Chapter

1501 22     |           dziso grzeszisz?~Starô Julka na pjerszi słova Trąbë vstała
1502 22     |               nji ma żartóv. Szandarzë na cebje pjilują. Ale nje wurzasnji
1503 22     |           chiże tvoje tovarë v mjech i na plece, a jô będę karovoł
1504 22     |                Trąba mje nje doł czasu na długji meszlenjé. a jô nji
1505 22     |            kole ni bjałkji — nje je to na proroczka Julka? — bo jinaczi
1506 22     |         kamroce! Naszigo Remusa, co to na Strachu ve młinje dobeł
1507 22     |          tovarami wonji sę go doznają. Na szczescé won wostoł slode.
1508 22     |             krotko.~Njedługo ma naszła na bjitą drogę przez całą vjes.
1509 22     |              rzekł:~— Boczë Remus! Tam na levą rękę, jakjich sto krokóv,
1510 22     |              jakjich sto krokóv, stoji na karczma ze szandarami. Naprocem
1511 22     |               voze.~Tam sę nalezlë jak na szczescé wobraznjicë Stach
1512 22     |               wod Trąbë dovjedzelë, że na mje njeprzelevkji i z pomocą
1513 22     |          spodné deskji voza, tej wonji na spodk vpakovelë moję karę
1514 22     |               Rżnji svój mjech, Remus, na vjechrz i poj! Jô cę vëtchnę
1515 22     |              Veber doł vjédzą, vëlezlë na przededvjerzé i będą svoje
1516 22     |              cę wupatrzëc. Ale prożno. Na chitrosc kaszubską uwonji
1517 22     |               jesz pruskjich szandaróv na naszi zemji nje beło, ricerze
1518 22     |              ricerze naszi maszerovelö na vesokjich konjach v łiszczącć
1519 22     |          łiszczącć żelazo uwobleczoni, na pogan i Turkóv. — A lud
1520 22     |               co prędzej po tej nędzej na volnosc wyjdą... ~Wob ten
1521 22     |      przëboczeł jem sobje, jak jem pod ną dzeką jabłonką na drodze
1522 22     |              jem pod ną dzeką jabłonką na drodze z pustkovjô do Lipna
1523 22     |               moc, żebe jim wobuma pod ną karczmą dac radę i to vjem,
1524 22     |           Matka Boskô nje chcała, żebe na ti svjęti pjelgrzimce krev
1525 22     |         pjelgrzimce krev sę lała i jim na woczë zesłała womonę, że
1526 22     |                 Ma przeszla bezpjeczno na jich woczach, pokąd kompanjijô
1527 22     |        dobjegła kuńca, a ma z goscińca na pravą rękę zavroceła na
1528 22     |                na pravą rękę zavroceła na szeroką drogę polovą, chterna
1529 22     |              provadzeła ku połnji nocë na blizkji Mjirachovskji las.~
1530 22     |           Mojsza i Gburskji Kamjenjice na zochodze słuńca do Setni
1531 22     |              Mjechucena i Dzevczi Gorë na połnju do vjelgjigo kaminja
1532 22     |            przë Novihuce i do Kłęczna: na taką szerzą i dhiżą won
1533 22     |                sarna. Zabłądzec możesz na zibji straszni, kądka porene
1534 22     |                Duch Lasu i cę provadzi na pevną smjerc, złi, że ludzkji
1535 22     |          chternich skoczącë vëbłądzisz na cvjardi grądë. Jidącë stanjesz
1536 22     |           przidkji gorë. Kjej vińdzesz na ji vjechrz, vjidzisz, że
1537 22     |               wokręgłô i vkoł wusepani na spichu wobronni vałë ze
1538 22     |                szczekô jak jinszi pjes na gburskji woborze. Chto tądkę
1539 22     |           kroku czującë szczekanjé psa na zomkovjisku i sę przeżegnô,
1540 22     |              nabjitą rącznjicą pjiluje na sorena, podnjese sę i jidze
1541 22     |        vëstrzelivszë v psa, bo vje, że na njego kula żodna nje wulanô.
