Chapter

  1 1 |         szarpała za svój lińcuch, że ku reszce go wurvała i dopadła
  2 1 |             tam gospodarzeła, jaż sę ku reszce cofnęła z dużą tutką
  3 1 |        rozumjoł jego skażoni godkji. Ku reszce scesnął mje remję,
  4 1 |            wonegde na psa Freszę — i ku reszce sę vzął i karovoł
  5 1 |              ludze sądzelë!~Kjej jem ku reszce ze szkół na vjedno
  6 2 |              dokoła las głębokji, le ku vëchodovji słuńca stojało
  7 3 |          żorotnosc. Vëstrzelë wokjem ku svoji gvjozdze a wudzirzë
  8 3 |              jem vjidzoł, jak z vodë ku mje dvjigałë sę trzë wukozkji,
  9 4 |             jô sobje nje vdarzę, ale ku reszce wona rzekła: ~— A
 10 4 |        zavjitrza vzął jem sę i nekoł ku studnji, pokąd mje Marcijanna
 11 4 |        plachce, chterne płinęlë vodą ku mje. Z njich vërastałë,
 12 4 |             nje wobrocivszë sę razu. Ku reszce znjiknęlë, zkąd ich
 13 4 |          wobaji dobjeglë kuńca lasu. Ku moji spokojnoscë jô tero
 14 6 |              medetovoł całi szturk a ku reszce povjedzoł tak:~—
 15 6 |        koscoł dreżoł, z moji vimovë. Ku reszce navetk mje sę zdało,
 16 7 |      krziczącë jak njevjinné dzecko. Ku reszce vëtchnął svój żadni
 17 7 |            na vązkji blevjązkji, jaż ku reszce je wukleszczełë.
 18 7 |             dołem jezoro szło vałami ku brzegovji, szaré, jak poworanô
 19 7 |             przeszedł. Tak jô wusnął ku reszce, zagrzebani, jak
 20 7 |             tam v ti sodze trzimelë. Ku reszce mje ju vszeskji kosce
 21 8 |            sę chcoł wo co pitac. Ale ku reszce voloł to rovnak przë
 22 8 |            wodpovjedzało. Mjichoł sę ku reszce stanovjił i povjedzoł:~—
 23 8 |          nama przërechleło kraczajóv ku ni wolszce. Jak Mjichoł
 24 8 |         drogji, le nekało na dravoka ku wolszce. Na to Mjichoł sę
 25 8 |        przede mna szętoleło. Jak jem ku reszce mogł rozeznac postaceją
 26 8 |         stanovjiło a potim jęło jisc ku mje. Czim bliżij, tim veraznji
 27 8 |              i żiczëc długjigo żëcô. Ku reszce vezdrzoł na mje i
 28 8 |     powukłodoł na łavje przë pjecku. Ku reszce vëszła i ksążka,
 29 9 |    jarzębjinę pod lasem, a tej v las ku zomkovjisku.~V lese też
 30 9 |         vjedzącë co wuczenjic. Jażem ku reszce kląkł na kolana i
 31 9 |     wodmjenjil v woczach. Poznoł jem ku reszce jarzębjinę po ti
 32 9 |           żdoł, jaż szarô noc kanęła ku mje bliżij a bliżij. Ale
 33 9 |            długo na mjë zdrzała, jaż ku reszce ji sę v woczacli
 34 9 |              kjej jesma z Martą szła ku Lipnu. Ale jô nje wuvożoł
 35 10|              i zrębové scanë zdrzałë ku mje przez korunë vjelgjich
 36 10|              bëc zdovanô.~Zdrzoł jem ku licom Nosvjętszi Matkji
 37 10|             szedł grubi parmiń vjidu ku Njimu, a po tim parminju
 38 10|            peszni panovje. Jô zdrzoł ku njim, jak zvjerz lesni szukającë
 39 10|            skoranjé.~A wona tam szła ku vołtorzovji, jakbe skrzidła
 40 12|             Mjichoł zabroł mje drogą ku łavom do Lipna. Jak ma przëszła
 41 12|             ze stodołë i maszerovałë ku mje. Dużô kopjica sana jęła
 42 12|            do dom z dalekjigo kraju. Ku reszce przëszedł i Mjichoł,
