Chapter

  1 1 |           zaboczeł wo papjorach v moji ręce.~Za chvjilę wokno sę
  2 2 |         skażoni, tak że jô godkji moji do szeku zveczajnje nji
  3 4 |          movjisz?~— Ko Marcijanna moji godkji nje rozumjeje!~—Vejta
  4 4 |           roz rzec, bo wod razu z moji skażoni godkji nji mogła
  5 4 |         zomkovjisko? ~Smjelë sę z moji movë, a Morcin na wodlev
  6 4 |       jarzębjiną. ~To belë podług moji wudbë kołpje krolevjonkji
  7 4 |           dobjeglë kuńca lasu. Ku moji spokojnoscë jô tero vjidzoł,
  8 6 |          zaczął jem sę zibotac na moji vjetvji, żcbe duńc bliżij
  9 6 |          sę, jaż koscoł dreżoł, z moji vimovë. Ku reszce navetk
 10 6 |          so przeboczoł, kjej sę z moji godkji vëszczerzelë.~Novjęcij
 11 7 |        poszczovkę Davidovą podług moji wudbë.~Potim jô sę wuczeł
 12 7 |        sztołtt worzła. Tak jô doł moji puszczovce novjększigo kręcka,
 13 8 |    dobjeroł, dovoł mje tero poku.~Moji puszczovkji jô njijak nalezc
 14 8 |    vszędze, chdze mjeszkają ludze moji movë i wobeczaju.~Jak ma
 15 8 |            co jô to vszetko mom v moji torbje. Pon mjeszka dobędze,
 16 8 |         sę pitô:~— A wod koguż to moji domovnjicë nabelë tę cudovną
 17 9 |       konjom głosno, bo wone sę z moji godkji nje smjałë.~Tak jem
 18 9 |   przidkji wurzmje zomkovjiska do moji jarzębjinë. Botëm wostavjił
 19 9 |     korzenji i vëdobeł, co podlug moji wudbë ji noleżało. Tej jem
 20 9 |          spełë, podnjosł jem sę z moji leże — bo i tak mje spac
 21 9 |         vjidze mjenjiła sę wuroda moji krolevjonkji. Tak jem sobje
 22 9 |    trzimoł mol po nim skjidłim na moji głovje. Tej takji słova
 23 9 |            Tej takji słova procem moji voli przëszłë mje na jęzek.~—
 24 9 |       jednak vzęła złoti mjecz, z moji rękji.~— Kjej vzęła tvój
 25 9 |      rzekę, tej sę mocko chveceło moji szeji i przëcesnęło do mje,
 26 9 |            Ji skarnjô przëlgła do moji skarnji, jak pjora gołąbka.
 27 10|         nen czas, kjej jem woddoł moji krolevjonce mój mjecz złoti.
 28 10|       Mjijołjem jabłonkę, svjodka moji pobjitvë z Golijatem. Stojała
 29 11|     wobchodzëc i rękoma maklac po moji pjerzenje, jaż Gnjadi zaczął
 30 11|            To nje pitej i słuchej moji radë.~— A cuż të mje radzisz?~
 31 11|         ceché, le szorovało sę po moji pjerzenje. Potim rzekło:~—
 32 12|         po vęgjel i kvjat, ale za moji pamjęcë ju njicht sę na
 33 12|        czuł ji bjijącé serce przë moji skarnji. I przëszło mje
 34 12|           jak puch ptoszi leżi na moji głovje. Wotvorzeł jem woczë
 35 12|           mjoł wubetku do godzenë moji smjercë.~Tak won to movjił,
 36 13|           jak ji modré woczë v ni moji choroscë mje svjecełë przez
 37 13|         jesz dzeckjem przë pjersë moji njeboszczicë matkji? Wona
 38 13|         Bożigo dosc tile, bo roku moji choroscë Pon Bog doł żnjivo
 39 13|           pojadą. Mje z przëczinë moji skażoni godkji be nje vzęlë,
 40 14|   pustkovju?~A won sę przësłuchoł moji godce i rzekł:~— Daleko
 41 14|     szablë i strzelbje: Nę szablę moji przodkovje tępjilë na karkach
 42 14|      risunkji, kjej won mje gvoli moji skażoni godkji wuczeł wosobno
 43 14|        chdze be beło trzeba.~— Za moji pamjęcë njicht tądkę nje
 44 15|      povjedzoł za żëcô do mje: Po moji smjercë nje wutrzimosz Remusa
 45 15|         pochvoleł Boga i nekoł do moji leże. Nje vjem dloczego,
 46 15|    talaróv pjenjędzi glińgotałë v moji kjeszinji. Wobszedłszë całé
 47 16|            Tero won mje poznoł po moji godce, zrzuceł z plecóv
 48 16|      będze sę nama dogadac, bo të moji godkji nje rozumjesz.~Won
 49 16|         że chaja zazerô v popjolë moji spoloni svjątinji serca.
