Chapter

3001 33     |                  Ku reszce pluskanjé vodë i stukot vjoseł wo burtë zasvjodczełë,
3002 33     |                  wopjekę zjadłasma chleba i zemni stravë, bosma sę nje
3003 33     |                 wod brzegu. Minęło połnjé i jesz znaku nje beło. Ale
3004 33     |                   żebe dac vjédzą, że złe i że naszi njeprzijocele pjilują
3005 33     |             njeprzijocele pjilują jczora.~I minął jesz jeden dzeń i
3006 33     |                   I minął jesz jeden dzeń i jcdna noc, a tu njiżodnigo
3007 33     |              vęglach gotovac cepłą stravę i mjec sę dobrze. Całimi dnjami
3008 33     |                  czołno z trzema rebokami i jedną bjałką. Krom njich
3009 33     |            czołnje stojoł poprovdze Trąba i z łiszczącim svojim norzędzem
3010 33     |                   dął z całi mocë na vodë i lase.~Ale v naszą stronę
3011 33     |                 czołen z dvuma szandarami i zaczął jich gonjic. Vjidzec
3012 33     |                  Beł z daleka czuc jazgot i vadzenjé, kjej woba czołna
3013 33     |             wostatni gleń chleba.~— Bulev i solë momë jesz na kjile
3014 33     |                całi woblegacnaju njebędą!~I żol mje beło ksędza, przëvekłigo
3015 33     |               całi rok vkrąg le bulevkami i solą.~Pod vjeczor tego dnja
3016 33     |               bębnjic po vodach tak rovno i wochotno, jak won to robji,
3017 33     |               jizbje, przedtim zamknąvszë i zavjesivszë dobrze nasze
3018 33     |                   kaszubskjich a jô pitoł i słuchoł.~Ale na tim nje
3019 33     |                spovjedzë: Dac tobje mjecz i vjid! Tec pjerszi parminje
3020 33     |                   duszę ludzką do Dobrigo i do Provdë, tim barżij woczë
3021 33     |           przëbjeroł dlo mje jinszą krosę i novi sztołtë. Tim sposobern
3022 33     |               vjidem połnjovigo słonuszka i vësvjeceł drogę, chterną
3023 33     |                sedzała nad naszą svjeczką i słuchała na bębnjenjé deszczu
3024 33     |                  deszczu po vodze. Deszcz i doka na jezerze kładłë sę
3025 33     |               kapje. Nje tile szandarovje i lesni, co naju pjilują.
3026 33     |                  rebackjich tero drzemją.~I mje ju też grzeszk morzeł,
3027 33     |             przëboczeło czołno z rebokami i z naszim Trąbą, chterno
3028 33     |                 reno z muziką przebjeżało i mjało pod Zoborskjim brzegjem
3029 33     |                chocbe pod wopjeką deszczu i dokji chcoł sę do naju dostac,
3030 33     |                  a jô nje czekającë szedł i wodłożeł vjelgji żelazni
3031 33     |              vjele v głovje przemeslnoscë i może bëc baro dzirżkjim,
3032 33     |               razu drogę na Glonk. Won ją i dziso naleze. Gvesno won
3033 33     |                nji ma! Tak to milą deszcz i doka! Bełbem doł dzesątą.
3034 33     |                 chocbe do pełnji nocë, bo i jô so rozvożeł: Żeli Trąba
3035 33     |                 vszelkjich duchóv dobrich i złich won sę srodze boji.
3036 33     |                  rebackjigo wo topjelcach i wo stolimach i dlotego sę
3037 33     |                 topjelcach i wo stolimach i dlotego sę boji.~—V tich
3038 33     |                 dovni norod stolimóv. Tec i ten dzel Glonka, na chternim
3039 33     |                 chternim ma dziso sedzima i navetk joma, chterna naju
3040 33     |            rozmovach minęła godzena jedna i drugô, jaż mje sę wodrazu
3041 33     |                stoł sę za dvjerzami rumot i njico srodze zrnokłigo vpadło
3042 33     |                  zrnokłigo vpadło do naju i zavołało:~— Njech będze
3043 33     |                  won nopjervji wodrzeszoł i położeł na podłodze.~Przëzerałasma
3044 33     |       Przëzerałasma sę jimu bez słova, bo i naju kąsk vërzasł svojim
3045 33     |                 rząsł, jak wopadani pjes, i rzekł:~— Jegomosc! Mom list.
3046 33     |                 czego mocnigo nje napjiję i ruchen nje zeblekę, to v
3047 33     |              Potcevi Trąba! — rzekł ksądz i sceskoł mu rękę. —Bog cë
3048 33     |                   kjile kożuchóv długjich i krotkjich. Tak jô vzął dużi
3049 33     |                   vzął dużi wovczi kożuch i skorzanni pas dlo Trąbë.
3050 33     |                   wod njich nasza kuchnjô i jizba nachopałë sę cepłem.
3051 33     |             butelkę, zeblekł mokrć ruchna i wovjinął sę v kożuch, chturen
3052 33     |                 do pjęt. Tej pocignął roz i drugji z butelkji, strząsł
3053 33     |             drugji z butelkji, strząsł sę i rzekł:~—Tero jô le na tich
3054 33     |                   suszenjô, jak to pevnje i njeboszczik krol jezora
3055 33     |                 że krev moja sę wodgrzeje i nje będę rebą. Ej Remus,
3056 33     |           rozpakovol Trąba svoje pakunkji i vëdobeł z njich spori kam
3057 33     |               cukru, masło, kjile kjełbas i bochenk chleba. Nareszce
3058 33     |                  podoł ksędzu barzo grubi i czężkji list, wovinjęti
3059 33     |               podarunkji.~Przëtim chvoleł i godoł:~— Nji ma nad krolevjonkę
3060 33     |                 dotegovac, kjej wod Zobór i wod Plęs pjilują ti zeloni
3061 33     |                wod Plęs pjilują ti zeloni i czervjoni njeprzijocele!
