Chapter

  1 1 |        mjoł brodaté i vłosaté. Ale tich vłosóv nje stojało gęscij,
  2 1 | pogubovanimi licami. Vdarzę so, że tich gubóv vësepało sę jesz roz
  3 1 |           z njimi pjelgrzimovoł po tich przidkjich gorach wod staceji
  4 1 |          Modri jego vamps vestrzod tich modrich ruchen rebackijch
  5 1 |        starodovnich Persóv? Czeż v tich lechich ruchnach i streszim
  6 2 |           robjic im nje noleżoł do tich, co pjorem worzą i pjoskjem
  7 2 |         tak, Remusu, zakrziknął na tich ricerzi, be smoka zabjilë
  8 3 |          czubk jak mjotła. Jedna z tich prostich vëzdrzała jak kopjica
  9 6 |       młodi v gorę!~— Czas, żebe z tich dzeci ju katolikóv zrobjic —
 10 7 |           rząd sklepóv. Ale vstron tich sklepóv rosł kjerz dzekji
 11 8 |        njego zachodzeł, bo won mje tich pjesnji ze svoji dużi ksęgji
 12 8 |          czapem zemskjim... Ale jô tich ksążk mom jesz całi mańdel.
 13 9 |          kjejbem legł, tobe jakô z tich womon lasovich pevno mje
 14 11|       człovjeka smjertelnigo. Krom tich są chorosce wod strzodka.
 15 11|          gromové zelé. Ale żodno z tich zel nje je lekjem na tvoję
 16 13|            v chturen będze pakovał tich, co svoji svjęti vjarë nje
 17 13|         żëcô z timi lasami, a vkoł tich wobrozkóv woblotivałë pitanjô,
 18 14|            kaszel vzął go dusëc po tich słovach, jaż won so bjołą
 19 14|         straszni skutk. Ale strzod tich prziczin jedni nje beło
 20 14|             Vezta sobje przikłod z tich prętóv— rzekł ksąże Svjętopołk. —
 21 14|            na morzé patrzi i dzeli tich braci, co ku Wodrze cigną,
 22 14|            co ku Wodrze cigną, wod tich co lgną do Gduńska. I wobrocoł
 23 14|         wubetk i szczestlevosc.~Po tich słovach legł na vznak jak
 24 17|            do Trąbovigo granjô, do tich chojn i do naju wobu bjedokóv.~
 25 18|            njinni chdze chce.~Przë tich słovach vstoł Trąba i vëcignął
 26 19|            do Czernjika:~— Zkąd vë tich dvuch wodrzemjechóv vëdobelë,
 27 19|          sparł wo stoł i zdrzoł na tich troje za stołem, jak wonji
 28 19|         spjevô. Wostatni vjeczor v tich murach njech minje vjesoło.~
 29 20|          bjołich brzegach. Vjem na tich vodach jednę vispę, chterną
 30 20|           wod połnocë i wod połnjô tich wostrovóv je tu kjile.~Mje
 31 20|              Co to za gospodarze v tich vsach, że dadzą sanu na
 32 20|            za chvjilę sę vrocę!~Po tich słovach krol jezora długjimi
 33 20|      gorzołkji i pjiva przegrezema tich rib i chleba. A jak ten
 34 20|            krova i jedna szkapa na tich dużich gruńtach. Bo kjejbe
 35 20|       krzivdę ludzką wobmeslą. A z tich, co tu wostelë, szandaróv,
 36 21|           movję, że na nim vozu je tich pudeł vjęcij, a Anjoł Stroż
 37 21|        chterni go na pasach noszą. Tich ni wobraznjicë muszą sami
 38 21|            njiż ti drudzë.~Tak mje tich senóv mjeszczańskjich wopjisivoł
 39 21|       Dziso rzekę cë le tile: Tu v tich kamjenjicach v renku i v
 40 22|          jezorami i za lasami.~Ale tich dvoje młodich ludzi: chtopoka
 41 22|          nje wumjała chodzec boso, tich jô jesz wuzdrzoł po wodpuscë
 42 22|            jô tu stoję i patrzę na tich co jidą. I dziso patrzełam.
