Chapter

2001 22     |                 tu wusodł dlo wodpoczinku i nje szedł v gromadze z kompanjiją
2002 22     |                dvuch v szklącich szołmach i ze szablami przë boku, be
2003 22     |                jidz z njim a rechlij nje! I sadła kole mje.~— Żeli mosz
2004 22     |                    jô dobeł z karë chleba i jodł. A wona wob ten czas
2005 22     |                   czas pozerała na jezoro i długo nje rzekła njic. Ku
2006 22     |                 do Vejherova, jô tu stoję i patrzę na tich co jidą.
2007 22     |                   patrzę na tich co jidą. I dziso patrzełam. Na przodku
2008 22     |                   Matkji Boskji postacejô i krziż nad głovami ludu i
2009 22     |                  i krziż nad głovami ludu i chorągvje i bestré chustkji
2010 22     |                  głovami ludu i chorągvje i bestré chustkji bjalk: vszetko
2011 22     |                  szedł na ceché vodë jego i rozlegoł sę jaż po te viże.
2012 22     |          Kaszubovje, co pod Svjętopełkjem i Mestvjinem vjele set lôt
2013 22     |               jezdzilë wod zomka do zomka i strzeglë naszi svobodë.
2014 22     |                   zev mój povtorzełë viże i przelecoł won nad jezorem
2015 22     |               całem!~Zakreła woczë rękoma i skreła głovę na kolanach.
2016 22     |             chvałë. Dziso të takji bjedni i żorotni, jak bjedni i żorotni
2017 22     |              bjedni i żorotni, jak bjedni i żorotni są ti żevi, chternich
2018 22     |            zapamjętej to sobje: Roz jeden i roz drugji nańdzesz mje
2019 22     |             nańdzesz mje na svoji drodze. I tede sę co stanje. Ale dnja
2020 22     |               tede sę co stanje. Ale dnja i godzenë i molu naszigo potkanjô
2021 22     |                stanje. Ale dnja i godzenë i molu naszigo potkanjô dziso
2022 22     |                 ze za drzév, vëstraszi cę i movji: Zgodnji! Ale smjertelni
2023 22     |                  chodzeła wod młodich lôt i pitałam dusze, czimu jô
2024 22     |                   ludze ze vsë nje vjidzą i czimu te zogodkji na mje
2025 22     |                Ale tero, kjej ju mom lata i patrzę do grobu, vëszto
2026 22     |         Garecznjice njevjadomé dzevczątko i podało v gorsc pełno worzechóv
2027 22     |                   dzevczątko zakreło lica i zeszło mje z woczu. Ale
2028 22     |                vjedzą...~— Pochadej Remus i nje szpalkuj z kobjetami
2029 22     |                pjerszi słova Trąbë vstała i poszła ku vsë razu sę nje
2030 22     |          wobzerającë. A Trąba przëstąpjił i movjił.~— Remus, nji ma
2031 22     |                chiże tvoje tovarë v mjech i na plece, a jô będę karovoł
2032 22     |           Wustavjilë sę dvaji szandarovje i slepje vëtrzeszczelë jak
2033 22     |                 żes szablę złomoł, a może i wo nigo Stracha ve młinje.~
2034 22     |                 jô kamrota Vebera v stron i mu povjedzoł:~— Czo, kamroce!
2035 22     |                   Strachu ve młinje dobeł i panu ve Zvadze szablę złomoł,
2036 22     |               chcą njedovjinnje wuchvacëc i do prize vsadzëc. Po ti
2037 22     |                 Po ti jego viżavje gnotóv i ti karze z tovarami wonji
2038 22     |         kompanjijô pudze dalij. Tam ksądz i kjile mjeszczanóv jidą so
2039 22     |                   stoją przed karczmą abo i vanożą po drodze, tej zagrosz
2040 22     |                    Tam sę Trąba stanovjił i rzekł:~— Boczë Remus! Tam
2041 22     |                   koło szeji przez pjerse i pod pochą, jął grac głębokjim
2042 22     |            przelecałasma szerokji goscińc i doszłasma tam, chdze stojałë
2043 22     |                szczescé wobraznjicë Stach i Franck i Klerik. Wonji sę
2044 22     |                wobraznjicë Stach i Franck i Klerik. Wonji sę wod Trąbë
2045 22     |                   że na mje njeprzelevkji i z pomocą furmanóv chiże
2046 22     |                 spodk vpakovelë moję karę i wobłożilë ję pudłami i kobjołkami.
2047 22     |               karę i wobłożilë ję pudłami i kobjołkami. Wob ten czas
2048 22     |                  mjech, Remus, na vjechrz i poj! Jô cę vëtchnę mjedze
2049 22     |                 vëtchnę mjedze muzikańtóv i dom cë trąbę v rękę. Tam
2050 22     |                  dostoł v rękę dużą trąbę i sę postavjił mjedze muzikańtami.
2051 22     |              podnjesło dvuch chłopóv Leon i jesz jeden. Za njimi szlë
2052 22     |               przë chternich kanął Klerik i zavołol:~— Formetur processio!