3062 33     |                tich starich, co mje znają i vjedzą, że vanożę wode vsë
3063 33     |                 to?~— A do dom! — rzekę.~ I na tim mje doł poku. Ale
3064 33     |                   Czorlinë abo do Gołunja i tam zadoł sobje worądz z
3065 33     |                 nalozł jem trzech rebokóv i jednę bjałkę, chterni na
3066 33     |         kretovjisku, v tim momance mjiłim i ceplim. Ale muzika mje scignęła
3067 33     |                   jadą na termin do Vjela i pokażą vom nokoze. Mje ze
3068 33     |              trąbjił na tich, co sę tam — i pokozoł ręką na Glonk —
3069 33     |               dokazac jô cë tego nji mogę i cę puszczę! Bo dlo tich
3070 33     |                   strzelac do iiwostrovóv i ludzi ve vłosnim kraju.
3071 33     |                  wo nich kanonach dovjemë i sę jim dobrą volą woddomë.~—
3072 33     |                 vjédzą, njim wone nadińdą i vas vëkurzą jak lesóv z
3073 33     |                   Bo ma będzema pjilovała i vaju vszeskjich zatransporterujema
3074 33     |               knjeji zabrelë dvje chochle i puscilë mje na njich, pod
3075 33     |           wostrożnje do ruchavigo kaminja i vlozł. Z dołu mokri, z vjechrzu
3076 33     |                   dva talarë zbjegłë!~No, i sprava poszła jak zveczajno:
3077 33     |                    Smjeją sę z njego. Tak i jô a navetk ksądz smjałasma
3078 33     |                 kjej jem tile vodë z gorë i tile z dołu nabroł, a krom
3079 33     |                  za żëcô chodzi po polach i lasach i jezdzi z flintą
3080 33     |                 chodzi po polach i lasach i jezdzi z flintą po jezerze.
3081 33     |                 nazod v Juszkovskjim lese i tak sę wurzasła, że wostavjiła
3082 33     |            wurzasła, że wostavjiła kaczkę i dravo nekała do dom. Ale
3083 33     |                    smjerc bem beł dostoł. I to jesz povjem: Żebe tu
3084 33     |                Żebe tu nje beło Jegomoscë i cebje, Remus, za żodni skarbë
3085 33     |                nje vësedzoł anji pocerza.~I wobvjinął sę lepji v kożuch
3086 33     |                 go zib strząsł. Tej vstoł i szedł do kuchnji, njibe
3087 33     |            chvjilkę won sę do naju vroceł i tak povjedzoł:~— Vëmoczeł
3088 33     |                  kjej ksądz sę przeżegnoł i povjedzoł;~— Tero, bracô,
3089 33     |                Tero, bracô, zmovma pocerz i pojma spac! Ale Trąba dodoł
3090 33     |                  beło, kjejbe szurë vodni i rebë njemové mjalë vëpjic
3091 34     |                  Trąba z leże na podłodze i zavołoł:~—Żeli to panna
3092 34     |                 ję vjidzima, kjivała ręką i woczoma sę smjała. Tak ma
3093 34     |                 na Zoborë, be dac vjédzą. I rzekła panna Klema:~— Tero,
3094 34     |            spozdrzoł na te dużé vodë vkoł i na jasné njebo nad nami,
3095 34     |                 Pjękno tu wu vaju, mjirno i dobrze, jak wu Boga za zopjeckjem.
3096 34     |                Trąba, chturen tak dzirżko i wodvożno przënjosł mje z
3097 34     |              milczenjé na te słova ksędza i serca nam sę scesnęłë, jak
3098 34     |                   vjedno, kjej chto mjiłi i dobri sę woddzękuje. Ku
3099 34     |           njewuczałim ludzom radë wudzeli i pocechë? Ale jak mô bëc,
3100 34     |                   Tam znaję kożdą karczmę i kożdą ladę. Wu Rezego, bogobojnigo
3101 34     |                  jizbje przéroczą do kart i szklonkji, to won nje będze
3102 34     |              jutro Trąba mje veznje mjarę i przënjese gburskji vamps
3103 34     |                  przënjese gburskji vamps i botë. Bo jak te svjeckji
3104 34     |                  vód bełdziso wu mje reno i proseł, żebe ksądz dobrodzij
3105 34     |                   dobrodzij beł tak dobri i dlo njich wodpravjił na
3106 34     |            pozamikelë a vkoł njich zaraza i gorz Boskji.~Ksądz sę namesloł
3107 34     |                 Boskji.~Ksądz sę namesloł i rzekł:~—Njech sę stanje
3108 34     |             stanje volô vasza! Za goscenę i wopjekę dłużni vama jezdem.
3109 34     |                 pjosku, wobrosłi chrostem i jałovcami. Zvją go Kozłovcem.
3110 34     |                jak wokjem dozdrzisz, vodë i bjołi brzegji, a na brzegach
3111 34     |                   drogji słuńca, mjesądza i gvjôzd. Pod tim vjelgjim
3112 34     |                   rebokami, jich bjałkami i dzectvem bjeżałë wod Olpucha,
3113 34     |                   spjevni Lipë wod Knjeji i vsóv gburskjich za jich
3114 34     |               mjedze Wostrovem Szvedzkjim i Kozłovcem pokreła sę czołnami,
3115 34     |           worganami. Stojoł won tam szadi i żorotni pod scaną vesokjich
3116 34     |                mocnô, jakbe te gorë bjołé i vodë i lase grałë, a nje
3117 34     |                jakbe te gorë bjołé i vodë i lase grałë, a nje le som
3118 34     |                   a nje le som won bjedni i żorotni muzikańt. Vjelem
3119 34     |             spanjałich koscołach na javje i v bezpjeku svjęconich wofjar,
3120 34     |              pocechą:~— Pożdejtale dzecë! I dlo vaju godzena svobodë
3121 34     |                   Tak le przeżegnoł ludzi i czołna i vodë i lase i ten
3122 34     |                 przeżegnoł ludzi i czołna i vodë i lase i ten całi v
3123 34     |          przeżegnoł ludzi i czołna i vodë i lase i ten całi v njelitoscevi
3124 34     |              ludzi i czołna i vodë i lase i ten całi v njelitoscevi
3125 34     |                njeprzijoceli dreżąci kraj i szedł wod vołtorza precz.~
3126 34     |                 regularné vjoseł wo burtë i szum sunącigo vodą czołna.