 43 13|          sobie.~Tej szedł jem prosto ku nim trzem chojnom, molovji,
 44 13|            na pustkovju. Zaszedł jem ku reszce jaż do scanë chatë
 45 14|             i długo nje rzekł słova. Ku reszce zaczął movjic głosem
 46 14|         wostac trupem. Jô dobeł. Ale ku reszce jednak krol i jego
 47 14|           chterni të bes dalij szedł ku kłąbkovji. Bo cebje vëbrała
 48 14|        budovë, rosnącë vjedno v gorę ku njebu i słuńcu. Po njeprzeliczonich
 49 14|              drzeva koralové dosigną ku reszce vjerzchu vodë. Tej
 50 14|          żorotnosc. Vëstrzelë wokjem ku svoji Gvjozdze i wudzirżë
 51 14|          zdrzącë długo na mje, rzekł ku reszce:~—Żebes të tak mjoł
 52 14|             drogji, co jidą z połnjô ku nocë to dvje vjelgji rzekji:
 53 14|            Wodrę i morzeł sę noporce ku Vjisle i doparł svigo.~—
 54 14|            Jozef długo przemiszloł i ku reszce povjedzoł tak:~—
 55 14|            rzekł:~— Boczë! Tam dalij ku Wodrze nasza mova ju vëmarła.
 56 14|             v goscenje za dvjerzami. Ku reszce dvjerze sę wodemklë
 57 14|        patrzi i dzeli tich braci, co ku Wodrze cigną, wod tich co
 58 14|             rebok i rataj, zgarbjałi ku zemji i tcąci ikonë przëvędróv
 59 14|      żelaznim botem przeńsc po njich ku słuńcu. Duńskjigo żołnjerza
 60 14|           zorno na przëchodni żnjiva ku vschodovji słuńca i zachodovji,
 61 14|      vschodovji słuńca i zachodovji, ku nortu i połnju. A proch
 62 14|              i połnju. A proch szedł ku zemji, jak rój gvjozd, jak
 63 14|            za skrami. A sępové pjora ku zemji spodałë a z kożdigo
 64 14|             całé chmurë jego parzełë ku zemji jak smjegjem. Ten
 65 15|             mjecza mojigo ju nji ma.~Ku reszce z vjelgjim toglem
 66 15|              rzekji spjeszno cignęłë ku procemnimu brzegu. Ale spłoszełë
 67 15|            tej Mjichoł sę przëbliżeł ku mje, kjivoł głovą i rzekł
 68 15|             cecho jak v koscele, jaż ku reszce Mjichol wodemknął
 69 16|             jak jakji krosnję lesné. Ku reszce sę pitoł.~— Cuż të
 70 16|              z nocnigo njeba mrugałë ku mje gvjozdë, te same, co
 71 17|               Tak ma szła v gromadze ku młinovji.~— Njedalekô droga! —
 72 17|            Wodrę i morzeł sę noparce ku Vjisle i doparł svigo!~Rzekł
 73 18|              żorotnim i mołim Trąbą. Ku reszce rzekł:~— Poj Remus!
 74 18|           wod zaredzevjałi pjiłë, co ku nama z daleka vëszczerzała
 75 19|          scaną sedzała wona, zdrzącô ku mje z czornich lom v gnocannich
 76 19|        rozprisła i podnjosł jem rękę ku timu kaszubskjimu panu,
 77 20|              mu woczë łzami zaszłë a ku reszce vëcarł woczë, zchvjądnął
 78 20|           puscëc sę na njim po vodze ku wostrovju, na chternim Trąba
 79 20|           przed nami łączkę a na nji ku mojimu dzevovanju trzë kopjice
 80 20|            kopjica po łączce czołgac ku nama, co jednak strasznje
 81 20|              tim veżij rosła v gorę. Ku reszce z nji sano wopadło
 82 20|              vjelgjimi krokoma szedł ku mje. Jak naszedł na trzë
 83 20|          suszonich na rożnach rib, a ku reszce krotką i pękatą butelkę.
