Chapter
1 1 | krom tego zabjerała sę, żebe tutkę przevrocëc na rębë.
2 1 | drugji dzel dejce tak, żebe jeden abo drugji Kaszuba
3 2 | wuprosi mje łaskę wu Boga, żebe to, co cë chcę wostavjic
4 2 | zaczęła vadzëc:~— Pożdejtale, żebe Pon Bog vom za tego serotę
5 2 | jistni chvjilë przëboczeł, żebe mje i tak nje rozumjelë,
6 2 | po chace, alem sę bojoł,żebe mje nje nabjiłë. Ko vjele
7 3 | bodej do wucha namavjało, żebe legł spac pod mjedzą, kjej
8 3 | sobje nje wuvożoł za grzech, żebe podpędzëc pod las krotko.
9 3 | podpędzëc pod las krotko. Może, żebe co przez drzeva vjidzec
10 3 | dłoto z szaruznji pod vamps, żebe sę tego doznac. Ale njico
11 4 | svojim norciku sę bojoł, żebe wona mje jesc nje dała.
12 4 | kavalerovji! — rzekł Morcin.~— Żebe ji prędzij wurosł! — przëvtorzeł
13 4 | zomkovjiszcze. Kjej chcesz, żebe ce wod wurzasu vłose povstalë
14 4 | bodła. A tej też wuvożej, żebe debetk sę nje rozbjegł anji
15 4 | zdovało sę mje tile rumu, żebe voz zaprzęgłi v konje przeką
16 4 | tidzenja njick nje pjił,~Żebe nje Gnjota, krolevskji kołpje
17 5 | i Gnjoce vbjił v głovę, żebe sę nje vożeł jisc za mną
18 5 | vożeł jisc za mną slode, le żebe wostoł i dovoł boczenjé.
19 5 | jô vzął rękoma grzebac, żebe vëkopac kulkę. Ale polce
20 5 | przësepoł pjoskjem tak, żebe njicht tego molu nje nanalozł,
21 5 | dudnjało. Nje bełbem mesloł, żebe gbur, chłop jak wopoka,
22 6 | jak dozdrzenjałô slivka.~Żebe tam nje belë leżałë kaminje,
23 6 | a młodi v gorę!~— Czas, żebe z tich dzeci ju katolikóv
24 6 | zmuszi do robotë. Gruńt, żebe mjoł sełę v gnotach. Noprzod
25 6 | Tak jô namovjił Martę, żebe ze mną szła brodem przë
26 6 | v nen czas beł za mali, żebe ję przenjesc przez głęboką
27 6 | vësmjevoł i podkorbjoł:~— Żebe Putifarzenô dlo krola beła
28 6 | jô mrugnął na Mjichała, żebe nje vëdoł. Ale wona to zmjerkovała...~
29 6 | beło mu znadz namjenjoné, żebe długo vjekovoł. Jak wona
30 7 | przëszedł njeprzijocel, żebe, go vëpuscec! — tak jem
31 7 | vjelgjim i zaczął kląc.~— A żebe cę szvernol! Të srelo, të
32 7 | Të srelo, të smarkolu! Żebe mje nje beło zgnjiło fategovac
33 7 | nogę vëcignął ze stępjidła, żebe zlezc, ale njico muszało
34 7 | smjechem Marië i rzekł:~—Żebe ze mje nje bëlë knopa zrobjilë,
35 8 | Anjoł Stroż rękoma strzimje, żebe nje naszedł, bo tam je wotvartô
36 8 | vszetkjimi godkami svjata. Żebe nje won, mokrô voda bełabe
37 8 | tede chvjądac i klepac, żebe mu sę krev rozruchała. Tej
38 8 | wobjedze proseł vszetkjich, żebe sobje jego tovarë wobezdrzelë.
39 8 | wo chterni won movjił, żebe sę kam rozpłakoł czetającë.
