Chapter

  1 1 |    zajeżdżoł njigde i njicht nje vjidzoł go njigde gorzołkji pjijącigo.
  2 1 |          ksążka kosztuje. A kjej vjidzoł, że Remus nje chce sę targovac,
  3 1 |        abo barzo dręgjich lekóv. Vjidzoł jem go roz v takjim smjechu,
  4 1 |     zaczęła revidovac jego karę. Vjidzoł jô, jak wona łeb vetchła
  5 1 |      rozervała z vjechrzu. Terom vjidzoł, że v nji bełë skvarkji.
  6 1 |        karovoł dalij.~Tej jem go vjidzoł na kalvarijach ve Vejherovje
  7 1 |       ten sę na njim nje poznoł. Vjidzoł, czego ludze nje vjidzelë,
  8 2 |          na pustkovju po roboce: Vjidzoł jem smoka straszlevigo,
  9 2 |         głovą krąceła. A tero jô vjidzoł, jak v ji vłosach, krose
 10 3 |     jakiich jô v żëcu njigde nje vjidzoł, Przed drzevami bjołi pjosk
 11 3 |        ją smok strzeże! Ko jô ję vjidzoł v zelonim vjidze mjesądzovim,
 12 3 |          z gnjozda varblovigo. I vjidzoł jem sebje takjim małim,
 13 3 |        będę mogła.~Ale jô vjedno vjidzoł moję żorotną wurodę v zvjercadle
 14 3 |          dalij:~— Znaję cebje! — Vjidzoł jes mje pod starżą smoka,
 15 3 |         przez rzekę. Ale tej jem vjidzoł, jak z vodë ku mje dvjigałë
 16 4 |      jesz lepji vsepała.~Tero jô vjidzoł, że wona mje chcała vadzëc.
 17 4 |          społ — rzekł jem — alem vjidzoł.~— A cuż të vjidzoł? ~—
 18 4 |         alem vjidzoł.~— A cuż të vjidzoł? ~— Jô vjidzoł krolevjonkę
 19 4 |          A cuż të vjidzoł? ~— Jô vjidzoł krolevjonkę i zapadłi zomk.
 20 4 |      meslącë, rzekł do nji:~— Jô vjidzoł krolevjonkę i zapadłi zomk.
 21 4 |       takjigo sztołtu chojnë nje vjidzoł.~Kuńc wuzimku ti chojnë,
 22 4 |          I zjavjiło sę. ~Noprzod vjidzoł jem pod vodę dalek dva bjołi
 23 4 |      przëpłinąłë krotko, tej jem vjidzoł, że to kołpje bjołi, te
 24 4 |         bjołi, te same, chternem vjidzoł pod korunovaną jarzębjiną. ~
 25 4 |         moji spokojnoscë jô tero vjidzoł, że krovë sę pasłë, jak
 26 5 |    przidko vesokjim spichem. Nje vjidzoł jem na nji anji drzév anji
 27 5 |  jarzębjinë z przed lasa, chdzem vjidzoł bjołi zomk i krolevjonkę
 28 5 |          kjej jem przecarł ręką, vjidzoł jem, że to krev. Ale jô
 29 5 |    skokach beł na gorze.~Ztąd jô vjidzoł daleko v svjat poveżij czebkóv
 30 5 |   czebkóv drzevjęcicli. Alem nje vjidzoł le bor i njick vjęcij, a
 31 5 |           tej jô podł na zemję i vjidzoł Gnjotę, całigo przëczupłigo
 32 5 |    jakbem takji złé woczë ju beł vjidzoł przë jinszi worędzë, lem
 33 5 |         jednak nje zrobjile, bom vjidzoł Martę, corkę malą Mjichałovą
 34 5 |        sę dobroł, chdzem te lica vjidzoł jego, jak won mje chcoł
 35 5 |       skarnje wukozkji, chternąm vjidzoł v rzece przed bjołim zomkjem.