1542 22     |                są zdroje Łebë, chterna na zochod słuńca płinje i v
1543 22     |                 Strzod vesokjich drzév na viżach nańdzesz dużi kaminje
1544 22     |            Łebë: Bor, Bącz, Szopë. Ale na skraju wusadła dużô vjes
1545 22     |              las kompanjijô pusceła sę na Strzepcz. ~Ledvje naju woblecoł
1546 22     |             Trąba zrobjił sę stateczni na licach, vëprostovoł sę i
1547 22     |               przed kompanjiją, tak że na przodk vëstąpjił som długji
1548 22     |               słonuszko svjeceło cepło na młodi pączkji dębóv, bukóv
1549 22     |           młodi pączkji dębóv, bukóv i na cemną jiglenę chojn i dan.
1550 22     |             jego parminje przeką drzév na mechovati gruńt lasu. Zachvjądałë
1551 22     |          pjesnjô, chterna le jeden roz na rok graje v tim dużim lese.
1552 22     |            graje v tim dużim lese. Ale na drogę szerokę, co lasem
1553 22     |              vojska Faraonovigo.~Cecho na chmura szła drogą, cecho
1554 22     |            nota:~Marsz, marsz me serce na kalvariją, ~Tam jest tvój
1555 22     |               lud. Las jakbe zdrevnjoł na długą chvjilę. Pjervji njiże
1556 22     |           bjiją! ~Zchodzceż sę zevsząd na kalvariją. ~Z dołu do gori
1557 22     |              bo vjedzelë, że nje jidze na njich gonjitva. Na dalekjim
1558 22     |               jidze na njich gonjitva. Na dalekjim zomkovjisku v glębokjim
1559 22     |         Przëszło mje do głovë — jakżeż na sercu będze krolovji jezora,
1560 22     |               granju kurdusac sę muszi na szczudłach i wudavac kalekę.
1561 22     |           chmurze rozeznoł jem ricerzi na vesokjich konjach z pjorami
1562 22     |            vesokjich konjach z pjorami na szołmach i z lasem kopjij
1563 22     |              ten dziseszi jidze z nami na kalvariją!~Skrë mje przeszlë
1564 22     |               wodvroceł woczë v przodk na krziż njesoni tero vesoko
1565 22     |                czuł jem szczekanjé psa na zomkovjisku v pomji nocë.
1566 22     |               jelenje i sarnë patrzełë na mje bez strachu, bo mjałë
1567 22     |              moji pjerszi pjelgrzimkji na tvojich drogach przë granju
1568 23     |         stojało, chdze njebo sę sparło na zemji, a vjid jego krevavi
1569 23     |                 wobceroł so co chvjilę na wotmjanę: to levim to pravim
1570 23     |                blizko pannë, choc wona na njich vcale nje wuvożała
1571 23     |                 a KIerik ze złoscą tak na njego vpodł:~— Belo! Zamjast
1572 23     |        kobjołkji zanjosł do karczmë!~— Na to jesz czasu dosc. wodrzekł
1573 23     |              wo tę pannę.~—Mjołbem też na kogo! — smjoł sę Klerik.
1574 23     |              do nji, njech cë dô jesc.~Na te słova Leon sę zląkł i
1575 23     |                chleba i kjełbasę długą na poł reminja i zchovoł to
1576 23     |         vjeczerzą.~Kjedem tak stojoł i na njego zdrzoł, przëpodł do
1577 23     |             scignął mje chiże z drogji na woborę.~— Remus! — rzekł. —
1578 23     |          vampsu, vjezącim karę. To won na cebje czotuje. Poj! Jô cę
1579 23     |               I provadzeł mje woborami na kuńc vsë tam, chdze sę rozchodzełë
1580 23     |          figurë. Trąba mje zaprovadzeł na procemną wod bjałk stionę,
1581 23     |               wusodł i scignął mje też na sedzączkę. Tej woparł plece
1582 23     |                Ludze z kompanjiji spją na sztreji v jizbach, chdze
1583 23     |              karę le wostavji spokojno na vozu. Dosz furmanovji markę
1584 23     |            timu ze szklącą mucą womonę na slepje zësłoł. A nje vątpję,
1585 23     |              moje mesle zalecałë chiże na Lipińskji pustkji, chdze
1586 23     |           bjegłë v procë i wodpoczinku na wotmjanë i chdze po zochodze
1587 23     |         krokoma Leon. Wusodł, vezdrzoł na mje i smjoł sę cecho wod
1588 23     |              porę jôj i rzekł cecho:~— Na, Remus, cobes mje nje vëdoł,
1589 23     |             Bog z tobą. Remus! — rzekł na to Leon. Bo jô mom taką
1590 23     |            jesc wod rena do vjeczora a na noc znovu jem głodni. Mój
1591 23     |                Mój brat Stach wopchnął na mje przënomji dva talarë
1592 23     |                vjeczerzą! Bo chto vje, na jak długo będę sę muszoł
1593 23     |              sledza i butelkę pjiva.~— Na, jédz Remus, cobes mjoł
1594 23     |             jédz Remus, cobes mjoł moc na strzimanjé tego, coc povjem.
