Chapter
1 1 | ludzkji godkji Judosz sę mjoł wurodzëc, i zemja Skarszevskô,
2 1 | kaszebsko-słovjińskji movë" naszigo Cejnovë, Mjoł won na svoji karze frantovkji
3 1 | jeden Fijałek v Chełmnje mjoł v svoji ksążnjicë, Remus
4 1 | bodejże, jak povjadalë, mjoł won sę njechcąci napjic
5 1 | Vjedzelë wonji, żie Remus mjoł wuzbrani talarë wu jakjigos
6 1 | wode vsë, tej won bodej mjoł mavjac:~— Zbjerom na pogrzeb!~
7 1 | wuszë, kark i skarnje.~Lica mjoł brodaté i vłosaté. Ale tich
8 1 | nje ze vzglądu na ludzi. Mjoł zveczoj, że v mjesce abo
9 1 | rzekł szkolni — Remus mjoł v vjelgjim wuvożanju. Vjem,
10 2 | chturen procem posanjô mjol vjęcij rozumu, njiże jô.
11 2 | zegar, co vjisoł na scanje. Mjoł won bjegas długji na poł
12 2 | patrzeł skarnją, jak człovjek. Mjoł won na nji dużé liczbë czorné
13 3 | pjes Gnjota, sę bojoł, bo mjoł rozum ludzkji. Legł przë
14 3 | całô. Mój kłobuk na głovje mjoł durë a przez nje vłose vëlożalë,
15 4 | jô będę vjedzała.~Cuż jô mjoł godac? ~Tak wona pitala:~—
16 4 | kobjecesko. Za lôt vjele mjoł jem sę doznac prziczinë
17 4 | do Morcena:~— Chocbe mje mjoł złoti vęgorz v kłomkę vlezc,
18 5 | won sę czorno a na brzuchu mjoł bjolé kreskji. Przëkreti
19 5 | vëzdrzisz, ponarvo?~Jakżeż jô mjoł vëzdrzec jinaczij, kjej
20 5 | wodbjerzesz le połovę tego, com cë mjoł przësądzoné!~Tej won mje
21 5 | nje doprocovoł, bom tez i mjoł pelną mjarę. Jak won mje
22 6 | zmuszi do robotë. Gruńt, żebe mjoł sełę v gnotach. Noprzod
23 6 | Bog dô njebo vjeczné! A mjoł won z nami dzecoma bjedę,
24 6 | won z nami dzecoma bjedę, mjoł. Bo noprzod nas muszoł wuczëc
25 6 | nawuczeł, ale z vëmavjanjim mjoł jem vjele wutropjenjô.~Vszeskji
26 6 | Boczë, knopku, Mojzesz mjoł też skożoną godkę a jednak
27 6 | przë zomkovjisku. Ji wojc mjoł ji rzeczoné, że tądka szła
28 6 | ze smjertelnich ludzi nji mjoł wo njim vjedzec.~Za brodem
29 6 | spjerała sę Marta. — Abraham mjoł wosmëdzesąt lôt i długą
30 6 | Njechle nasz pon będze mjoł lôt wosmëdzesąt, tej mu
31 7 | połikającë godzenë, pełne mjoł skarnje słuńca, smjoł sę
32 7 | ji wurzasu. Vnetk jednak mjoł jem sę dobrac. — Wodemklë
33 7 | mesloł.~Ledvom to v głovje mjoł, jak z gorë njico zaszumjało
34 7 | Bjej ju czas! — Ale lica mjoł jakbe womglałé, njibe konająci
35 7 | moc czuł v sobje, jakbem mjoł vërivac dębë.~Jaż jô vej
36 7 | dzekji roże, a njicht be nji mjoł pomeszlenjô, że pod tim
37 7 | mjejszigo njiże jô, chturen mjoł moje staré ruchna woblekłé.~
38 8 | won nazvoł Czernjikjem. Mjoł won bëc gorszim wod Golijata?