 84 20|         sedzałasma cah szturk cecho. Ku reszce rzekł krol jezora :~—
 85 20|          smjerc...~Tej vëcignął rękę ku polarni gvjozdze i povjodoł:~—
 86 20|              ale dalij z jezora szło ku mje letkji granjé vodë,
 87 20|      przemovję z moją skażoną godką?~Ku reszce mje sę tak zdovało.
 88 21|               i ti z brzegóv Redunji ku Gduńskovji, i ti z Kaszubskji
 89 22|             i długo nje rzekła njic. Ku reszce zaczęła movjic:~—
 90 22|              patrzę do grobu, vëszto ku mje z Garecznjice njevjadomé
 91 22|          słova Trąbë vstała i poszła ku vsë razu sę nje wobzerającë.
 92 22|           polovą, chterna provadzeła ku połnji nocë na blizkji Mjirachovskji
 93 22|              i vązkjimi rovami płeną ku połnji nocë: to są zdroje
 94 22|             porozbjitich zbrojach, a ku reszce szaré ludztvo. Jedni
 95 23|            Pozdnim vjeczorem naszedł ku reszce Trąba. Mjoł v ręku
 96 23|          woboczi.~Tej wostro patrzeł ku vsë i vëcignął rękę:~— Reti
 97 24|          wognjisti, jak bliza morskô ku połnjovim i nortovim Kaszubom.
 98 24|         Chdzeż jô go ju roz vjidzoł?~Ku reszce mje sę przëboczeł
 99 24|          szeroką falą bjeżec zaczęło ku pjerszim kaplicom Kalvariji.
100 24|          gorë kalvarijskji, kjej won ku reszce vstoł. Ale jô żdoł
101 25|             to nasze legovjisko leżi ku połnju. Doszedłszë brzegu,
102 25|           svoję fefkę i przemiszloł. Ku reszce przervoł naju milczenjé:~—
103 25|              mô jesz vjęcij kłopotu. Ku reszce won vëjachoł z njim.~—
104 26|             popędzalë svoje konjikji ku mjastu. Tak wod razu, jak
105 26|             ręce, v chturen szandara ku reszce mój wostatni vibork
106 26|              na jarmarku zgromadzoné ku rotuszovji. Spjeszilë sę
107 26|              długą wo mje litanjiją. Ku reszce pitoł sę, cze jô
108 26|              vjele zapjisoł papjoru. Ku reszce povjedzoł mje nen
109 26|  wodprovadzeł.~V ni sodzë jednak mje ku reszce mjerdzec zaczęło.~
110 27|  wodszczekivoł jim po njemjecku, ale ku reszce mje rovnak wosądzilë
111 27|          njich porvoznjik krąci bat!~Ku reszce stari Mjichoł sę
112 28|            robotę, bom sę ceszeł, że ku reszce woboczę vjększi kavał
113 28|              moc z gnotóv. A zdrzącë ku słuńcu na njebje rzekł jem:~—
114 29|      człovjek. Ale jak won sę licami ku mje wobroceł, tej mje sę
115 29|           movjącë jednigo słova, jaż ku reszce krol jezora vëcigającë
116 29|              po jezorach sę tacącë a ku reszce woddajacë duszę vo
117 29|       jałovcziznë. V stron wod njego ku Lipnje stoji wosobno jak
118 29|        patrzeł v jiglenovim płoszczu ku moji krijovce, jakbe movjił:~—
119 29|           jem skonac na mjejscu, ale ku reszce jednak pusceło. Tej
120 29|             tej jô jesz roz pozdrzol ku matecznimu krzu.~Jedno vezdrzenjé,
121 29|             wod polącigo krza sejało ku mje, tej jô wuzdrzol na
122 29|           kjile strzelb przëtrzimałë ku mje, a jô wuczuł zev:~—