2053 22     |                   Co znaczi: Nogji za pas i v drogę!~Vëcigającë krotkji
2054 22     |                  vëlezlë na przededvjerzé i będą svoje pogańskji woczë
2055 22     |                mje jakbe wurosłë skrzidła i njick mje nje woblecało,
2056 22     |              żelazo uwobleczoni, na pogan i Turkóv. — A lud spjevoł:~—
2057 22     |                 stoją przede dvjerzi seti i grubi jak wopokji. I przëboczeł
2058 22     |                 seti i grubi jak wopokji. I przëboczeł jem sobje, jak
2059 22     |                  jem tej beł knopem mołim i słabim. Tero jô czuł v sobje
2060 22     |                   pod ną karczmą dac radę i to vjem, że v woni chvjilë
2061 22     |                  pjelgrzimce krev sę lała i jim na woczë zesłała womonę,
2062 22     |                 Że v volnosci każdy gosci i jest bezpieczny. ~Przed
2063 22     |              kamrot Veber, wodemknął rękę i pokozoł cvjardigo talara:~—
2064 22     |              kompanjijô ju minęła karczmę i sługóv pruskjich, a jô czuł
2065 22     |                 by ten pancerz przeszyła ~I granaty od tej szaty odpadac
2066 22     |                 żoden nje je takji vjelgi i pełen tajemnjice, jak las
2067 22     |                 Mjirachovskji. Wod Mojsza i Gburskji Kamjenjice na zochodze
2068 22     |             zochodze słuńca do Setni Gorë i Czarcich Błot, wod Mjechucena
2069 22     |             Czarcich Błot, wod Mjechucena i Dzevczi Gorë na połnju do
2070 22     |           vjelgjigo kaminja przë Novihuce i do Kłęczna: na taką szerzą
2071 22     |                   Kłęczna: na taką szerzą i dhiżą won sę rozsodł z vojskjem
2072 22     |            stolemnich bukóv, dębóv, chojn i ptoszich drzév. Dnjami całimi
2073 22     |               wotmikają duktë dlo vjatróv i słuńca i leżnosc dają vesokjim
2074 22     |                duktë dlo vjatróv i słuńca i leżnosc dają vesokjim wuzimkom
2075 22     |            leżnosc dają vesokjim wuzimkom i korunom drzevjąt do przezeranjô
2076 22     |                  dołach zataconich błotka i łąkji, chdze sę pase jeleń
2077 22     |                łąkji, chdze sę pase jeleń i sarna. Zabłądzec możesz
2078 22     |              zibji straszni, kądka porene i po zochodze słuńca gorą
2079 22     |                   letko vędruje Duch Lasu i cę provadzi na pevną smjerc,
2080 22     |                dębóv, womonë sę rozbjegną i Anjoł Stroż pokoże cë zeloné
2081 22     |                vjidzisz, że wona wokręgłô i vkoł wusepani na spichu
2082 22     |                  wożije, bjegô vkoł vałóv i szczekô jak jinszi pjes
2083 22     |             szczekanjé psa na zomkovjisku i sę przeżegnô, bo mu straszno.
2084 22     |            pjiluje na sorena, podnjese sę i jidze dalij nje vëstrzelivszë
2085 22     |              priskają tam ze zemji zdroje i vązkjimi rovami płeną ku
2086 22     |                   na zochod słuńca płinje i v njemjeckji Pomorsce przez
2087 22     |                   Tam sę rodzą povjostkji i bojkji, chterne stari ludze
2088 22     |              povjodają, tam dzekji zvjerz i ptastvo lasové mają svój
2089 22     |                   svój raj, svoje państvo i volą.~V głębji tego lasu
2090 22     |                 na licach, vëprostovoł sę i jakbe wurosł. Jistnje, tak
2091 22     |                  po bokach kamrota Vebera i njich drugjich. Bełë to
2092 22     |                młodi pączkji dębóv, bukóv i na cemną jiglenę chojn i
2093 22     |                  i na cemną jiglenę chojn i dan. Przechodzełë jego parminje
2094 22     |                  jim kvjotkji vjelkanocni i krze leszczenë zodroszczącë
2095 22     |                  nogoma ludztva ruszeł sę i szedl za kompanjiją jak
2096 22     |                  mocnigo drzeva jęlë grac i spjevac notę, chterną z
2097 22     |                  dalszi tesące zavtorzelë i podovalë ją dalij. V cechi
2098 22     |                dołóv nobożni jozc vëszedł i słuchoł, a jeleń podnjosł
2099 22     |                   łeb, słuchoł, tej vstoł i woblecoł z głosnim szczekanjim
2100 22     |            szczekanjim svoję zvekłą drogę i znovu legł njeżevi. Zatrzęsłë
2101 22     |           kurdusac sę muszi na szczudłach i wudavac kalekę. I wobezdrzoł
2102 22     |              szczudłach i wudavac kalekę. I wobezdrzoł jem sę za njim.
2103 22     |              vjidzę jego vjechovati vłose i chustkę, v chterni zatopjił
2104 22     |             konjach z pjorami na szołmach i z lasem kopjij nad njimi
2105 22     |              ruchnach, biskupóv, mnjichóv i ricerzi v porozbjitich zbrojach,
2106 22     |                   a jinni ręce załomivelë i podnoszelë do njeba jakbe
2107 22     |                 lud kaszubskji, ten dovni i ten dziseszi jidze z nami
2108 22     |              kalvariją!~Skrë mje przeszlë i straszno mje sę zrobjiło
2109 22     |                  vjelgjigo grającigo lasu i tego vojska duchóv, jak
2110 22     |                morskjimi daleko wod ludzi i strądu.~Przeżegnoł jem sę
2111 22     |                 strądu.~Przeżegnoł jem sę i wodvroceł woczë v przodk
2112 22     |                  pjesnji:~Trębacze trąbją i v kotłi bjiją ~Pojdzceż
2113 22     |             latach mojigo vanożenjô kjile i kjile razi. Pjił jem z tvojich
2114 22     |                 pomji nocë. Tvoje jelenje i sarnë patrzełë na mje bez
2115 23     |                woknach chat, kjej v kurzu i wumęczenju stanęła kompanjijô
2116 23     |               spjevem. Vjitałë sę wobraze i chorągvje, a słuńce v jich
2117 23     |                   v jich złoconich pikach i srebernich blachach vëpolivało
2118 23     |                   drogji! Wostanji wu nas i wodpocznji! Ale kjej wobroz
2119 23     |              viboru dvje karczmë dostatné i rumné naprocem sobje ve
2120 23     |                  gosci nje zodroscilë, bo i tak vszetkjich nji moglë
2121 23     |                   prożno robota. Tej vzął i vëdobeł kuferk pannë z voza
2122 23     |               vëdobeł kuferk pannë z voza i goji zanjosł do karczmë.
2123 23     |                  przëzerelë sę jimu Stach i Klerik. Ti dvaji sę wob
2124 23     |                 Na te słova Leon sę zląkł i povjedzoł pokornje, wocerającë
2125 23     |                   won njich nje vzął zaru i nje zanjosł, le wotvorzeł
2126 23     |                   le wotvorzeł tę vjększą i vëjął z nji jakji poł mańdla
2127 23     |                jôj, kjile kavałkóv chleba i kjełbasę długą na poł reminja
2128 23     |             kjełbasę długą na poł reminja i zchovoł to v svoje kjeszinje.