39 8 | bronję i bjic i nje mdzesz mjoł grzechu. A zokon ricerskji
40 8 | I v tim razu nje będzesz mjoł grzechu.—~Tak jô so wuvożoł:~—
41 8 | jego wuczinkach. A nążbe mjoł nowukę i volą, njeszczescô
42 8 | rozczepranim. Na plecach jakbe mjoł gorb. Ale kjej ma ju naszła
43 8 | stręk bobu. Jô, chturen mjoł jem lôt wosmënosce, zdrzoł
44 8 | czelô, płakac muszi, chocbe mjoł vątrobę jak voł a serce
45 8 | wobrabovelë, jakbem skorb jakji mjoł v mjechu. Ale że to jimu,
46 8 | planetę z nim vdovcem, chturen mjoł po nję przińsc. Ale ta planeta
47 8 | czasóv nowukji Vjarë svjęti mjoł v ręku. Na pjerszi karce
48 9 | kvjitłë barzo gorą łodég. I mjoł provdę. Na Strumjanną ju
49 9 | zdzevjoni zdrzoł, a won mjoł vzor jinszi, njiż zveczajiije.
50 9 | rzece. V pjeń jem wo njich mjoł zabeté.~Nje wodrzekł jem
51 9 | rzekji.~Wod ti njedzeli nji mjoł jem żodnigo wubetku, le
52 9 | zomkovjisko. V lese vjater nji mjoł przistępu; to też le czubami
53 9 | sę zatrzęsłë, jakbem sę mjoł rozlecec na kavałkji.~Długo
54 10| ale jô movję jak meszlę — mjoł sę ji vjęcij vjidzec, njiże
55 10| przëstanęła kol mje. A jô nji mjoł wodvogji patrzëc ji v woczë,
56 10| poceszeło. Ksądz wob ten czas mjoł przemovę, z chternim njick
57 11| coc rzekę: Nje będzesz ju mjoł wubetku na svjece, bo wona,
58 12| Nje pudzesz, chocbem cę mjoł wurzeszac postronkjem do
59 12| të sę?~— Jakuż jô sę nji mjoł zlęknąc, kjej żesce mje,
60 12| do naju, bo bem nje beł mjoł wubetku do godzenë moji
61 13| zaboczeł pocerza. Morcin też mjoł strach, ale nje gvjiżdżóv
62 13| i godoł z Golijatem.~Nji mjoł jem czasu, żebe mesle v
63 14| Potim jô legł do spjiku i mjoł bezpjek przez noc całą.~
64 14| ku reszce:~—Żebes të tak mjoł vjid i mjecz!~V sercu mje
65 14| na szerokji kraj. Tero jô mjoł na pitanjô, co mje pod trzema
66 15| chternich do zavjitra pon nasz mjoł szczerze czestovani. Tero
67 15| nogłi roboce gadac, ale won mjoł co jinszigo v głovje. Rzekł
68 15| nje minje! Czimuż be Remus mjoł nekac z pustkovjô? Na gburskjim
69 15| Nje vjem dloczego, ale nji mjoł jem uwodvogji, żebe po ti
70 16| na mje woczë, jakbe mje mjoł jaką vjelgą provdę povjedzec
71 16| wodpustë, na chterne jô mjoł vjezc mój tovor. A radzeł
72 17| będze za cebje, żebes nji mjoł krzivdë. Bog z tobą, Remus!
73 17| parobkom do tuńca, to będę mjoł też co vzątku. Na noclig
74 17| vjeczorem na nen folvark, jô tam mjoł mój pjerszi zorobk. Mojigo
75 18| rozumjeję, a cebje bem nji mjoł rozumjec? — Provda, kąsiczk
76 18| tego będzë pevni.~— Chtużbe mjoł napravjac, kjej pon jutro
77 18| njespełna rozumu!~Cuż jô mjoł rzec? Markotno mje beło,
78 18| na sedzączkę i patrzeł. Mjoł provdę Trąba. Na dużô żoga
79 18| wukorunovaną jarzębjiną: Mjoł pesk a woczë jak dżenja,
80 18| buksach bez vampsa, a koszulę mjoł v czervjoni pase przelnjętą
81 18| mocnigo gnota. Ale żebes mjoł aż taką sełę, tego bem njigde
82 19| krzasle. Nad wokjem levim mjoł przëlepjoni flaster a levo
83 19| cę spętoł, spętol Złi! ~Mjoł jes zemję, nji mosz ji! ~
84 19| jes zemję, nji mosz ji! ~Mjoł jes tonje na jezorze, ~nad
85 19| dovato cë chlebni plon. ~Mjoł jes młinë v gardle vód, ~
86 19| cę spętoł, spętoł Złi! ~Mjoł jes zemję, nji mosz ji. ~
87 19| jes zemję, nji mosz ji. ~Mjoł jes honor, mjoł jes czesc, ~
88 19| mosz ji. ~Mjoł jes honor, mjoł jes czesc, ~Hańbę będzesz
89 20| cë v głovje. Jakuż jô nji mjoł pjic, kjej mje przëroczelë
90 20| vëgojił, bo na krovca jô nji mjoł sposobu. Ale kjej jô dorosł,
91 20| na zemji, czimu be sę nji mjoł po smjercë do njeba dostac?