3127 34     |                Mjedze njimi vesoko stojoł i ku nom blészczeł czornim
3128 34     |                Klema do naju przëstąpjiła i rzekła:~— Lud nasz rebackji
3129 34     |                ludze, to vjidzelë vszetko i dac mogą vjédzą njeprzijacelom.
3130 34     |              dachem. Tero to vezną Njemcë i znovu mjij naszi zemji będze.~—
3131 34     |                 mjij naszi zemji będze.~— I jô vjem co sę svjęci, chdze
3132 34     |                   z panną Klemą na Zoborë i suszełasma so głovę nad
3133 34     |             przëboczeła sobje panna Klema i rzekła:~— Dałam tam jedno
3134 34     |             jednak, kjejbe go vëprostovoł i vëprasovoł, przedstovjołbe
3135 34     |             vlezesz, żebes nje beł buszni i nje dovoł sę v ręce całovac
3136 34     |                 Pamjętej, żes Mackjem beł i Mackjem wostanjesz. Do Korsina
3137 34     |           wodzękovałasma sę z panną Klemą i ji matką, bo vjidząci, że
3138 34     |               Korsinovji, mjedze Borskjem i Gorkami, żebe vse wominąc.
3139 34     |            nanekoł krotko, scignął szkapę i krziknął:~— Halt!~Tej podjachoł
3140 34     |                 Tej podjachoł jesz krocij i sę pitoł:~— Cuż va za jedni?~ 
3141 34     |                   jedni?~ Trąba vëstąpjił i povjedzoł za naju:~— Panje
3142 34     |             vjeprzinem na granjé po vsach i mjastach. Bo jô jezdem muzikańt
3143 34     |                 papjor. ~Trąba go pokozoł i beło dobrze.~— A vë, chto
3144 34     |               rejimańtovji szandaróv vąse i brodë zgolic. Le vjedzce,
3145 34     |                  Kaszubovje wod Vejherova i wod Pucka, co dotechczos
3146 34     |                 dzisodnja zapuscilë brodë i vąse, jak Njemcë, bo tego
3147 34     |                   vszetkjich zaarasztovoł i wodprovadzeł do vojta Czecha
3148 34     |         przëstąpjivszë bliżij do szandarë i movjącë cecho, jakbe chcoł
3149 34     |                mje won przë tim pokozoł), i sedzoł dva lata za to, że
3150 34     |                 vë rękoma z konja scignął i bełbe go zaduseł, kjejbe
3151 34     |                  Szandara vezdrzoł na mje i rzekł:~— A chtuż vë takji?~—
3152 34     |              vjeprzin na hańdel z jigłami i njitkami i krotkjim, jak
3153 34     |               hańdel z jigłami i njitkami i krotkjim, jak to movją,
3154 34     |             Vëprzedoł resztę v Koscerznje i jidze do dom po vjęcij.~
3155 34     |                   ruszeł konjem mjimo nas i zavrzeszczoł:~— A jidztaż
3156 34     |                zapłac! — wodvołoł Trąba.— I vë! ~Jidącë spjeszno dalij,
3157 34     |                  Trąba nji mogł vëtrzimac i pitoł sę ksędza:~— Vëboczce
3158 34     |                 przemjenjilë to na Krauze i nje pozvolają nom sę jinaczi
3159 34     |                   regą nad goscińcem chat i budinkóv Korsina, wobroceł
3160 34     |                  wobroceł sę do mje Trąba i povjedzoł:~— Remus, na mój
3161 34     |                dziso na vjeczor też vrocę i wostanę wob żnjiva na Zoborach.~
3162 34     |            wuvożoł, że Trąba mądrze movji i z czężkjim serccm woddzękovoł
3163 34     |                 trojc: Matka, panna Klema i jô. Wod blizkjigo koininka,
3164 34     |               mogł wod nji woczu wodervac i pitoł jem som sobje:~— Cuż
3165 34     |                   ve vjidze kominka woczë i serce kormjił pjęknoscą
3166 34     |                jem le wo tim, jak mjętkji i zgrabni są ruchë tego dzirżkjigo
3167 34     |              dzevczęca, chterno po vodach i lasacli wumje jak mężczezna
3168 34     |                  mężczezna robjic vjosłem i bjic z rącznjice. Zbudzelë
3169 34     |                   Zdejma sę na volą Boską i pojma spac, bo dzeń je do
3170 34     |                 za pjerszą razą z ksędzem i Trabą spała, tovarzesza
3171 34     |            szandarzë zaarasztovelë ksędza i Trabę z njim i zavjezlë
3172 34     |       zaarasztovelë ksędza i Trabę z njim i zavjezlë do sodze ku Chojnjicom.
3173 34     |                   posodłovjé, le smjoł sę i movjił:~— Vszetko v porządku,
3174 34     |                 noleżi! Dejta mje co jesc i pochadejta do robotë. Povjem
3175 34     |                naszigo ksędza do Chojnjic i tam go puscilë v drogę.
3176 34     |                   że sę pożrą z jankorkji i vstidu. A jô, żelim ze smjechu
3177 34     |           karczmorz sę morko smjac zaczął i povjedzoł: To je dzivni
3178 34     |                     rzekł Reza. — Przińdą i vëpjiją, njick nje pitającë,
3179 34     |                 beła wo ruchna dlo ksędza i wo furmonkę do Chojnjic.
3180 34     |                 Wobrocę sę tede do Rezego i movję głosno:~— Panje Reza!