 43 22|           vjidzałam cebje v vojsku tich cenji, co tu dziso przelecalë.
 44 22|  wodpovjedzëc... Zdrzë tam, strzod tich przidkjich viż provadzi
 45 22|           z lasem kopjij nad njimi Tich samich znac, chternich woczë
 46 24|          Wodvożni jezdes i jeden z tich, co v żecu nje chcą Bogu
 47 24|     wobeczoj są posmjevjiskjem dlo tich, co njimi rządzą. Wofjarovac
 48 24|       wodpovjesz. Bo i të jezdes z tich, co ze sebje robją wofjarę,
 49 24|          rojiło ludzi jak mrovk po tich szadich gorach. Tero rozeszlë
 50 24|           wotrzimô i dô stravë.~Po tich słovach stanovjił sę chvjilkę,
 51 24|         svoje grzechë zładovelë na tich przidkjich gorach. Stach
 52 24|         Trąbę, bom na pustkovju wo tich spravach sę nje wuczeł.
 53 25|     wobrechunk dobri, to będze wod tich mogjił kole mjile drogji
 54 25|           krom naju wobaju strzode tich grobóv stolemovich. Noc
 55 25|       głovę:~— Żebe to tak zbudzëc tich spjącich stolimóv kaszubskji
 56 25|            jidącë napotkosz ludzi. Tich smjało pitej wo drogę do
 57 26|       barzo kupac. Pon szkolni mje tich viborkóv sprovadzeł całą
 58 26|      Kjedem v takji sposob wukoroł tich njeprzijoceli, zaczął jem
 59 26|         razu nje vjedzoł jem zkąd? Tich dvuch, ale chternich jô
 60 26|      chternich jô tak poczestovoł, tich tam nje beło.~Tak wonji
 61 26|           v svjece bem nje zjął cë tich pjęknich pjersconkóv z rąk,
 62 27|          naszą —advokatóv je, żebe tich, co sę na nas zdelë, jakjim
 63 27|       vłodzë i popchnąl go v rzędë tich, co krijamko i javno procują,
 64 27|            najigo pustkovjô mjedze tich Njemcóv?~Starô Marcijanna
 65 28|        pochvaloni Jezus Christus v tich murach sodze i njech na
 66 29|           mjeszkanjé wogrzevoł bez tich vęgli?~Kjedem wodecknął
 67 29|           do mje:~— Tu më kładzemë tich, chternim nje not krolevskjigo
 68 29|           vjem, jakżes poczęstovoł tich kęsich psóv, kjej cë krzivdę
 69 29|      będzesz. Sedzisz przede mną v tich brzedkjich ruchnach sodzennich,
 70 29|        mądri, ti naju cemjęzicelc! Tich vigodnich, njickvortich
 71 29|         stari, że go zovjemë matką tich, co tam dalij v gromadze
 72 29|         chturen mje wobezdrzoł. Po tich doktorskjich wodvjedzenach
 73 31|            chłopë seti i dzirżkji, tich wonji vszetkjich vzęlë pod
 74 31|           ksędzem i zbłądzeł jem v tich lasach, wucekającë przed
 75 31|            dva raze v żëcu pokoroł tich sługóv pruskjich i dobrą
 76 31|         jezora daleko vkoł, strzod tich jezór i lasóv. Wumarł won
 77 31|              rzekł ksądz. Bo jô tu tich stron nje znaję. Moja wojczezna
 78 31|          mogł vanożec tidzenjami v tich borach, njevjidzącë człovjeka
 79 31|             Zdzevjiła sę muzice na tich dalekjich pustkach noc,
 80 31|       noprędzij, tej le sę zdej na tich mojich tovarzeszi. Wonji
 81 32|          tę Bożąmękę. Ale nji ma v tich naszich vjelgjich lasacli
 82 32|             Wonji i jich dzecë!~Po tich słovach zervała sę panna