92 20| sę do mje nje przëbliżeł. Mjoł mje gvesno za jaką wukozkę
93 20| Pocużes të wucekoł, kjej jes mjoł do tuńca grac kopjicë sana?~—
94 20| sę przëznac muszę, żem go mjoł za jaką wukozkę, chterna
95 21| jakji postaceji! Skrzevjoné mjoł v pałąk plece, zgjęté pravé
96 21| dużé szczudło. Na głovje mjoł mucę wobdzarlą jakbe ją
97 21| Szedł Trąba, pod kożdą pochą mjoł jednigo muzikańta. Slode
98 21| znaczi: Żłopji vodę a będzesz mjoł wolej v głovje. ~Ale som
99 21| do kapele.~— Żebes le nji mjoł vjększigo grzechu! — wodrzekl
100 21| porajilë. A jô, com dejadej nji mjoł v szankovnji njic do szukanjô,
101 22| mjeszczanje koscerskji, kożdi mjoł v ręku berło grubé jak kosesko
102 22| Slode njego Trąba, chturen mjoł po bokach kamrota Vebera
103 23| szukac nocligu. Chto nji mjoł przijacelstva anji znanigo
104 23| mjedze gburami ve vsë, ten mjoł do viboru dvje karczmë dostatné
105 23| i przënjosł vodë, to bem mjoł dobrą vjeczerzą.~— To jô
106 23| naszedł ku reszce Trąba. Mjoł v ręku sledza i butelkę
107 23| Na, jédz Remus, cobes mjoł moc na strzimanjé tego,
108 23| kożdi toblecę na płecach mjoł, jak to je na furmankji
109 23| kjeszinji, le v wobu rękach mjoł wotvarłą ksążkę do nabożeństva
110 23| Pitalë sę Klerika, na kogo be mjoł pomeszlenjé. Ale njim doszlë
111 24| bronją i bjic i nje będzesz mjoł grzechu. A zokon ricerskji
112 24| I v tim razn nje będzesz mjoł grzechu.~I to jô povjedzot
113 24| lesni vëdoł i ju bem nje beł mjoł sposobu zatacëc sę przed
114 24| psë zjadłë, kjejbes nji mjoł mje.~Cuż jô mjoł rzec? Pevnje
115 24| kjejbes nji mjoł mje.~Cuż jô mjoł rzec? Pevnje won mjoł provdę.
116 24| jô mjoł rzec? Pevnje won mjoł provdę. Won też i nje żdoł
117 24| zrobji.~— Jô bem njerod mjoł spravę z Czernjikjem — rzekł
118 25| czego te jimu bełë, tegom sę mjoł pozdnji doznac.~Noprzod
119 25| mną vaspon. Szczudło won mjoł jak szuńde przez plece założoné
120 25| na mje jidze.~Cuż jô mu mjoł na to rzec? Żiczbą moją
121 25| jakji pjenjądze?~— Jak jô mjoł co przënjesc, kjej mje wostatnigo
122 25| przëznajesz, żem wo cebje mjoł dobrą starę im cę szczestlevje
123 25| noc zaszła. Ale że won nji mjoł pjenjędzi, to won mje to
124 26| renku stojoł. Wod levi rękji mjoł jem budë z pjernjikami,
125 26| jednim człovjekjem. Ten mjoł na głovje wokręgłą czopkę
126 26| bezmała moje vszeskji viborkji mjoł wulożoni v tim koszu, podnjosł
127 26| Krzik sę rozległ, ale jô nji mjoł czasu wuvożac co sę dzeje,
128 26| na mjeskjim chlebje nji mjoł takjigo vjiktu, jak nen
129 26| timi czasu, jak uwon ze mną mjoł spravę, jô jiesz beł mołim
130 26| wodmovjoł korunkę, chternąm mjoł v kjeszinji mojigo vampsa.
