Chapter

  1 1 |        jesz timi czasi vjerzilë wu naju v żedóv. Bez targovanjô
  2 1 |           navetk i tak, jak toi wu naju potcevich i rzitelnich Kaszubóv
  3 1 |            robjima służbę: cze pon naju legnje v gęstim chvarznje,
  4 1 |           Kożdi gozdz, kożdi drzon naju sę jimô i pocornje, pokąd
  5 1 |         bëc provdzevim vizerunkjem naju zaboczoni zemji kaszubskji
  6 2 |        Marcijanna. — A boczë, że i naju chata mô takji cemni nort
  7 3 |           bełë dobré drzevjęta.~Wu naju na pustkovju povjadelë,
  8 5 |    wustojec anji wuleżec?~— Bo pon naju Gnjotę i mje wukoroł szligą
  9 6 |            Marto, mje sę zdaje, że naju pustkovjé, to je tą zemją
 10 6 |           jô ji vëłożeł:~—  Boczë: Naju rzeka v lese, to Jordan,
 11 6 |         rzeka v lese, to Jordan, a naju jezoro, to Genezaret, chdze
 12 6 |     wukłodanjé, le provda. Bo vej: Naju pon to Abraham, a jego żona,
 13 6 |           natrampoł procovjito dlo naju bulev do maslonkji przez
 14 7 |     Golijat, co tu leżi, napełnjił naju pustkovjé wutropjenjim i
 15 8 |           beła przëjęti, tej ksądz naju poczestovoł v svojim wogrodze:
 16 8 |         tim gnotem służi zemji, co naju żevji, a ma go z lińcucha
 17 8 |       nortë svjata. A bor, chturen naju na tim postkovju navkoł
 18 8 |          za woborą, chdze budinkji naju nje zastovjałë, tak nom
 19 8 |            na vsë potrzebovelë. Na naju pustkovjé won mało zazeroł,
 20 8 |           a ma sę smjelë.~Żid, jak naju roz do smjechu pobudzeł,
 21 9 |           vjelgô panji, chterna na naju bjednich ludzi nje patrzi.~—
 22 10|   przërôczilë:~— Poj, Jemus! Dziso naju pon żenji jediną corkę.
 23 10|           Vnetk mjołjem na woczach naju pustkovjé: vesokji drzeva
 24 12|    wuzdrzoł, rzekł:~— Vjitom cę do naju, Remus! Mało kjede cę tero
 25 12|           kraju womon i smjercë do naju, bo bem nje beł mjoł wubetku
 26 13|     vojovelë z poganami, co chcelë naju svjętą vjarę vëtępjic. Timi
 27 13|          kjile vojen, ale żodna do naju nje doszła. Jô so vjedno
 28 13|      vjększi i mocnjejszi naprocem naju. Bo ta bronjô pod wustrzechą
 29 13|           jidze po starimu, ale za naju lasami i vodą ju bjałkji
 30 13|        legavszi. Chdzeż sę podzelë naju przodkovje-stolimë, wo chternich
 31 13|     bjałkji! Tec vzęłabe jednigo z naju, jak kota, pod pochę i cużbes
 32 13|            jô sodł i zdrzoł na ten naju svjat pustkovjovi. A przed
 33 13|           A jô z njich pozdrzoł na naju stari zegar, chturen połikoł
 34 14|             nje beło radë: Jeden z naju muszoł wostac trupem. Jô
 35 14|            łąkji v lese, chdze won naju wuczeł vojovanjô. Dovjedzelë
 36 14|          namjenjoné, żębesma mjelë naju volą i panovanjé, ma Kaszubji. —
 37 14|            Bom beł wudbë, że takji naju porządk wod początku svjata
 38 14|           doł, żol sę zrobjiło, że naju plemję jaż tile straceło
 39 14|           stach lôt, vjinnismë, że naju njeprzijocelnje vëtępjił
 40 15|          że vesokji zomkovjisko na naju patrzi, jak stari czarovnjik,
 41 15|        svojimi dzivnimi woczoma na naju patrzec. Na vezdrzenjé jich
 42 17|         granjô, do tich chojn i do naju wobu bjedokóv.~Po tim wodpoczinku
 43 17|            njedaleko folvarku. Tam naju njicht budzëc nje będze,
 44 17|            chodzeł, przëstąpjił do naju i rzekł:~— Jô vaju kąsk
