Chapter

  1 1 |       Suleczinje, chdze koscoł nji mô zvonnjice, jakji bełbe jarmark
  2 1 |   przëbliżeł. Povjadelë bo, że won mô njedobrze v głovje i że
  3 1 |       lotalë.~— Szczescé, że Remus mô svoje botë na nogach — tak
  4 2 |            z tobą!~Jaką cë Pon Bog mô drogę namjenjoną, boczë,
  5 2 |         zavrzeszczoł:~— Jakuż wona mô gadac do ludzi, kjei mô
  6 2 |            mô gadac do ludzi, kjei mô movę zaklętą? Kjejbe zakrzikla,
  7 2 |           mje, knopku, kożdô chata mô jeden takji nort, chdze
  8 2 |           A boczë, że i naju chata mô takji cemni nort i takjigo
  9 3 |            płinje po vodze, a pesk mô, jak dżenja, a woczë, z
 10 3 |        sebje, jak krovc. Na głovje mô muckę ze stoma zvoneczkami.
 11 4 |           rozumjołbe człovjeka, co mô gębę do godanjô. Gadejle
 12 4 |          las jaż do jarzębjinë, co mô korunę na szeji. Ztąd prosto
 13 4 |          łonji v sklep sę zarvała, mô le jeden rog, bo drugji
 14 4 |          łaka, pełna paprocë. Chto mô serce wodvożné, jidze tam
 15 4 |           jô so wuvożoi: Pocuż won mô sę drzec nadarmo?Tak jem
 16 5 |         gorzu, jakbe sę ceszeł, że mô worądz do suvanjô i szczekanjô
 17 5 |     przëzdrzę z wuvogą, vjidzę, że mô wokręgh czebk a pospode
 18 6 |          podvjeczork, bo mje njibe mô njico do povjedzenjô.~Tej
 19 6 |         povjedzała, że kożdô chata mô takji nort, v chternim Straszk
 20 6 |           do robotë. Żerni to je i mô stol v gnotach. Żëłë mô,
 21 6 |            mô stol v gnotach. Żëłë mô, jak postronkji. Będze z
 22 6 |          nje kupoł.~— Ale v głovje mô njedobrze! — jisceła sę
 23 6 |      wudoji? A to knapsko, co wono mô? Mo wono krovę? — Nji mô!
 24 6 |           mô? Mo wono krovę? — Nji mô! Mô wono porvoz? — Nji mô!
 25 6 |           Mo wono krovę? — Nji mô! Mô wono porvoz? — Nji mô! Tej
 26 6 |          mô! Mô wono porvoz? — Nji mô! Tej njetile krovë, ale
 27 6 |        krovë, ale anji porvoza nji mô! Njechże mu tede po głovje
 28 6 |            poslę z njim, choc wona mô rok jeden mnji. Njech dzecë
 29 6 |          Morcin, to je Absalon, bo mô szadą głovę. Jesz na chujeczce
 30 7 |     wuvożnje, tej jeni vjidzoł, że mô głovę jak bęboruszk, pas
 31 7 |      knopem! — Vjedno movjiłam, że mô njedobrze v glovje. Za cuż
 32 8 |          nje vjedzoł, że wojczezna mô granjice, jaż przë morzu,
 33 8 |          rzekł:~— Knapsko to, choc mô skażoną godkę, mjętką mô
 34 8 |           mô skażoną godkę, mjętką mô głovę i sę dobrze wuczi.