131 26| vezvoł przed sędzigo. Sędza mjoł pjisorka kole sebje i sedzoł
132 27| Ale jak noprzod będzesz mjoł guze wod kjija wovczarzovigo
133 27| psich zębóv i żebra będzesz mjoł złomjoné wod rogóv volich
134 27| szerszenjovich, tej będzesz mjoł szkołę przebetą jak sę noleżi
135 27| probovoł młin na majątku, co go mjoł na dregji dzeń nabëc. Tej
136 28| Ale njim jô to provdzevje mjoł pojęté, potrzebno mje beło
137 28| vłose wobstrzic. Ale jô nji mjoł chęcë i rzekł:~— Co vom
138 28| strzidz. Golorz jak mje mjoł vkol viczosa vłose zjęti,
139 28| A jak jô szturk całi nji mjoł żodni vjédze ze svjata,
140 28| letszą karę, ale gvesno mjoł gorz za no rąganjé v Zvadze.
141 28| wod pola, a kjejbem beł mjoł tile łaskji wu Boga, co
142 28| svoje vjeselé. Won be rod mjoł Mjichałovę Martę, le mu
143 29| nę durę smjało i będzesz mjoł przed sobą cemni długji
144 29| co v nji nalezesz. Ko jô mjoł czasu dosc, be svoję krijovkę
145 30| vëpitivac wo cebje. Cuż jô ji mjoł rzec? Tec jô cë groł na
146 30| wumarł v sodzë. Ale pogrzeb mjoł ve Vjelu z vjelgą paradą.
147 30| na Glonku.~— Bos wu njego mjoł łaskę wod chvjile nigo tuńca
148 31| visała vojna. Szabelka som mjoł strach, żebes mu nje vëkjidł
149 31| spak naszim krajem, bom nji mjoł wubetku anjim sobje nje
150 31| vjidu mje nje delë i nji mjoł jem njikogo, chtobe mje
151 31| kluczi do moji dusze won nji mjoł...~Vrocilë sę ku reszce
152 31| ku reszce z vojnë. Njemc mjoł dobeté. Po koscele trafjił
153 31| dalij — rzekł jem. — Bom ju mjoł v głovje vëszukané ne podzemné
154 32| vëcignął, njiże żebem beł mjoł wutchnąc sę v tim mule,
155 32| człovjek, jak krol jezora, nji mjoł svojigo tacevjiska wiszekovac
156 32| sobje tu głęboko pod zemją mjoł mjeszkanjé wuszekované na
157 32| smok nje pjilovoł i nji mjoł nad njimi starże.~Ale kjej
158 33| tacëc będze muszoł. Czasu mjoł jem dosc. Żona i dzecë za
159 33| nacuż won chłop, żebe sę mjoł strachac bjałkji. Ale Trąba
160 33| beł szpos, żebc Trąba nji mjoł takji spravë przeprovadzëc.