 45 17|            mje przëboczoł wob czas naju rozmovë Lucepra wobleczonigo
 46 17|        vëszczerzoł zębë i rzekł do naju godką naszą:~—Nje mąceta,
 47 17|         poczestunk nje pudzema, bo naju za barzo wobrazeł. Bivało,
 48 17|         njeboszczik nasz stari pon naju vëszkalovoł wod złodzeji,
 49 17|           wukozką njigde nje bełbe naju porovnjoł stari njeboszczik
 50 18|         kjej jesma veszła, cemnosc naju przëjęła jak v grobje. I
 51 18|         zębë, tej rzekł:~— Mom dlo naju norcik bezpjeczni. Pojle
 52 18|     rożańce i nobożné ksążkji będą naju bronjic z ti szańcë, a moja
 53 18|        rzeknę, bom wukłodoł pravje naju legovjisko, le som petlovoł
 54 18|            szętoleło, nji mjało do naju mocë. Znac Trąba beł jinszi
 55 18|          svjece. Słuńce lało sę do naju leżi przez vszetkji skałë
 56 19|          tak: Stari chłop, chturen naju wodprovadzeł do młina, doł
 57 19|       vëszedł z voza i podszedt do naju.~— Ha! rzekł — koguż vjidzę ?
 58 19|           bo cę tam not!~Provadzeł naju pon Czernjik na przistovk
 59 19|         chvjilë pon Czernjik sę do naju wobroceł i zavołoł:~— Trąbo!
 60 20|        stog v polu? Tam pojma! Won naju wod tego pjekjelnigo vjatru
 61 20|            noclig.~Porene wobudzeł naju dzeń szari i komudni. Zemno
 62 20|       Woboczisz, że wonji nasłą na naju szandaróv i naju do sodze
 63 20|          nasłą na naju szandaróv i naju do sodze zamkną.~— Bog jich
 64 20|        zdrzoł zaspanimi woczoma na naju. Trąba postrzegłszë go rzekł:~—
 65 20|           Remus! Nen stari jozc mô naju za svojich. Vje won, że
 66 20|            a chto vje, cze i kjede naju przetrzimają? Pokąd të,
 67 20|        vjidzec tego szandarę, cobe naju vëszukoł. Bo cuż të meslol?
 68 20|          bo kaduk nje spji. A może naju będą gonjic?~Vjeczorem tegoż
 69 20|             Mom nodzeję v Bogu, że naju naprovadzi, chdze not. Le
 70 20|            jak ve fortecë. Chto do naju chce przińsc, muszi przez
 71 20|      zdrząci jastrzębjim wokjem na naju i vëzdrzoł poprovdze jak
 72 20|      fabrikują, a zdrovje timu, co naju njim czestuje!~Jak przepjilë
 73 20|         jak naszlë Prusocë, tej ti naju scesnęlë jak wobręczą. Mądri
 74 20|            më przetrzimomë, jak to naju mądrô godka movji, że naszi
 75 20|      spravę ve Zvadze jich wobłava naju z Remusem nje złapji. Povjem
 76 20|       vëcignął sę krol jezora przë naju na zemji. Ale jô długo nje
 77 21|         vszetkjich Svjętich, to je naju kapelmester.~Kapelmester
 78 21|               Tim vjęcij będze dlo naju — rzekł Stach. Ale Klerik
 79 21|          ze svjęconą vodą. Jesz be naju ksądz proboszcz z kozalnjice
 80 22|       jegomoscë co zagrac. Ale jak naju wuzdrzisz z Remusem wod
 81 22|        Naprocem nji kąsk bleżij do naju vjidzę kamrota Vebera. Ju
 82 22|      vjidzę kamrota Vebera. Ju won naju wuzdrzoł. Stój, njim sę
 83 22|              Przëłączeł sę tero do naju kamrot Veber, wodemknął
 84 22|            sę na Strzepcz. ~Ledvje naju woblecoł zemnjeszi dech
 85 23|  nadskakivac dzevczętom, lepji bes naju kobjołkji zanjosł do karczmë!~—
 86 23|            służisz, to przenjesesz naju kobjołkji, a tej pudzesz
 87 23|         mucę, co sę derdô drogą do naju? Żebe go szvernot! Kjej
 88 23|       zavroci, to won jak Bog żevi naju nańdze. Matinko Nosvjętszô!