2129 23     |                wobvjązoł kobjolkę sznurem i vzął drugą i z njimi szedł
2130 23     |             kobjolkę sznurem i vzął drugą i z njimi szedł do karczmë.
2131 23     |              vjeczerzą.~Kjedem tak stojoł i na njego zdrzoł, przëpodł
2132 23     |             zdrzoł, przëpodł do mje Trąba i scignął mje chiże z drogji
2133 23     |                 tu vszetkji knjeje znaję.~I provadzeł mje woborami na
2134 23     |                  czervjoni cegłë murovani i wobstavjoni njevesokjim
2135 23     |                  wod bjałk stionę, wusodł i scignął mje też na sedzączkę.
2136 23     |                  Tej woparł plece wo płot i tak movjił:~—Tu je dosc
2137 23     |                 wonji vjedno są v strachu i gotovi cebje vëdac. Tvoję
2138 23     |                   mje tak dokupjił sledza i przënjosł vodë, to bem mjoł
2139 23     |               Trąba. Le të sedzë jak mesz i prosz Boga, żebe timu ze
2140 23     |                  Rzekłszë tak Trąba vstoł i szedł. A jô wostoł som i
2141 23     |                  i szedł. A jô wostoł som i za jego dobrą radą zanjosł
2142 23     |                zlecivszë sę Jego wopjece. I anji chvjilęm sę nje bojoł,
2143 23     |                pustkji, chdze nom godzenë i dnje bjegłë v procë i wodpoczinku
2144 23     |             godzenë i dnje bjegłë v procë i wodpoczinku na wotmjanë
2145 23     |                   wodpoczinku na wotmjanë i chdze po zochodze słuńca
2146 23     |              vjedzoł, chdze szukac stravę i leżą.~Kjedem tak sedzoł,
2147 23     |                   Wusodł, vezdrzoł na mje i smjoł sę cecho wod wucha
2148 23     |                    Tej podol mje porę jôj i rzekł cecho:~— Na, Remus,
2149 23     |           kobjołkji!~Ale jô mu podzękovoł i nje vzął, rzekłszë:~— Zjédzle
2150 23     |                  mje przënomji dva talarë i mje za to wobjecoł dobrze
2151 23     |                  futrovac, a tero nje dbô i mje głodem morzi. — Zkąd
2152 23     |             zrobjił.~Tak godoł sobje Leon i zajodoł Klerikovę żevnotę.
2153 23     |                  jak zjodł poł mańdla jôj i spori gleń chleba, tej wobcarł
2154 23     |                    tej wobcarł sobje gębę i stenkę, vstoł i rzekł:~—
2155 23     |                sobje gębę i stenkę, vstoł i rzekł:~— Tero jô pudę, njech
2156 23     |                 Trąba. Mjoł v ręku sledza i butelkę pjiva.~— Na, jédz
2157 23     |           vjeczerzą, Trąba wusodł vigodno i rozglądoł sę.~— Njebo pobjegło —
2158 23     |                 Tej wostro patrzeł ku vsë i vëcignął rękę:~— Reti Remus!
2159 23     |                   figurë, vezdrzoł na nas i sę pitoł:~— Cuż va za jedni?~
2160 23     |               Trąba pokozoł polcem na mje i rzekł:~— To je młodi KIińkosz
2161 23     |                 ludzi — rzekt szandara. — I zdrżącë na mje dodoł:~—
2162 23     |                 dżada.~— Ja — rzekł Trąba i kjivoł głovą — na to nji
2163 23     |                   Kjej won sę boji robotë i mô talent le na dżada, wurzędnjika
2164 23     |                   bo mje padła szkapa. To i jinszim sę trafji. Ale wu
2165 23     |                   szandaro, że mój parobk i moja pora konji mjelë v
2166 23     |                 nabędę, parobk sę wobrazi i wuceknje ze służbë. Ko bełobe
2167 23     |               przëbroł srodze wostrą minę i sę pitoł:~— Je to też vszetko
2168 23     |           Klińkosza też.~Szandara mruknął i vëszczerzivszë jesz roz
2169 23     |             Kaszubji, lud Bożi, wod wojca i prawojca na naszi zemji
2170 23     |           prawojca na naszi zemji sędząci i Boga chvaląci, wopovjadac
2171 23     |               żebe nje ten svjęti wodpust i moja wofjara, chternąm Bogu
2172 23     |                   na Vdzidzkjich jezorach i so wumeslilë mje szukac
2173 23     |                szukac v kompanjiji.~—Jesz i to — vestchnął Trąba. —
2174 23     |            Wolivskji ma sę zos woboczema!~I vstoł vaspon, założeł szczudło
2175 23     |                 założeł szczudło na remję i jak ricerz młodi długjimi
2176 23     |                puscilë z kompanjiją, choc i ti z Mjechucena reno sę
2177 23     |                   Boskji na dalszą drogę. I jô szedł podzękovac Matce
2178 23     |              wodprovadzeła nas ze spjevem i chorągvjami v stronę Luzena,
2179 23     |                   mjerzała ta chvala Bożô i chrzescijańskô zgoda v kompanjiji,
2180 23     |           kompanjiji, to też nje strzimoł i muszoł zrobjic psotę. Jak
2181 23     |                  tej Trąba kanął kole mje i rzekł:~— Remus. Woboczisz,
2182 23     |                   że mjedze wobraznjikami i Leonem ze stenką jesz sę
2183 23     |                 na pakunkovim vozu vesoko i zdrzoł, z nogoma zvjeszonimi,
2184 23     |                lica Klerikové cos trzasło i rozprisło, poczim brzedkô
2185 23     |            wotvarłą ksążkę do nabożeństva i gorlivje v nji czetoł.~—
2186 23     |                   Trąba. Żebe go szvernot i Leona. Takô wobraza Boskô.
