Chapter

  1 1 |        jednigo razu tak sę stało, żem na chvjilę zaboczeł strachu
  2 1 |           stałë dużé a dzevé tak, żem sę srodze wurzasł. Ale won
  3 1 |           nje vje?~Dokuczało mje, żem wod woni rozmovë z dzecinnich
  4 1 |      kaminjem padło mje na duszę, żem pjervji nje doł boczenjô
  5 1 |           vezdrzenjô tak mjiłigo, żem na chvjilę zaboczeł wo papjorach
  6 2 |          mje sę tak żol zrobjiło, żem płakac muszoł jak bober.
  7 2 |         pod lasem — też sę stało, żem na całi szturk zaboczeł
  8 3 |          godało!~Chdzeroz bivało, żem przesunął przez rov, co
  9 3 |           taką słabosc v gnotach, żem legł na vznak i zamknął
 10 3 |       peszni i vdałi krolevjonce, żem woczë spusceł na svoje bosé
 11 3 |       duch takji vstąpjił ve mje, żem znovu jął mjerzëc woczoma
 12 3 |           takjim małim i njiveka, żem zvątpjił i czężor mje przemogł,
 13 3 |            pjęscą mje doł v kark, żem kozła vëvroceł i vadzeł:~—
 14 3 |  krolevjonkji i serce mje bolało, żem beł takji małi i ji njicht
 15 4 |          vjedno tak wurechtovała, żem sę nji mogł ruszëc z domu.
 16 5 |       njich zarvoł ti vjesoloscë, żem gvjizdoł i skokoł, jak skorc
 17 5 |       scesnoł zębë, bivszë vjarë, żem spravjedlivje skuroł. Koroł
 18 5 |         mje vstid beło povjcdzec, żem beł wuszłi tak daleko wod
 19 5 |            Ale to szło tak zimko, żem voloł legnąc. Tak jô pomesloł
 20 6 |          zaczęło mje sę vjidnjec, żem rozeznoł na bjołi scanje
 21 6 |       głosno jął połikac godzenë, żem muszoł vezdrzec na njego.
 22 6 |          korunovaną jarzębjiną, i żem v nen czas beł za mali,
 23 6 |      koscerzełë są małi krze, tak żem so wuvozoł: Tu be i szerokjim
 24 7 |          won dojachoł tak krotko, żem mogł rozeznac spjonkji na
 25 7 |         sę dim do tile roztąpjił, żem mogł nigo worzla rozeznac,
 26 9 |    stojała przede mną tak krotko, żem ję dotchnąc mogł ręką, wona,
 27 9 |           wukoroł mje tak czężko, żem małovjele nje vëzbeł żëcô
 28 9 |           mje. A beła tak krotko, żem vjidzoł ji woczë, a z njich
 29 9 |         czężko na sercu zrobjiło, żem mesloł wumrzec. Ale jô vszeskji
 30 9 |        legnąc.~Vzęła mje slabota, żem sę zmokł i wusnął, jak kam.
 31 9 |           sę zrobjiło tim barżij, żem zdrzoł na povjeszoni przë
 32 9 |          sę tak na scrcu zebrało, żem zakreł woczë rękoma, zgjął
 33 9 |         moje jimję. Jak vjidzała, żem wodemknoł woczë, tej przez
 34 9 |       gbur tak mocko zbjił za to, żem wodbjegł wod dobetku.~Z
 35 9 |       szeji i przëcesnęło do mje, żem jego bjijącé serce czuł
 36 9 |           dzivno mje sę zrobjiło, żem so rzekł:~— Poprovdze to
 37 10|     procem nji i jak to smjeszno, żem sę na tę wuroczestosc zchovoł
 38 10|          ze mje podkorbjac. Na to żem vzął sę i szedł, bom so
 39 11|       chvjilkę sę statkovało tak, żem czuł le ceché glińgotanjé
 40 11|            Barzo mje beło dzivno, żem tego gozdza dotąd njigde
 41 11| postanovjenjé dodało mje wochotë, żem procem trzosku valeł, jażemgo
 42 11|           krev z njego wubjegała, żem sę poczuł słabim i chorim
 43 12|          brała mje wogrożka takô, żem vstojoł z łożka i nocą vanożeł
 44 12|           razu klasnjęcé v plece, żem nje strzimoł i jak kam vjachoł
 45 12|        mje zębë wo zębë zvonjilë, żem nji mogł słova vëpovjedzec.~
 46 12|           A jô sę czuł tak słabi, żem legł na vznak jak njeżevi.~
 47 12|            Na tom sę tak wurzasł, żem przëszedł do sebje i czuł,
 48 13|         woborę i dzivno mje beło, żem nje vjidzol vasązka, na
 49 13|         Jaż sę ju mocko zcemjało, żem ledvje ze za gorë vëzerająci
 50 13|        vzął jem drogę jinszą, tak żem wobszedł przë wonim sklepje,
 51 13|        vëcignęła mje chorosc, tak żem głovą przerosł vszetkjich
 52 13|        Straszk.~Vdarzeł jô sobje, żem za knopa ze za płotu chodzel
 53 14|          Tej znovu sę stanovjiła, żem beł całé lata mocni i zdrovi.