40 8 | łaskji, tej gvesno nje na to, żebe to żid v mjechu noseł i
41 9 | Popjelcem, a bojała sę, żebe ji sami nje naszedł.~V pjerszą
42 9 | jesz mjała dużą robotę, żebe zimkové vodë spłavjic jak
43 9 | małosc i żorotnosc.~Hej! Żebe to beło dzis! Bom mocni
44 9 | Tak jô ji doł znak ręką, żebe żdała i pobjegł jem pod
45 9 | jidze. Nastavjiłjem wuszë, żebe czuc nocechszé stąpanjé
46 9 | pjerzenę vetchnoł v gębę, żebe nje krzikac głosno, cobe
47 10| przińsc co njespodzevanigo. A żebe te murë tak sę zapadłë!
48 10| chocbe słomë kunjoszka, żebe sę wuchvacëc i vëdobëc wod
49 11| jô sę na bok przevroceł, żebe spac. Ale tej to vlazło
50 11| porządku svjata i dbaję, żebe szłë na wotmjanë: dzeń i
51 11| zavjesoł latarnją na balce, żebe vjidzec, przeżegnoł sę,
52 12| Strach, to pevnje nje chce, żebe tam czekavosc ludzkô zazerała.
53 12| sigô do pasa. A jô patrzeł, żebe rozeznac żołtą krosę mojich
54 12| sebje v vodze Mjichała, żebe mje ratovac. Podoł won mje
55 12| woczoma, bom beł za słabi, żebe co rzec.~Na to wona sę wobroceła,
56 13| posepała dachë grebim kożuchem, żebe ceplij beło. Kanął Advańt
57 13| duńdze! — rzekła Marta.~— Żebe tvoje słovo, Marto, beło
58 13| pustkovjé, bo chłopë wostelë, żebe bronjic.~Chtobe szedł pod
59 13| wuzbrojił chłopóv svojich, żebe bronjilë pustkovjô. Ale
60 13| płoszczem głovę szkapje, żebe ti, co go gonjilë, nje czulë
61 13| rzekł Mjichoł — choba, żebe ju vszetkjich potracilë
62 13| knopem sę vëbjerelë do lasa, żebe zabjic żmiję i ji żągło
63 13| bat, a Morcin vbjic v kum, żebe bedło dobrze żarło.~Ale
64 13| Muszoł jem davac boczenjé, żebe wochronjic woczë wod gałązk,
65 13| muszołjem so povjedzec, żebe mje dziso ju żodna vjetva
66 13| Golijatem.~Nji mjoł jem czasu, żebe mesle v gromadę zebrac,
67 14| Ale rodbem jesz tile żił, żebe tobje v rękę dac nitkę,
68 14| trzeba proce vjele pokolenji, żebe go vëdvjignąc na vjerzch.
69 14| bjedni pasturk i parobk, żebe vaszę robotę, panje, vząc
70 14| krolevjonka. Nji mom selë, żebe z tobą gadac vjęcij, ale
71 14| kuznją, będzesz tile cvjardi, żebe jisc v zëcu svoją drogą
72 14| movjic będę. Wotvorzë wokna, żebe vjater njosł vonją kvjatóv
73 14| sobje njigde njeiuuvożoł, żebe kraj Kaszubóv beł jaż takji
74 14| jedni nje beło i to ti, żebe jim zbivało na dzirżkoscë.
75 14| njim. Chori doł znak ręką, żebe vszescë vëszlë, ale na mje
76 15| zrobjiłasma vczora przez las rumu, żebe voz mogł przejachac. Przë
77 15| zomkovjiska i Martę namovjił roz, żebe szła tęde ze mną na nowukę.
78 15| pogrzebem nje będze bez tego żebe nama sę co nje pokozało.~
79 15| sę muszoł cofnąc v teł, żebe drudzë nje zmjerkovelë.