161 33| jich nje dô. A jak będzesz mjoł mjecz i vjid, to boczë na
162 33| nasz lud kaszubskji nji mjoł sę podnjesc ze zemji, jak
163 33| chcoł sę do naju dostac, nji mjoł żodnigo sposobu, bo vjelgji
164 33| lepszi worędzë nje będze mjoł. A że won chce do naju,
165 33| strużkji vodë. Do szeji mjoł przërzeszoni dva pakunkji:
166 33| czinjił, bo nacuż be je mjoł?— Tej jesz roz pocignę z
167 33| pruskji nji mô kanonóv, żebe mjoł volą njimi strzelac do iiwostrovóv
168 33| njeszczestlevi. Ale czimu be nji mjoł lubjic po smjercë trelóv,
169 34| z Vejherova vjédzą, nji mjoł gvesno pomeszlenjô, że v
170 34| dechu v pjerse. Tec won mjoł bëc v tim vjelgjim koscele
171 34| przëwodzevku, ale że njeboszczik mjoł wurodę jak stolim, a ksądz
172 34| chterne sę pravje zaczęłë. Jô mjoł wostac zaru, ale wuparł
173 35| uwon sę vroceł ze Zobór, mjoł jem rozmovę taką:~— Remus! —
174 35| Knjeji wodczarzela, chturen mjoł zadané. Le że to v tim przipodku
175 35| połkvaterk pochnąci vodë, mjoł ten rozum co dzis, to bełbem
176 35| bożka i pejsatich żedóv nji mjoł jem sę co vstidzec, wobzerołjem
177 35| domu. — Kam ten marmurovi mjoł sztołt trumë, a jô przë
178 35| navrocëc nazod po novi nji mjoł jem chęcë, bo z dalekjigo
179 36| nadął skarnje, jakbe v kożdi mjoł kuklę chleba vetchłé i pravje
180 36| pana. A Trąba, choc nji mjoł chęcë, jednak sę vëmovjic
181 37| jego latach jô też jesz nji mjoł bjałkji i njepotrzebno mje
182 37| co sę teczi moji noteré, mjoł provdę. Jô strzod tich spanjałosci
183 37| malorz kol wokna v pałacu! Mjoł pęzle v ręku, ale bełbem
184 38| tak srodze, kjejbem beł mjoł spokojné sumjenjé.~ Tak
185 38| gvesno na mje! Ale cze jô nji mjoł provdë, że tu pjekło? Tam
186 39| wołov v gnotach.~V żevnotę mjoł naju dvornjik wopatrzoné,
187 39| choc bełbem po vczoraszim mjoł vjedzec, że lepji z njim
188 39| v tonącim wokręce.~Trąba mjoł provdę. Ale mje nje beło
189 40| będzesz muszoł, chocbes mjoł przë tim duszę stracëc!~
190 40| veznje, tak të będzesz mje mjoł na sumjenju!~Tak jô mu przërzekł,
191 41| chcała. Le dlo nji jô nji mjoł robotë i dlo tego wona mje
192 41| lôt, kjej jem bosi knop mjoł przenjesc peszną krolevjonkę
193 41| bjedni, njewuczałi człovjek mjoł nalezc klucz do ti zogodkji?~
194 41| procem svojimu zveczajovji mjoł movę jakbe zapjeczętovaną.
195 41| ludzkjich znac nje beło.~Nji mjoł jô anji czasu anji wochotë
196 42| gbur lepszigo nje będze mjoł pogrzebu.~Szołtes vezdrzoł
197 42| Za mje pon szkolni starą mjoł wo pogrzeb. Ale na Pustą
198 42| vanożąci muzikańt tile v kraju mjoł wuvożanjô. Bo won nje vjedzoł,
199 42| gromadze z tobą vanożeł.~Cuż jô mjoł na to rzec? Beło to na tim
200 42| molu, chdzem przed lati mjoł nę rozpravę ze szandarą
201 42| letko, a krom tego cuż jô mjoł spolnigo z timi potcevimi
202 42| nje robji. Bo żebes të nji mjoł wukładnigo szeku v głovje,
203 42| vjidzoł żodnigo głupigo, cobe mjoł pjenjędze. Pjenjędze navetk
204 42| dosc czężko, bo jedną nogę mjoł v kolanach sztivną. Jô za
205 42| mężem Trąbjinë. Ale jak jô mjoł do nji jisc, tak jô ji povjedzoł:~—
206 43| zańsc przed nocą na mjescé. Mjoł jô przed sobą czężkji postanovjenjé,
207 43| to barzo pomdłu, ale jô mjoł czosu dosc.~Najechavszë
208 44| Bog cë namjenjił i będzesz mjoł v duszë, co trzeba, tej
209 45| szkolni, je gołi plac, chturen mjoł do rzekji wurzmę długą,
210 45| straszedła. A kjej będze mjoł ducha i sełę, tej vëbavji
211 45| svjętą spravę, ti jô nji mjoł ju jako małi pasturk pod
|