Chapter

  1 1 |        przez pjekjelnigo mula, co mu go zadoł mscevi żid, dalek
  2 1 |       lepszé mjejscé. Vjedzoł, że mu Pon Bog przësle kupającich.~
  3 1 |         po kaszubsku, ale Pon Bog mu wod wurodzenjô doł taką
  4 1 |           i jarmarkach, bojelë sę mu robjic krzivdę. Nje wuvożelë
  5 1 |    rzitelnim Bogjem njevjele beło mu not. A czim przëwoblec svoje
  6 1 |         jak pesternjok. Na głovje mu sedzała muca starodovnô,
  7 1 |           tile vjesołoscë, że jaż mu sę dzivno stało. Bo na woko
  8 1 |           wod smjechu trząsł. Tej mu tak patrzeło, jakbe sę woctu
  9 1 |          sobje. — Ale tero Fresza mu je vëszekuje, że durovati
 10 1 |         Remus sę nje bronji, dała mu poku i nje robjiła żodni
 11 1 |           po tovarë a vszkole doł mu jizdebkę pod wustrzechą,
 12 1 |           meslilë.~Kjej ju smjerc mu zazdrzała v woczë, tej svoje
 13 1 |        vroceł sę z vandróv i kjej mu chorosc ju nje pozvoleła
 14 1 |          przez wokno vëzerac, jaż mu teii zegar tam vëbjił wostatną
 15 2 |         lati wumarła i wostavjiła mu dzevczę, Martę, njevjełe
 16 2 |          jô jesz z vjększą wuvogą mu sę przëzeroł. A tak mje
 17 3 |     mjedzą, kjej jego Anjoł Stroż mu pokozoł polcem wone trzë
 18 3 |          komjin svoji chatë. Takô mu tero moc vstąpjiła do serca,
 19 4 |     Gnjotę wostavjił przë bedle i mu przëkozoł tak:~— Gnjoto!
 20 4 |          vësunąc do mje. ~Ale jak mu sę to nje wudało, vbjegł
 21 5 |         blészczącë na mje. Ale jô mu njick pomoc nji mogł.~Tak
 22 6 |          czas, jak vjedno. Njigde mu nje mjerzało. A jô zaczął
 23 6 |        doszedł do molu. Zavrejało mu sę v gordzelë, jakbe chcoł
 24 6 |           porvoza nji mô! Njechże mu tede po głovje szemarzi,
 25 6 |     dożije, bjalka potcevô vënekô mu te głupi vergle z głovë.~—
 26 6 |         mjoł lôt wosmëdzesąt, tej mu broda wurosnje jaż do pasa.
 27 6 |           Bjedni trampk! Nje beło mu znadz namjenjoné, żebe długo
 28 7 |        vlokło za sobą. A kjej jem mu vezdrzoł v woczë, tej jem
 29 7 |     dzevovac muszoł. Bo słunuszko mu ze skarni zeszło i won nje
 30 7 |          tak bez mocë zibotoł, bo mu dech wustoł.~Tak jô go chiże
 31 7 |           mjedze, przeżegnoł sę i mu zastąpjił drogę. Tej koń —
 32 7 |          zlezc, ale njico muszało mu strzelëc do głovë, że sę
 33 7 |    smjercë pokreła skarnje, wocze mu wucekłë vteł, vargji zmodrzałë
 34 7 |           nje pochvaleł. Za to jô mu drogę zastąpjił i gp go
 35 7 |       njivekę wopjekovac, choc jô mu nje jezdem anji matką anji
 36 8 |        chturen robjic muszi to co mu kożą. Ale vjedno boczë,
 37 8 |    vszeskjich v gromadze. Mjichoł mu za to wod gbura przëvjozł
 38 8 |            a długą brodę szamotoł mu vjater, jak słomę v dachu
 39 8 | przëchodni nje rozumjeją.~— Njech mu Pon Bog dô sto lôt żëcô
 40 8 |           sto lôt żëcô i rozvjąże mu jęzek, cobe godoł vszetkjimi
 41 8 |           chvjądac i klepac, żebe mu sę krev rozruchała. Tej
 42 8 |    zrobjic potrafjilë.~Marcijanna mu v jego gronuszku mleka zagrzała,
 43 8 |     gronuszku mleka zagrzała, tej mu v komorze wuszekovała do
 44 8 |          pjesnjik. Marta i jô, ma mu pomagala spjevac. Po vëspjevanju
 45 9 |      mjecz vjelgji panji, chterna mu lubjiczka zadała. ~Wob Svjęta
 46 9 |         pod zelonim wokjenkjëm jô mu nje wustąpjił, bom nje chcoł.