 89 23|           sę zbliżoł pomału jaż do naju doszedł. Jak stanął naprocem
 90 23|   vëszczerzivszë jesz roz woczë na naju, zavroceł sę nazod do vsë.
 91 24|         tak: Lud zgromadzoni vkrąg naju to wurodzoni dzedzece ti
 92 24|          tvoję karę Trąba. A jô tu naju wobu poprovadzę takjimi
 93 24|          knjejami, chdze żevé woko naju nje woboczi.~Mje sę vjidzała
 94 25|    vaspanovji vęglovnjika, chturen naju wob noc wotrzimoł. Spałasma
 95 25|           svjeceła skarnji, dobrze naju przëjął i reno nom wugotovoł
 96 25|         zabjerala v drogę, tej won naju poczestovoł kożdigo połkvaterką
 97 25|         Mjirachovskjim lese naszła naju noc. Zemni deszcz jął padac
 98 25|        jeden ma zeszła. Tero przed naju woczami stanąlë trzë vjelgji
 99 25|           vzął, to be może i v rok naju nje nalezlë.~Z nich rib
100 25|           nje beło żevi dusze krom naju wobaju strzode tich grobóv
101 25|    przemiszloł. Ku reszce przervoł naju milczenjé:~— Movją, że takjimu,
102 25|         wuroczëc, bo njedaleko wod naju v lese stoji wurzma vesokô,
103 27|     njemjiłosernje skorelë! Za cuż naju woboje Pon Bog tak srodze
104 29|            të wostanjesz, Remus, i naju pomscisz. Jak? To ju volô
105 29|        Wonji to njibe porządkji wu naju vprovodzają. Chtuż jich
106 29|             ale wonji są mądri, ti naju cemjęzicelc! Tich vigodnich,
107 29|         wodrzekł jich przëvodzca.— Naju nokoz głosi, z kożdigo mola
108 29|          prosto do sodze, a vjęcij naju njick nje wobchodzi.~Vjidzisz ,
109 31|        svoje njepotemu i wuciskelë naju Kaszubóv gorzij, njiże przed
110 31|           Jô pon, jô pon! — To beł naju svjat wod rena do vjeczora.
111 31|           vstała i wobroceła sę do naju licami. Na to jesz z daleka
112 31|            dzelilësma sę z ksędzem naju bjedną żevnotą.~Vjedzoł
113 31|            jizbje dużi przëvjitala naju matka dzevczęca, vdova po
114 31|          njeczułam. Bo chtuż tu wu naju mjołbe smjoc sę i vjeselic?
115 31|            vjeselic? A rovnak i wu naju za moJich młodich lôt vjesoło
116 31|           dzevcziną. Nje wodvjedzô naju njicht, choc Klemce ju czas
117 31|            won mô statk i rozum za naju vszetkjich, vëjąvszë ksędza
118 32|       sadnąc na kobjelë, licami do naju. Sama stojącô v slednim
119 32|          vpodł — rzekł Trąba — jak naju na kopjica sana vëstraszeła.