 54 14|        jich namavjac będę, rzeką, żem głupi!~Won sę na to wusmjechoł,
 55 14|      przemiszlanjô skutk beł ten, żem sobje povjedzoł:~— Njico
 56 14|         moją jizbę, bem zaboczeł, żem chori i że ju na drugji
 57 14|      jesta?~Ale jô so przëboczeł, żem wu ksędza na nowuce vjidzoł
 58 15|           ju nje vdarzę. Vjem le, żem noprzod naszedł Martę, chterna
 59 16|            Czas minjoni spravjił, żem mogł wo nji meslec bez bolu
 60 18|     Lipnje vjele razi gvoli tego, żem czuł v jego roboce dzivné
 61 18|          rzec? Markotno mje beło, żem timu bjednimu Trąbje stavjił
 62 18|            Ale mje sę nje chcało, żem beł srodze wumęczoni karovanjim
 63 18|           ruchna przëboczałë mje, żem valczeł v nocë ze Strachem.~
 64 18|          nen czas beł jesz wudbë, żem poprovdze napotkoł Stracha
 65 18|       pjes, kjejbem chcoł movjic, żem sę nje bojoł. Ale nen tam
 66 18|        Remus. A przëznac muszisz, żem cę njewopusceł v bjitvje,
 67 19|         Ale mje njico wosamętało, żem nje beł sobą. Porvoł jem
 68 20|           a jô sę przëznac muszę, żem go mjoł za jaką wukozkę,
 69 21|        njim. Mje tak wobstąpjilë, żem nji mogł sę vëdostac i muszoł
 70 21|        gębą. Boję sę karë Boskji, żem cebje najął do kapele.~—
 71 21|           sę deska v czołnje, tak żem le z bjedą sę retovoł. Jinszą
 72 25|     krotko kole sebje krzik sovë, żem sę bezmała że nje vërzasł.
 73 25|           te rebë są. Rozumje sę, żem vëjąvszë jadro cesnął vjęcork
 74 25|       ksędza jegomosce ze skargą, żem ji nje przënjosł żodnigo
 75 25|       Trąbę.~Won jodł łakomo tak, żem vjidzoł, że jego bjałka
 76 25|       mojigo. Som sę przëznajesz, żem wo cebje mjoł dobrą starę
 77 25|      gvesno barzo letkjigo ducha, żem sę z njimi vdoł v kartë
 78 25|    chturen mje wob noc wotrzimoł, żem przegroł do Stacha, com
 79 26|        pełnigo jarmarku vanożełë, żem nje postrzegł szandarę,
 80 26|     nabjerac v sercu. Jednak jesz żem sę strzimoł i rzekł do vëszczergë
 81 26|       wurosł. A jak jô povjedzoł, żem rosł na Lipińskjich Pustkach,
 82 26|          mje pitelë, cze jô vjem, żem dziso na renku sproł szandarę
 83 27|          rovnak, knapsko kochani, żem cebje vëchovivała podług
 84 28|          wo wumarłim, tim barżij, żem vłosną wod njich volą szedł
 85 29|         Smjiło mje sę jedni nocë, żem z kalvariji vejherovskji
 86 29|       vęgli. Mje to beło dzivno i żem sę pitoł:~— Nacuż vom, vaspanje,
 87 29|        vëmesleł jem sobje sposob, żem przez tajemné wokna mogł
 88 29|          chodzilë nad moją głovą, żem bezmała jich godkę mogł
 89 29|         takji czężor na pjersach, żem nji mogł sę strzimac i bez
 90 29|          jednak mje tak zmorzeła, żem zaczął schnąc, jak no przed
 91 30|         rzekł:~— Të może meslisz, żem wusmjerceł jakjigo zdrajcę
 92 30|          ricerzu słuńca i provdë, żem tobje żeczni. Njick nje
 93 31|           vzęła mje takô słabota, żem muszoł sadnąc na karze i
 94 31|          vszelkji zveczoj vesokô, żem takji jesz nje vjidzoł v
 95 32|           wo cvjardi kaminje, tak żem muszoł sę zchilac barzo.