80 15| Alem sę nje spodzevoł, żebe jesz jakji Kaszuba natrafjił
81 15| chcąco kąsk slode wostała, żebe na mje żdac. Ta sę pitała:~—
82 15| że nje będze bez tego, żebe nama sę co nje pokozało?~. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .~
83 15| nji mjoł jem uwodvogji, żebe po ti rozmovje Mjichałovji
84 15| Poj do dom!~— Vejle! Żebe nje stari tatk, chturen
85 16| poprosisz pana szkolnigo, żebe cë jesz do tego zapjisoł
86 18| beł za małi i za słabi, żebe przenjesc krolevjonkę przez
87 18| zibelë. Czut të ju v żëcu, żebe sę żoga sama ruchała?~—
88 18| Dom jô cë tu straszëc!~Ale żebe sę też na pevno doznac,
89 18| jesz jednę taką strzimoł. Zebe le tero jakji dobri podfrisztek
90 18| svoje ruchna na słuńcu, żebe vëschłë. Ko nji możesz jisc
91 19| skrzepjice jesz nje grałë. Boczë, żebe cë sę nje rozlecałë:~Czornô
92 19| nom trzeba przevandrovac, żebe zańsc do ludzkjicli chat.
93 19| chat. Ale jô jem vjarë, żebe le żevo ztąd v jimję Boskji.~
94 20| strząsô, rzekł:~— Remus, żebe to ludze v casnich jizbach
95 20| gorzu paraluż trzasnąt. Żebe nje ten Czernjik, tobe ludze
96 20| I z tim mje je dobrze. Żebe nje ten svjęti stan małżeńskji,
97 20| vjedzoł so njebo szatnąc.~— Żebe le sę dostac do njeba!~—
98 20| psóv. Ma szła brzegjem, żebe nalezc jakji czołen i puscëc
99 20| na dregjim sę zchovoł. Bo żebe to nje beło tak cemno, tobes
100 20| beło tero naborżij wo to, żebe położëc tovarë na jakjim
101 20| przeżegnoł sę i godoł:~— Żebe le ta doka sę chcałi rozińc!
102 20| tile dechu — rzekł Trąba — żebe grac dalij. Vezma, Remus,
103 20| kuńca i mu kuńc cesnął, żebe sę wuchveceł. ~— Trzimej
104 20| przëdarzi cë sę worądz, żebe kopjica sana za tvoją notą
105 21| Muszołbem bëc malorzem, żebe vëmalovac to modré njebo
106 21| rzeczë krolovji jezora, żebe lepji zchovoł svój worzłovi
107 21| chcoł. Ale jô nje vjerzę, żebe won słova dotrzimoł, bo
108 21| wumje po łacenje gadac.~— Żebe tu beł nasz worganjista,
109 21| Rzeczë krolovji jezora, żebe lepji zchovoł svój worzłovi
110 22| mję sę pravje jesc, ale żebe ji wuczinjic do voli, jô
111 22| pogańskji woczë vëtrzeszczelë, żebe cę wupatrzëc. Ale prożno.
112 22| Tero jô czuł v sobje moc, żebe jim wobuma pod ną karczmą
113 22| Matka Boskô nje chcała, żebe na ti svjęti pjelgrzimce
114 23| dosc cemno pod drzevami, żebe cę z daleka nje vjidzelë.
115 23| sedzë jak mesz i prosz Boga, żebe timu ze szklącą mucą womonę
116 23| Zkąd jô mom vząc selę, żebe ten czężkji wobroz dvjigac?
117 23| sę derdô drogą do naju? Żebe go szvernot! Kjej won zaru
118 23| Ko bełobe procem szeku, żebe njemové zvjerzę vjęcij mjało
119 23| nji ma takjigo przepjisu, żebe kożdi toblecę na płecach
120 23| ten vjilk — rzekł vaspon — żebe nje ten svjęti wodpust i
121 23| chodzec, wonji sę poterbują. Żebe wonji vjedzelë, jakô sę
122 23| jednak beł — rzekł Trąba. Żebe go szvernot i Leona. Takô
123 23| suché bjałkji vkrąg nji, żebe ji dodac cepłoscë. Ve Vejherovje
124 24| bjałkji i staré babulińkji. Żebe tak za njimi stojelë ti,
125 24| muszoł vrocec do mjasta, żebe z Trąbą spravę wobgadac.
