Chapter

  1 1 |          kochanich Kaszub, pjerszé moje pitanjé beło: — Cuż z Remusem?~—
  2 1 |   koscołovji na pogrzeb i za duszę moję grzeszną, drugji dzel dejce
  3 2 |            knopku, cos wodrzekł na moje pitanjé:~— Chcesz vëbavjic
  4 2 |        gvesno dlo czego — a ruchna moje nje są pjękné na vezdrzenjé
  5 2 |            Jadamovji v raju. Łożko moje stojało kole scanë,  głovami
  6 3 |         chojnami dovoł boczenjé na moje bedło, njico mje vjedno
  7 3 |           ti postavni panji.~Nogji moje bełë bosé a nogavjice njiżij
  8 3 |       mogła.~Ale jô vjedno vjidzoł moję żorotną wurodę v zvjercadle
  9 4 |             A mje won też przervoł moję przigodę, bo przëboczeł
 10 5 |            vëpjic nji mogło. Nogji moje sę slizałë na mechu, ale
 11 5 |           vëkopac kulkę. Ale polce moje zavadzełë wo njico długjigo.
 12 5 |          rozmovjic, bo wona jedinô moję godkę dobrze rozumjała.
 13 5 |            gnął, choc kąsk chromo, moje bedło do dom. Na woborze
 14 6 |         przësvjodczeł Mjichoł. — A moję Martę jô poslę z njim, choc
 15 6 |            wolszka sę trzęsła, ale moje kołpje nje przëpłivałë,
 16 6 |           tak strzonkjem trzasła v moje remję, strzonk pękł, a głovjica
 17 7 |            wuczeł trafjac.~Noprzod moje kamiszkji szlë kuka lolu.
 18 7 |           pobjegł do stanji, chdze moje łożko stojało pod zeloniin
 19 7 |   vëtrzeszczoł.~Ale jô, trzimającë moję puszczovkę v pravi ręce,
 20 7 |         vjeprza!~Nje vjem, cze won moję godkę dobrze rozumjoł, cze
 21 7 |         jajo i vkleszczeł jem go v moję puszczovkę. Ale won vjidzącë,
 22 7 |   mjejszigo njiże jô, chturen mjoł moje staré ruchna woblekłé.~Tak
 23 8 |        tobje, parobku — bos të mje moje żëcé retovoł — wodstąpję
 24 8 |            tej żedovji jesz resztę moję bez detka im kupjił nę stążkę
 25 9 |            tobje wofjarovac służbę moję. Vez, rozkazuj mje, njevolnjikovji
 26 9 |          sę vożëc będę. Krev, żëcé moje tobje dom i zbavjenjé dusze.~
 27 9 |          jak to sę stało, ale całé moje żëcé na pustkovju chiżim
 28 9 |      Przëboczeł jem sobje tero, że moje skorznje wostałë na zomkovjisku
 29 9 |          nje dało — i szedł jem po moje botë do zomkovjiska, chdzem
 30 9 |          anji vjetev drzevjąt woko moje nje rozeznovało, tej mje
 31 9 |     mjesądza szedł przez wokno nad moję leżą, a ve vjidze mjenjiła
 32 9 |          wobjema rękoma wobłapjila moję szeję izaczęła sę trząsc
 33 9 |          wodecknoł, Marta sciskała moje spjikji zemnimi, jak lod,
 34 9 |           jak lod, rękoma i vołała moje jimję. Jak vjidzała, żem
 35 10|           A na co? Abe njeszczescé moje vëpjic do negji, bo moja
 36 10|          tim parminju szłë i woczë moje. I tak muszoł jem patrzëc
 37 10|    chternim njick nje rozumjoł, bo moje mesle po głovje gnałë z
 38 10|          chveceła bjołimi rączkoma moję głovę i wunjosła, a jô wotvorzeł
 39 11|             jak pocornęło chdzeroz moje pjerzenë i strzęsło łożkjem,
 40 11|             żebes sę nje dostało v moje ręce!~Z tim jô sę na bok
 41 11|           tej to vlazło jak kot na moję pjerzenę i zaczęło mje do
 42 11|            sę i chveceł. Tamleżałë moje ruchna roboci, a na vjechrzu
 43 11|            złotich botach chodzeło moje szczescé. Vjedzoł jem tero:
 44 12|           stari zegarze, vëbjijesz moję godzenę ?~Gbur mje robotë
 45 12|            le jim pomogoł,bo kosce moje vëzbełë vszetką sełę. Tej
 46 12|    namjenjoné, tego nje mjinje. Na moję wudbę, të jesz zaspjevosz
 47 12|            może i vëzdrovjoł.~— Na moję chorosc lekóv nji ma!~—
 48 12|           mje strzimało i zavołało moje mjono.~Tej jô przëszedł
 49 12|        strąceł v vodę, be wurzasem moję chorosc vëlekovac. Dręgji
 50 13|           wurosnę. I tą drogą szłë moje mesle, jak vëpuszczoni z
 51 14|            wuzdrzoł tam povjeszoną moję puszczovkę, za chternąm
 52 14|       wodpoczink vjeczni przëjimje moje kosce. Ale rodbem jesz tile
 53 14|        szable anji do pjora. Słovo moje cuzim ludzom, jak granjé
 54 14|      Smjerc jich i zguba to dobëcé moje. Pod Grifovim znakjem bjeżelë
 55 15|       daleka granjé rzekji. A kjej moje vezdrzenjé padło na starodovni
 56 15|           moją leżą, pjes Gnjota i moje snë pod wukorunovaną jarzębjiną.
