Chapter

  1 1 | rozvjeselenjé serca...~Zkąd won sę vzął?... Njicht tego nje vjedzoł.
  2 1 |           A jak jimu beł czas, tej vzął v wobje ręce svoję karę
  3 1 |           co won vjęcij godoł, bom vzął, jak to movją, nogji za
  4 1 |            Freszę — i ku reszce sę vzął i karovoł dalij.~Tej jem
  5 1 |          doznelë.~Dreżącimi rękama vzął jem papjorë, svjodkóv ducha.
  6 2 |           pomogoł, kjej Morcin mje vzął i nabjił.~A do ti smarovkji
  7 2 |           nje rzeczesz! Tak Morcin vzął mje za łeb, przecignął mje
  8 3 |           Tak jô so na dregji dzeń vzął dłoto z szaruznji pod vamps,
  9 3 |           co chce!~I wukląkł jem i vzął wobjema rękoma krolovą i
 10 4 |        strzimoł,~Jednigo zavjitrza vzął jem sę i nekoł ku studnji,
 11 4 |           mje dobetk mój za lasem. Vzął jem tede nogji za pas i
 12 5 |      korunovaną jarzębjinę. Tam jô vzął i Gnjoce vbjił v głovę,
 13 5 |        mjirno beło i cepło. Tak jô vzął ję wobchodzëc navkoł. Vszęde
 14 5 |            zakop, jak beło.~Tak jô vzął rękoma grzebac, żebe vëkopac
 15 5 |      barżij sę czernjił. Tak jô go vzął kamiszkjem drapac. Tej sę
 16 6 |         ksądz proboszcz litoscevje vzął mje do plebanjiji i wuczeł
 17 6 |        svojimu tatkovji, a ten mje vzął vadzëc, żebem ze svjętich
 18 7 |          szlë kuka lolu. Tej jô so vzął za cel pjec Nabuchodonozorovi,
 19 7 |      njekaro, jak jô cę wuskromję!~Vzął jem sę tede i pobjegł do
 20 7 |      bezmała jak kurzé jajo. Te jô vzął do torbë i szedł kavałk
 21 7 |      przeze mje przejachac. Ale jô vzął moją puszczovką vëvjijac
 22 7 |         vjidzę knopa. Zkądes të sę vzął na tim pustkovju?~Tej nen
 23 8 |         dzeci chcoł puscëc do dom, vzął Mjichala na stron i rzekł:~—
 24 8 |          vołanjé njick nje pomogô, vzął rog do gębë i jął dąc.~Ale
 25 8 |    wokulavjił.~Tak jô nje żdoł, le vzął jem dravovac. Molami gołi
 26 8 |          wodrzekł njick. Tak jô go vzął za remję i provadzeł nazod,
 27 8 |        detkóv z mojigo talara a jô vzął ksążkę. Tej jem vjidzoł,
 28 9 |         vrzuceł jim wobroku, a tej vzął jem sę v drogę: Noprzod
 29 9 |        Zkądbe sę tu dalek wode vsë vzął takji belni pjes? Tak jem
 30 9 |      wumrzec. Ale jô vszeskji sełë vzął do gromadë i szedł wostrzij,
 31 9 |            zbjeglë. Ale trzęsk mje vzął i takji zib, że lożko ze
 32 9 |           moc sę vroceła. Tede jem vzął skorżnje v levą rękę a pravą
 33 10|            stojoł v Lipnje. Tak jô vzął Morcena za stodołę i rzekł
 34 10|     wostatni łavë pod chorem im sę vzął żdac. Całi szturk jô wostoł
 35 10|        prziczinë gorz mje na njich vzął, że bełbem jich mogł wusmjercëc
 36 10|          mje podkorbjac. Na to żem vzął sę i szedł, bom so wuvożoł:~—
 37 11|           Pożdejże, njeprzijocelu!~Vzął jem sę i szedł na woborę.