 36 6 |    zdrzoł. Noprzod jem njick nje vjidzoł. Ale pomału zaczęło mje
 37 6 |    policach. Ale Straszka jô nje vjidzoł.~— Ko won jednak bëc tu
 38 6 |        vszetko povjedzoł: Jak jô vjidzoł zomk i krolevjonkę pod korunovaną
 39 6 |  naszłasma na dużą drogę. Tej jô vjidzoł, że pokuńc ti drogji daleko
 40 7 |      svjętigo! ~Ale jô njick nje vjidzoł i nji mogł sę doznac prziczinë
 41 7 |    przëzdrzoł wuvożnje, tej jeni vjidzoł, że mô głovę jak bęboruszk,
 42 7 |         go przez wokno v norciku vjidzoł!~Kobjetë krziknęłë na zjavjenjé
 43 7 |          sę tego płoszedła, a jô vjidzoł, jak won burknął przez jizbę,
 44 7 |      klepac.~Zdoł jem dalij, bom vjidzoł konja Golijatovigo na woborze. —
 45 7 |       rozumjoł, cze nje. Alem to vjidzoł, ze won vëjął pomału ze
 46 7 |        jakbe mje jesz v żëcu nje vjidzoł. Tej wukląkł przë Golijace
 47 8 |    vjidzę!~Tej jô vezdrzoł też i vjidzoł: Njico czornigo szło jezorem.
 48 8 |       tam z czołna je też vjedno vjidzoł.~— To vołejma!~Tak ma vołała.
 49 8 |          ni wolszce. Jak Mjichoł vjidzoł, że vołanjé njick nje pomogô,
 50 8 |          jô vzął ksążkę. Tej jem vjidzoł, jak Marce sę polelë woczë
 51 9 |   vipravę na zomkovjisko!Jak jem vjidzoł pod korunovaną jarzębjiną
 52 9 |       pomału znjikła v chojnach. Vjidzoł jem jesz przez chvjilę ji
 53 9 |          i krolevjonka, com jich vjidzoł przed nachodzącą burzą, —
 54 9 |        trzema chojnami, chdze jô vjidzoł braci przedającich Jozva
 55 9 |    takjigo, czego jesz svjat nje vjidzoł.~Kjej jem v takjim meszlenju
 56 9 |        jakbem ji długji czas nje vjidzoł. A wona sę zatrzimała i
 57 9 |    njedzelę boso chodzec?~Tak jô vjidzoł, że mom bosé nogji. Przëboczeł
 58 9 |         z zaklętigo zomku. Jô ję vjidzoł.~— V Jimję Wojca i Sena...! —
 59 9 |   wukozkji, chternich sztołtë jô vjidzoł barzo verazno. Ale szłë
 60 9 |           A beła tak krotko, żem vjidzoł ji woczë, a z njich takji
 61 9 |   vdarzëc mogł, połikoł godzenë. Vjidzoł jem lica jego, jakbe krotko
 62 9 |        jô sodł, be zeblec botë i vjidzoł, że Marta to samo robjiła.
 63 10|         ruchen njedzelnich, alem vjidzoł jich korę popękaną i wodłomjoné
 64 11|          gozdza dotąd njigde nje vjidzoł, ale to mje nje dało rozmiszlac,
 65 11|         jem go tam pjervji kjede vjidzoł. Probovoł jem go ręką vëcignąc,
 66 11|          zatrzasną, a za tim, co vjidzoł, tesknjic będze do smjercë.