 83 32|      czołnje postavnô, jak krolovô tich vód, stojała panna Klema
 84 32|           dvorze muszałë rosc vkoł tich dzivnich wokjen. Ale z tego
 85 33|        kjejbe Trąba nje chcoł vząc tich dvuch talaróv, to be i ksądz
 86 33|          jomje ceszij kota. Bo i v tich dalekjich wod svjata stronach
 87 33|           z dzecinnich lôt, jaż do tich dnji, v chternich na tim
 88 33|       samim cepłem svojim zagrzeje tich, co mają przejacelską tobje
 89 33|        bronji go wod zemnigo chopu tich, chternich z daleka straszą
 90 33|    wudovało, jak młodi krolevjonce tich vód, chterna svojich poddanich
 91 33|    stolimach i dlotego sę boji.~—V tich povjostkach — rzekł ksądz —
 92 33|           Remus mje wob ten czas v tich scanovich szafach vëszukô
 93 33|            i rzekł:~—Tero jô le na tich drotach nad wognjiskjem
 94 33|          ze szandaróv, ale jeden z tich starich, co mje znają i
 95 33| njedovjinni! Gvesno jes trąbjił na tich, co sę tam — i pokozoł ręką
 96 33|          mogę i cę puszczę! Bo dlo tich tam tak a tak ju nji ma
 97 34|          le ruchen svjeckjich, ale tich pevno bem tu wu naszich
 98 34|     bëlëbesmë jegomoscé tu mjelë v tich czężkjich czasach, kjej
 99 34|      Jegomosc! Norod rebackji vkoł tich vód bełdziso wu mje reno
100 34|       njich wodpravjił na jednim z tich wostrovji Mszą Svjętą. Płaczą
101 34|     nolepji navrocisz na Zoborë. Z tich bo, co naju dziso reno z
102 34|          Remus, cobe to beło, żebe tich kęsich psóv naprovadzëc
103 34|            zvanigo Kozłovcem?~— Jô tich stron njijak nje znaję.~—
104 34|            dva sznapse. Jednak i v tich jinsztach kąsk sumjenjô
105 35|           jaż do Vesokji Bromë. Na tich wulicach nje vjidzołjô njikogo
106 35|          njim wukląkł, be za dusze tich vjelgjich ksążąt zmovjic
107 35|         chronji Bog takjich, co wo tich grobach pamjętają? Bo tu
108 36|            katolik, i z całą hurmą tich jinnovjercóv nje zlecołbem
109 36|           nom szczestlevi navrot z tich cuzich knjeji, chternejô
110 36|           Trąba.— A chdziż va mota tich potępjińcóv?~— Budink, chturen
111 36|           i ksążkę. Nomjejszô męka tich, co małą gazetkę vëżegac
112 36|            gvołtem, że wone wo łbë tich drugjich pjekjelnjikóv tcgo
113 36|        murë Jerichońskji, nje tile tich budinkóv i pałacu. Żeli
114 36|      trzimej dvjerze i nje vpuszcz tich djobłóv! Tak jô trzimoł
115 36|          muzikańce!~Tej zavołoł na tich, co sę do dvjerzi dobjijelë:~—
116 37|            jesma timi żubroma, a v tich stronach jô, pon Młotk na
117 37|              A vjesz të, chto to z tich portreróv na nas patrzi?~
118 37|             czije to vizerunkji na tich scanach. A cuż wodpovjedzą
119 37|         Boczë: Ti, co długą regą z tich scan na cebje patrzą, to
120 37|           i dzirżkoscë wojcóv. Ale tich pamjątk na scanach jim navetk
121 37|        chadzac będze, podzevjająci tich malovanich njeboszczikóv
122 37|      pjosenkę. Nje strzimom strzod tich vjelgjich spanjałosci! A
123 37|             mjoł provdę. Jô strzod tich spanjałosci v tich vjelgjich