 50 16|        spanjô, mjesądz svjeceł do moji jizdebkji. Naprocem po ni
 51 17|            wodrzekł jem — kjej të moji godkji nje będzesz rozumjoł,
 52 17|    noczęższi termin, to znaczi do moji kochani bjałkji Trąbjmë,
 53 17|           z dvuma pękami słomë na moji karze a Trąba z letką forą
 54 18|         pustkovju — pjerszi roz v moji vędrovce po svjece.~Ale
 55 18|       srodze wumęczoni karovanjim moji karë, bom jesz do ti robotë
 56 18|          to bes z njim bratku bez moji pomocë nje beł so doł radë.
 57 19|           Jakji jô tam Kaszuba? V moji herbovi tarczë vëwobrażenjé
 58 20|       Młińskji koło sę uwobrocô v moji głovje. Vjidzę jak przez
 59 20|          Njijak mje dodom anji do moji zdovani Trąbjinë nje cignje.
 60 20|          knopjęcich lôt tak sę do moji skorë dobjerelë i tile mje
 61 20|          tego nje vdarzę. A chdze moji kmotrovje sedzą, tego jô
 62 20|           jaką wukozkę z lasa, bo moji godkji nje rozumjoł. Tak
 63 20|  woszkaradzeł — cuż za kłopot dlo moji bjałkji Trąbjinë.~—Wo to
 64 22|     nogach. Njedalek jô wusodł na moji karze i słuchoł jak tam
 65 22|     njigde przenjigde nje zaboczę moji pjerszi pjelgrzimkji na
 66 23|         Tę kjełbasę won wukrodł z moji kobjołkji.~Ale panjence
 67 24|         rzozô po nocë, vschodzi v moji duszë. Chcołbem bëc przë
 68 24|      czężor ludzkji i kozoł duszë moji rozmiszlac wo wofjarze Zbavjicela
 69 24|    pjelgrzimkę zapjisała pamjęc v moji duszë novjększimi literami.
 70 24|         wuczeł ksądz na nowuce po moji pobjitvje z Golijatem:~—
 71 24|             lesni pruskji to beł— moji krijovce na Glonku, do chtcrni
 72 24|           vjem jakjim sposobem, v moji jomje na Glonku i podnjosł
 73 24|        takjim Zoborskjim jak jô i moji przodkovje i doznac bem
 74 25|       deszcz wob jedną noc podług moji wudbë njic be mu nje zrobjił.
 75 25|         sebje i zaprovadzeł go do moji budovnji mjedze mogjiłami.
 76 25|        Szedł jem v stronę, podlug moji wudbë, nortovą jakji czvjerc
 77 25|          A kjej wusnjesz wob czas moji godkji, to też njick nje
 78 25|       chvjilę pjękné woczë i lica moji minjoni krolevjonkji ze
 79 25|        dnji minęło a zjavjił sę v moji jizbedce Trąba. Ale jakżeż
 80 25|         talaróv jesz glińgotalo v moji kjeszinji. Ale na dregji
 81 25|      fenjiga pod duszą, be ję wod moji bjałkji vëkupjic.~V ten
 82 26|    njerzitelni człovjek vzął co z moji karë i nje zapłacivszë poszedł
 83 26|          jarmark do Koscerznë. Wo moji spravje sądovi, chterną
 84 26|        vzątk. Leżałë wone tero na moji karze szkląci v pjęknich
 85 26|    postrzegł szandarę, chturen do moji karë przëstąpjił i vzął
 86 26|        vëszczerzoł zębë, bo pevno moji godkji nje rozumjoł. Ale
 87 26|         tak jem sę vësunął z poza moji karë, chveceł szandarę za
 88 26|      bęborkji i kjerzonkji stroną moji karë. Krzik sę rozległ,
 89 26|         mje zlotivałë rzępami wod moji jarmarkovi bjitvë. Novjększi
 90 26|        Lipna. Tak jô povjedzoł do moji dusze:~— Będą wonji sę mscëc,
 91 26|       rozumjoł, ale poznoł mje po moji skażoni godce. Tak zgrzitnął
 92 26| roznjemczicel nji mogł vërozumjec moji godkji. Jednak wob ten czas
 93 27|            to jego vjina.~Wobronë moji przez Czernjika jô njerozumjoł.
