac v jego vołë, tej są i takji, co
222 36| jak sę doznoł, że Trąba sę jego boji, vëszczerzoł le jesz
223 36| bjednimu Trąbje norzędzé jego uwod gębë i doł mu pjęscą
224 36| won sobje tu zvlekoł, Bog jego vje, po co?~Tero Traba sę
225 36| czorni, ledvje mje druch z jego pazur vëbavjił, a tej vë
226 36| to jednak kąsk provdë v jego łżë sedzi.~— Jakuż to? —
227 37| żebe vas nje wobrazëc. V jego latach jô też jesz nji mjoł
228 37| v svój lud i wodvjedzosz jego wostatné granjice i chccsz
229 37| va tam jesz żijeta przez jego mjecz i procę. Vjelgjigo
230 37| procę. Vjelgjigo rozumu beł jego sin Mestvjin. Z njim, co
231 37| Boskô i spanjałosc dzeła Jego rąk. Stojelësma długą chvjilę
232 38| vjidzec, bo vjelgji łoża jego płotna stojałë do mje bokjem.
233 38| Nje vorto", v woczach jego jakbe zeloni vjid sę na
234 38| polskjigo Stefana Batorego. V jego służbje pod rozkazem hetmana
235 38| głębokjim skorzannim krzasle. Le jego bjołé v woczach chvjilami
236 38| woczach chvjilami załisło a v jego zrenjicach żolelë sę zeloni
237 38| chdze sedzoł malorz, vjid jego woczu jak lisk sprochnjaligo
238 38| V dolinach ludzkjich psë jego łają, womonë manją, wostë
239 38| woczu, a v ceszë rozległ sę jego głos pitająci:~— Slavjino,
240 38| wobracac ku vjelgjimu woknu. Na jego podstavje kożdô linjejô
241 38| szczit. ~A przësągelë v jego znam ~Mdą z Helë jaż po
242 38| v gorę bjołi zomk. Scanë jego sę szklelë kaminjem bjołim
243 38| naszich dzejach. Jak stari i jego pjeknô corka pudą na drugji
244 38| Młotkóv Sorbskjich. V woknach jego żolelë sę vjidë. Tam wostatnich
245 38| noc. Jaż jô mu przervoł jego jiscenjé, movjącë:~—Trąbo!
246 39| pjekło a jeden z czortóv jego naprovadzeł naju tu na tę
247 39| njim nji mjec spravë.~—Jô jego rągająci rzechot czuł —
248 39| wogon rebji, długji, a pod jego skrzidłami i wogonem nekało
249 40| koscoł slovjińskji. Le ta jego vjelgô wudba nji mogła tu
250 40| vojnje na Moskolóv, a że to jego ringraf, wo tim svjodczi
251 40| tich, co ję zbudovelë na Jego chvałę.~Zdrzoł jem, jak
252 41| Trąbę szukoł jem v smjegu jego szlachu. Beł won zavjani,
253 41| potim i zmovjił pocerz za jego duszę. Tej vzął jô przemiszlac,
254 41| tovarzesza mjeszkjem wod jego skrzepjic i vzął sę i szedł
255 41| zdzevjił, kjej jem wuzdrzoł v jego woknach vjid mocni. Jesz
256 41| ten szołtes, tak że na jego słova bełbem wuvjerzeł,
257 41| zmarłigo som na nji do Lipna do jego njevjastë. Tam cë, druchu,
258 42| XLII~Jak Remusa procem jego voli wożenjilë. ~Mje bełbem
259 42| zeszłë wob czas vanożenjô jego z Remusem. To tej gadej
260 42| spravë svjata.~Czimuż jô ti jego wostrzegji nje słuchoł?...~
261 42| zomk ludu kaszubskjigo z jego chvałą rechlij nje vińdże
262 42| przez kaszubskji kraj do jego wostatnich granjic. Co v
263 42| Kojtała. Mało chto znoł jego provdzevi przezvjisko, bo
264 42| rzemiszkjem. Ztąd mu też jego mjono sę vzęło. Tak jô do
265 42| povjinnoscą wożenjic sę z jego vdovą. Kobjecesko mjałobe
266 42| wulicę, że wokno i łoża jego z trzoskjem za njim vëlecałë,
267 42| vjes stoji, gvesno jesz jego mjeszkańce takjigo brzedkjigo
268 42| vëbavjenju zaklętigo zomku. A jego drogji nje są vaszimi drogami!~
269 43| jak pjorun spoleł gnjozdo jego szczescô. ~Tero povjedzoł
270 43| mosz możnoscë vëpełnjic jego zlecenjô.~Wostavjivszë karę
271 43| chodzoł i jô go poznoł v jego krolestvje.~Na muravje pod
272 43| pod zemją i wona wostała jego żoną... Po czasu nadeszlë
273 43| porvała sę i wuchvaceła jego burtę mocnimi rękoma. Jô
274 43| nasz rodovi zavjeszę na jego pjersach.~I tak ma dvoje
275 44| wokrąconi. Wustavjilë sę vkrąg jego i zaspjevelë pjesnją. Jak
276 44| kłobuku. Zabjelełë sę ku mje jego zębë a rągająci smjech rozległ
277 44| zaczęlë tańcovac podług notë jego muzikańtóv, won sę wobroceł
278 45| sedząci v sadze, trąbjenjé jego rogu na zbłądzonigo i most,
|