3181 34     |                  ze szandaróv za kołnjerz i z dzekjimi woczoma zavrzeszczoł:~—
3182 34     |              jakbem sę srodze wurzasł, bo i poprovdze mje sę strach
3183 34     |          poprovdze mje sę strach zrobjiło i zaczął jem sę jiscec:~—
3184 34     |                 rzeknjice żevą provdę, bo i vom be mogło baro zle jisc,
3185 34     |                  katolickjigo człovjeka — i pokozoł na mje — chturen
3186 34     |                 bez przelevkji arasztovac i vetransportovac do sodze
3187 34     |                  tede karczmorz na pjętro i stanovjił sę przed jednimi
3188 34     |                   przed jednimi dvjerzami i rzekł:~— Tu won mjeszkô,
3189 34     |                   Tej zaklepoł na dvjerze i veszedł.~V jizbje vstoł
3190 34     |              postavje z długą żołtą brodą i wokulorami na woczach. Z
3191 34     |                   vdzarła. Bo krom Rezego i mje, dvaji wopoczni szandarovje
3192 34     |                   jô przëchodzę wurzędovo i proszę mje rzec provdę:
3193 34     |                  tak wokurzilë svoje botë i płoszcz, co tam na krzasle
3194 34     |               lego, bo jako Njemc szanuję i wuvożom ve vas zastępcę
3195 34     |               ludzi snadno zdrovjé a może i żëcé vëzbëc. — Tero choba
3196 34     |                     Tero choba vjece dosc i dejce mje poku!~— To je
3197 34     |                   rękę na reminju pastora i rzekł:~— Ksęże Krauze! V
3198 34     |                arasztovoł? Precz movję! — i pokozoł ręką na dvjerze.~
3199 34     |              strzimoł sę, wobroceł do mje i pitoł:~— Poznajesz të ksędza
3200 34     |                  njich przëskoczeł z tełu i założeł mu lińcuszkji na
3201 34     |                   brzedką łapę na reminju i povjodoł:~— Cebje, bratku,
3202 34     |                   vzęlë naju ni szandarzë i bez pitanjô vpakovelë na
3203 34     |                  A tero won vzął furmonkę i povjedzoł "rekvirované".
3204 34     |                movje nazevomë to kradzeżą i rabunkjem, chterne podług
3205 34     |                   zabjerac po sztece pług i voz i sanje i chovę i konje,
3206 34     |             zabjerac po sztece pług i voz i sanje i chovę i konje, rzekłszë
3207 34     |                 sztece pług i voz i sanje i chovę i konje, rzekłszë
3208 34     |                pług i voz i sanje i chovę i konje, rzekłszë le: konfiskované
3209 34     |                 rzekłszë le: konfiskované i rekvirované.~Na to jô rzekł:~—
3210 34     |                  sekularizavanjim, zajęcé i wotrzimanjé dobetku zvją
3211 34     |                zasepanjé kraju szandarami i novimi sędzami zvją wonji
3212 34     |                 zakozanjé wojcovesti movë i vjarë zvją wonji gjermanjizaceją...~—
3213 34     |               przipodkjem vezdrzoł na mje i rzekł, kjejbem muszoł z
3214 34     |                 Męczikalu kozoł zatrzimac i vëdoł dva sznapse. Jednak
3215 34     |                 vëdoł dva sznapse. Jednak i v tich jinsztach kąsk sumjenjô
3216 34     |                  zgurdzilë jak zbjili psë i przeproszelë pastora, bjijącë
3217 34     |              zgodzoni na vjesele do Vjela i przez tom dva talarë straceł.
3218 34     |                    njibe szandaróv, żądac i dodoł, że wonji mają mje
3219 34     |            wobzeroł, le vzął nogji za pas i pjechti nekoł dotąd. Bom
3220 34     |                 nom sę rozvjeselelë serca i rozpogodzelë skarnje, jak
3221 34     |                rzechotanjé kulavigo Macka i stari Małgorzatë. Vszescë
3222 34     |                  cenji vesokjich jałovcóv i wusnął. Tej mje sę smjiło,
3223 34     |               panna Klema klęczi przë mje i przëzerô wostro czimus na
3224 34     |                 strząsł grzeszka ze sebje i wodemknął woczë. Tej jô
3225 34     |            Przënjeslë podvjeczork. Pojce.~I vzęła sę i szła przede mną
3226 34     |            podvjeczork. Pojce.~I vzęła sę i szła przede mną postavnô,
3227 34     |               przede mną postavnô, vesokô i z podnjesoną v korunje złotich
3228 34     |         zdrevnjałi. Tej jem so przëboczeł i chveceł sę ręką za pjerse.
3229 34     |                chveceł sę ręką za pjerse. I terom sę doznoł. Koszula
3230 34     |                  Zoborskjich.~Takjô vstoł i nje rzekłszë njick, zaszedłjem
3231 34     |              woddzękovoł sę ze żevą duszą i nekoł do dom — do Lipna.
3232 35     |                 dusze ksążąt kaszubskjich i jak szedł na zochod przez
3233 35     |                 hańdel a jô naceszę sebje i drugjich muziką.~— Pudzesz
3234 35     |              szkolnigo. Tak Trąba vzął sę i szedł. Kole Gód kanął Trąba
3235 35     |              żodni radë, le sedzi, dukvji i patrzi v gvjozdë. Jinszi
3236 35     |              Jinszi znovu smaruje cholevë i czesze grzevę, żebe sę vjidzec
3237 35     |              aptekji sobje na głovę vëloł i tej szedł grac pod woknem
3238 35     |                moji jizbedce wu szkolnigo i zdrzoł, jak naprocem ve
3239 35     |             porenku mojich lôt javjiła sę i znjikała. Bladła tero ta
3240 35     |             woczach a za nją pełna krevji i teskni pjęknoscë povstovała
3241 35     |                   jem chvecadła moji karë i karovał v svjat.~— Jak nodalij,
3242 35     |                   v modri vamps foliszovi i mucę z czornin barankjem.
3243 35     |               żedóv v długjich ferezijach i z taką wurodą, jakbe przed
3244 35     |                    Ko procem gołigo bożka i pejsatich żedóv nji mjoł
3245 35     |                czekavoscą te vesokji murë i vjeże, wo chternich mje
3246 35     |                   tej jô wuzdrzoł svojich i jich godkę rozumjoł. Tam
3247 35     |                chterne vjezlë rebë z Hele i ze sztrądu. A na Targu Kaszubskjim
3248 35     |                Jich mjeczovji, dzirżkoscë i rozumovji — procem rożnim
3249 35     |                zatrzimelë vjarę, wobeczoj i movę wojcóv naszich.~Jak
3250 35     |                  kjej jem vezdrzoł v gorę i wuzdrzoł patrząci na mje
3251 35     |                   płoszczach krolevskjich i v łiszczącich pancerzach,
3252 35     |            podzałë gromadë ricerzi, panóv i ludu, chternim ti naszi
3253 35     |                    Chtuż to zgaseł pamjęc i kozoł wumrzec pjesnji jich
3254 35     |             pogrzebovi kondukt pana Jozva i pod Wolivską Bromą zadoł
3255 35     |                njim zaszedł do zokresteji i rzekł:~— Chcołbem dac na
3256 35     |                    Samboróv, Svjętopołkóv i Mestvjinóv.~Nje rozumjoł
3257 35     |                 vëjął papjork z kjeszinji i mu moje żądanjé napjisoł.