120 32|           tego wostrovu żdałëbe na naju bogactva, żebesma mogła
121 32|            krola jezora stoji i na naju zdrzi!~Wobszedłszë kavał
122 33|              Trąbo! Kjej ju chcesz naju wostavjic, be sę rozpravjic
123 33|        ksądz. A mje sę zdovało, że naju wostrov sę podnoszô v gorę
124 33|      tidzenji juininęło, jak Trąba naju wodszedł, a ksądz gvesno
125 33|            naszą jomą. Panna Klema naju może przed godzinką wopusceła:
126 33|           To też jem chiże zbjeroł naju sprzęt do gotovanjô, zasepoł
127 33|         zamknac, tak że jinaczi be naju vëdostac nji moglë, jak
128 33|            tero vjedzała, że wonji naju szukają. A ksądz sę do mje
129 33|          jem sobje. — Ti wod Zobór naju najadą, a ti wod Plęs pjilują,
130 33|      rozsepją po całim wostrovje i naju szukac będą — pomesloł jem
131 33|           vszetkjigo. Vjidzącë, że naju nalezc nji mogą, jęłasma
132 33|       rzekł ksądz. — Ale jak wonji naju pjilują! Szkoda, żesma sę
133 33|            szandarovje i lesni, co naju pjilują. Nolepji tero będze,
134 33|        deszczu i dokji chcoł sę do naju dostac, nji mjoł żodnigo
135 33|       będze mjoł. A że won chce do naju, tego won doł nom dziso
136 33|        Żeli Trąba v taką pogodę do naju sę nje przekradnje, v jinszą
137 33|     sedzima i navetk joma, chterna naju krije, vedług povjostkji
138 33|         srodze zrnokłigo vpadło do naju i zavołało:~— Njech będze
139 33|            sę jimu bez słova, bo i naju kąsk vërzasł svojim raptovnim
140 33|         jesz szandara, kjej sę wod naju wodczepjilë:~— Żebesta sę
141 33|         Trąbë. Ale won sę wo to na naju nje wobrazeł, le kjivoł
142 33|    butelkji. Za chvjilkę won sę do naju vroceł i tak povjedzoł:~—
143 34|       młodé a na brzegu ju vjitała naju krolevjonka jezora. Wod
144 34|     jegomosc, możece bezpjeczno wu naju wostac, jak vom sę długo
145 34|          zopjeckjem. Ale kożdimu z naju jego drogji są pjisané,
146 34|      czężoru.~ Tero panna Klema do naju przëstąpjiła i rzekła:~—
147 34|           vëstąpjił i povjedzoł za naju:~— Panje szandaro! Żebesmë
148 34|           na Zoborë. Z tich bo, co naju dziso reno z czołna vjidzelë
149 34|   zajiscelë taką novjiną, a czężor naju nje wopusceł, choc jinszi
150 34|         ksędzem Krauzem!~Provadzeł naju tede karczmorz na pjętro
151 34|            tę furmonkę.~ Tej vzęlë naju ni szandarzë i bez pitanjô
152 34|        mjałasma nodzeję v Bogu, że naju ksądz bezpjeczno duńdze,
153 35|             bo choc chdzeroz movją naju godką, to vjarę mają Morcena
154 35|           vjarę vëzbelë.~Z Lubkova naju rebocë przevjezlë na drugą
155 36|         jakuż be takji vjelgji pon naju bjednich ludzi roczeł do
156 36|   błogosłavjonigo kraju, że chcece naju zabrac ze sobą? Tec nasze
157 36|          ju wumarło.~— A vë chcece naju v takjim grobje v szperetus
158 36|           zapropkovac.~—To vë może naju chcece przode wusmjercëc? ~
159 36|        zjęlë karę i pakji z voza i naju provadzilë do jakjichs pesznich
160 36|          przëleżni krovc, możebe z naju bëlë kavalerzë, godni takjigo
161 36|              rzekł jem. — Może won naju wotrzimô wob noc a jutro
162 36|         scigają. Bo vejcele: tu wu naju, to je provdzevé pjekło
163 36|          woczeszczoni i provdzevi. Naju pjekło kaszubskji zresztą
164 36|           njebogłose:~— Tero je po naju, Remus. Tero nas mają! ~
165 36|           drugji ludze, choc movją naju godka kaszubską, jednak
166 36|         kamroctvo i rzekł:~— Pokąd naju stolorz będze to vëvaloné
167 37|    Długjimi domovnjikami provadzeł naju służka do svojigo pana.
168 37|         drogę mje rzeklë, żebe tak naju v butelkach ze szperetusem
169 37|           A gbur to mur! Ale tu wu naju sa le vjelgji panovje i
170 37| Svjętopolkóv i Mestvjinóv.~Ale pon naju tero zaprovadzeł do trzeci
171 37|      ricerze i damë —  ze scanë na naju zdrzą, to są moji przodkovje.