 57 15|    Golijatovi wuchronjiło v ruchna moje sę woblekłszë, jak mje v
 58 15|        vprzode i nazod, żdająci na moje slovo. V ti chvjilë zaszorzeło
 59 16|           berjonces! Moja bjałka i moje dzecë vjedzą, żes lë jim
 60 16|        zdrzącë na nje, vjedzoł, że moje drogji v njich napjisané
 61 17|        wodrzekł Trąba. — Boczë: Co moje skrzepkji spjevają i co
 62 18|         Cuż të tam znovu bredzisz? Moje skrzepjice movją godką drevna
 63 18|         zopjeck wu matkji doma.~Le moje mokré ruchna przëboczałë
 64 19|    Kaszubóv z jich smjeszną godką? Moje sostrë dziso są roczoné
 65 19|      zastąpjił drogji. Vëdobeł jem moję karę z tovarami z vozarkji
 66 20|       pjekjelnjikóv ti nocë?~Trąba moje mesle zgodł i tak povjedzoł:~—
 67 20|           z njego vodę, zapakovała moję karę i tovarë i puscełasma
 68 20|            wono sę zaru wuspokoji.~Moje słova trafjilë Trabje do
 69 20|         jakji mulni czort wobrożoł moje woczë. Ruchna vësuszisz
 70 20|         beło njebelno. Jô le chiże moje ruchna na porę gałązach
 71 20|            głovą v ten wogjiń i so moje snożé lica przëskvarzivszë
 72 21|        pitanjé vaspana, chturen na moję wudbę bełbe lepji mesloł
 73 22|            mom zgrezc te worzechë, moje dzecko, kjej starosc mje
 74 22|           wonji na spodk vpakovelë moję karę i wobłożilë ję pudłami
 75 22|              Tego mje doł ksądz za moje dvje pjesnje! — rzekł.~—
 76 22|            chterni zatopjił brodę. Moje woczë szlë dalij: za ludem
 77 22|             A za njimi, jak daleko moje woko dozdrzało, bjeżałë
 78 23|        nożkoma, a po ji skrzidłach moje mesle zalecałë chiże na
 79 23|        trzë dzevkji.~Pokąd jô jodł moję vjeczerzą, Trąba wusodł
 80 24|         rozglądoł v meslach, woczë moje zatrzimałë sę na wosobje
 81 24|       rzekł:~— Nje wodzevosz sę na moje pitanjé. Może nje rozumjesz.
 82 24|     Zbavjicela svjata. A jednak tę moję pjerszą pjelgrzimkę zapjisała
 83 24|          na krziżu i jisc muszę na moje jezora bez rozgrzeszenjô.