 35 8 |           tu i tak ju v głovje nji mô przërodzonigo szeku. Vjidzec
 36 8 |            Ale co do gnota, to won mô svój szek. Na tim jô sę
 37 8 |         nasz parobk Remus, ale won mô kąsk skażom jęzek, że go
 38 8 |           ju je v drodze. A sposob mô też, cobe jim bjeda nje
 39 8 |      Zveczajnô ksążka? Aj vaj! Nji mô wona złoti wopravë, chocbe
 40 8 |         jem wudbë, że takô krolovô mô tile kratochvjile i zobavë
 41 9 |           wuvożoł jem sobje. — Jak mô bëc, tak pudę!~Tak jô po
 42 10|         negji, bo moja krolevjonka mô bëc zdovanô.~Zdrzoł jem
 43 10|        meslë:~— Cuż cę to zdovanjé mô wobchodzëc vjęcij, njiże
 44 10|          procują? Tec svjat tu nji mô żodni vortoscë!~Wod tego
 45 11|            zrobjoné?~— Żeli to mje mô zadané wosoba, to njechji
 46 11|        cechim głosem:~— Remus! Złé mô przistęp do cebje, bodusza
 47 12|       Mjichoł. Dziso v nocë paproc mô żevi vęgjel przë korzenju
 48 12|       nalcze a vęgjel vëkopje, ten mô klucz do novjększigo szczescô
 49 12|       jakji të jes żołti. To bodej mô pomagac.~Zrobjił jem mu
 50 14|    vëvroceł! Chtuż v gromnjiczniku mô co do seczenjô?~Z czekavoscą
 51 14|         zomk. A ludzkji strach nji mô do cebje przistępu. Nasza
 52 16|          corkę? Nje! Bo jakuż wona mô sę jimu vjidzec, kjej won
 53 16|            chterne won tu v pińdlu mô, i te, co won mô krom tego
 54 16|            pińdlu mô, i te, co won mô krom tego złożoni wu pana
 55 16|        przedtim wotaksuje. Bo Gaba mô ju lata i muszi jisc na
 56 16|          Ale na to njima radë. Gęs mô jinszé pravo, les mô jinszé
 57 16|           Gęs mô jinszé pravo, les mô jinszé a jastrzib jinszé.~
 58 17|      slvorzenjé, ale przemislnoscë mô v jednim polcu tile co chłop
 59 17|        mjarą. A nożadnjeszi czasem mô wu njich novjęcij szczescô.
 60 17|           Zemja płotem wobgrodzonô mô svoję vortosc, bo możesz
 61 17|         ludkovje, bo pon sę gorzi. Mô won dosc kłopotóv a va psujeta
 62 18|         Jak to dobrze, że ta broma mô tile skał a to wokjenko
 63 18|             Trąbo! Tvoja godka nji mô szekô. Boczë: Jô vjidzoł
 64 18|      camrze płinje po vodze a pesk mô jak dżenja, a woczë, z chternich
 65 19|       Trąba. — Jakjim sposobem won mô spjevac, kjej won mô skażoną
 66 19|           won mô spjevac, kjej won mô skażoną godkę, że go ledvje
 67 19|            Remus, jego kamrot. Won mô takji woczë, że vjidzi czego
 68 19|               Dlotego też vaju sin mô rozum że na litkup nje przëjachoł.
 69 19|      Przëznajece som, że ta sprava mô vjększą vogę njiże vëzbëcé
 70 19|         Pon machnąt ręką.~— Provdę mô! — Ale rovnak mój rod tu
 71 19|           won nji może spjevac, bo mô skażoną godkę.~— To njech
 72 20|       Vejle. Remus! Nen stari jozc mô naju za svojich. Vje won,
 73 20|               wodrzekł Trąba. Chto mô cziszczec na zemji, czimu
 74 20|         Złé do cebje przistąpu nji mô?~— A może mje dobrze nje
 75 20|          godką — rzekł Trąba. — Le mô jęzek skażoni, tak że ludze
 76 20|          wostrovje głęboko v zemji mô jistamantni pałac, pełen
 77 20|          Trąba — to won tę kopjicę mô wod strzodka jałovcem zapravjoną.