 94 27|           mje vrzucają na vjechrz moji karë. Ale vjęcij mje sę
 95 27|         rozeszlë, przëstąpjiła do moji kratë Marta, płaczącô jaż
 96 27|       potrafjisz zrobjic.~Tak mje moji przijacele ducha dodovelë.
 97 27|        skuńczeło, tej jô sedzoł v moji sodzë som, przemiszlającë,
 98 28|        mojim wobsądzenju kanęlë v moji cele dozerocz sodze i jesz
 99 28|          sodze przëzdrzoł sę tero moji glovje i povjedzoł:~— Aha!
100 28|          mną pognelë na dravoka z moji cele i długjim domovnjikjem
101 28|        podkorbjanjô. Le v nocë na moji leżë strzęsło mje płaczem
102 29|           cali mój sposob leżi na moji karze, chterną popichom
103 29|       pańskji corkji i że v duszë moji krolevjonka ze zomkovjiska
104 29|           znak bodejże przodkovje moji na stalannich pancerzach
105 29|        lôt sodze, tej jô rzekł do moji njevjastë i do dzeci: Tero
106 29|    przëboczom sobje płacz bjałkji moji i dzeci v ti straszni chvjilë...~
107 29|          dalij:~— Dovjesz sę tero moji novjększi tajemnice: Jak
108 29|          v jiglenovim płoszczu ku moji krijovce, jakbe movjił:~—
109 29|           stroż na progu bezpjeku moji dusze nad jezorem stojec
110 29|           vstoł jem i rozparłi na moji vjerni strzelbje zdrzoł,
111 29|         Ledvom podszedł bliżij do moji o domu, a ju z poza budinkóv
112 29|         mje zastapjiło. Ale bjegu moji spravë zavrocëc ju beło
113 29|         jak jem sę nalozł znovu v moji celë. Ale chvecivszë ręką
114 30|        Lato zazdrzało przez kratë moji cele, a kjej jem vëszedł
115 30|    povjedzenjô.~Kjej ma v norciku moji prize na lobzaku sedzała,
116 30|            a mje beło, jakbe sę v moji celë cemnji zrobjiło njiż
117 30|           jô nje chcę bëc vjinjen moji svobodë!~Njeszczestlevô
118 31|          kjej jô ku reszce legł v moji jizbedce, jak dovnji wu
119 31|           druch, jednak kluczi do moji dusze won nji mjoł...~Vrocilë
120 31|     chterną jô chętno przëjimnę a moji dobri tovarzesze gvesno
121 31|          njemé pitanjé nje beło z moji strönë wodpovjedzë. Za to
122 32|        chterna sę przëzerała tero moji roboce z czekavoscą, veszła
123 32|       Lepji będze, że sę vrocę do moji bjałkji, bo cuż vama tu
124 33|           jimu wokna i dvjerze do moji dusze wolvorzeł, jak jesz
125 33|          Czemu sobje njezapjiselë moji Trabjinë? Mjetelok v jedni,
126 33|          Paveł pomału przëvekł do moji godkji tak, żesma mogła
127 33|         słova i mesle nabjerałë v moji vimovje smjesznigo sztołtu,
128 33|            tim barżij woczë dusze moji przëvikałë do novigo vjidu,
129 34|          chterne njosł, beł nokoz moji vłodze, żebem jak norechlij
130 34|          muzikańt Trąba, a chvała moji grë napełnjô podnjebjé nad
131 34|         przëzerô wostro czimus na moji pjersë! Tak mje vzął strach,
132 35|         rzekł jem na to. — Podług moji wudbë duszą ludzką rządzą
133 35|           jisc som, a jô wostoł v moji jizbedce wu szkolnigo i
134 35|          naprocem ve dvorze cenjô moji krolevjonkji z młodigo porenku
135 35|     wobeschła, vzął jem chvecadła moji karë i karovał v svjat.~—
136 35|        rozumjoł wod razu koscelni moji godkji, ale jô vëjął papjork
137 36|         żebe go rodzonô matka bez moji pomocë nje rozumjała. Ale
138 36|           Wostatnô nodzeja tero v moji kanonje, chocem ję nimi
139 36|         dosc grulką i mjetelokjem moji kochani bjałkji Trąbjinë.
