Chapter

  1 1 |       wokretô voskovaną przëkrivą, chterna chronjiła ksążkji jego i
  2 1 |       boczenjô na tę dzivną duszę, chterna tero ju vëprovadzeła sę
  3 2 |          cë napjisac jakąs provdę, chterną czuję, ale njepotrafję ji
  4 5 |           to jistnje, starô droga, chterną dovni ludze przez brod jezdzilë.
  5 5 |         pod korunovaną jarzębjiną, chterna na ti gorze stoji. A njikomu
  6 6 |        vëpatrzeł sę vesoką slivkę, chterna vjetvjami ve vjetrze klepała
  7 6 |            skrodł, to kula lvóv, v chterną Danjela proroka vrzucilë
  8 7 |             a jô wuczuł zev Martë, chterna do mje movjiła.~—Tero vez
  9 8 |       dłonji vjidzec beło wolszkę, chterna sę pochileła do jezora,
 10 8 |       brozdę na głovje vëlekovała, chterną mje Golijat vëworoł.~Na
 11 8 |      nobożni i snożi ksężnjiczkji, chterną ji nażeni njedovjinnje vënekoł
 12 9 |         złoti mjecz vjelgji panji, chterna mu lubjiczka zadała. ~Wob
 13 9 |        jakbe słuchałë Mszë svjęti, chterną chdzes v głębji lasu wodprovjoł
 14 9 |           czuc beło granjé rzekji, chterna jesz mjała dużą robotę,
 15 9 |            jaką mom skażoną godkę, chterną le ludze na najim pustkovju
 16 9 |           zomku, ale vjelgô panji, chterna na naju bjednich ludzi nje
 17 10|           jô so przëboczeł spjevę, chterną chdzeroz Marta spjevała:~—
 18 10|      tvojim głupim sercem, spravą, chterna njikogo krom cebje nje wobchodzi.
 19 11|            mnji.~V svoji chałupje, chterna jak grzib stari ve vjisznjovim
 20 11|         Nje vdarzisz të so wosobë, chterna be cë mogła mjec to zrobjoné?~—
 21 12|         vezdrzoł: A to beła Marta, chterna mje strzimała i patrzeła
 22 13|           nje czulë rżenjô klacze, chterna sę tesknjiła za svojim zgrzebjęcem.~
 23 13|        veszedł na spich gorkji, za chterną sę przëtaceło pustkovjé.
 24 14|            dziso pjiszę, to bojka, chterną cë povjem.~ Żol mje beło,
 25 14|           sę z nją łączi polskô, z chterną volą ksążąt najich i narodu
 26 15|           przodku zanoceł pjesnją, chterna jak codzenné viznanjé vjarë
 27 15|         żem noprzod naszedł Martę, chterna gvesno chcąco kąsk slode
 28 15|        pana Jozva do grobu, drogę, chterna v mojim młodim żëcu kożdi
 29 17|    sprovadzeł so bjałkę ze svjata, chterna klekotu młina słuchac nji
 30 18|      bjałce wokrutni i wo pocesze, chterną pjijoł z butelkji.~Ale czim
 31 18|            beł wudbë, że to bojka, chterną sobje stari ludze przë kominku
 32 18|           vje1gô a svjętô pjesnjô, chterną groł, muszała mu wodjąc
 33 19|           scanë, vëmalovani, przed chterną znovu sę rozchodzelë stopjenje
 34 19|       sobje:~—To je gvesno szabla, chterną bronjilë przodkovje dziseszigo
 35 20|           tich vodach jednę vispę, chterną zvją Glonkjem. Tam ma sę
 36 20|           go mjoł za jaką wukozkę, chterna mje zaszła v drogę na wukoranjé.
 37 20|         vęglami krolevską pjecziń, chterną sę będzema roczeła.~Tej
 38 20|        kolana przed sobą strzelbę, chterną znadz njigde z ręku njevëpusceł
 39 21|      wobvjązaną grebą chustką, pod chterną sę wutopjiła, jakbe ji nje
 40 21|            v njim beła strzelba, z chterną won sę njigde nje rozchodzeł.~
 41 21|          cągłą notę Boskji chvalë, chterna brzemjeje z vojska tego
 42 22|         stoji karczm a nade drogą, chterną kompanjijô pudze dalij.