 47 9 |     wustąpjił, bom nje chcoł. Tak mu delë spac v chlevje kole
 48 9 |       bidlę mjało rozum ludzkji i mu beło żol, że tak barzo cerpjec
 49 10|         Remusa brzmjel kąseł, cze mu gzel wob wuszë brzęczi,
 50 10|          njick nje jé? MocBoskôko mu namjenjoné, tego nje mjinje.
 51 11|           na toporzesku i vszetko mu dokładnje povjedzoł.~Won
 52 11|   przińdze do takjich, chdze duch mu povje: Wuchvacë lecirz i
 53 12|           mô pomagac.~Zrobjił jem mu dovoli, choc vjarë ve mje
 54 14|           głova wob ten czas beła mu zaredzevjalô.~— Sedzë, pokuso,
 55 14|        vjatrem. Las groł a jezoro mu vtorzeło, że szor dochodzeł
 56 14|          Ale na skarnjach kvjitłë mu czervjoné roże. Woczë svoje
 57 14|         czervjonô krev vëstąpjiła mu na vargji. Tak won wodpocząl
 58 14|          won cignął svoją godkę i mu to povjedzoł. A won wodrzekł:~—
 59 14|         rzekt Mjichoł. A kjej jem mu v woczë zdrzoł zdzevjoni,
 60 14|   starszim a po zveczaju słuchało mu gburstvo, to vjidzelësmë
 61 14|           jô wodrzekł:~— Jakuż jô mu nji mom do voli wuczenjic,
 62 14|            bom vjedzoł, że smjerc mu przetnje kożdą robotę. A
 63 14|          le na skarnjach zakvitlë mu czervonjé roże a v woczach
 64 14|           vzął na dłoń, rozvjinął mu skrzidła i pjoro za pjorkjem
 65 14|     zdrzącë na zegar, jak skarnje mu sę mjenjiłë na sposob, jak
 66 15|       przëznoł, że ten szlach beł mu vjadomi. Ale njigde njikomu
 67 15|      Njeboszczik mój brat — njech mu Pon Bog dô njebo vjeczné —
 68 15|         dobri. A te mankolije, co mu głovę nachodzą, te mu dobrô
 69 15|          co mu głovę nachodzą, te mu dobrô bjałka vënekô, chocbe
 70 17|          Won sę nje rozgorzeł, że mu wodmovjom, le pocignął jesz
 71 17|           wodecknęłë i zavtorzełë mu vjesoło. Na to z njeba vesokjigo
 72 17|         żid nocą przez las a beło mu straszno. Tak vsadzeł czopkę
 73 17|        dosc kłopotóv a va psujeta mu dobri handel.~Na to zrobjito
 74 18|         kąsk boji i wuczenjił jem mu do voli. Sadłasma tede kożdi
 75 18|        spichem vądołu i wosvjeceł mu bladé skarnje, z chternich
 76 18|         na woczë.~Ale jô wodrzekł mu pomału i verazno, co be
 77 18|          jinszi vjarë, ale strach mu dodol wodvogji. Vstoł i
 78 18|          przez nę zostavę, vërvoł mu sę pjord valni, ale to beło
 79 18|    pjesnjô, chterną groł, muszała mu wodjąc vszelką sełę pjekjelną.