 38 11|            długo cë go zbędze?~Tej vzął sę i sodł na przevroconim
 39 13|        komin pustkovjô.~Tej jem sę vzął i vstoł.~—Gvesno ju naszi
 40 13|      choroscą, tak i po nji.~Nazod vzął jem drogę jinszą, tak żem
 41 13|         złô jakô womona.~Tak jô sę vzął i szedł do czeladni. Tam
 42 14|            na takji słova, alem se vzął i szedł. Kjej jem skrzepjącë
 43 14|            na placu.~Wostri kaszel vzął go dusëc po tich słovach,
 44 14|     njewuczałimu parobkovji, żebem vzął jego robotę na sę i szedł
 45 14|        pjękną panją bezmała cë nje vzął dusze. Kjej jes przez taką
 46 14|           żmijovatimi drogami. Won vzął, zavjeseł plotno na scanje
 47 14|      dokazac. Tak ksążę Svjętopołk vzął i rozrzeszoł pęk i podoł
 48 14|         sedzoł sęp stari. A won go vzął na dłoń, rozvjinął mu skrzidła
 49 15|       szedł v Jimję Boskji. Drogam vzął tę samę, chternąsma vjezła
 50 15|         Pon Bog vje czimu i jak.~I vzął jem sę i szedł mocnimi krokami
 51 16|                   XVI~Jak Remus sę vzął do hańdlarstva. ~ ~Przeszedłszë
 52 17|       bjedokóv.~Po tim wodpoczinku vzął jem svoję karę v ręce a
 53 17|           srodze markotno, tak jem vzął sę i rzekł:~— Pojta ludze!
 54 18|      slepje i tu na mje. Tak jô go vzął v pasu, zebroł vszetkji
 55 19|       podpjiselë, tej pon Czernjik vzął i pjoro rżnąl na stoł, klepnął
 56 19|       będze. Tero le grej!~I Trąba vzął skrzepkji i groł. Ale jô
 57 19|            ricerzi. ~Żebes za dnja vzął kjij v rękę, ~po granjiczną
 58 19|      jęklevim vestchnjenjim. Tę jô vzął złomoł na kolanje a ji kavałkji
 59 20|            be wogjiń wobskocac, jô vzął trigjelk, be szukac vodë.
 60 20|           jaż mje durë porobją, le vzął i ze skrzepjicami szedł
 61 20|       slepkami patrzącigo v njebo.~Vzął Trąba i vrzuceł porę knepli
 62 20|          krokoma szedł v las, a jô vzął sę i zapoleł nę kopjicę
 63 20|     Stolimovji zapoleło sę serce i vzął i kriamko vëbudovoł głęboko
 64 20|            jak naszło dzevczę, tej vzął je ze sobą i beło jego bjałką...
 65 21|        Stach chcącë wopchnąc detka vzął do njesenjô wob drogę svojigo
 66 21|            ti drudzë vińdą, vstoł, vzął mje pod pochę i vëprovadzeł
 67 22|      wodegrelë pjesnją po egzorce, vzął jô kamrota Vebera v stron
 68 22|           przë Vigodze, chturen go vzął z ręku wumęczonigo starka.
 69 23|         beła to prożno robota. Tej vzął i vëdobeł kuferk pannë z
 70 23|       kobjołkji. Ale won njich nje vzął zaru i nje zanjosł, le wotvorzeł
 71 23|       wobvjązoł kobjolkę sznurem i vzął drugą i z njimi szedł do
 72 23|         Ale jô mu podzękovoł i nje vzął, rzekłszë:~— Zjédzle som.
 73 24|        woczë jakbe zgasłé. Ale won vzął mje pod remję, szedł kjile
 74 24|   norechlij policejô złapjiła.~Tej vzął mje za rękov i cignął ze
 75 24|           Trąbo, że Leon ze stenką vzął sę i wucekł?~— Vjem! rzekł
 76 24|         szeku, lem pochvaleł Boga, vzął mój mjech na plece i szedł.
 77 25|          dac sełę. Krol jezora ale vzął krom tego voruszk drevnjannich
 78 25|      wukretą v njim strzelbą. A jô vzął i sę rozezdrzoł mjedze nimi
 79 25|          Tak jô po rozum do głovë, vzął  jem noż i vëcinoł z grabovjinë
 80 25|          nje zrobjił. Po ti roboce vzął jem nadstavjac wucha, cze
 81 25|        mjedze mogjiłami?~Tak jô sę vzął i vëszedł z mjedze mogjił
 82 25|     nadvigoł, a të jes młodszi.~Jô vzął szczudło z jego czężorem
 83 25|        sicenë. Tak jô zebuł botë i vzął noż v rękę, żebe choc na
 84 25|       vjęcorkji: povjedzołjôsobje.~Vzął jem tede i vëcignął vjęcork.
 85 25|         dziso v gromadze ze svjata vzął, to be może i v rok naju
 86 25|           drogę nje zemgleło, a jô vzął tvoję karę i ję zakarovol
 87 26|            że njerzitelni człovjek vzął co z moji karë i nje zapłacivszë
 88 26|           sądovi, chterną Czernjik vzął v ręce, jô ju bezmała zaboczeł,
 89 26|             kjej won przëstąpjił i vzął jednę z mojich ksążk v rękę.