 43 22|           na szeroką drogę polovą, chterna provadzeła ku połnji nocë
 44 22|           nocë: to są zdroje Łebë, chterna na zochod słuńca płinje
 45 22|         chvjil zabrzmjeje pjesnjô, chterna le jeden roz na rok graje
 46 22|          jęlë grac i spjevac notę, chterną z drogji wuczulë, a dalszi
 47 23|            pannę z mołimi nożkoma, chterna nje wumjała boso chodzec,
 48 23|      nalezlë. Murovanô figura, pod chterną ma vczora do pozdni nocë
 49 23|           do konji, na kompanjiją, chterna postępovała slode. Mjedze
 50 23|          jesz roz tak dużą jak ta, chterną wonji vom vzęlë.~—Won ję
 51 25| wodpokutovac i vząc na sebje karę, chterną mje sądë vëmjerzełë. Bo
 52 25|         dostac v ręce cuzi zgraji, chterna sę panem Kaszub zrobjiła?~
 53 25|          lese stoji wurzma vesokô, chterną ludze zovją mogjiłą Tuszkovskji
 54 25|       Matkji. Szerokô droga, przez chterną ma przeszła njedovno, provadzi
 55 26|            Wo moji spravje sądovi, chterną Czernjik vzął v ręce, jô
 56 26|         koscoła nazvanô viborkjem, chterną ludze lubjilë barzo kupac.
 57 27|     złosnjicë muszą slenę połknąc, chterną mjelë na parące do wopluvanjô
 58 27|         prava chronjiła go smjerc, chterna jimu nje dozvoleła długo
 59 27|  szlachecką rzeczpospolitę polską, chterna povstac nji może bez krolestva
 60 27|          scanë jego szablę rodovą, chterna tam vjisała pod herbovą
 61 27|           svoją srodze vëstraszeł, chterna nje bivszë sama, dzis żije
 62 28|            tonë skoczné pjesonkji, chterną won so wob drogę za czasu
 63 28|          leżi czervjonô blevjązka, chterną wona wod cebje dostała.
 64 29|         sposob leżi na moji karze, chterną popichom luode vsë do vsë.
 65 29|     woblekł moję duszę jakbe mgłą, chterna po jezerze przemikała. Nje
 66 31|          dobré serce i za goscenę, chterną jô chętno przëjimnę a moji
 67 31|           Mack i starô Małgorzata, chterna z dzevotë pusceła szkopk
 68 32|        sedzała komuda i noc, przez chterną le v jednim molu łiszczoł
 69 32|    żelaznim lecirzem. Panna Klema, chterna sę przëzerała tero moji
 70 32|            navetk vesoką Bożąmękę, chterną panna KIema na drodze do
 71 32|            v jizbje.~ Panna Klema, chterna chodzeła po ti długolatovi
 72 33|         jesta i volą Wopatrznoscë, chterna svjat i ludzi provadzi do
 73 33|            sę tak dzeje na drodze, chterną svjat jidze ku svojimu Naznaczenju,
 74 33|        młodi krolevjonce tich vód, chterna svojich poddanich wodvjedzô.
 75 33|         jakbe chcoł zgodnąc drogę, chterną go Pon Bog poprovadzi, kjej
 76 33|          krolevjonka mojigo scrca, chterna mje pokozała svjat ve vszeskjich
 77 33|       słonuszka i vësvjeceł drogę, chterną mogł jem meslą svoją provadzëc
 78 33|       dziso sedzima i navetk joma, chterna naju krije, vedług povjostkji
 79 33|          Gvjozda v svojim kożuchu, chterna dzecom na Godë przënoszô
 80 34|  zameszlenjô noprzod słova matkji, chterna vestchąvszë rzekła:~—Tero
 81 35|         starą Szulistkę v Gorkach, chterna takji mankolije wodczarzëc
 82 35|           budzeł zib wod zemnjice, chterna vstojała z pola przed vschodem
 83 36|            dzejało sę jak v bojce, chterną wopovjodają dzecom ve vjeczorë
 84 36|            to pevno jakô komedijô, chterną z nami chca vëpravjic. —
 85 36|      frantovkji na ti sami trąbje, chterną graję v Mjirachovskjim lese
 86 37|         jak fala ti jistni rzekji, chterna jednim prądem płinje z minjonich
 87 38|          jak vëmjerała mova nasza, chterna za mojich lôt panovała v
 88 38|            że v nji chorosc sedzi, chterna ji przetnje żëcé v młodich
 89 38|         vnet zgasła, jak zemnjica, chterna sę rozpłivô v pjerszi porenk,
 90 38|        formovac sobje wurodę całą, chterna jimu służi. Som Pon Bog
 91 38|           rękji. Buszni z ti mocë, chterna ve mje tkvjiła i za mną
 92 39|         zdrojóv ti vjelgji rzekji; chterna tu stolemnimi falami szeroką
 93 39|         zemji. A za njim szła noc, chterna przëgasała dnjovi vjidë
 94 39|      pjerse nabrac. Po pjekleznje, chterna przed deszczem z naju toczeła
 95 39|        wofjarę. Njech połkną karę, chterną możesz sobje novą kupjic,
 96 39|          gruńt.~Żol mje beło karë, chterna mje tile lôt służeła vjerno.