 96 32|           pravo, doł rumu v gorę, żem sę mogł vëprostovac, a moje
 97 33|          vjarę i dobré serce, tak żem jimu wokna i dvjerze do
 98 33|           Mom list. Le dzevję sę, żem wod tile vodë movë nje vëzbeł,
 99 33|          podvjezlë krotko brzegu, żem vëskoczeł, wobeszedł wostrożnje
100 34|        krosą skarnje pannë Klemë, żem nji mogł wod nji woczu wodervac
101 34|       pękł, to le z ti prziczinë, żem sę strachoł, cze mscëc sę
102 34|       trzasc jak petel ve młinje, żem go so muszoł wobjema rękoma
103 34|           jem sę takji wumęczoni, żem nji mogł jinaczi, lem legł
104 36|   dovrzeszczoł sę do Pana Jezusa, żem katolik, i z całą hurmą
105 36|           z moją bjałką Trąbjiną, żem przënęceł sę do pjicô na
106 36|   njeszczescé! A to gvesno za to, żem na katolickjich skrzepkach
107 36|         co to vszetko znaczi. Ale żem zgrzeszeł czężko, grająci
108 36|          dvjerze napjerelë mocko, żem je ledvje mogł wutrzimac.~
109 38|           sę? Belë takji chvjile, żem sę chcoł dac na to, alem
110 38|           dusze tak mną strzęsłë, żem wuczuł v głovje szum, jak
111 39|       porvoł takji gorz na njego, żem chiże postavjił karę na
112 39|        porene mjało vińsc słuńce, żem ledvje sę przëzdrzoł a ju
113 40|       burze robjiło sę tak cemno, żem le z vjelgą starą mogł vëczetac
114 40|      spjevoł! Tak mje to ruszeło, żem stanął jak zdrevnjałi. A
115 41|      Vdzidzkjigo, tej jô vjedzoł, żem prożno wucekoł tam na ten
116 41|           noszę kvjit pod wokjem, żem szczestlevje sę znovu połączeł
117 41|        Trąba sę tą razą napjeroł, żem mu nji mogł wodmovjic. Znadz
118 41|          tim procovałë.~Ku reszce żem jednak doszedł do takjigo
119 41|           sę tak czężko zrobjiło, żem legł na smjegu wokoma zemnigo
120 41|           wod tego vjidzenjô tak, żem nje potrafjił vërzec słova,
121 41|          I takji mje gorz porvoł, żem przeskoczeł, be go zdusëc
122 42|         całô vjes Lipno vjedzała, żem przëvjozł na karze wumarłigo
123 42|       przëboczała mje go. A beło, żem sę chdzeroz wodezvoł do
124 42|         Ale koscelni sę wobrazeł, żem go Rzemiszkjem zvoł, i rzekł:~—
125 42|      gardło. Takji beł jem słabi, żem sę nji mogł wobronjic timu
126 42|     przëszedł tak dalek do sebje, żem sę doznoł, chdze jô jezdem.
127 42|       wostrimi słovami povjedzoł, żem znjesłavjił bjedną vdovę,
128 42|      ksędza wumęczeło moję duszę, żem sobje nje vjedzoł radë,
129 43|           nji mje duszę rozparła, żem ję wobjął za szeję i głoszczącë
130 43|          mje pańskjim wokjem, tak żem sobje v ti chvjilë przëboczeł
131 43|        Moja krolevjonka vjidzącô, żem zblodł, wobjęła mje szeję
132 44|        żałosc mje scesnęła serce, żem zaboczeł, chdze jezdem i
133 44|       rągająci smjech rozległ sę, żem zaboczeł zavołac na ten
134 45|         slode. Jak długo to beło, żem nji mogł zaboczëc krevavjąci
135 45|       jakbe mscëc sę chcoł za to, żem przez te długji lata wo
136 45|          Tak jem sę beł zaczetoł, żem nje postrzegł, jak noc mje