124 37|          strzod tich spanjałosci v tich vjelgjich dvornjicach czuję
125 37|            i trąbą mogł vanożec po tich błogosłavjonich pjoskach
126 38|           drugjich nje not zbjerac tich pamjątk, ale be pokazac
127 38|          ju roz vjidzoł, ale nje v tich żorotnich ruchnach, le jako
128 38|           bo mje jako njenołożnimu tich morskjich vjatróv barżij
129 38|           Le v jednich łożach krom tich, chdze szklelë bladé skarnje
130 39|               Chto vje, chdze tu v tich vjelgjich vodach płeną krople,
131 39|            Tero ma wostała sami na tich vjelgjich błotach a jidze
132 39|           szarą komudę zacigała na tich zibjach bcz kuńca.  Rozumjoł
133 39|       duchë spjeszno chcelë nas na tich błotach przëkrëc czorną
134 39|           Pevné dlo mje beło, że z tich czężkjich chmur vjelgji
135 39|     vjadomi sposob vëdostanjô sę z tich czornich zaczarovanich Błot.~
136 39|           na spolenjé beła jedną z tich, chternąm pjerszi roz v
137 39|      ksążkji, mjała tero wutonąc v tich strasznich Błotach! Choc
138 40|         wona dvje rozgji Kaszubóv: tich, chternich zovją Kabotkami,
139 40|     chternich zovją Kabotkami, wod tich, co nad jezorem Garneńskjim
140 40|      smjercą v woczach moma procem tich straszlivosci vjęcij selë
141 40|            A żeli mje wob drogę do tich błogosłavjonich norzędzi
142 40|             v chterni zgasilë movę tich, co ję zbudovelë na Jego
143 40|       smętorzu. Ale jô nje vjidzoł tich ludzi, le muszoł jem patrzec
144 40|         ludze i rozległ sę krzik:~—Tich tam v koscele retovac! Cesnęlë
145 40|           v wuszach brzemjoł spjev tich wostatnich Kaszubóv v zapolonim
146 41|         jezdem jesz zdrevnjałi wod tich przigód naszich. I to cë
147 41|            v Głovczeckjim koscele, tich won mô na sumjenju, żeli
148 41|        rodzi sina. ~Cepło sejało v tich vjeskjich jizbach wod polącich
149 41|             v chterni jô wostavjił tich dvoje dzivnich i strasznich
150 41|        Radolnją. Nostarszi ludze v tich vsach wopovjodają, że stojała
151 42|             że mo jadusza nje je z tich, co wu tich prostich ludzi,
152 42|       jadusza nje je z tich, co wu tich prostich ludzi, chternim
153 42|            do jizbë. A vez ze sobą tich ludzi ze vsë, co tam stoją,
154 43|          ti nocë na ti vispje i na tich vjelgjich vodach, jednak
155 43|      dzevczę, zveczajné panovac na tich vodach, wutrzimało go v
156 44|            staną jednigo dnja przë tich pamjątkach. A tej kaminje
157 44|      wognje vkoł, tej krziknjij na tich v dole:~— Do mje !~V chternim
158 45|            1njannovłosich głovkach tich, co jesz dzecinnimi nożkoma
159 45|         mój duch mje kozoł zapitac tich małich:~— A chcołbe të vëbavjic
160 45|          żebe skra Ormuzdovô sę na tich kartach przechovała, jak
161 45|   zasepanim wognjisku, dlo cebje i tich, chterni takji skrë chovją
162 45|          czubk jak mjotłę, jedna z tich prostich korunę jak kopjicę
163 45|          Remus! — rzekła wona. — Z tich, cos të znoł na pustkovju,