123 29|             nje będę. Na to wonji sę ku mje puscilë. A beło jich
124 30|            ve vtork na vjeczerzę... ~Ku reszce wusodł na klocu wod
125 31|              przede mną przez mjasto ku vjelgjimu dzevovanju sę
126 31|             lase do Lipna. A kjej jô ku reszce legł v moji jizbedce,
127 31|        bjałkji pod Bożąmęką, zdrzącë ku rzozom słuńca za lasem,
128 31|           won nji mjoł...~Vrocilë sę ku reszce z vojnë. Njemc mjoł
129 31|             przëszekovac stravę. Ale ku reszce ju tak Pon Bog chcoł,
130 31|              drogę v bok przeka lasu ku brzegom jezora Vdzidzkjigo...~
131 31|    porosnjętô vrzosem. A tim vrzosem ku nama szło dzevczę, jak sarna
132 31|            sę na plece. Przëstąpjiło ku nama, jak jakô vesokô krolovô,
133 31|          pjelgrzimce do Vejherova, a ku reszce wo tim, jak przed
134 31|              Tak jem wukląkł skarnją ku jego stronje i zmovjił pocerz
135 32|     wobjavjic, a wono vëcignęło rękę ku szklącim, szeroko rozlanim
136 32|             chiżimi krokoma pobjegła ku jezoru, a ma ji pozvoleła
137 32|               a do tego jesz v nocë.~Ku reszce ten vązkji pas pjosku
138 32|           samigo brzegu zvjeszałë sę ku vodze pokrzevjoné vjerzbjinë,
139 32|          popichoł i doł sę wodchilëc ku mje, jaż sę sparł na drugjich
140 32|           vjedno dalij, wuzdrzoł jem ku reszce chdzes naprost jakjis
141 32|          rosc v bjołim vjidze słuńca ku njebu. Korzinje gruboscë
142 32|               chturen gonkjem bjeżoł ku vodom jezora. Kjej woczë
143 33|             vszetkjich stron szklelë ku nama vjelgji vodë a przez
144 33|          drodze, chterną svjat jidze ku svojimu Naznaczenju, że
145 33|              vjelgą kosą gorą jezora ku połnji nocë.~Na drugji dzeń
146 33|             pod zemją, mogł nje tile ku Zoborom, ale i v stronę
147 33|            że te lukji z naszi jizbë ku Zoborom robjoni są z vëkumanich
148 33|           Tak ksądz sodł przë lukach ku Zoborom, a jô przë wognjisku
149 33|       jałovcóv, tej zavrocilë wostro ku Glonkovji.~— Z taką armiją
150 33|           trzë czołna rebackji bjeżą ku nom vodą: v kożdim po jednim
151 33|         vjększim bezpjekjem sedzec i ku reszce rągac z njich v duszë.~
152 33|             wucechoł na długji czas. Ku reszce pluskanjé vodë i
153 33|           sebje, nje rzekłszë slova. Ku reszce zervoł milczenjé
154 34|         Zoborskjigo vëbjeżało czołno ku brzegom Glonka. V njim jak
155 34|         mjiłi i dobri sę woddzękuje. Ku reszce pjerszi wodezvoł
156 34|          jałovcem. Naprocem Kozłovca ku połnju vznoszô sę długji
157 34|              dno svoje, vekłé zdrzec ku głębjom jezora na rebji
158 34|         Mjedze njimi vesoko stojoł i ku nom blészczeł czornim wokjem...
159 34|       vjelgoscë, njick nje pasovało. Ku reszce przëboczeła sobje
160 34|      Provadzełasma sę tede ve trzech ku Korsinovji, mjedze Borskjem
161 34|             njim i zavjezlë do sodze ku Chojnjicom. Vszescë ma sę
162 35|             v lese.~Gnała mje z lądu ku morzu, som nje vjem dloczego.