 84 24|        wobgadac. Krol jezora zgodł moje mesle i rzekł:~— Jidzle
 85 24|      provdę. Won też i nje żdoł na moję wodpovjedz, le godoł:~—
 86 24|       wodpravjima. A pozdrovji też moję bjałkę, kjej ję wuzdrzisz
 87 25|         goscenę, kjej zabłądzisz v moje państvo. A nje dzevji sę,
 88 25|      dnjach przëszła wodpovjedz na moje przezvjisko, że mogę smjało
 89 25|      njeszczescô spodałë na bjedną moję głovę. Anjoł Stroż mój gvesno
 90 25|          mje Stach wobjecoł woddac moje pjenjędze. Naszedł jem go
 91 26|          jô vëzbeł takjim sposobem moje tovarë. Tej pon szkolni
 92 26|         pjesnje z vjelgji ksążkji. Moje mesle tak daleko wod tego
 93 26|    drugjimu v kosz. Jak ju bezmała moje vszeskji viborkji mjoł wulożoni
 94 26|        zaczął jem z kosza vëbjerac moje ksążkji i na karze wukładac,
 95 26|        mocné żelazné kratë. Ruchna moje ze mje zlotivałë rzępami
 96 26|           jeden sądovnjik, chturen moje vëznanjé roznjemczoł sędzimu.
 97 26|            movë kaszubskji. Ale to moje przesłuchanjé szło barzo
 98 27|       czasu do czasu tak mocno, że moje granjé naksztołt trąbë jerichońskji
 99 28|            chęcë i rzekł:~— Co vom moje vłose zavodzają?~— Njick
100 28| przemiszlanju, jak chiże wucęło sę moje vanożenjé po svjece i nadanô
101 28|        krotë i murë i kładła sę na moję wumęczoną i njemjerną duszę
102 28|          bel przez długji tidzenje moje krotochvjilą. Minął czas
103 28|     poderuje, to të, słonuszko, na moje szlachë po kaszubskjich
104 29|     jezorze dzejało. A chdze woczë moje njedovjidzałë, tam naszi
105 29|            Przëboczelë mje sę tero moje dzotkji i moja bjalka na
106 29|         vëptakoł, le smutk woblekł moję duszę jakbe mgłą, chterna
107 29|          tej jô wuzdrzol na brzegu moję coreczkę Klemę. Stojala
108 29|          beło jich kol tuzena.~Ale moje dzevczątko vjidzącë, że
109 29|        pjersiich zdrzącimu, jak to moje dzevczę wodgarnęło złoti
110 29|          sę dobrą volą woddom.~Jak moje dzecko do njich przëtrzimało,
111 29|             Tam kjile krokóv dalij moje konającé dzecko przed smjercą
112 29|          żdało dużi czołno, dzecko moje pobjegło do dom. Ale v poł
113 29|          won sę podnjosł i całovał moje ręce żelazem njevoli skrępované.~
114 31|            krola pruskjigo.~Ale na moję godkę wonji srodze kjivelë
115 31|            tak drogą vędrovała, jô moję karę karującë a Trąba wokoma
116 31|       duchovni wosobje noleżi. .~— Moje wobleczenjé movji provdę! —
117 31|           sę tacą po svjece. Mjono moje lepji vom nje vjedzec, cobesta
118 31|             jął gadac, jakbe zgodł moje mesle:~— Jegomosc! Kjile
119 31|        szlachem jô szedł, pchającë moję karę przez vrzose. Z wuvogji
120 31|        chvjilë przëboczeł wostatné moje movjenjé z krolem jezora
121 31|          wurodą i trzimanjim głovë moję krolevjonkę z młodich lôt
122 31|       pjerszô przigoda na Glonku i moje dzivné kamroctvo z krolem
123 32|            pravi stronë. Ale woczë moje ze zdzevjenjim, chęcą  —
124 32|            mjesądzovim vjidze? Cze moję krolevjonkę ze zomkovjiska
125 32|        szło za mną movjącë:~— Botë moje są robjoni v rebackji sposob,
126 32|         żem sę mogł vëprostovac, a moje nogji stąpałë po suchim
127 33|        karę wuszë, to moja trąba i moje skrzepkji vjedno mje vjikt
128 33|          na tim nje kuńc. Vjidzącë moję pragnjączkę vjidu, długjimi
129 33|           nad wognjiskjem povjeszę moje ruchna do suszenjô, jak
130 33|        njimi jô sę zabroł v drogę. Moje trąbjenjé va pevnje czuła.