 67 12|  povjedzec nje chcoł, co won tam vjidzoł pod zomkovjiskjem v Svjętojańską
 68 12|         krosę mojich lic, ale jô vjidzoł le svoję cenją na vodze.~
 69 12|     przez całą chvjilę njick nje vjidzoł, le voda mje v wuszach grała,
 70 12|         jem vodę vëcarł z woczu, vjidzoł jem dva krokji wod sebje
 71 12|     pustkovjé, tej jô ju vszetko vjidzoł jak przez dokę. Mjichoł
 72 12|       beł ve spjiku, czem też to vjidzoł na javje:~Ale vkoł mje jęłë
 73 12|          njeżevi.~Jinszą razą jô vjidzoł bjołi zomk, ten som, com
 74 13|          bom v nen dzeń z woborë vjidzoł, jak za stodoła całé njebo
 75 13|         dzivno mje beło, żem nje vjidzol vasązka, na chternim pon
 76 13|    zamknjęti Straszk, chternigom vjidzoł v złi dzeń, vanożącigo po
 77 14|         znovu sę pitoł:~— Të żes vjidzoł krolevjonkę pod korunovaną
 78 14|   korunovaną jarzębjiną?~— Jô ję vjidzoł!~— Të żes vjidzoł trzë wukozkji,
 79 14|          Jô ję vjidzoł!~— Të żes vjidzoł trzë wukozkji, chterne bronją
 80 14|        bronją zaklętigo zomku?~— Vjidzoł jem Trud i Strach i Njevorto —
 81 14|      vjidzisz? ~Jô sę wobroceł i vjidzoł: Nad stołem stojalë dva
 82 14|       mje. Vjedz, że i jô ję tam vjidzoł!~Ale jô nje rozumjoł, dokąd
 83 14|   wokrętem po vjelgjich morzach, vjidzoł jem dzivné z dna morskigo
 84 14|          żem wu ksędza na nowuce vjidzoł takji risunkji, kjej won
 85 14|         Straszkovi jizbë. Ale jô vjidzoł zdrzącë na zegar, jak skarnje
 86 15|          v woko timu, chternigom vjidzoł z rzekji. Pokąd tam dalij
 87 15|         go dzesęc konji cignęło!~Vjidzoł jem na tę godkę jak Mjichałem
 88 15|       deszczu przez chmurë. A jô vjidzoł v ti chvjilë jakô wona jednak
 89 15|       trumę z całem pana Jozva i vjidzoł jem starodovni kaminje stojąci
 90 16|      cebje. A jô cę tile lôt nje vjidzoł na woczë! Poj! Sadnjema
 91 16|   gorzilë na jego godkę? Jô zaru vjidzoł, że cë z woczu jinaczi patrzi,
 92 17|     vdarzę — rzekł Trąba — żebem vjidzoł młin v roboce.~— Ale jô
 93 18|        vespjimë sę jesz do tile.~Vjidzoł jem, że Trąba sę kąsk boji
 94 18|          będą. Przez nę lukę jem vjidzoł, że vszetko napravjoné.
 95 18|          nji mô szekô. Boczë: Jô vjidzoł krolevjonkę zaklętą i vjidzoł
 96 18|    vjidzoł krolevjonkę zaklętą i vjidzoł zomk zapadłi. To nje je
 97 18|         nę lukę vëzdrzec, to bes vjidzoł, co sę tam dzeje.~Ale mje
 98 19|         Tej to vszetko zbladło i vjidzoł jem sę znovu v tim pańskjim
 99 19|        na stopjenjach, won be ję vjidzoł.~I kjivoł do mje głovą przëtim,
100 19|       chvjilë:~— Won Czernjik ję vjidzoł też! ~Mrovkji mje przeszłë
101 19|          do tego ze żołtą brodą. Vjidzoł jem tę pjękną jego gtovę
102 19|      wostrô i cvjardô, jak stol. Vjidzoł jô że i ten zaprzańc pon
103 19|          na dalekji dvor. Ale jô vjidzoł, jak bjoli sztołt vëszedl
104 20|        nje beło tak cemno, tobes vjidzoł, że wod połnocë i wod połnjô
105 20|   ledvjem to povjedzoł, tak i jô vjidzoł, że ta kopjica sę jęła zibotac
106 20|      woczë takjigo cudu jesz nje vjidzoł.~ Trąbje sę zrobjiło straszno.
107 21|  wurodzeł, ale jak przezdrzo tej vjidzoł przez dębovi del.~Sadłasma
108 21|         położeł kole sebje, a jô vjidzoł, że wono wod kuńca je barzo
109 21|       ceszë sę, że łeb całi, bom vjidzoł jak ten grzemot z gorë na
110 21|          klarnetę z gębë. Tej jô vjidzoł, że jimu z kożdigo nortu
111 21|           Kożdi roz, kjej jem go vjidzoł, njeszczescé na mje żdało.