2187 23     |                stronë przëzerelë sę Stach i Klerik ze sercami pełnimi
2188 23     |                  wokrągłé woczë jak bulvë i szedł prosto na Leona. Wo
2189 23     |                 mu ji Klerik nje vëcignje i mu z nją nje vëdzeli v głovę,
2190 23     |               połovë, pokozoł je panjence i rzekł:~—Vjidzice panjenko,
2191 23     |                   pogłoskała go po głovje i poceszała:~— Nje płaczce
2192 23     |                  njego plecoma wodvroceła i njick nje rzekła. A Leon
2193 23     |                   kompanjiji sę wopitivac i szukac zbrodnjorza. Pitalë
2194 23     |                 le vzęlëjesz trzë bjałkji i rozporządzilë:~— Wod ti
2195 23     |               njech sadnje przë wognjisku i sę vësuszi. Że też slepji
2196 23     |                svojich wotvorzëc nji może i zdrzec chdze jidze.~Sprava
2197 23     |                   mjedze Leonem ze stenką i Klerikjem szła v zaboczenjé.
2198 24     |                 bliza morskô ku połnjovim i nortovim Kaszubom. Vjid
2199 24     |                nortovim Kaszubom. Vjid ji i chvała jak rzoze wod pomji
2200 24     |                   nocë svjecą jim v woczë i co rok jich zprovodzają
2201 24     |                 godkę kaszubską rozmajitą i podkorbjanjé z rożnich parafijnich
2202 24     |              jednak vszescë jednigo ducha i movë.~Wurosłi zajezorami
2203 24     |                  movë.~Wurosłi zajezorami i lasami nje vjidzoł jô jesz
2204 24     |                pod vjejącimi chorągvjami. I meslô mje wuderzeła do głovë: —
2205 24     |                  be vëbavjic zapadłi zomk i posadzec krolevjonkę na
2206 24     |                   z worzlovim vezdrzenjim i długą brodą, zdrzącigo tak
2207 24     |                njich bjiła po czubë drzév i po głovjicę Zomkovi Gorë.
2208 24     |              stojała wosoba cecho jak kam i zdrzała v doł na nas.~To
2209 24     |                jistni. Tero jô go poznoł. I nje dało mje poku, le muszoł
2210 24     |                jem do njego sę przecesnąc i rzec:~— Panje! Jô ju roz
2211 24     |             przëzdrzoł mje sę v boczlivje i rzekł:~— Godkę tvoję lecho
2212 24     |               przëboczom. Wodvożni jezdes i jeden z tich, co v żecu
2213 24     |               potrzeba. Wustanji przë mje i przëzdrzë sę ti srogji mocë
2214 24     |             vezdrzoł na ten las chorągvji i na to morzé ludu kaszubskjigo,
2215 24     |               rebocë, snożé młodé bjałkji i staré babulińkji. Żebe tak
2216 24     |          Garecznjice vëszlë za kompanjiją i ti, chternich jô vjidzoł
2217 24     |                  le sługami. Z movą svoją i wobeczajem poskrelë sę po
2218 24     |                 sę po svojich pustkovjach i vsach. Worzą, seją, łovją,
2219 24     |                  vłodze na svojich vodach i na svoji zemji nji mają.
2220 24     |                 zemji nji mają. Mova jich i wobeczoj są posmjevjiskjem
2221 24     |          Wofjarovac żëcé, be jim dac vjid i przë pasach zavjesëc jim
2222 24     |           zavjesëc jim mjecze, co be volą i sełę mjelë wuprzec sę wo
2223 24     |                  jem na njevjadomigo pana i rzekł:~— Vorto dac żëcé
2224 24     |                   rzekł:~— Vorto dac żëcé i szczescé za vëbavjenjé zaklętigo
2225 24     |                 jô, że tak wodpovjesz. Bo i të jezdes z tich, co ze
2226 24     |            chvjilë:~— Panje! Vasza wosoba i vasze słova są dlo mje,
2227 24     |              duszë. Chcołbem bëc przë vas i słóv vaszich słuchac kożdigo
2228 24     |              vaszich słuchac kożdigo dnja i kożdi godzenë!~A won wodrzekł:~—
2229 24     |                  cë koże. Tej nasze mesle i nasza procô pudą jedną drogą.
2230 24     |             chrzebtach mój czężor ludzkji i kozoł duszë moji rozmiszlac
2231 24     |               starodovnich bukóv naviżach i wotmikałë svoje bramë i
2232 24     |                   i wotmikałë svoje bramë i roczetë: Pojta, dzecë Vjarë!
2233 24     |                    dusza vasza wodpocznje i vesoko z gorë vezdrzi na
2234 24     |                navroceł v godzenę smjercë i wod samigo Zbavjicela dostoł
2235 24     |                  zgjętą, bjił sę v pjerse i załomivoł ręce nad szczudłem.
2236 24     |                   przëchodzilë z prosbami i dzękovanjim, a won jak klęczoł
2237 24     |                Wuzdrzoł mje przed kaplicą i rzekł:~— Dobrze, że cę vjidzę,
2238 24     |                   sę wopuszczoni wod Boga i ludzi.~Tak żorotno krol
2239 24     |                vezdrzoł na njego z wuvogą i vjidzoł, że mô lica bladé
2240 24     |                kjile krokóv, stanovjił sę i rzekł:~— Zdrzë jak sę tu
2241 24     |                 pod kapliczkji pod Vigodą i no dzevczę, co boso v kompanjiji
2242 24     |                mje svoje czężkji szczudło i movjił:~— Zvoż to szczudło
2243 24     |                czężkji. A won je wodebroł i zacignąvszë z kuńca vëcignął
2244 24     |              ricerską. Chcoł jem szczudło i duszę jego povjesëc v kaplice
2245 24     |              povjesëc v kaplice na krziżu i poddac sę voli Boskji. Ale
2246 24     |               Trzë dnji drogji przez gorë i lase tu ztąd jisc trzeba
2247 24     |               jisc trzeba do mojich jezór i do gnjozda wojcóv mojich,
2248 24     |                   tu vjidzę te modré vodë i czuję vonją lasóv, belem
2249 24     |                żëc, jaż sin mój podrosnje i będze mocni dosc, be spôdk
2250 24     |                  won svoją godką provadzi i sedzoł cecho. A won chvjilę
2251 24     |                  Golijatem:~— Le za vjarę i za wojczeznë svobodę mosz
2252 24     |             svobodę mosz wuchvecëc bronją i bjic i nje będzesz mjoł
2253 24     |                   wuchvecëc bronją i bjic i nje będzesz mjoł grzechu.