172 37|          sę wobroceł po chvjilë do naju, kozoł nom przëstąpjic do
173 37|          svjat. Pon sę wobroceł do naju i povjedzoł:~— Bjejta tero,
174 37|           nji może, bo bełbe sę do naju wodezvoł.~A jô rzekł im
175 37|      mjeczem vojuje, ale vjedno na naju njeszczescé i zgubę!~— Pevno
176 37|          Trąba. — Njech Pon Bog mô naju v svoji wopjece!~ ~
177 38|         svjat, żesma beła, kjej tu naju nje będze.~A jô rzekł na
178 38|        wostałë kaszubskji i podług naju domoci notë tańcuja, le
179 38|   zvjerzovô gvjozda, kjej wopusceł naju dvornjik, wodprovadzivszë
180 38|        Trąba. — Małovjele a bëlëbe naju pjekjelni służkovje na sąd
181 38|            rzekł provdę: Tam slode naju, to pjekło.~ ~
182 39|            gnotach.~V żevnotę mjoł naju dvornjik wopatrzoné, ale
183 39|           Z dvuch rebokóv, chterni naju vjezlë, jeden trzimoł vjosło
184 39|         duńsc do Kluczëc, a rebocë naju wostrzegelë, żebesma przez
185 39|          nje beło, le dalek przode naju małi, vëzdrząci jak chrząszcz,
186 39|            won pevno z tuteszich i naju naprovadzi na jaką chatę
187 39|           czortóv jego naprovadzeł naju tu na tę straszlevą zibją.~—
188 39|          krzik sovë v nocë. Won tu naju na njeszczescé naprovadzeł
189 39|         kostkji stojima v mule. To naju skuseło na zibjącé Błota!
190 39|         woczë na tę cemną noc vkoł naju. A jô czuł v duszë, że tu
191 39|       doTrąbë:~— Czole Trąbo! Zebe naju deszcz nje przemoczeł, lepji
192 39|           z njeba.~Podlazłasma pod naju dach. Tak cemno sę zrobjiło,
193 39|           chterna przed deszczem z naju toczeła strugji potu, vjater
194 39|         vjęcij razi zachodzeła, to naju spłocze v torfë i mulë.
195 39|          smjercą. Do rena ten torf naju połknje. Nje vjidzoł të,
196 39|        kupjisz. Przë tim mogłbes i naju zgubjic. I tak będzesz sę
197 40|          Rzekł rebok jiscącë sę do naju:~—  Dzeckom naszim nje dozvolają
198 40|       szczitach chat tam, chdze wu naju poszivork przebjijô svój
199 40|          nje dostovało ji wopjekji naju svjętigo koscoła povszechnigo.~
200 40|            kvjotkji te same, co wu naju na vsë przed woknami chat
201 40|        strząsł zemją i kaplicą, że naju vërzuceło vprzodk i rżnęło
202 41|      czorni wod żogóvk zbjeranjô i naju porvje na jaką zibję. Ludzkô
203 41|            chvjile vjater, chturen naju z przodku bjił po skarnjach
204 41|        smjegjem, wobroceł sę i jął naju z tełu popichac. Czim dalij
205 41|          won wod przedvjeczora wod naju anji na chvjilę nje vëszedł.~
206 41|           svjodkami, że won sę wod naju nje ruszeł.~Potcevi i zacni
207 42|            płacëc pogrzeb. Takô to naju bjeda gburskô! Vszetko z
208 42|           bjeda gburskô! Vszetko z naju skorę drze. Les kradnje
209 43|             vëszedł jem na mol, co naju z njeboszczikjem Trąbą wonge
210 43|   njeboszczik krol jezora, jak won naju z Trąbą vëstraszeł v postaceji
211 43|            sę na nas i wuderzeła v naju czołnem, spłavjonim chdzes
212 43|          vodę. Priskało z vałóv na naju, jak v gorku z varem, a
213 43|           procem valom, bo jinaczi naju voda zaleje abo dunë vëvrocą!~
214 43|          Zoborskjim brzegom. Chiże naju tero bez proce njosłë vałë
215 44|     muzikańtóv, won sę wobroceł do naju dvoje samotnje stojącich