140 37|  Vjitejtaż Kaszubji! Czuł jem, że moji ludze vama psotę robjilë.
141 37|        scanë na naju zdrzą, to są moji przodkovje. Jô z njich będę
142 37|       pjekła, to won, co sę teczi moji noteré, mjoł provdę. Jô
143 38|        kamiń czężkji padło na dno moji dusze:~— Ga Łeba mdze na
144 38|           dzecinnich lôt, kłopotë moji dusze, zviczęztva i zvątpjenjô:
145 38|           czuł jem v woczach vjid moji pochodnji i buchająci z
146 38|           vzevoł moc trzimjąci go moji rękji. Buszni z ti mocë,
147 38|        jesz przez straszni szum v moji głovje wuczuł jem, jak z
148 38|           cucëc, a tero na pjersë moji sę szkleł znak rodovi Zoborskjich.
149 39|          Belo mje tero kąsk vstid moji zapalczivoscë, ale njick
150 39|     Kjedem naszedł, sedzoł won na moji karze i zdrzoł z wurzasem
151 39|            V Bogu nodzeja! Zlez z moji karë i pochadej za mną,
152 39|        może bëc godzena?~— Podług moji wudbë to ju muszi bëc kol
153 39|           Czebe nje vząc na pomoc moji kanonë?~Przëboczeł mje sę
154 40|           jô wodecknął i zdrzoł z moji leże vkoło. V jizbje, chdzesma
155 40|           ku reszce wodpoczivoł v moji jizdebce wu szkolnigo! Njigdem
156 41|        nje smjoł wodvjedzëc molóv moji tesknjączkji.~Mój tovarzesz
157 41|         że ju nji mom sełë dąc na moji kanonje vjęcij njiż jednę
158 41|  Garecznjice, jak jô ję poznoł na moji pjerszi kompanjiji do Vejherova.
159 42|          podchodzeł jes pod wokna moji sodze i grivoł mje na wucechę.
160 42|         wo tobje pamjętac będę!~V moji jizdebce wu szkolnigo, tamem
161 42|  Gromnjiczni. Jô poleł v pjecku v moji jizdebce, a kjej wogjiń
162 42|           z njimi vëkupjic sę wod moji proce nje beło sposobu.~
163 42|      vjidzoł njic, jak ten vjid v moji duszë. Wobudzeła mje Trąbjinô,
164 42|       njedzeli, kjej jem sedzoł v moji jizdebce i czetoł, zaklepało
165 42|        potcevimi ludzami, chterni moji dusze nje rozumjelë? Vszedł
166 42|          leżoł v łożku. Ale nje v moji jizdebce wu szkolnigo. Przë
167 42|           Lipna. Zakarovoł jem do moji jizdebkji wu pana szkolnigo.
168 42|          ku reszce wujednoł, żebe moji jizdebkji nje vëarądovoł.
169 43|         jem ję poznoł, to v duszë moji jakbe sę dvjerze wodemknęlë,
170 43|     koczoróv kłodł na złoté vłose moji krolevjonkji, vëstrzeleło
171 43|      Boską i zavjeseł go na szeji moji krolevjonkji. Tej przëcesnąvszë
172 43|          Bożômęka postavjonô ręką moji krolevjonkji na pamjątkę,
173 44|         zaklętigo zomku. Paproc v moji ręce wopusceła lestë i vjędła.
174 44|        tero, że cud sę nje stoł z moji vjinë. Ve valce ze Smętkjem
175 44|          zomk drugji trup legł na moji drodze, a jô przegroł spravę.~
176 45|         spravę, kjedem, sedzącë v moji jizdebce pod dachem v Lipnje,
177 45|    wokjenko naprocem pjękną głovę moji pjerszi krolevjonkji ze
178 45|      rzekł jem do sebje kjej movë moji anji słuchac nje chcą!~Ale
179 45|         słuńca, tak lata mazałë v moji pamjęcë dovné chvjile njedole
180 45|           Marto! Jô go postavję v moji jizdebce, żebe dalij połikoł
181 45|            Zegar ten tero vjisi v moji jizdebce i połikô czas zaredzevjałą
182 45|         głovë njesła.~Tam i jô po moji choroscë vëgrzevoł sę na