126 24| jisc nje chcę. Jô sę boję, żebe mje wob drogę Złé nje wosamętało
127 24| mito, a zkąd chłopa veznje, żebe mu njosł wobroz nazod, tego
128 25| botë i vzął noż v rękę, żebe choc na dach przënjesc jaką
129 25| rzec? Żiczbą moją beło, żebe mu Pon Bog wukozoł drogę
130 25| Strzepczu, a ma tu sami v lese. Żebe też ti stolimovje, co tu
131 25| mje szło przez głovę:~— Żebe to tak zbudzëc tich spjącich
132 25| tak pastvjiła?~— Za njic. Żebe rzec słovami koscerskjigo
133 26| ti korunje, bo sę boją, żebe sę po nję nje zgłoseł jakji
134 26| zgłoseł jakji vłoscicel. A żebe jakąs krolovą do ti korunë
135 26| Tej wonji sę zabjerelë, żebe jisc.~Ale jô takjim jinsztom
136 27| przëskrzenją, Remus, ale żebe to sę tak chutko stało,
137 27| Spravą naszą —advokatóv je, żebe tich, co sę na nas zdelë,
138 27| wudô wosamętac sędzigo, żebe klijanta vëpusceł ną vjelgą
139 27| bromą, tej domë boczenjé, żebe jego przepchnąc przez jednę
140 27| pruskô. Bo to cë rzekę: Żebe cę mjelë vëpuscëc przez
141 27| przimusem robjąci svoję robotę, żebe mjec co jesc, jednak przemiszloł
142 27| ale nje na wodpust, ale żebe wob drogę wobmovjic vistępni
143 27| sama, dzis żije v strachu, żebe dzecko nje wurodzëc z krzevą
144 27| mje za szeję i płakała, żebe kam sę zlitovoł.~Mój dobri
145 27| vadzeł na wotmjanë:~— A żebe so karkji zkjidlë, chdze
146 28| tvoją szczecą zapłacëc, żebe z nji szczotkji porobjic
147 28| pjęknigo stvorzeł, i rzekł:~— Żebe cę tero głovę scęlë, tobe
148 28| rzekł do mje golorz. — Ale żebe dobëc pravo na volni vjikt
149 28| zrobjiło. Alem sę strzimol, żebe mojim męczicelom nje dac
150 28| dzerztle abo skrzenovka, żebe mu te zomkji i krolevjonkji
151 29| może nom le vjidu zbivô, żebe to machtanjé Smętka rozplątac!~
152 29| jich nje woboczisz. Volę, żebe sę z tobą poznelë na svobodze.~
153 29| co takjigo stac sę mjało, żebe chodzeło wo żëcé i smjerc,
154 29| chterni mjelë nakozané, żebe mje żevigo abo trupem wuchvacëc.
155 29| bjednich starszich z Vdzidz, żebe kulac rebë, jak to zveczoj
156 29| tile ricerskjigo ducha, żebe wutcilë serdeczné bolenjé
157 30| nogorszich lińcusznjikóv, żebe jich na Prancuzóv ponekac.
158 31| gnotóv, to wonji wuvożelë, żebe jô beł sposobni do vëtrzimanjô
159 31| Njedługjigo czasu not beło, żebe dokazac, że ti co tak povjadelë,
160 31| spravë svjata nje woblecałë i żebe nje Trąba, nje bełbem wo
161 31| Boską i pomeslol sobje:~— Żebe tak ksędza zchovac v krijovce
162 31| svojimi na smętorzu ve Vjelu. Żebe ten jesz żeł, to dołbem
163 31| podkarbjac:~— Ale jak chcesz, żebe tcn tvój namjenjoni przëszedl
164 31| radzeł, rzekła panna:~— Żebe tak mój njeboszczik wojc
165 31| jegomosc, tak zchovoł, żebe żoden sługa pruskji vas
166 32| Bożomęka muszi bëc takô vesokô, żebe ję ze vszetkjich vsi vjidzoł
167 32| vëstraszeła. A voloł jem, żebe mje som Straszk za vłose
168 32| Jednak to tu bëc muszi! Ale żebe przeszukac tę gromadę kaminji,
169 32| sę zdovało pomeszlenjé, żebe jeden człovjek go mogł z
170 32| mje jednak dzivno beło, żebe takji przemeslni człovjek,
171 32| Njemcóv. Jô go wuproszę, żebe njikomu wo ti jomje nje
172 32| butlę szuremeju storigo, żebe szkoda beło, kjejbes go
173 33| wovjinął v klonovi lest, żebe mje sę trzimoł. Tim bem
174 33| Trąbë, bo nacuż won chłop, żebe sę mjoł strachac bjałkji.