1595 23     |               chtos vjelgą pomstę mjec na cebje. Ale prożnô jego robota.
1596 23     |                mną, jak vszescë wusną, na wustrzechę nad chlevami,
1597 23     |            gorë v łeb, co be mu slepje na vjechrz vëlazłë.~Ale szandarovji
1598 23     |              naprocem figurë, vezdrzoł na nas i sę pitoł:~— Cuż va
1599 23     |            jedni?~Trąba pokozoł polcem na mje i rzekł:~— To je młodi
1600 23     |                całich Kaszubach dżada. Na nowukę dżadovską won chodzeł
1601 23     |                 kjej wojc jego poszedł na drugji svjat. Tede won so
1602 23     |              do Vejherova, be vstąpjic na dowuczenjé do dżada Hińce.~—
1603 23     |            rzekt szandara. — I zdrżącë na mje dodoł:~— Vstidzełbes
1604 23     |           rzekł Trąba i kjivoł głovą — na to nji ma radë. Kjej won
1605 23     |             boji robotë i mô talent le na dżada, wurzędnjika abo vjelgjigo
1606 23     |             porę konji. Pon Bog zesłoł na mje njeszczescé, bo mje
1607 23     |       vëcignęła, a jedno mô parobk, bo na drugji je slepi. Tero jô
1608 23     |                svoję jô wostavjił doma na chrzebce slepigo konja.
1609 23     |          vëszczerzivszë jesz roz woczë na naju, zavroceł sę nazod
1610 23     |          przepjisu, żebe kożdi toblecę na płecach mjoł, jak to je
1611 23     |                płecach mjoł, jak to je na furmankji vjeszac muszą... 
1612 23     |             Bożi, wod wojca i prawojca na naszi zemji sędząci i Boga
1613 23     |              brat, chternigo ve vojsku na pruskji kopeto przerobjilë.
1614 23     |          jezora, bom go wod Mjechucena na woczë nje vjidzoł.~—Tu won
1615 23     |                sę doznac, że mje njima na Vdzidzkjich jezorach i so
1616 23     |                nje będzece vaspon żdac na njich.~—To sę vje! — wodrzekł
1617 23     |              Wob noc pudę ze szczudłem na plecach drogą do Vejherova,
1618 23     |               vaspon, założeł szczudło na remję i jak ricerz młodi
1619 23     |              sedzala, reno zgromadzeła na svojim blaszannim daszku
1620 23     |             słuńca, a v cenji vkoł nji na dzarnji klęczoł rój, chturen
1621 23     |              sę polecoł wopjece Boskji na dalszą drogę. I jô szedł
1622 23     |         spokojno nje sedzoł tam vesoko na pakach tego voza.~Sedzoł
1623 23     |              voza.~Sedzoł sobje Klerik na pakunkovim vozu vesoko i
1624 23     |         zvjeszonimi, plecoma do konji, na kompanjiją, chterna postępovała
1625 23     |               jak bulvë i szedł prosto na Leona. Wo reti! Z kjeszinji
1626 23     |                kjełbasa rozlecała zaru na dvje połovë. Vadzëc won
1627 23     |                dvje połovë. Vadzëc won na njego nje vadzeł, ale podnjost
1628 23     |        zbrodnjorza. Pitalë sę Klerika, na kogo be mjoł pomeszlenjé.