 90 26|  przechłoscalë woczë. Tak Czernjik vzał jeden z viborkóv, vëjął
 91 26|            moji karë przëstąpjił i vzął v rękę jeden z mojich viborkóv.
 92 26|            z njim do sądovi sodze!~Vzął mje tede nen przistava vjedno
 93 27|            svoji burzońskji pjęscë vzął sobje sztołt worzła na szołmje
 94 29|          jakbem beł wumarłi Tej jô vzął z kominka pęczk smolnich
 95 29|      chvjilem sę nje namiszloł, le vzął jem sę jak beł i szedł na
 96 29|          kjcj jem roz tak na probę vząl v gorsc sekjerę i sę z nją
 97 30|            bo kjej so krol pruskji vzął nasze lase kaszubskji, to
 98 33|       długjich i krotkjich. Tak jô vzął dużi wovczi kożuch i skorzanni
 99 34|     Konfiskované!~—Aha! A tero won vzął furmonkę i povjedzoł "rekvirované".
100 34|          se jô sę nje wobzeroł, le vzął nogji za pas i pjechti nekoł
101 34|            na moji pjersë! Tak mje vzął strach, żebe może nje vjidzała
102 34|           do stodołë po moję karę. Vzął jem chvecadła v wobje ręce,
103 35|            wu szkolnigo. Tak Trąba vzął sę i szedł. Kole Gód kanął
104 35|        spłinęłë a zemja wobeschła, vzął jem chvecadła moji karë
105 35|        wudboł, że pudę.~Tej jem sę vzął do jidzenjô, jaż tu cos
106 36|       roznekanjé czornich mesli.~I vzął Trąba svoje skrzepjice i
107 38|       reszce rzekł:~— To to będze!~Vzął mje za rękę i podprovadzeł
108 39|      wochronë będze,~Trąba sę zaru vzął do vëcinanjô cenkjich vjetev
109 39|        może mje wuratujesz żëcé.~I vzął jem i zapoleł ksążkę wo
110 39|          vëbji z głovë. Chocbes ję vzął na plece, nje dosz radë.
111 39|          jem zjął moję pakę z nji, vzął na plece i dążeł slode rebokóv.
112 40|        Sorbskji a za njim Derda.~— Vzął jes sę i szedł po ni straszni
113 40|           rodóv Zoborskjich. A pon vzął go do rękji i z vjelgą wuvogą
114 40|           mje, przijacelu: Zkąd të vzął v spodku ten ricerskji znak?~
115 40|           znak?~Jô wodrzekł:~— Nje vzął jem go v spodku po starszich,
116 41|       njigde nje dovjedzoł. Tak jô vzął za klamkę i wodemknął dvjerze
117 41|          tu panem, jaż do rena!— I vzął i zervoł ze sebje vesokji
118 41|      srodze wo mojigo tovarzesza i vzął jem sę chiże i vëbjegł na
119 41|        znjikała v lese. Tej jem sę vzał i chiże dążeł do woni vësadzoni
120 41|          sę vëpłakoł do negji, tej vzął jem sę i zamknął druchovji
121 41|          pocerz za jego duszę. Tej vzął jô przemiszlac, co pocznę.~
122 41|     mjeszkjem wod jego skrzepjic i vzął sę i szedł ku Vęglikovjicom.
123 41|            pogrzeb, jak sę noleżi.~Vzął jem sę tero i szedł svojim
124 41|        nalazła. Lem przeżegnoł sę, vzął chvecadła v ręce i pchoł
125 42|        ludzkjich woczu tero z tobą vzął slub v koscele, to choba
126 42|           to będze tak prędko. Tej vzął jem i karovoł do Trąbjinë.~
127 42|        chmura woczë pobjegła, a jô vzął to straszedło v wobje ręce
128 43|       szkolnigo, teguż samigo dnja vzął jem sę i szedł. Naszedł
129 43|       wostrov strzelac na zvjerza, vzął je stolim pod rękę i zaprovadzeł
130 43|            le są sami na svjece, i vzął jem dzevczę pod rękę i rzekł:~—
131 44|            wodpovjedzë i v meslach vzął jem sę i szedł dalij.~Na
132 44|        słuńca słonjecznim kvjatem.~Vzął jem z dreżącą ręką paproc
133 44|        spravę.~Tak jô sę zchileł i vzął letkji cało Julkji na remjona
134 45|    ksęgarnjach nje beło. Dlotegojô vzął i napjisoł svoje żëcé, żebe
135 45|         Povjadej dalij!~ Ale jô sę vzął i szedł do dom, bo mje vjelgô