 78 20|       vojnę z krolem pruskjim. Won mô ludzi i vojska dosc tile,
 79 20|          chdze smjertelni człovjek mô duszę, zchovelë v pjersach
 80 21|            będze, bo Franck Magnus mô pełnę kobjołkę kjełbas na
 81 21|            vjęcij nowukji v głovje mô, njiż ti drudzë.~Tak mje
 82 21|   przënomnji vjedzała jaką vortosc mô nowuka!~— Won cë gvesno
 83 23|          Kjej won sę boji robotë i mô talent le na dżada, wurzędnjika
 84 23|          kopeta vëcignęła, a jedno mô parobk, bo na drugji je
 85 24|       njego z wuvogą i vjidzoł, że mô lica bladé a woczë jakbe
 86 24|             to dżadovskji norzędze mô duszę ricerską. Chcoł jem
 87 24|          jak cebje wuczilë: Kjedeż mô człovjek volą zabjic człovjeka?~
 88 24|           dlo njich kożdigo djobel mô v pjekle kocełk wustavjoni,
 89 24|            rzekł Klerik.~— Bo kjij mô dva kuńce!~Tero vmjeszoł
 90 25|    jozcovigo tłustigo, bo to bodej mô dac sełę. Krol jezora ale
 91 25|           że Leon wucekł i won nji mô za co chłopa nając do wobrazu.
 92 25|             Tak jô vjidzoł, że won mô jesz vjęcij kłopotu. Ku
 93 26|          tego pruskji szandara nji mô mocë ruszëc. Ko jô nje znoł
 94 27|         jaż cę wukąsi, i na co voł mô rogji na łbje, jaż cę njimi
 95 27|            kjej go połknął, tej go mô przë sobje a kjej go zgubjił,
 96 27|             Kożdą strzodę muzikańt mô volą vëgrivac na wulicach
 97 28|           Martą wożenji, bo po cuż mô mjec lepji njiż jinszi ludze?
 98 29|         całą a jô czuł, że won mje mô jesz vjele do povjedzenjô.
 99 29|          sę poli: cze wono vołtorz mô v rebackji pjersë, cze pod
100 29|         Remus, jakji vjilczi norod mô vłodzą na naszi zemji kaszubskji.
101 30|     svjętim voltorzem. Ale njechle mô svojigo za wuzdę, tej sę
102 30|           szek v głovje! Ale co sę mô do nich zomkóv i krolevjonk,
103 30|           nje zaczervjenji, bo nji mô woczu, be sę vstidzec. Napjisz
104 30|        przëpovjesc. Nad serotą Bog mô starżą, a Morcen będze dobrim
105 31|            Wona kroluje v njebje i mô v wopjece korunę svoją polską!~
106 31|           człovjek sę spjeszec nji mô prziczinë i może wob drogę
107 31|          nogji, cze może jedna nji mô sztołtu kopeta.~Tak ma szła.
108 31|             Czekavi jezdem, co won mô tu tak daleko v lese som
109 31|           Won gvesno, dloczego tak mô bëc a nje jinaczi.~Trąba
110 31|       navetk pon Czernjik, chturen mô mjec kuntrakt ze Złim Duchem,
111 31|    przezvisko i wopovjedzce, jakji mô vłose woczë, skarnje, nos
112 31|    krziknął:~— Rada! Mój tovarzesz mô wod wurodzenjô kąsk skażoną
113 31|        przëvikłszë do nji, ale won mô statk i rozum za naju vszetkjich,
114 33|             Njech mje jegomosc nji mô za Mackové celę! Tobe beł
115 33|         żodna zopłata, bo tile nji mô, żebe mu taką wusługę zapłacëc.
116 33|            vjidzoł bojącim, jednak mô vjele v głovje przemeslnoscë
117 33|         Ale na to krol pruskji nji mô kanonóv, żebe mjoł volą
118 33|            njeboszczik krol jezora mô svoje butelkji z gorzołką
119 33|         dobodô, njicht litoscë nji mô. Procemno: Smjeją sę z njego.
120 33|           babskji bojanjé. A Remus mô tam prożną durę, chdze wu
121 34|         wudzeli i pocechë? Ale jak mô bëc, tej jô jegomoscë ruchna
122 34|   potrzebje wob noc wostac, bo won mô na pjętrze provdzevi pokoje.