3258 35     |         przeczetoł, podnjosł na mje woczë i rzekł:~— Brace, mom ju lôt
3259 35     |              chcesz na taką wofjarę dac?~ I zapłakoł i wobjął mje rękoma
3260 35     |                  wofjarę dac?~ I zapłakoł i wobjął mje rękoma za sziję
3261 35     |                    wo njich ju zaboczilë. I to cë jesz rzekę: Njedługo
3262 35     |                vołtorza precz będze vzęti i chdze v norce postavjoni,
3263 35     |            namjenjił. A jô pochvoleł Boga i szedł.~Wodtąd szedł jem
3264 35     |               Pucku sedzoł jem kjile dnji i pozeroł na jasné vodë Małigo
3265 35     |                   dunął vjater ku lądovji i mje zaspjevoł:~— Dalij,
3266 35     |              dalij!~Jô słuchoł na ten zev i sę pusceł ku zochodovji
3267 35     |                   mje sipjac pod drzevami i chrostem tak v lese jak
3268 35     |                   chrostem tak v lese jak i v polu. Tovarë jôju vjele
3269 35     |                   mje zev:~— Pudzesz tede i wodvjedzisz wostatné granjice
3270 35     |                   kaminjem jô wodpoczivoł i przemiszloł:~— Przed nocą
3271 35     |             mjeszkają naszi, ale jich vse i chatë są le vispami v njemjeckjim
3272 35     |                  vëzerałë: kuńc skrzepjic i szerokji gardło łiszcząci
3273 35     |           krziknął vłoscicel vąsóv, brodë i voruszka z norzędzami muzickjimi. —
3274 35     |                 vanożę jô po Puckji Kępje i po Vejherovskjich borach
3275 35     |                  po Vejherovskjich borach i ve vszeskjich rëbackjich
3276 35     |                  ve vszeskjich rëbackjich i gburskjich vsach pitom,
3277 35     |                chłop ve foliszovim vampsu i mucą barankovą na głovje,
3278 35     |             stronę Żarnovskjigo klosztoru i jem zgodł. A tero jô ce
3279 35     |                   zgodł. A tero jô ce mom i poza te vodë dalij nje puszczę,
3280 35     |                Tam za jezorem cë rożańcóv i ksążkóv kupac nje będą,
3281 35     |                  vjarę mają Morcena Lutra i Wojca svjętigo nje wuznovają.~
3282 35     |               kavałk chleba nje dogodosz. I nalezlëbe jednigo rena Remusa
3283 35     |               tvojigo potępjenjô na duszë i pudę z tobą. Porę pjesonk
3284 35     |            wostałë kaszubskji, choc godkę i vjarę vëzbelë.~Z Lubkova
3285 35     |                 kupovoł, le njitkji, guze i jigłë brałë gospodinje.
3286 35     |                 klepjisku grivoł parobkom i dzevczętom do tuńca, pokąd
3287 36     |                               XXXVI~Remus i Trąba v pjekle. ~Drogą pjoskovatą
3288 36     |                   nje chcołbem tu wumrzec i bëc pochovani. Bo chtuż
3289 36     |                 Pana Jezusa, żem katolik, i z całą hurmą tich jinnovjercóv
3290 36     |                   Mikołaj, patron vjilkóv i vanogóv, vëprosi nom szczestlevi
3291 36     |                   nje vjem radë, le veznę i zagraję na roznekanjé czornich
3292 36     |                roznekanjé czornich mesli.~I vzął Trąba svoje skrzepjice
3293 36     |               vzął Trąba svoje skrzepjice i jąl grac, maszerującë drogą,
3294 36     |                  kjivnął, żebesma stanęła i sę nama przëzeroł. Trąba
3295 36     |          przëzeroł. Trąba woprzestoł grac i rzekł mje do wucha:~— Cuż
3296 36     |                 Ale z jakji va stronë? Bo i tu, pokąd jô żiję, są jesz
3297 36     |                 żevjąci sposobnich gburóv i takjich, jak ma, vanogóv.
3298 36     |                 Na to vezdrzoł pon na mje i rzekł:~— Tos të zaszedł
3299 36     |                 Ale va będzeta wuchodzoni i not vama wodpoczinku z tak
3300 36     |                   A va — pokozol na Trąbę i mje — sadnjijta kole mje,
3301 36     |               mjescé v landarze kol sebje i rzekł:~— Tero sadnjijta,
3302 36     |                 dvaji!~Ale Trąba sę bojoł i rzekł:~— Panje! Cze vë jesce
3303 36     |                   vjeprzinë są v porządku i spravjedlevje vëpjisani
3304 36     |                   spravjedlevje vëpjisani i wobłożoni sztamplami.~Na
3305 36     |           głupstva godoł!~Tak ma vzęła sę i sadła, a pon kozoł vëcąc
3306 36     |                   mogę v szperetus vłożëc i zapropkovac.~—To vë może
3307 36     |                 Znovu pon vezdrzoł na mje i sę pitoł:~—A czimu ten tvój
3308 36     |               kominku.~Pon vëszedł z voza i kjivnął nom ręką na woddzękovanjé.