175 33| cebje! — rzekł ksądz. — Ale żebe cebje bjałka svojimi wubjijczimi
176 33| zopłata, bo tile nji mô, żebe mu taką wusługę zapłacëc.
177 33| podnoszô v gorę veżij a veżij, żebe słova te sę rozeszłë wod
178 33| njigde nje wopusceła worędzë, żebe wodvjedzëc naszi podzemni
179 33| rządë panują katolickji, żebe przeczekac, jaż ten szor
180 33| szor tu minje. Chcołbem, żebe Trąba ju sę zjavjił.~Beło
181 33| jomje doł jem boczenjé, żebe v kuchnji nje beło dimnigo
182 33| deli, a wokjennice do tego, żebe go czasem vjid nje zdradzeł.
183 33| Zapoleł go chtos ze Zobór, żebe dac vjédzą, że złe i że
184 33| przë lukach naszi jizbë, żebe mjec vezdrzenjé na jezoro.
185 33| mjeszkanju. Vęgli je dosc tile, żebe jegomoscë harbatę wugotovac.
186 33| rzekł ksądz. — Dołbe Bog, żebe tak beło. To pożdejma jesz
187 33| pożdejma jesz na njego. Żebe le nje zabłądzeł v ti cemni
188 33| nje chce mje do głovë, żebe z njimjała bëc pozdnji takô
189 33| pruskji nji mô kanonóv, żebe mjoł volą njimi strzelac
190 33| drogę wumovjił z rebokami, żebe tamv knjeji zabrelë dvje
191 33| z vjechrzu mokri. Brr! Żebe tak vjedzec, chdze njeboszczik
192 33| dostoł. I to jesz povjem: Żebe tu nje beło Jegomoscë i
193 34| bełdziso wu mje reno i proseł, żebe ksądz dobrodzij beł tak
194 34| chiże v drogę Jegomosc, żebe ne kęsi psë nalezlë gnjozdo
195 34| mjedze Borskjem i Gorkami, żebe vse wominąc. Ale njedalek
196 34| jak besce nji mjelë detka, żebe sę dac wogolic.~Trąba tero
197 34| detkóv won mô dosc tile, żebe całimu rejimańtovji szandaróv
198 34| je jich zveczajni sposob, żebe kraj nasz vëzdrzoł jak njemjeckji.~
199 34| żdelësma vszescë na Trąbę, żebe vjedzec, cze też ksądz szczestlevje
200 34| podchodzeła do kominka, żebe novą drzozgę zatchnąc, mesloł
201 34| nje przińdze! Volałabem, żebe go zatrzimała vjesołô kompanjijô
202 34| kompanjijô przë kjeliszku, njiż żebe sę jakji njeszczescé stac
203 34| wuvożoł, Remus, cobe to beło, żebe tich kęsich psóv naprovadzëc
204 34| jem tede do szankovnji, żebe na poceszenjé jednigo vëpjic,
205 34| zaczął jem sę jiscec:~— A żebe mje jęzek wuschł! Cuż jô
206 34| nekoł dotąd. Bom sę bojoł, żebe jednak na mje svojigo gorzu
207 34| pjersë! Tak mje vzął strach, żebe może nje vjidzała znaku
208 35| cholevë i czesze grzevę, żebe sę vjidzec ti jistni. Jak
209 35| zemni czorni pomnjikovi kam, żebe nje zemgloc. Takji żol mje
210 35| mje sę jesz nje zdarzeło, żebe pon cze bjedni zamovjił
211 35| chdze v norce postavjoni, żebe njikomu nje przëboczivoł
212 35| kaszubską movę, to pudę dalij, żebe sę doznac, jak daleko sigają
213 36| wurodzenjô skażoną godkę, żebe go rodzonô matka bez moji
214 36| postąpjilë.~A Trąba rągoł też:~— Żebe tak zgrzebło i kjile vjader
215 36| pozvolenjé wod samigo Lucepra, żebe v ludzkji postaceji vaju
216 36| Alem so jednak wuvożoł: Żebe żivcem do pjekła przińsc,
217 36| przezvisko napjisac. Gruńt, żebe wumjelë szkalovac, bo tej
218 36| na głupich. Mje vësełają, żebe potępjonich zvabjic do kaszubskjigo
219 36| chvałę Bożą, to choba dosc, żebe Złé do mje przistęp mjało.