131 34|           Jesce vë ksądz Krauze?~— Moje przezvjisko je Krauze!~ —
132 34|           zaszedłjem do stodołë po moję karę. Vzął jem chvecadła
133 35|      wostanę, be wodrobjic arąd za moję jizdebkę wu szkolnigo. Tak
134 35|            Trąbë nje beło, a godkę moję: — chtuż be ją beł rozumjoł?~
135 35|           papjork z kjeszinji i mu moje żądanjé napjisoł. Won przeczetoł,
136 36|     dostała do djobelskji kuchnji!~Moję karę służkovje postavjilë
137 38|        povjodoł:~— Przez całé zëcé moje jô zbjeroł kożdą pamjątkę,
138 38|         jak be jô vëzdrzoł, dącë v moję trąbę! Ale jô sobje poprzësigł:
139 38|      scanje. Panna Slavjina, jakbe moje mesle zgodivała, rzekła:~— 
140 38|        zesepało tesące na mje i na moje vojsko. Wobrzedlevi gadë
141 38|        ręku mjecz, vezdrzoł jem na moję zbrojną pravjicę. Tam ju
142 39|          Na małi czołen vnjesłasma moję karę i sadła. Z dvuch rebokóv,
143 39|      krzosedła. Wodemknął jem tede moję pakę, be vząci zapolëc,
144 39|           nami!~ Tak jô przevrocel moję karę, be ję pchac za njimi.
145 39|         vozeł po kraju kaszubskjim moje ksążkji, mjała tero wutonąc
146 39|            scesnęło, kjej jem zjął moję pakę z nji, vzął na plece
147 40|         vjidzoł. Trzimało go to na moje dzevovanjé dosc długo. Ale
148 40|            i rzekł, jakbe zgodivoł moje mesle:~—  Nje vjem poprovdze,
149 40|          pon do mje sę wodezvoł:~— Moje dzecko tero, choc wostało
150 40|             Za gorë i rzekji mesle moje lotą po bjołé wopokji Arkonë.
151 40|          dopjero naszę movę, woczë moje mje provadzełë. Naszedłszë,
152 41|    njeboszczik krol jezora. Ale na moje vjelgji mesle kładłë sę,
153 41|    povjodała.~Z tim vszetkjim żëcé moje sę wodtąd njick nje wotmjenjiło.
154 41|         ludze naszi redzi kupovalë moje tovarë na podarunkji dlo
155 41|            wodezvoł, wustavjił jem moję karę z tovarem i Trąbovą
156 41|          przemiszloł, Julka, jakbe moje mesle zgodła, zaczęła movjic:~—
157 41|         Trąbo!~Scana lasu wodbjiła moje vołanjé i woddała go procemni
158 41|      godzenę i dzivno mje beło, bo moje kraczaje provadzełë ve vjelgjim
159 41|           Trąba — bo beł won to na moję wudbę — wodpoczivoł v smjegu.
160 42|         renku i rozkłodoł na karze moje ksążkji, ku mojimu vjelgjimu
161 42|        cenë mu nje zapłacą. Ale na moję wudbę povjinjen sę przenomnji
162 42|    jizdebce i czetoł, zaklepało na moje dvjerze i vszedł gosc. Zdzevjiło
163 42|           łożku sedzała Trąbjinô i moję głovę wokłodała remjonkjem.~
164 42|           sę zervol chiże, woblekł moje ruchna, zrzuceł z głovë
165 42|       napomnjenjé ksędza wumęczeło moję duszę, żem sobje nje vjedzoł
166 43|        zlecenjô.~Wostavjivszë karę moję v jizdebce wu szkolnigo,
167 43|         duszę. Ale krom tego serce moje beło pełné redoscë. Pon
168 43|        vjidną falą zalałë vszeskji moje zgrezotë i markotnosce,
169 43|        vjedzoł v ti chvjilë, że to moje szczescé trvało nje będze,
170 43|            vjosła i kjijonka.~— To moje czołno? — krzikało dzevczę
171 45|            dlo chternigo jô pjiszę moje przigodë, dzeckjem bivszë,
172 45|         bivszë, wodpovjedzołjes na moje pitanjé:~— Chcę!~Nje vjesz
173 45|       zvątpjałé serce. Bo dorosłim moje słovo beło jak granjé vjatru
174 45|       samim, v chternim jô przeżeł moje novjększé szczescé na Vdzidzkjich
175 45|      mundur, v chternim jô valczeł moję noczęższą valkę.~Jak modrô
176 45|      jabłonka, chterna patrzeła na moję pjerszą bjitvę z Golijatem?
177 45|            nad moją leżą, chdze jô moję pjerszą ksążkę czetoł Lizë
178 45|     gorączce, wopovjodoł mje dovné moje dzeje na pustkovju.~Po długjich
179 45|          mje sę redovało, że dzecë moję godką rozumjeją, pokąd jô