2254 24     |                    A zokon ricerskji koże i v tim razu bjic, kjejbe
2255 24     |            bjałkji, na żëcé bliznigo, abo i na żëcé tvoje. I v tim razn
2256 24     |            bliznigo, abo i na żëcé tvoje. I v tim razn nje będzesz mjoł
2257 24     |                 nje będzesz mjoł grzechu.~I to jô povjedzot krolovji
2258 24     |                  won zvjeseł smutno glovę i movjił po długji chvjilë:~—
2259 24     |            prędzij. Bełbe mje lesni vëdoł i ju bem nje beł mjoł sposobu
2260 24     |                    v moji jomje na Glonku i podnjosł flińtę, be mje
2261 24     |                pomocą Złego wosamętoł sąd i sędzich.~Ale jô ti karë
2262 24     |                  takjim Zoborskjim jak jô i moji przodkovje i doznac
2263 24     |                  jak jô i moji przodkovje i doznac bem sę chcoł, że
2264 24     |               wutrzimac svój brzeg jezora i krolestvo na njim.~Porvoł
2265 24     |                 Porvoł sę vaspon na nogji i vstoł:~— I dlotego jô nji
2266 24     |                vaspon na nogji i vstoł:~— I dlotego jô nji mogę povjesëc
2267 24     |                   tego szczudła na krziżu i jisc muszę na moje jezora
2268 24     |                   sę dziso dva raze: Bogu i tobje. Nje vjem, zkąd mom
2269 24     |               vjarę v cebje, choces młodi i droga tvoja provadzi v svjat
2270 24     |               bobe mje jednak wupjilovelë i tede bem ju nje vroceł do
2271 24     |              chturen mje wob noc wotrzimô i dô stravë.~Po tich słovach
2272 24     |                 chvjilkę, vezdrzoł na mje i rzekł:~ — Vjesz co, Remus?
2273 24     |                 też vrocec nji możesz, bo i na cebje czotują. Po tvoji
2274 24     |                   jezora zgodł moje mesle i rzekł:~— Jidzle spokojno
2275 24     |                 Jô tu wostanę pod kaplicą i mogę żdac, jaż przińdzesz.
2276 24     |                  drogę Złé nje wosamętało i nje kozało sobje żëcô wodebrac!
2277 24     |                 wodsami nobożnoscë veznje i po nocach vanożi, cobe go
2278 24     |           złapjiła.~Tej vzął mje za rękov i cignął ze sobą. Wob drogę
2279 24     |                  won mjoł provdę. Won też i nje żdoł na moję wodpovjedz,
2280 24     |                   Mje sę zdaje, że Klerik i jesz jeden z njich sprelë
2281 24     |                   jim kobjołkę zplądrovoł i Klerikovji pod Luzinem zgnjité
2282 24     |              jezora. Won mje to pochvaleł i rzekł:~— Jô jem ti jistni
2283 24     |           przëvjezę. Rod bem szedł z tobą i krolem jezora v gromadze,
2284 24     |            gromadze, ale mom wumovę dotąd i nazod. Na to nji ma radë.
2285 24     |                   voze. Jô zjął mój mjech i chcoł jisc. Ale Trąba mje
2286 24     |                  Klarneta ze svoją kapelą i wobraznjicë. Leno Leona
2287 24     |                Trąba do njich przëstąpjił i rzekł:~— Cuż va tak nose
2288 24     |                 żesta wodpustu dostąpjilë i szczestlevje dotąd zaszlë.~—
2289 24     |                 że Leon ze stenką vzął sę i wucekł?~— Vjem! rzekł Trąba
2290 24     |                   zańdze prosto do ksędza i dô na zopovjedze.~Zervoł
2291 24     |                      Takji głupstva! Wona i Leon ze stenką! Gołąbuszk
2292 24     |                   stenką! Gołąbuszk bjołi i ten smjecoch przëgłupavi!
2293 24     |                 Kleriku. Nolepji veznjesz i go spjerzesz.~— Do tego
2294 24     |                  nobożnoscë, statecznoscë i strzemjęzlivoscë przë takji
2295 24     |                   vzął mój mjech na plece i szedł. Trąba vëszedl za
2296 24     |               szedł. Trąba vëszedl za mną i sceskoł mje rękę.~— Njech
2297 24     |                  Tak ma sobje podala rękę i sę rozeszta.~ ~
2298 25     |           przidkji gorë nje leno mje, ale i cebje, choces młodszi, zmarachovałë
2299 25     |              drogę. Trzeba nama sę vëspac i posilëc, co besma strzimała.~
2300 25     |              skarnji, dobrze naju przëjął i reno nom wugotovoł krepóv
2301 25     |                 reno nom wugotovoł krepóv i doł chleba. Potim ma znovu
2302 25     |                   v mjechu. Vaspon stanął i rzekł:~— Dalij jisc v ti
2303 25     |                    Bele znalezc sechi mol i wochronjenjé wod deszczu!