220 36| wobłożëc drevjannimi cegłami, żebe voze nje rumotałë. A vë
221 36| svjętigo Morcena nje vëbędę, żebe dusze nje zatracëc. Bo nen
222 37| jakżesce wob drogę mje rzeklë, żebe tak naju v butelkach ze
223 37| za njego vëpjiję, panje, żebe vas nje wobrazëc. V jego
224 37| Dosc jem so gębë napsuł, żebe mu to vëbjic z głovë.~Pon
225 38| kożdi sprzęt do gromadë, żebe vjedzoł svjat, żesma beła,
226 38| pokazac je młodim i dzecom, żebe tcelë wojcóv i bëlë jim
227 38| chternigo mje nobarżij chodzeło, żebe go nje vjidzoł. Bjedok gvesno
228 39| duńską, nje strachom sę, żebe mje sę pesk nje vëkrzevjił
229 39| gorę.~Tede ma sę spjeszeła, żebe przed nocą mjec te błota
230 39| A chtużbe za mną sunął, żebe mje vëdobëc?~Mjedze chrostami,
231 39| doTrąbë:~— Czole Trąbo! Zebe naju deszcz nje przemoczeł,
232 39| chahipë nji mom. Volołbem, żebe tvoja kara beła czołnem.
233 39| Trąba, dreżące wod zibu. — Żebe przënomnji do rena dożdac,
234 40| stolimom tę gorę wusepac, żebe ztąd ludze moglë podzevovac
235 40| Trąba, chturen sę bojoł, żebe mje nazod do Sorbska nje
236 40| spodł. Bo mje stracli beło żebe cę znovu nje namovjilë do
237 41| brelë na stronę valkjerz, żebe dzecë nje vjidzałë, co dlo
238 41| mordarzach i jich zchronjiskach. Żebe to tu nje bełë rovnak nasze
239 41| i podnjosł ręce do Boga, żebe mje doł nalezc drogę do
240 41| Wobezdrzoł jem sę tero v teł, żebe wuzdrzec tę chatę, v chterni
241 42| kanęlë szołtes i szkolni, żebe spjisac protokoł. Trupa
242 42| Bog stvorzeł Jevę na to, żebe Jadom nje wostoł som na
243 42| bełobe to procem szeku, żebe stateczni człovjek, jak
244 42| jô jedinô cebje dozerom. Żebe nje jô, to bes ju beł na
245 42| njim ku reszce wujednoł, żebe moji jizdebkji nje vëarądovoł.
246 42| popełnjilë, jak procem mje. Żebe strącëc ze sebje wobovjązk
247 42| worzła wożenjilë z kurą. Żebe to rozumjec, jesta va za
248 44| Tam cę Zgodka vprovadzi, ~Żebe czołenk v ręce brac ~I dzało
249 45| dodała mje nodzeji i mocë, żebe strzimac dalij to żëcé jaż
250 45| vzął i napjisoł svoje żëcé, żebe skra Ormuzdovô sę na tich
251 45| vesokji chojnë pod Lizokami, żebe mje żol nje scesnął serca
252 45| postavję v moji jizdebce, żebe dalij połikoł czas i mje
|