3309 36     |             służkovje, chterni zjęlë karę i pakji z voza i naju provadzilë
3310 36     |                 zjęlë karę i pakji z voza i naju provadzilë do jakjichs
3311 36     |                  jizbë, bjoło vëkalkované i czesté. V jedni stojałë
3312 36     |                  a v dregji stoł, krzesła i zofa, czornim glancovim
3313 36     |                służka, przënjosł nom vodë i dużą szczotkę i rzekł:~—
3314 36     |                  nom vodë i dużą szczotkę i rzekł:~— Wochędożta sę kąsk
3315 36     |               rzekł:~— Wochędożta sę kąsk i wumijta. Za drobkę czasu
3316 36     |                   zaczął drapac po głovje i rzekł:~— Remus! Jô tu nje
3317 36     |                   tero na dużą miskę vodë i na szczotkę i pomesloł jem
3318 36     |                  miskę vodë i na szczotkę i pomesloł jem sobje:~— Vëczesczëc
3319 36     |                   ze sebje vszetkji kurze i deszcze całigo kaszubskjigo
3320 36     |                  też:~— Żebe tak zgrzebło i kjile vjader vodë i na jednę
3321 36     |              zgrzebło i kjile vjader vodë i na jednę dobę przëleżni
3322 36     |             wobmijma sę, choc le jak gęse i vëszczotkujma jeden drugjigo,
3323 36     |            chvfilę przënjosł służka jodło i szedł. A ma, jakżesma sę
3324 36     |                   ma, jakżesma sę najadła i podzękovala Bogu, sadlasma
3325 36     |               Bogu, sadlasma na krzasłach i przemiszlała. Trąba sę rovnak
3326 36     |               mogł vëzbëc svojigo strachu i pitoł sę mje:~— Remus! Jesz
3327 36     |              Remus, żebem le vjedzoł, jak i chdze ?~V tim naszedł służka
3328 36     |                   Derda. ~Trąba sę zervoł i zavołoł:~— Chdze?~— V pjekle!~—
3329 36     |                   pjekle!~— V jimję Wojca i Sena... Czuł të, Remus? —
3330 36     |                  Remus? — krziknął Trąba.~I mje sę kąsk cepło zrobjiło,
3331 36     |                  Trąba wuvjerzeł wod razu i sę głosno jisceł:~— Co za
3332 36     |                 reszce sę jednak namesloł i chveceł Derdę za rękov i
3333 36     |                  i chveceł Derdę za rękov i rzekł:~— A vë nje rągoce?~—
3334 36     |                  pjekła!~Trąba wodskoczeł i sę przeżegnoł.~— Tec vë
3335 36     |            służkóv. Kuczer, co vaju vjozł i pon som. Ale vëzdrzijce
3336 36     |              wobroceł pesk czorni jak noc i vëszczerzoł bjołi zębë.~
3337 36     |               vëszczerzoł bjołi zębë.~Tej i jô sę na chvjilę wurzasł
3338 36     |                   przeskurzëc procem Bogu i ludzom co takjigo, wo czim
3339 36     |                   pjąter, pełnich djobłóv i potępjińcóv.~— Ala! Tos
3340 36     |                kurkjem vkolnje ve vątrobę i połkvaterk żołcë wutoczi.
3341 36     |                  ręku pjekjelnigo doktora i mjeszô ję z tińtem i krevją
3342 36     |              doktora i mjeszô ję z tińtem i krevją ropuszą i jim tego
3343 36     |                   tińtem i krevją ropuszą i jim tego napjitku nalevô
3344 36     |               vëżegô, to list, gazetę abo i ksążkę. Nomjejszô męka tich,
3345 36     |            gazetkę vëżegac muszą. Vëplują i jim dobrze! Ale są jinszi,
3346 36     |                  a ti jim zos wodpłocają. I tak wode łba do łba lotają
3347 36     |                  te produktë żołcë, tińtu i ropuszi krevji, że szum
3348 36     |                   ropuszi krevji, że szum i krzik i grzemot i smrod
3349 36     |                   krevji, że szum i krzik i grzemot i smrod vjeczni
3350 36     |                 że szum i krzik i grzemot i smrod vjeczni v tim dzelu
3351 36     |               jich tak rozpjerô, że tełem i przodkjem jidą knegji, dużé
3352 36     |             knegji, dużé jak poł dvjerzi, i to zaru kopami. Czortovje,
3353 36     |                dostanę, bo le przezvjisko i jimję napjisac wumjem!~—
3354 36     |                 worac v jego vołë, tej są i takji, co zbankrotovelë
3355 36     |                   vjele vjęcij, jak jimję i przezvisko napjisac. Gruńt,
3356 36     |                  sę krąci. Gvesno jô spję i mje sę co snjije!~— Njick
3357 36     |                 pjekło. A wod pjęcset lôt i dłużij dzeje sę tak, że
3358 36     |                 dzubnje, chdze sę trafji, i wod razu vëcknje, cze tam
3359 36     |               stanje Kaszuba woczeszczoni i provdzevi. Naju pjekło kaszubskji
3360 36     |               przedaje Njemcom do Berlina i to przez vjecznigo żeda,
3361 36     |                   je co zamanąvszë halivô i dobrze płaci. V Berlinje
3362 36     |                  njepotrzebno vjele gvołu i vojnë na svjece narobjilë.
3363 36     |             dzerżtlą, mjetelokjem, rączką i całą tą vipravą malżeńską.
3364 36     |              przësełają na sąd pjekjelni! I po provdze vlozł jeden czorni.
3365 36     |                czorni le vëszczerzoł zębë i kjivoł ręką, żebesma szła
3366 36     |                  Ale Trąba wucekł za stoł i zavrzeszczoł:~— Jô nje jidę!~
3367 36     |           vëszczerzoł le jesz barżij zębë i do njego do stołu podchodzeł.
3368 36     |                smoła ręce, vëvoloł slepje i chrapjącë, jak mjedzvjedz,
3369 36     |                    kopnął nogą ve dvjerze i vërzuceł go na podvorzé.
3370 36     |             vëdobeł z mjeszka svoję trąbę i jął dąc z mocą taką, jakbe
3371 36     |                    nje tile tich budinkóv i pałacu. Żeli to jistamańtnje
3372 36     |                 na momańt woprzestoł grac i vrzeszczoł:~— Remus, trzimej
3373 36     |                    Remus, trzimej dvjerze i nje vpuszcz tich djobłóv!