 80 19|   przëgnjetłi v grobje legł,~jesz mu jutrznjô rożovô~zmortvichvstanć
 81 19|          Pon na to zavołoł:~— Dac mu szklonkę szampańskjigo vjina, —
 82 19|         pon ję rozuinjoł. Bo krev mu buchła do głovë, a lica
 83 19|          pod nogji. Na to skarnjô mu zbladła. Tej zalecała czervjono
 84 19|           nazod na krzasło. Głova mu zvjisła na pjersë jak wumarłimu.~
 85 19|     dzekjimi woczami na mje. Gęba mu sę vëdłużeła jak wu dżenji
 86 19|       żije! ~Z dołu wodpovjedzalë mu vivatë. Tej Czernjik pozdrzoł
 87 20|      zaczął dmuchac v wogjiń, jaż mu woczë łzami zaszłë a ku
 88 20|            że naszich jeden, kjej mu pruskji prava dokurczełë,
 89 20|        tego pana ze Zvadë, cos të mu vczora szablę złomoł, v
 90 20|          Trabje do serca i dodalë mu ducha. Vëdobeł chiże z dreżącimi
 91 20|        strzelbë z jednigo kuńca i mu kuńc cesnął, żebe sę wuchveceł. ~—
 92 20|          scignął ze sebje vamps i mu go doł, be sę njim przëwobłeld.~—
 93 20|          trokji. Ko mój vamps beł mu vjele za długji.~Vstoł i
 94 20|     przëskoczeł Złi Duch, skręcoł mu kark z tvarzą na plece,
 95 20|      przeszłi nocë.~Ale Trąba jął mu wopovjadac, jak to beło
 96 20|       rzekł krol jezora :~— Njech mu tam Pon Bog na sądze svojim
 97 21|      broda. Przez plece zvjeszała mu sę torba jak ją dżadë noszą
 98 21|           zastrzelenjé lesnigo jô mu virok letkji — pjęc lôt
 99 21|    szklącô żmija żołtô wobvjijała mu dużô trąba basovô kark,
100 21|        svojigo brata za darmo, le mu wobjecoł dac tile jesc,
101 21|           nje wuvożoł — i doł jem mu woczoma vjédzą, żebem chcoł
102 21|        Tak won szedł ze mną, a jô mu povjodoł:~— Czernjik dziso
103 21|      sedzi. Po spravjedlivoscë jô mu vjinjen podzękę, bo jesz
104 22|          kamrota Vebera v stron i mu povjedzoł:~— Czo, kamroce!
105 22|         jim przińsc muszi. Ale jô mu tero pudę naprocem. Të sę
106 22|    zomkovjisku i sę przeżegnô, bo mu straszno. A lesni, chturen
107 23|         szczestlevi, a stenkę, co mu svjeceła pokuńc nosa, wobceroł
108 23|       Klerikovi kobjołkji!~Ale jô mu podzękovoł i nje vzął, rzekłszë:~—
109 23|     Klerikovę żevnotę. V cemnoscë mu stenka szkleła jak gvjozda
110 23|         vbjił z gorë v łeb, co be mu slepje na vjechrz vëlazłë.~
111 23|           ni pannë do voza a wona mu za to pjękno dzękovała.