112 22|      chdze ni szandarovje żdelë. Vjidzoł jem jich, jak wonji stoją
113 23|          Mjechucena na woczë nje vjidzoł.~—Tu won leżi! — wodezvalo
114 23|         Bogu przëwobjecoł. Jô go vjidzol też, jak won tu przëstanął
115 23|       kompanjijô ju mijała voze, vjidzoł jem jak v smjejącé sę lica
116 23|      przicziną vszelkjigo złego. Vjidzoł jô v Strzepczu, jak wonji
117 23|        pomste so zachovoł. Somem vjidzoł, jak ze za vozóv grozeł
118 24|          zajezorami i lasami nje vjidzoł jô jesz tile naszich v gromadze.
119 24|    ludztva.~ Chdzeż jô go ju roz vjidzoł?~Ku reszce mje sę przëboczeł
120 24|             Panje! Jô ju roz vas vjidzoł na Zomkovi Gorze pod Lipnem!~
121 24|     lecho rozumjec. Alem cebjeju vjidzoł. Nje beło to v ni nocë,
122 24|    kompanjiją i ti, chternich jô vjidzoł v Mjirachovskjim lese v
123 24|     vezdrzoł na njego z wuvogą i vjidzoł, że mô lica bladé a woczë
124 24|     vjeczorem do svojich gnjôzd.~Vjidzoł jem, jak wostatni zchodzilë
125 25|         storigo dęba, chturen të vjidzoł, nje będzema gorzij spała
126 25|         Won jodł łakomo tak, żem vjidzoł, że jego bjałka mu stravë
127 25|         i na mje pozeroł. Tak jô vjidzoł, że won mô jesz vjęcij kłopotu.
128 26|       wod cebje vszetkji.~Ale jô vjidzoł, że won ragoł. I gorz mje
129 26|   szołmje i przez wokamergnjenjé vjidzoł jem sę mołim knopem, co
130 27|    wobrońca. Mjedze svjodkami jô vjidzoł nigo Golijata z knopjęcich
131 29|       celesnimi woczoma jesz nje vjidzoł.~Szedł jem tede za dozeroczem,
132 29|         zaczął dalij povjadac.~— Vjidzoł jô vszetko, co sę na jezorze
133 29|         i proseł wo ksędza, kjej vjidzoł, że nje będze rade. Wumarł
134 31|    viborkov przekartovoł, tej jô vjidzoł, że "krolovo korunë polskji"
135 31|       drzevami na pravą rękę nje vjidzoł co czornigo?~Zdrzę i tej
136 31|    pastvjilë nad naszim norodem? Vjidzoł jô na vłosné woczë, jak
137 31|        Jak naszło bliżij, tej jô vjidzoł, że jak snop grubi varkocz
138 31|         zadavac so procą, bes sę vjidzoł nopjęknjejszi pannje nad
139 31|       vesokô, żem takji jesz nje vjidzoł v żëcu. A muszała bëc njedovno
140 32|        żebe ję ze vszetkjich vsi vjidzoł rebackji lud. I won ję vjidzi!~
141 32|      vszetkjich kobjet, chternem vjidzoł na svjcce.~Podjachavszë
142 32|      ludzkji a navetk łożkam nje vjidzoł. Ale dzevczę wusadło na
143 32|          A jô tam v jedni szafje vjidzoł butlę szuremeju storigo,
144 33|         kosa. Znoł jô ję, bom ję vjidzoł. jak na pustkovju za stodołą
145 33|        pana Jozva. Krom tegom ję vjidzoł dulczącą na zdradlevigo
146 33|       won na wobje stronë vjedno vjidzoł, kjej chto najeżdżoł.~Tero
147 33|          chocem go nje jeden roz vjidzoł bojącim, jednak mô vjele
148 34|         muzikańt. Vjelem pozdnji vjidzoł v spanjałich koscołach na
149 35|        jakbe njigde njic. Ale jô vjidzoł, że chodzi z meslami. Jô