3374 36     |            Porajta sę precz v jimję Wojca i Sena i Ducha svjętigo!~I
3375 36     |                precz v jimję Wojca i Sena i Ducha svjętigo!~I znovu
3376 36     |                  i Sena i Ducha svjętigo!~I znovu zaczął dąc z taką
3377 36     |                  pękalë. Zrobjił sę gvołt i zbjegovjisko na podvorzu,
3378 36     |                   zgraji dużi, seti chłop i vrzeszczoł przez wokno:~—
3379 36     |                munsztuk trąbë mjedze vąse i brodę, nadął skarnje, jakbe
3380 36     |                 mjoł kuklę chleba vetchłé i pravje chcoł sobje dac pojigę,
3381 36     |              glińgotem vlecałë do jizbë — i za njimi chiże przeskoczeł.
3382 36     |                   norzędzé jego uwod gębë i doł mu pjęscą jednigo v
3383 36     |                  pozeroł chvjilę na Trąbę i na mje, przeżegnoł sę i
3384 36     |                   i na mje, przeżegnoł sę i rzekł:~— V jimję Wojcai
3385 36     |                  sę podnjosł na sedzączkę i pitoł:~— Cze va poprovdze
3386 36     |                 pomocë, nabroł kąsk ducha i rzekł:~— Njech vaju tu vszetkjich
3387 36     |                   tu pjęscą łomjece żebra i besce mjeje bëlë złomelë,
3388 36     |                wone nje bełë tego nołożné i wobjité dosc grulką i mjetelokjem
3389 36     |             nołożné i wobjité dosc grulką i mjetelokjem moji kochani
3390 36     |                stvorzonim na vëwobrażenjé i podobjeństvo Boskji?~Człovjek
3391 36     |               vëtrzeszczoł woczëjak bulvë i stojoł całą chvjilę ve vjelgjim
3392 36     |                   jaż mu sę brzuch trząsł i łzë z woczu kulałë. A jak
3393 36     |                 wobroł na drodze jak vaju i go trzimô przë se, bo mô
3394 36     |                dvornjikjem na tim majątku i katolickji vjarë, a rodem
3395 36     |                lud kaszubskji barzo kochô i z nami vjedno po naszimu
3396 36     |                  to Trąba ju nabroł vjarë i zaczął wopovjadac wonas:
3397 36     |         wopovjadac wonas: zkąd ma jidzema i jakesma tu zaszła. Przervoł
3398 36     |              woknem, jał vëszczerzac zębë i vëvracac woczë. Tej podnjosł
3399 36     |                   jak kavałk vęgla, pjęsc i zaczął nom grozëc. Trąba
3400 36     |                  vjidzenjé, jak woparzoni i vrzeszczoł:~— Tam won znovu
3401 36     |                   to wobroceł sę dvornjik i krziknął na czornigo, na
3402 36     |                dvoru. A dvornjik smjoł sę i rzekł:~— Nje bójta sę tego
3403 36     |                  zrobjił z nami kamroctvo i rzekł:~— Pokąd naju stolorz
3404 36     |               dvornjik.— Nje znoł jem vas i nje vjedzoł, co zaszło.
3405 36     |                  je sztuderovani człovjek i potrafji drugjich ludzi
3406 36     |               wuchem:~— Pon nasz je dobri i gvesno ze Złem njic nji
3407 36     |             panjenka nasza vpodô v krampë i prorokuje, co ji gvesno
3408 36     |                nami. Jô beł barzo czekavi i rod, jak won nas wu dvornjika
3409 36     |                   nas wu dvornjika dostoł i vezvoł do pana. A Trąba,
3410 37     |             stanął, jak żołnjerz na varce i rzekł.~— Panje! Tu wonji
3411 37     |                   służce, chturen vëszedł i rzekł:~— Vjitejtaż Kaszubji!
3412 37     |             Kaszuba, a co vjęcij, pjisorz i poeta kaszubskji.~I podoł
3413 37     |               pjisorz i poeta kaszubskji.~I podoł nom rękę i pitoł:~—
3414 37     |              kaszubskji.~I podoł nom rękę i pitoł:~— A tero povjedzta:
3415 37     |               provadzi? Jakji vasze mjona i jakjim sposobem va sę jaż
3416 37     |                  na mje vezdrzoł z wuvogą i rzekł:~— A z jakjich va
3417 37     |              skuńczeł wo naszich wosobach i wo Lipnje i wo pustkovju
3418 37     |              naszich wosobach i wo Lipnje i wo pustkovju Zobłockjigo,
3419 37     |                  duńskjigo jeden kjeliszk i vjęcij  — kuli żadno. Tvój
3420 37     |                 też jesz nji mjoł bjałkji i njepotrzebno mje beło vëpjic
3421 37     |                dzirżkosc. Njechże vëpjiję i dva, panje, bo vrocom sę
3422 37     |              panje, bo vrocom sę z pjekła i mom duszę na reminju.~Pon
3423 37     |                chce vëbavjic zapadli zomk i chce vjidzec wostatné granjice
3424 37     |                  vodą żijeta jeszcze, ale i vaju godzena ju vëbjiła.
3425 37     |                naju sa le vjelgji panovje i bjedni lud rebackji. Lud
3426 37     |                  wumrze, a tim jô jezdem. I dlotego jô rzekł, że jô
3427 37     |               cecho, tej pon raptem vstoł i rzekł:~— Pokożę vom, co
3428 37     |                 vom, co vas ceszëc będze.~I wodemknął dvjerze do dużi
3429 37     |              scanach vjisalë ruchna bjałk i całi sznurë czepkóv szklącich
3430 37     |                 czepkóv szklącich srebrem i złotem, na podstavje rozvjeszonich
3431 37     |          wobleczenjô mężkji, gburskji jak i rebackji, vjosła, sece.