112 23|      grubi konjuszk kjełbase. Jak mu ji Klerik nje vëcignje i
113 23|          ji Klerik nje vëcignje i mu z nją nje vëdzeli v głovę,
114 24|        mje njico trzimało, jakbem mu beł potrzebni. Wuzdrzoł
115 24|          zkąd chłopa veznje, żebe mu njosł wobroz nazod, tego
116 24|      vëdac tego talara, chternigo mu jegomosc doł v Mjechucenje
117 24|            Tak jô szedł z njim im mu wob drogę wopovjodoł wo
118 25|        lubji spac pod krzem, kjej mu na nos kapje. Jô podińdę
119 25|         podług moji wudbë njic be mu nje zrobjił. Po ti roboce
120 25|  njeszczescé na mje jidze.~Cuż jô mu mjoł na to rzec? Żiczbą
121 25|            Żiczbą moją beło, żebe mu Pon Bog wukozoł drogę z
122 25|           vjidzoł, że jego bjałka mu stravë nje wugotovata. A
123 25|   przëszła kolij na Klarnetę, tej mu sę zachcało spac. Tero Stach
124 26|       pokąd wone nje nadeszłë, jô mu pomogoł v żnjivach. Jak
125 26|       ruchna na pjersach. Skarnje mu sę gorzem zapolełë, woczë
126 26|         sę gorzem zapolełë, woczë mu vëlazłë na vjechrz, vłose
127 26|          pjęsc i wod levigo wucha mu trzasnął v tego worzła jaż
128 26|         bęborkóv sę kuloł. Bełbem mu doł poku, bom mu wodebroł
129 26|           Bełbem mu doł poku, bom mu wodebroł kosz z ksążkami,
130 26|   woprzestanjébëc rabunkjem, kjej mu dô njemjeckji mjono!~—Njevjadomosc
131 27|          svojim przez Wopatrznosc mu namjenjonim spokojni nje
132 27|       policejantem Szabelką zając mu chcelë te ksążkji, virokami
133 27|       sztuką lekarską vpravjivszë mu szczękę, lica jego znovu
134 28| podrożnjikjem sodze, bom nji mogł mu przez te murë dac vjédze,
135 28|         timu Jistnimu. Ko z woczu mu na to patrzi. Jô jem ti
136 28|            połikô czas. Wod czego mu gordzel jednak srodze zaredzevjała.
137 28|     dzerztle abo skrzenovka, żebe mu te zomkji i krolevjonkji
138 28|         mjoł Mjichałovę Martę, le mu v drodze leżi czervjonô
139 28|         nje vstojô i je vjarë, że mu latosigo roku je smjerc
140 28|           dozerocz sodze, cze bem mu nje chcoł na woborze drevka
141 29|          te słova vërzekł, pjerse mu zaczęłë robjic i całą chvjilę
142 29|     chvjilë...~Całi szturk pjerse mu robjiłë, jakbe ze sebje
143 30|           tim męczennjikjem, kjej mu sę tego tak srodze chce.~—
144 31|   Szabelka som mjoł strach, żebes mu nje vëkjidł resztë zębóv,
145 31|    drugjigo mesle svoje pasc, jak mu sę vjidzi i pozerac po Bożim
146 31|    przëwoblekô taką postaceją. Le mu zdrzë dobrze na nogji, cze
147 31|         złocanich vłosóv zvjeszoł mu sę na plece. Przëstąpjiło
148 31|         veznjemë za wożegle, a jô mu povjem kozanjé takji: —
149 32|           pod zemją zapadła, żeli mu Trąba nje rozpędzi czasu
150 33|        jak to vjedno robjił, kjej mu beło sę vracac do svoji
151 33|     zopłata, bo tile nji mô, żebe mu taką wusługę zapłacëc. Ale
152 33|            to be i ksądz nji mogł mu dac svojigo lestu.~Kjej
153 33|     dzecko do wojca i vëspovjodoł mu sę z mojigo żëcô, wod pjerszich
154 33|       taką pogodę pod krzem, kjej mu na nos kapje. Nje tile szandarovje
155 33|         nje przekradnje, v jinszą mu będze barzo zimko.~— Żevich
156 33|     bjedni Trąba vëzdrzoł! Ruchna mu bełë przëlgłé do skorë a
157 33|             rzekł ksądz i sceskoł mu rękę. —Bog cë zapłac za
158 33|     wovjinął sę v kożuch, chturen mu sigoł do pjęt. Tej pocignął
159 33|           kopjicą sana. Boże, dej mu njebo vjeczné. Ale kjejbe
160 34|       żeda Bluma, chturen, chocbe mu sę co mekceło, njick nje
161 34|         worganjista z Vjela, kjej mu jego proboszcz podarovoł
162 34|       szkleła takô pogoda a woczë mu sę tak szelmovsko smjałë,
163 34|          co sę svjęci. A kjej jem mu povjedzoł, że naszłusma
164 34|           pitającim wokjem, a ten mu kjivnął. Tak nen pjerszi
165 34|      przëskoczeł z tełu i założeł mu lińcuszkji na ręce. Le njevjidzało
166 34|       renku, a szandara nje chcoł mu pozvolic płacec. Ale won
167 34|          bezpjeczno duńdze, chdze mu volô veższô jisc kozała...~
168 35|       vëjął papjork z kjeszinji i mu moje żądanjé napjisoł. Won
169 36|         jak pajęczena. V tim razu mu ję czortë cegłami zeszorują.