2304 25     |         grabovjiną. Vaspon zatrzimoł krok i rzekł:~— Tu ma wostanjema
2305 25     |                kaszubskjich lasach po dva i vjęcij v gromadze. Są to
2306 25     |                Wonji sę wo to nje wobrażą i z chęcą nom przitułku wudzelą,
2307 25     |                  przitułku wudzelą, ko të i jô ma przenomnji gvesno
2308 25     |                takji stolimovi grobë, tam i voda njedalek. Podług mojigo
2309 25     |                 Jô cë povjem: Wostanji tu i sę rozezdrzë, cze be sę
2310 25     |             jezora. Vëtrafjic jô vëtrafję i wocemką, ale jakbes czuł
2311 25     |                  njim strzelbą. A jô vzął i sę rozezdrzoł mjedze nimi
2312 25     |                   do głovë, vzął  jem noż i vëcinoł z grabovjinë na
2313 25     |                mjozga v njich sę votovała i nje puscełë vszetkjich lestóv,
2314 25     |                   jô zaczął wuschłi leste i całi plachce mechu zbjerac
2315 25     |                   ten czas minęla godzena i vjęcij, a krola jezora nje
2316 25     |              głovë:~— Może won zabłądzeł?~I kąsk njewubetno mje sę stało
2317 25     |       szemarzenjim kropjił na młodi leste i scekoł na gruńt lasu. Tak
2318 25     |                 jednak njemjirno zrobjiło i wuvożoł jem sobje:~— Może
2319 25     |               sobje:~— Może won zabłądzeł i vëdoł krzik sovë, le të
2320 25     |                 mogjiłami?~Tak jô sę vzął i vëszedł z mjedze mogjił
2321 25     |                    tak jô vëjął krzosedlo i żogjev, be zapolic pęczk
2322 25     |                  z jego czężorem na sebje i zaprovadzeł go do moji budovnji
2323 25     |                  mogjiłami. Won pochvaleł i rzekł:~— Tos të dobrze vëmesloł!
2324 25     |           wodemknął svoję torbę dżadovską i vësepoł z nji całą gromadę
2325 25     |                    To muszi bëc Potęgovo. I tero jô sę dobroł, chdze
2326 25     |                 sicenë. Tak jô zebuł botë i vzął noż v rękę, żebe choc
2327 25     |           povjedzołjôsobje.~Vzął jem tede i vëcignął vjęcork. Z njego
2328 25     | Potęgovaprzejachelë przez jezoro czołnami i v tim wopuszczonim molu
2329 25     |                 że zrobjilë dobri wuczink i dvum głodnim vędrom spravjilë
2330 25     |                   svjata vzął, to be może i v rok naju nje nalezlë.~
2331 25     |             lestach. V lese sedzała ceszô i noc. Żoden szczek psa z
2332 25     |                   krola jezora beł dobri, i dalek i szerok nje beło
2333 25     |                 jezora beł dobri, i dalek i szerok nje beło żevi dusze
2334 25     |                Zapoleł bo won svoję fefkę i przemiszloł. Ku reszce przervoł
2335 25     |             zabjiti vjedno na woczë jidze i go tropji. Ale mje nen lesni
2336 25     |                  wobrona vłosnigo żëcô.~— I jô jem ti vjarë! — wodrzekł
2337 25     |                   dvuch lôt jô sę ju tacę i łaknę ludzkji pocechë. Ale
2338 25     |                   kozelë mje wodpokutovac i vząc na sebje karę, chterną
2339 25     |                mom — vjidzisz — tile sełë i przez to jem z Bogjem v
2340 25     |                 jem z Bogjem v njezgodze. I vjedno mje wodtąd dusza
2341 25     |                chce spac, Remus, tej spji i nje zvożej na mje. Wu storich
2342 25     |                 przë szekovanju vjeczerzë i wodpoczivającë po vjeczerzë.~—
2343 25     |                 stolimóv kaszubskji zemji i zomkovjiska nasze wodczarzëc
2344 25     |              zomkovjiska nasze wodczarzëc i dodac krevji i kosci nimu
2345 25     |                 wodczarzëc i dodac krevji i kosci nimu vojsku, co tam
2346 25     |                   przez Mjirachovskji las i zgadnąc nę zogodkę dzevczątka
2347 25     |                  z gorscą pełną worzechóv i przenjesc krolevjonkę przez
2348 25     |            naszich.~Ale jak tego dokazac?~I vezdrzoł jem gorą wognja
2349 25     |                   cobe mje doł wodpovjedz i radę. Ale leno bladi wuzimkji
2350 25     |                przez dokę, a mjedze njimi i za njimi sedzała czornô
2351 25     |             sedzączkę, vëjął fefkę z gębë i nadsłuchivoł. Szczekanjé
2352 25     |                   znovu naszło krocij nas i głosno przez cemni las sę
2353 25     |                   krople deszczu pruszełë i szemarzełë po lestach. Tak
2354 25     |                  Tak vaspon sę przeżegnoł i rzekł:~— Remus. To nje beł
2355 25     |                   wono stojec njedaleko — i wodpravjił svoją nocną strożą.
2356 25     |              Boskji.~Tak jô sę przeżegnoł i poleceł wopjece Pana Boga.
2357 25     |               stolemóv pod dachem z mechu i sicenë, a szemarzenjé deszczu
2358 25     |                 sedzoł vaspon przë wognju i sepoł krepë do trigjelka.
2359 25     |           chternim vesokô posova z lestóv i galęzi czężela na szarich
2360 25     |                 marsz njelada. A zemno je i deszcz padô. Jesz dziso
2361 25     |               zjadła pod Selczną. Jak noc i wumęczenjé stanovjiłë nasze
2362 25     |                   jezora znoł kożdi kjerz i kożdé drzevję, bo v pevnim
2363 25     |               pevnim mjescu rozezdrzoł sę i przëstąpjił wod razu do
2364 25     |                 sę posileła resztą chleba i rib zbjegłich z vczoraszi
2365 25     |           zbjegłich z vczoraszi vjeczerze i legła v naszi jomje na lestach.
2366 25     |                fefkę, vëcignął sę vigodno i povjodoł:~ — Tu mje ju lepji,
2367 25     |                   ju krotko mojigo jezora i vjem, że zrzucę jutro te
2368 25     |                   to są ju stronë zapadłé i tam ledvje jakji zabeti
2369 25     |                  jezora poleł svoję fefkę i godoł:~— Pokąd nje spjisz.