163 35|              Vorto cze Njevorto? — a ku reszcc jô bjedni Remus zc
164 35|            Jaż wod Hele dunął vjater ku lądovji i mje zaspjevoł:~—
165 35|       słuchoł na ten zev i sę pusceł ku zochodovji słuńca na Darżlubską
166 35|            bladich bjegałë vedle mje ku zochodovji, jakbe mje porvac
167 35|           mje ksądz, Paveł povjodoł, ku zochodovji jesz mjeszkają
168 35|          Trąba chvjilę przemiszloł a ku reszce rzekł:~— Remus, kjej
169 36|              njedobrze v głovje.~Ale ku naszimu vjelgjimu dzevovanju
170 36|             przez Żarnovskji jezoro!~Ku reszce sę jednak namesloł
171 36|            klepnął na wokno, tej won ku nom wobroceł pesk czorni
172 36|            pjęscoma v wokno. Vësunął ku reszce ze zgraji dużi, seti
173 36|            cę wopusceł! Rzeczëce mje ku reszce provdę! Jesce vë
174 37|              służka do svojigo pana. Ku reszce wodemknął vesokji
175 37|             pudzesz na zochod słuńca ku Łebje, wuczujesz jesz rebackji
176 37|         czężkjich krosach z połvjidu ku nama zdrzałë, jak z komudë
177 38|              Sorbskji ze mje pozeroł ku potretom na scanje i na
178 38|              na scanje i na wotmjanë ku mje, carł łosenę i porovnjoł.
179 38|             carł łosenę i porovnjoł. Ku reszce rzekł:~— To to będze!~
180 38|             drugjigo kuńca dvornjice ku nama blészczoł dzivnim wokjem.
181 38|              tak:~— Remus! tam dalij ku morzu to są le same pjoskji
182 38|            wod wokna, v cemnim norce ku dvjerzom, sedzoł cecho malorz
183 38|          cliterne szłë vstec a vstec ku pannje, sedząci pod woknem.
184 38| sprochnjaligo drevna szkleł i szkleł ku pannje. Vjidë v woknje zrobjilë
185 38|              jich nje kozoł zapolëc. Ku reszce krom bladich dvuch
186 38|           kaminja vëcętô, bjeleła sę ku mje. Z cemnjice jesz v kominku
187 38|              i pjoskjem przëmorskjim ku nom na Sorbsku vędruje człovjek
188 38|            vjidë...~Won szukô drogji ku zapadłim zomkom, ale chtuż
189 38|       wodemkłé woczë, vëcignęła rękę ku mje i rzekła:~— Bo won tu!~
190 38|              vstała i vëcignęła ręce ku mje. Tak stojala całą chvjilę,
191 38|           pomału zaczęła sę wobracac ku vjelgjimu woknu. Na jego
192 38|          wokno, jednę rękę vëcignęła ku zochodovji za jezora i morzé
193 38|             Chołmu pjesnjô zgodë gra~Ku vschodu tu, na zochod tam, ~
194 38|          krolevjonka. Smutno zdrzała ku bjołim murom zomku, bo drogę
195 38|          rzędem na vesokjich konjach ku pomocë krolevjonce. Przez
196 38|             konje jak grzemot valąci ku wonim wukozkom v rzece.