 97 40|       trumę i przësepją zemją, pod chterną zgnjiją wostatné pamjątkji
 98 40|      porządk patrzeł, jak kokosza, chterna cuzé ptastvo vësedzała,
 99 41|         jednigo z przodkóv mojich, chterną ve mje zgodł ju i njeboszczik
100 41|            vanożi. Ko rovnak seła, chterna ve mje vëbuchła v chvjilë,
101 41|            pakovał szopkę na karę, chterną v gburskjich i chłopskjich
102 41|           wod strzodka z butelkji, chterną v Koscerznje wu Neumana
103 41|      wobleczonô postacejô kobjetë, chterna sę tero podnjesła i stanęła
104 41|         Starô Julko z Garecznjice, chterna nji możesz zgrezc worzechóv
105 41|         naslę dzenną bjedę ludzką, chterna go zje.~— Hrabjo Strozzi!
106 41|         drogę, vësadzoną drzevami, chterna provadzeła wod jednigo lasu
107 41|           Tej nastała ceszô, przez chterną jô nadsłuchivoł z wuvogą.
108 41|       dzivnigo sę stało: na drogę, chterna z jednigo lasa do drugjigo
109 41|            Smjerc vińdze na cebje, chterna kanęła dopjeru mjedze jednim
110 42|            Wobudzeła mje Trąbjinô, chterna zakaszlała, jakbe v złoscë,
111 42|       znovu za krolevjonką jezora, chterną jô vjidzoł jidącą postavną
112 42| tesknjączka, takô strasznô jak ta, chterna mje nekała przez kaszubskji
113 42|          kurnjiku! Vëpji gorzołkę, chterną cę ze serca czestuję i jidz
114 42|            v scanje wostała, przez chterną vjater, pełen vonji sana,
115 43|        cebje z ną njicpotą bjałką, chterna na wodpusce ve Vjelu za
116 43|              Zińdzma v doł! Burzô, chterna nachodzi, będze strasznô!~
117 43|         vstoł i zapoleł gromnjicę, chterna tero żoltim vjidem podzemną
118 43|       sposob vëdostanjô sę z jomë, chterna sę nad nami zapodała. Przez
119 43|            bjeżała tero dużô voda, chterna ju całé wognjisko mjała
120 44|          żdac cudu. Vez tę paproc, chterną cë daję, a jak załisną wognje
121 44|         mje trzosk poląci beczkji, chterna spadła, a pękłszë rozlała
122 44|          to sposobnô beła kobjeta, chterna v testamańce wobdzeleła
123 45|        ludzi i chronjonô strachem, chterną ma z Mjichalem vërąbjilë
124 45|         stojała na dzekô jabłonka, chterna patrzeła na moję pjerszą
125 45|          przenjosł jem so chorosc, chterna mje na długji tidzenje polożeła
126 45|         wopovjodoł wo krolevjonce, chterną smok strzeże na vesokji
127 45|      wopovjodanju dzecom:~— Vjarë! Chterna jak bliza morskô scigô wokrętë
128 45|           v brozdë morskjich dróg, chterna jak pałąg trzimô gromadę
129 45|  przëchodzi modlic sę na njim. Ta, chterną żenjic zmuszilë podstępem