2370 25     |               Lepusza. A wo Tuszkovjokach i jich Matce povjodają sobje
2371 25     |                  sobje smjesznich przigód i trelóv co njemjara. A mje
2372 25     |                  są vsą vjidzałą, a tęgji i zoradni i sposobni v njich
2373 25     |               vjidzałą, a tęgji i zoradni i sposobni v njich mjeszkają
2374 25     |                vëpoleła. Dej rękę, Remus, i spji dobrze. Mje njico movji,
2375 25     |                   wod sebje puscec muszoł i czuł jem sę przez chvjilę
2376 25     |                zjodł resztę mojigo chleba i szedł v drogę.~Tego vjeczora
2377 25     |               krotką chvjilę pjękné woczë i lica moji minjoni krolevjonkji
2378 25     |              szkolni radę Trąbë pochvolił i vëszekovoł mje pjismo. A
2379 25     |                  z mojim hańdlem po vsach i po mjastach. Le jak mje
2380 25     |                spuchłi. Sodł won na zedlu i żałoblevim głosem wopovjodoł
2381 25     |               pitoł jem. ~Trąba vëstchnął i rzekł:~— Cużem cë movjił,
2382 25     |                   cvjardoscë, vëvrotnoscë i jędzotnoscë. A tero wona
2383 25     |                  Trąba zmjerkovoł to zaru i rzekł:~—Të sę brace na mje
2384 25     |                   połkvaterkjem v żołądku i kavałkjem chlebajô cë tvoję
2385 25     |                  doł dziso bochenk chleba i gleń masła, przëroczeł jem
2386 25     |                   sę najodł, wobcarł gębę i povjodoł:~— Bog cë zapłac,
2387 25     |            stracilë v gromadze: muzikańcë i wobraznjicë, bo kamrot Veber
2388 25     |             zaczął płakac, że Leon wucekł i won nji mô za co chłopa
2389 25     |            Wopłacivszë poczestunk, noclig i stravę, z wostatnim talurem
2390 25     |               Koscerznë. Jak ju chorągvje i wobraze sę przed Svjętim
2391 25     |                 Svjętim Janem przëvjitałë i procesijô sę po koscele
2392 25     |                 jem go też tam v karczmje i Klerika z njim, chternigo
2393 25     |                 Stacha, com jimu wuręczeł i że wonji na pocechę mje
2394 25     |            zemgleło, a jô vzął tvoję karę i ję zakarovol do dom. Tu
2395 25     |                 të jesna lechi drodze. Ro i mjetelok i grulka bełë v
2396 25     |               lechi drodze. Ro i mjetelok i grulka bełë v roboce. ~Jô
2397 25     |                 won sę vjichleł po jizbje i na mje pozeroł. Tak jô vjidzoł,
2398 25     |              Trąbjinô zamkła ję v chlevje i povjedzała, że ji nje vëdô,
2399 25     |               Vjem jô, że to procem szeku i mje je barzo markotno. Ale
2400 26     |                 po bjitvje ze szandarami ~i Szabelką dostoł sę do sodze. ~ ~
2401 26     |              vsach jezdzeł. Na wodpustach i na jarmarkach jô sę postavjił,
2402 26     |                   wode mje kupalë. Bivało i tak, że njerzitelni człovjek
2403 26     |              człovjek vzął co z moji karë i nje zapłacivszë poszedł
2404 26     |                lud kaszubskji je rzitelni i boji sę Boga.~Do żnjiv jô
2405 26     |                 wustavjilë svoje bęborkji i kjerzonkji bednarze. Beło
2406 26     |                    vëszczerzoł bjołi zębë i movjił:~— Ha, Remus! Vjitom
2407 26     |               njego murovanô posova grobu i muszelë go jesz roz ze zemji
2408 26     |               czimu, kjej won przëstąpjił i vzął jednę z mojich ksążk
2409 26     |             szkląci v pjęknich pochevkach i przechłoscalë woczë. Tak
2410 26     |               viborkóv, vëjął go z pochvö i zaczoł v njim kartovac.
2411 26     |               pochevkę, doł mje ję v rękę i povjedzoł:~— Z timi ksążkami
2412 26     |             szklącimi szołmami na głovach i dużimi mjeczami przë pasach.
2413 26     |              czetivoł ję nocami, a Gnjadi i Liza chuchałë mje po głovje
2414 26     |               chternigom nabeł tę ksążkę, i Marta i stari Mjichoł spjevająci
2415 26     |                  nabeł tę ksążkę, i Marta i stari Mjichoł spjevająci
2416 26     |                  do moji karë przëstąpjił i vzął v rękę jeden z mojich
2417 26     |                   głovą, położeł go nazod i szedł. Ale za mołą chvjilkę
2418 26     |                   drugjim, tej go zamikoł i kłodł nimu drugjimu v kosz.
2419 26     |                  koszu, podnjosł jem głos i sę zapitoł:~— Nacuż va tile
2420 26     |              blevjązką na czopku smjoł sę i rzekł:~— Jô jezdem vesokji
2421 26     |                vesokji policejant mjeskji i cë to zaru vëłożę, bo nen
2422 26     |                 polsku: Nasza rada mjeskô i majestrat v gromadze, to
2423 26     |                  pamjęcë mjastach Sodomje i Gomorze. Ale na uwostrzegę
2424 26     |              vczora krova pana bormistrza i vëdała celę z dvuma głovami.
2425 26     |                 jô vjidzoł, że won ragoł. I gorz mje zaczął nabjerac
2426 26     |               Jednak jesz żem sę strzimoł i rzekł do vëszczergë łagodnje:~—
2427 26     |                 chveceł szandarę za remję i zavołoł:~— Hola! Noprzod
2428 26     |                   A szandara vërvoł remję i zaczął njico szvargotac
2429 26     |                   Ten mje pjęscą pogrozeł i rzekł:~— Bratku! Będzë spokojni,
2430 26     |                nigo policejanta mjeskjigo i zavrzeszczoł:~— Të miszkjiklonje!
2431 26     |                 Tero przëstąpjił szandara i wuchvaceł mje ręką za ruchna
2432 26     |                 vjechrz, vłose sę zjeżelë i zaczął cos mocko vrzeszczec.
2433 26     |             sztołt worzła na jego szołmje i przez wokamergnjenjé vjidzoł
2434 26     |                Golijatem przë granju lasa i jezora. Tak jem tede popusceł
2435 26     |                Tak jem tede popusceł kosz i levą ręką gom sobje wodsunął,
2436 26     |                rum, tej scesnął jem pjęsc i wod levigo wucha mu trzasnął
2437 26     |                sądk, tak uwon sę vëvrocel i kuloł mjedze bęborkji i
2438 26     |                   i kuloł mjedze bęborkji i kjerzonkji stroną moji karë.