3432 37     |                 stojałë starodovni pługji i norzędze vszelkji, chternim
3433 37     |                nasz svojskji zdun vërobjô i takji, chterne wokrętnjikji
3434 37     |                   movą, svojim wobeczajem i sprzętem gardzi, timu z
3435 37     |                  Trąba, a pon szedł dalij i wodemknął dvjerze do drugji,
3436 37     |           wuzdrzoł v pełnim vjidze długji i vesokji scanë, pełne portretóv
3437 37     |            vesokji scanë, pełne portretóv i sprzętu vojarskjigo. Vjisalë
3438 37     |                   krolevskich z pańskjimi i busznimi woczoma. Jedni
3439 37     |                 pokozoł na rząd portretóv i pitoł:~—  A vjesz të, chto
3440 37     |                  jesz vjerzisz v svój lud i wodvjedzosz jego wostatné
3441 37     |        wodvjedzosz jego wostatné granjice i chccsz vëbavjic zapadłi
3442 37     |                  jediną starą wo jedzenjé i vigodę... Boczë: Ti, co
3443 37     |                gromadze ze svjętim Otonem i krolem polskjim Bolesłavem
3444 37     |                   żijeta przez jego mjecz i procę. Vjelgjigo rozumu
3445 37     |                nobliższich braci. Tede be i nasze zdrzemjałi rodë wożelë.
3446 37     |          pamjątkji po chvalnich przodkach i jich dzejach a na njich
3447 37     |                wuczą svoje dzecë mądroscë i dzirżkoscë wojcóv. Ale tich
3448 37     |              skarnje wuczałich, vojevodóv i ricerzi. Ten, na ten przikłod,
3449 37     |             spominają wo jich dzejach? Bo i na vaju smjerc norodóv kosę
3450 37     |                    Samboróv, Svjętopolkóv i Mestvjinóv.~Ale pon naju
3451 37     |                   v starodovnich suknjach i ricerzi v pancerzach i bogatich
3452 37     |           suknjach i ricerzi v pancerzach i bogatich strojach. V ti
3453 37     |                 komudë minjonich set lôt, i rzekł:~— Vjidzisz tam pokuńc
3454 37     |                 vjisałë będą portretë mój i mojigo dzecka, bo wono mje
3455 37     |                  długjim rzędem — ricerze i damë —  ze scanë na naju
3456 37     |             vjelgą płachtą, zjął kapelusz i przëvjitol sę z panem. Pokąd
3457 37     |                  nje beł, bo nje znoł mje i z panem le godoł po njemjecku.
3458 37     |                  nom przëstąpjic do wokna i patrzec. A tam jakbe sę
3459 37     |                 Mjedze vjelgjimi jezorami i morzem modri pas dzeleł
3460 37     |               morzem modri pas dzeleł ląd i morzé. Z tego wobrazu zdrzała
3461 37     |                    Z tego wobrazu zdrzała i przemavjała do dusze njezmjerzonô
3462 37     |              dusze njezmjerzonô moc Boskô i spanjałosc dzeła Jego rąk.
3463 37     |                   Pon sę wobroceł do naju i povjedzoł:~— Bjejta tero,
3464 37     |          povjedzoł:~— Bjejta tero, bracô, i robjita wob vjeczor, co
3465 37     |                 Ale Trąba na to vëstąpjił i rzekł:~— Panje! Kjej vë
3466 37     |                 vë chcece bëc tak łaskavi i nom bjednim vanogom dac
3467 37     |                dac przez kjile dnji vjikt i leżą, to Pon Bog vom za
3468 37     |                  malovanich njeboszczikóv i staré złoté ruchna i norzędza
3469 37     |        njeboszczikóv i staré złoté ruchna i norzędza do zabjijanjô ludzi!
3470 37     |                 zomkóv, ricerzi, stolimóv i zaczarovanich krolevjonk.
3471 37     |                   jakbe mje skorę scigelë i jakbem muszoł vracac całi
3472 37     |               żebem z mojimi skrzepjicami i trąbą mogł vanożec po tich
3473 37     |                  błogosłavjonich pjoskach i grivac po rebackjich vsach,
3474 37     |               dalij v svjat. Pon sę smjoł i rzekł:~— Njech tak będze!~
3475 37     |                 rzekł im sę przeżegnoł:~— I mje won sę zdovoł bëc Czernjikjem
3476 37     |                chdze jindze pjisze gazetë i ksążkji, a chdze jindze
3477 37     |                vjedno na naju njeszczescé i zgubę!~— Pevno tak będze,
3478 38     |             Pokozivoł won mje vjele ksążk i wobrozkóv z dzejóv kaszubskjigo
3479 38     |                 dzejóv kaszubskjigo kraju i tak povjodoł:~— Przez całé
3480 38     |                  ale be pokazac je młodim i dzecom, żebe tcelë wojcóv
3481 38     |                 dzecom, żebe tcelë wojcóv i bëlë jim rovni.~Pon Sorbskji
3482 38     |              rovni.~Pon Sorbskji vezdrzoł i pokjivoł głovą:~— Tak i
3483 38     |                   i pokjivoł głovą:~— Tak i jô mesloł v tvojich latach.
3484 38     |              Koszalena jaż po Żarnovjiznę i Betovo. V mojich woczach
3485 38     |            wopovjodô, wo dzivnich godkach i bojkach i spjevelë pjesnje
3486 38     |                dzivnich godkach i bojkach i spjevelë pjesnje i frantovkji.
3487 38     |                bojkach i spjevelë pjesnje i frantovkji. V tim vjelgjim
3488 38     |             skarnje, leno nje vjem czije? I mje tak je, jakbem cebje
3489 38     |               żelazni szołm, podoł go mje i rzekł:~— Vsadz go na głovę!~
3490 38     |             pozeroł ku potretom na scanje i na wotmjanë ku mje, carł
3491 38     |              wotmjanë ku mje, carł łosenę i porovnjoł. Ku reszce rzekł:~—
3492 38     |                   będze!~Vzął mje za rękę i podprovadzeł przed vjelgji
3493 38     |                 wuzdrzoł ricerza v zbroji i szołmje. Pod wobrazem na
3494 38     |                  sługą Goszkjem ze Zdunóv i vstąpjił ve vojarską służbę
3495 38     |                wosemdzesątigo pjątigo. R. I. P. —~Przełożivszë ten nadpjis
3496 38     |           Sorbskji na mje z vjelgą wuvogą i povjedzoł:~— Dzivno, jak
3497 38     |                 gorzołką, ale beł vjesołi i rozprovjoł tak:~— Remus!
3498 38     |               morzu to są le same pjoskji i voda. A v checzach sami
3499 38     |                 Vsadzą ji zeloni wokulorë i bidlę żre pjosk, bivszë
3500 38     |                  nogji wostałë kaszubskji i podług naju domoci notë