197 38|         ricerzi, valeł jem jak burzô ku rzece. Priskałë przede mną
198 39|            nad Sorbskjem, kjej jesma ku reszce wuzdrzała vjelgji
199 39|  Przërechlivszë kraczajóv, naszłasma ku reszce krocij njego. Ale
200 39|          njick nje movjił, le zdrzoł ku zemji, jakbe sę strachoł
201 39|            jak długo nen deszcz loł. Ku reszce jednak, jak ma ju
202 39|        chrostóv v gromadze ze mgłami ku Łebje. Długji kolnjerz jak
203 39|             rogji na plece a nozdrza ku gvjozdom, nekoł jak szoloni
204 39|         chvjilę i groł dalij, jaż mu ku reszce żodnigo dechu v pjersach
205 39|              na vszeskji stronë, jaż ku reszce mje sę zdovało, że
206 40|          njewubetnich vód morskjich. Ku lądom szedł dim z dachóv
207 40|              wuvogą jął go wobzerac. Ku reszce rzekł:~— Takji znak
208 40|              spjeszno vzęłasma drogę ku naszim stronom.~Cechô vjesko
209 40|              tim strasznim vanożenju ku reszce wodpoczivoł v moji
210 41|              smjeg. Tak stanovjił sę ku reszce Trąba i rzekł:~—
211 41|           vszetkji stronë i wuzdrzoł ku reszce dalek v woczë przeką
212 41|             vëbranich svojigo norodu ku vëbavjenju zaklętigo zomku.
213 41|             lod ve mrozové noce. Ale ku reszce i na ji skarnjach
214 41|          vjelgji, pjękné i straszné. Ku reszce pod łiszczącim vezdrzenjim
215 41|         zemnigo, ale vjidnigo njeba. Ku mojimu vjelgjimu dzevovanju
216 41|      mocnjeszi sełë v tim procovałë.~Ku reszce żem jednak doszedł
217 41|             milec drogji. Tak jem sę ku reszce dostoł na drogę do
218 41|             za znakami krokóv Trąbë. Ku reszcem je nalozł. Szłë
219 41|               zgasłé woczë wobroconé ku gvjozdom. V pravi ręce trzimoł
220 41|          skrzepjic i vzął sę i szedł ku Vęglikovjicom. Całé wumęczenjé
221 41|           mocni i chvatkji.~Kjej jem ku reszce zaszedł do vsë, tej
222 41|             jem przez mroz i smjegji ku Lipnu.~ ~
223 42|              przëzeroł tim lamańtom, ku reszce rzekł:~— Kobjeto!
224 42|     rozkłodoł na karze moje ksążkji, ku mojimu vjelgjimu zdzevovanju
225 42|             z gromadë ludzlva vëszła ku mje pjęknô łovczka, panna
226 42|              kąsk smutnimi woczoma a ku reszce rzekła:~— Dobrze,
227 42|         proseł barzo i jem sę z njim ku reszce wujednoł, żebe moji
228 42|            Bo jidze ricerz Vjitosłav ku vëbavjenju zaklętigo zomku.
229 43|             za ta vonją, doszedł jem ku reszce do brzegu jezora
230 43|            na dno i rękoma vjosłovoł ku Glonkovji. Szło to barzo
231 43|            wonich vesokjich jałovcóv ku Zoborom, vjidë Lipë i Rebokóv,
232 43|        stojącô v czołnje, vjosłovała ku Glonkovji a ji postavnô
233 43|             letkjimi nogoma podeszła ku mje. Podała mje rękę i rzekła:~—
234 43|               V tim vjidze łiszczałë ku mje z ringrafa, zavjeszonigo
235 43|             zalané. Nad wognjiskjem, ku njebu wodemkłim, poleł sę
236 43|              znjosła bliżij a bliżij ku Zoborskjim brzegom. Chiże
237 44|       vesokjim kłobuku. Zabjelełë sę ku mje jego zębë a rągająci
238 44|          strzelivszë jesz roz wokjem ku zgraji njesvjadomigo ludku,
239 44|            jął zchodzec z gorë v doł ku vsë.~Pod Bożąmęką ve vsë
240 45|           wukreté, a spomnjenjô szlë ku mje, jak karno skorcóv woblotô
241 45|              na pastvjisko. Podeszlë ku mje i patrzilë na mje czekavimi
242 45|     przëvekłë do mje i nje wucekałë. Ku reszce navetk wobsodivałë