150 35|          njiż doktorzë z mjasta. Vjidzoł jem som, jak dzevczę so
151 35|           A na Targu Kaszubskjim vjidzoł jem braci z lądu. Zrobjiło
152 36|  kaszubskjich, jak va dvaji, nje vjidzoł na woczë. Nomjilij bem vaju
153 38|    tvojich latach. Ale wodtąd jô vjidzoł, jak vëmjerała mova nasza,
154 38|          je, jakbem cebje ju roz vjidzoł, ale nje v tich żorotnich
155 38|     ponsadnąc kol sebje. Ztąd jô vjidzoł i pannę i malarza i rząd
156 38|         stopë do głovë, kjej jem vjidzoł, jak vëskoczeł na przodk
157 38| zaslonjętigo, nad chternim jô go vjidzoł v dnjach zeszlich malującigo.~
158 38|     wokno na jakji cuzi svjat jô vjidzoł:~Bjeżała rzeka zelono-modri
159 38|     jakjich jô v żëcu njigde nje vjidzoł. Przed drzevami pjosk sceleł
160 38|         Njevorto!~Alc sebjem nje vjidzoł jako małigo knopa, le z
161 38|       Tec to no vojsko, chternem vjidzoł v Mjirachovskjim lese! Ale
162 38|   nobarżij chodzeło, żebe go nje vjidzoł. Bjedok gvesno tak beł wurzasłi
163 38|         wokna pałacovi dvornjice vjidzoł wognjové zorze zasipjającigo
164 39|          ju ji nje beło. Alem to vjidzoł dobrze, że anji voda pod
165 39|       ten torf naju połknje. Nje vjidzoł të, jak ta czornô voda zalała
166 39|    ksążkę. Przë vjidze szvebelka vjidzoł jem, że ksążka naznaczonô
167 40|         jesz njigde wu njego nje vjidzoł. Trzimało go to na moje
168 40|        ricerskji na tvoji pjersë vjidzoł tu pon Derda, jak cebje
169 40|          ale rozeznac sę daje... Vjidzoł jes na portrece mojigo przodka
170 40|      cignęła.~Pana Sorbskjigojem vjidzoł reno wostatniroz. Won, takji
171 40|          provadzełë. Naszedłszë, vjidzoł jem, że bełve vjązark z
172 40|          na smętorzu. Ale jô nje vjidzoł tich ludzi, le muszoł jem
173 41|          vëbjegł na dvor. Tam jô vjidzoł, że kurzatva woprzestała
174 41|         vjelgjimu dzevovanju nje vjidzoł jem anji sank anji konji,
175 42|      vjekóv. Przemiszlującë tak, vjidzoł jem, że mje przëbivô vjidu,
176 42|           że mje przëbivô vjidu, vjidzoł jem, że może sobje wukuję
177 42| Mjirachovje, Kętrzenje jô ji nje vjidzoł na woczë. Ale ledvjem kanął
178 42|       serca. Całą chvjilę jô nje vjidzoł njic, jak ten vjid v moji
179 42|   krolevjonką jezora, chterną jô vjidzoł jidącą postavną jak provdzevô
180 42|        nabjerałë. Bo jô jesz nje vjidzoł żodnigo głupigo, cobe mjoł
181 42|         wurzasu do sebje, tej jô vjidzoł przez vjelgą durę v scanje,
182 43|    podzemnigo mjeszkanjô, tej jô vjidzoł, że ręka dzevczęca tam muszała
183 44|          sę dzeje kol stóp gorë.~Vjidzoł jô wode vsë jidąci długji
184 44|          po gorze. V tim momańce vjidzoł jem, jak z nocë vëskoczeł
185 44|        mną dzejało v ni chvjilë. Vjidzoł jô lud tańcująci vkoł Czernjika,
186 44|      Vezdrzoł jem v ji skarnje i vjidzoł wod razu, że nje żije. Woczë
187 45|       jem ręce wodjąl wod woczu, vjidzoł jem, jak dvu knopjikóv gnało