123 34|      Formela z Łebna, a detkóv won mô dosc tile, żebe całimu rejimańtovji
124 34|       vojta Czecha v Korsinje. Ten mô znętę strzelac po nocach,
125 34|         rzekł za mje Trąba. Bo won mô skażoną godkę, co nje dziv
126 34|           potcevigo Trąbę, chturen mô dac vjédzą, jak ksędzu poszło.
127 35|             tej povjedzoł:~— Tobje mô bjałka zadané!~A kjej jô
128 35|            svjata. A kożdi z njich mô głovę pełną svojim hańdlem.
129 35|            postavjilë, bo ten bożk mô znaczëc jich vłodzę na morzu
130 36|           Cuż ten Njemc nom sę tak mô przëzerac? Woboczisz, Remus,
131 36|           Woboczisz, Remus, że won mô procem nas njedobrze v głovje.~
132 36|        choc jego sąsedzë movją, że mô dzivno v głovje. To le beła
133 36|            nje movji?~— To, panje, mô prziczinę taką: won mô wod
134 36|             mô prziczinę taką: won mô wod wurodzenjô skażoną godkę,
135 36|        rozumjała. Ale v głovje won mô svój przërodzoni szek, krom
136 36|          kaszubskji zresztą na tim mô vzątk dobri, bo ne scignjęti
137 36|           norod na svjece, chturen mô taką duchovą chorosc, że
138 36|            i go trzimô przë se, bo mô z njego vjele krotochvjile.
139 36| kaszubskjim. A mogłbe njim béc, bo mô dużé dobra na całi Pomorsce,
140 36|           Pomorsce, a tu v Sorbsku mô svój pałac. Szkoda le, że
141 36|            gvesno ze Złem njic nji mô. Ale kanął tu njedovno takji
142 37|           samigo puscëc, że won to mô wod wurodzenjô skażoną godkę,
143 37|   vestchnął Trąba. — Njech Pon Bog mô naju v svoji wopjece!~ ~
144 38|        zomku. Remus sę doznaje, że mô ducha Vjitosłava. ~Reno
145 38|            jakji stari rod vëmrzec mô. Roz bodej przińdze jako
146 39|            vëmjerzeł. Ale człovjek mô volną volę i może jisc chdze
147 39|         nom grozeł. Meszlę, że mje mô zadané, bo nogji mje njesc
148 39|         dobri nasz patron v njebje mô nad nami zlitovanjé. Jak
149 40|           jezoro, ale jak wona nji mô wumrzec, kjej anji przed
150 41|     Głovczeckjim koscele, tich won mô na sumjenju, żeli won tam
151 41|          na sumjenju, żeli won tam mô jakji sumjenjé. Pocuż vëbjijô
152 41|        rzekł:~— Njech vaju Pon Bog mô v svoji wopjece! Bo va nje
153 42|             Na to szkolni:~— Remus mô vjęcij, njiże trzeba!~—
154 42|          przemiszloł, co beło i co mô bëc dalij. Przë tim jô zaboczeł
155 42|         złomje sobje gnota a vzątk mô. Tobje gvesno, jidze dobrze?~— 
156 42|          to robjił. Godelë, że won mô doma gorę nad bjałką a vłodzę
157 42|            a czim vjęcij jich chto mô, tim v woczach ludzkjich
158 42|         movję, że ten Czernjik nji mô lecho v głovje.~Ale jô na
159 42|            podzękovoł gromadze, że mô taką wo njego starę.~A jô
160 42|        woknem na vjes vërzuceł, że mô jisc kożdi mjesądz do szkolnigo,
161 43|      jezorovi svjat. Strasznô wona mô bëc i rebë bodej z głębji
162 44|      aksamjętovą i głęboką, jak ją mô jezoro v głębokjim lese,
163 45|            jem sebje. — Czeż Smętk mô rządzec vjecznje v naszich
164 45|          dzejach, a lud kaszubskji mô gjinąc jak smjeg, chturen
165 45|        chturen taje? Czeż lud nasz mô sę cofac jaż do bromë Smjercë
166 45|             czimuż ta sama moc nji mô ji zapolic v 1njannovłosich