170 36|           do stołu podchodzeł. Jô mu chcoł ducha dodac słovami:~—
171 36|     norzędzé jego uwod gębë i doł mu pjęscą jednigo v żebra,
172 36|       kozła na zemję vëvroceł. Jô mu nji mogł na njeszczescé
173 36|           a Trąba vjidzącë, że jô mu tero mogę jisc do pomocë,
174 36|           dvorskji jął smjac, jaż mu sę brzuch trząsł i łzë z
175 36|       jakesma tu zaszła. Przervoł mu godkę nen czorni, com go
176 36|          czorno vędzi. Muszałasta mu co zrobjic, że vama grozi.~
177 36|          że vama grozi.~Tak Trąba mu vszetko wopovjedzoł, zkąd
178 37|     bliżij zkamrocita: Meszlę, że mu ten żort vëboczita, bo je
179 37|       stron, bracô?~Tak Trąba jął mu vszetko wopovjadac dokumantnje,
180 37|        won so wudboł, panje! Zkąd mu do głovë strzeleło, Bog
181 37|          jem so gębë napsuł, żebe mu to vëbjic z głovë.~Pon na
182 37|          całą chvjilę. Tej, jakbe mu jinszé mesle przëszłë, povjedzoł
183 38|      vjidzała nigo malarza. Zimko mu beło gadac ze mną, ale pomału
184 38|     zapadłim zomkom, ale chtuż dô mu mjecz i vjid?...~Slode Smętk
185 38|       przez pjoskji i noc. Jaż jô mu przervoł jego jiscenjé,
186 39|         chvjilę i groł dalij, jaż mu ku reszce żodnigo dechu
187 40|    kjejbesta sę zasadzeła vëdrzec mu wofjarę!~Zjadłasma i z njimi
188 40|           tu vanożec będze.~Rzekł mu na to Derda :~— To też pon
189 40|     ricerzovji polskjimu, chturen mu żëcé retovoł v bjitvje.
190 40|      chturen nji mogł zaboczëc że mu sę Derda no v Sorbsku przedstavjił
191 40|          mjoł na sumjenju!~Tak jô mu przërzekł, że sę nje vrocę
192 41|          sę tą razą napjeroł, żem mu nji mogł wodmovjic. Znadz
193 41|            Won ju wodpoczivoł, bo mu sełë wubivało.~Serce mje
194 41|         polu trup leżi. A ten, co mu smjerc spravjił, sedzi tu! —
195 41|        Remusovji! Ten wostri mroz mu kąsk scął wolij v głovje.
196 42|        bjedni, że ti vesokji cenë mu nje zapłacą. Ale na moję
197 42|       może jinaczi vjedzec, czebe mu nje delë, czego żądô.~Przë
198 42|        nje będze przeką nosa ?~Jô mu podoł rękę i go roczeł do
199 42|        vëkonuje rzemiszkjem. Ztąd mu też jego mjono sę vzęło.
200 42|         przëcesnął na stolk i doł mu noprzod gorzołkę vëpjic,
201 42|         za njim dudnjało. Choc to mu przëszło dosc czężko, bo
202 43|        naleze won mjescé, chterno mu słuchô.~I jô czuł v ti chvjilë,
203 45|          jednak nje przenjosł, bo mu nje dostovało... Czeguż
204 45|     Ledvje ksądz zdołoł zańsc, be mu wudzelëc wostatnich svjętich