2439 26     |            wobaleł ję z całim rusztunkjem i z vjechrzu wostoł leżącë.
2440 26     |           vjechrzu wostoł leżącë. Povstoł i z ti stronë krzik takji
2441 26     |               kosza vëbjerac moje ksążkji i na karze wukładac, bom beł
2442 26     |                   sę kjilenosce szandaróv i policejantóv.~—Tilom të
2443 26     |              dvuch skoczeło na mje z tełu i mje ręce v teł skrępovalë.
2444 26     |                  tero założilë lińcuszkji i tej pchelë przez to vszetkji
2445 26     |                  z moją karą tam na renku i z tovarami, ale po prożnim
2446 26     |                zazgrzitałë klucze v zomku i naszedł jeden z policejantóv.~ —
2447 26     |                  policejantóv.~ — Vstanji i poj ze mną! — rzekł won.—
2448 26     |                  rzekł won.— A mjij rozum i wodpovjadej, wo co pon bormistrz
2449 26     |                 mje vëpitivelë, zkądka jô i chdzem wurosł. A jak jô
2450 26     |                 patrzeł mje długo v woczë i sę pitoł:~— A wod kjede
2451 26     |            Straszkas vëpusceł z krijovkji i ludzom na pustkovju narobjił
2452 26     |               godce. Tak zgrzitnął zęboma i wodstąpjivszë wode mje,
2453 26     |                   na renku sproł szandarę i mjeskjigo policejanta, kjej
2454 26     |                rzekł bormistrz, podpjisoł i doł papjorë timu, co mje
2455 26     |               timu, co mje dvjerze wodemk i przëkozoł:~— Vezce tegovistępcę
2456 26     |            wuchvaconigo na gorąci spravje i bjejce z njim do sądovi
2457 26     |                   z lińcuszkami na rękach i vjodł do ni sodze. Ale nje
2458 26     |                  kolebkji bełjes burzonem i zbrodnjarzem, a za njic
2459 26     |                 rąk nje vińdzesz, bos też i za vjele nabrojił.~Ale ne
2460 26     |                vjem bom z njimi nje godoł i wob dzeń całi wodmovjoł
2461 26     |                przëszedł sądovi przistava i mje vezvoł przed sędzigo.
2462 26     |                  mjoł pjisorka kole sebje i sedzoł za drevjannimi kratami.
2463 26     |       przesłuchanjé szło barzo pomału, bo i ten roznjemczicel nji mogł
2464 26     |                  tłomocz, co v njim stoji i kozelë mje podpjisac. Potim
2465 26     |                 jich tak vjele na drogach i v lasach! I tile słuńca
2466 26     |              vjele na drogach i v lasach! I tile słuńca svjeceło z njeba
2467 27     |               aktami pod pochą przede mną i rzekł:~— Vjedzoł jô, że
2468 27     |                Remus! — wodrzekł Czernjik i sodł na drevjannim zedlu. —
2469 27     |            chvjilę na mję, pokjivoł głovą i povjodoł tak:~— Boczë, Remus:
2470 27     |                   vjele wuliczk szerszich i vężejszich. Przez jedne
2471 27     |                   gorę podnjesoną. Ale są i takji, przez chterne sę
2472 27     |            jiglice, przë czim dzel ruchen i przërodzoni skorë wostavjisz
2473 27     |                   wostavjisz na placu. Są i takji wuliczki, przez chterne
2474 27     |                 bjołim zgłem njevjinnoscë i vińdzeszjak novovëpranô
2475 27     |                parące do wopluvanjô cebje i muszą sę nją struc. Spravą
2476 27     |                   wostavjic kavałk ruchen i skorë, njiże dac sę zamknąc
2477 27     |              drogą, jak Pon Bog przëkozoł i nje dom sę v żodné krętevętë.~
2478 27     |           vëszczerzającë svoje bjołi zębë i rzekł:~— Remus, të vëszedł
2479 27     |                 ręce, jaż cę njim zdzeli. I nje vjesz, na co chodzi
2480 27     |                 pjes buri, jaż cę wukąsi, i na co voł mô rogji na łbje,
2481 27     |                 njimi po żebrach pomaklô, i na co brzemjeją szerszenje
2482 27     |                   wod kjija wovczarzovigo i ranë v skorze wod psich
2483 27     |                  v skorze wod psich zębóv i żebra będzesz mjoł złomjoné
2484 27     |                 złomjoné wod rogóv volich i wobarchnjejesz porę razi
2485 27     |             szkołę przebetą jak sę noleżi i rzodkji rozum cë sę zetnje
2486 27     |                jako wobrońcę wustanovjił. I na to nji ma radë. Chcącë
2487 27     |               przedavnjonô. Ale jankorkji i mscevoscë to rovnak sędzimu
2488 27     |                 to to je rabunk. Za jedno i za drugji nje minje cebje
2489 27     |             kjijami abo vojsko z flińtami i armatą, co sę możesz wopędzëc,
2490 27     |                 wopędzëc, tej złodzejstvo i rabunk vëzbivają svoje brzedkji
2491 27     |            vëzbivają svoje brzedkji mjona i nazevają sę konfiskovanjim.
2492 27     |            kjijami anji vojska z flińtami i armatą. Lepji, żebes mogł
2493 27     |                  takjim! — rzekł Czernjik i vstoł. — Chocbem cë navetk
2494 27     |              sedzącigo wokoma policejanta i szandarë z jarmarku. Pod
2495 27     |                 Martę z Lipińskjich Pustk i storigo Mjichała i Marcijannę
2496 27     |                  Pustk i storigo Mjichała i Marcijannę i pana szkolnigo
2497 27     |             storigo Mjichała i Marcijannę i pana szkolnigo z Lipna.
2498 27     |                  ze stenką, Stach, Klerik i mój dobri tovarzesz Trąba.
2499 27     |                   dziso hańdlorz ksążkami i drobnim tovarem, wod młodich
2500 27     |                młodich lôt wokozivoł chęc i wodvogę do vszelkjigo złego.