1629 23     |       njeszczescé jinszé: Bjałka jedna na vązkii drodze przez las
1630 23     |              do rovu przë drodze. A to na pozimku stojała v njim voda.
1631 23     |           jakji choroscë. Njech sadnje na voz a trzë suché bjałkji
1632 23     |                vjeże mjasta Vejherova. Na levą rękę wode drogji przez
1633 23     |               bukji bjelełë sę kaplice na przidkjich gorach Kalvariji.
1634 24     |                                   XXIV~Na Kalvarijach Vejherovskjich. ~
1635 24     |           jezora nje povjeseł szczudła na krziżu. ~  ~Wolivskô Brama!
1636 24     |            zomk i posadzec krolevjonkę na złotim tronje!~Kjej jem
1637 24     |               woczë moje zatrzimałë sę na wosobje vesokjigo pana z
1638 24     |             brodą, zdrzącigo tak jakjô na to morzé ludztva.~ Chdzeż
1639 24     |                njeboszczika pana Jozva na smętorz do Lipna. Polełë
1640 24     |               głovjicę Zomkovi Gorë. A na nji vesokô stojała wosoba
1641 24     |                jak kam i zdrzała v doł na nas.~To beł ten jistni.
1642 24     |           Panje! Jô ju roz vas vjidzoł na Zomkovi Gorze pod Lipnem!~
1643 24     |             nje vorto?~Tak jô vezdrzoł na ten las chorągvji i na to
1644 24     |        vezdrzoł na ten las chorągvji i na to morzé ludu kaszubskjigo,
1645 24     |                 chturen sę tam tłoczeł na szerokjim goscińcu, provadzącim
1646 24     |        goscińcu, provadzącim z Gduńska na Pomorską. Vesoko z gór szadich
1647 24     |           Vesoko z gór szadich zdrzałë na njich kalvarijskji kaplice.
1648 24     |            lese v szołmach pjerzastich na vesokjich konjach v dimje
1649 24     |              rzekł:~— Nje wodzevosz sę na moje pitanjé. Może nje rozumjesz.
1650 24     |               ti zemji. Ale wonji dzis na nji są le sługami. Z movą
1651 24     |                seją, łovją, ale vłodze na svojich vodach i na svoji
1652 24     |             vłodze na svojich vodach i na svoji zemji nji mają. Mova
1653 24     |                tim straszedłëm mjij sę na bocznoscë. Nogorszé wono
1654 24     |                 Njevorto. Vezdrzoł jem na njevjadomigo pana i rzekł:~—
1655 24     |           drogą. Com cë rzekł v nę noc na Zomkovi Gorze? Przëboczë
1656 24     |            novjększimi literami. Bo co na nowuce wopovjodoł dzecku
1657 24     |          dzecku dobri ksądz, to mje tu na woczach stanęło javno. Tak
1658 24     |                dzejóv litoscivego Boga na zemji nje beło wuszło do
1659 24     |                i vesoko z gorë vezdrzi na vasz trud tam v dole.~Na
1660 24     |               na vasz trud tam v dole.~Na vesokji gorze stojikaplicaWukrziżovanjô,
1661 24     |           Jezusa stoją krziże vjelgji. Na njich vjiszą z rękoma skrępovanimi
1662 24     |              reszce vstoł. Ale jô żdoł na njego, bo mje njico trzimało,
1663 24     |          wodezvoł, dlotego jô vezdrzoł na njego z wuvogą i vjidzoł,
1664 24     |              Gvesno dobri Bog jich tam na kalvariji pojednoł ze sobą.~
1665 24     |                jego povjesëc v kaplice na krziżu i poddac sę voli
1666 24     |                 be spôdk po wojcu vząc na sę.~Jô nje rozumjoł dobrze,
1667 24     |        przëboczeł, co mje wuczeł ksądz na nowuce po moji pobjitvje
1668 24     |           njepotcevi człovjek nastovoł na cnotę bjałkji, na żëcé bliznigo,
1669 24     |             nastovoł na cnotę bjałkji, na żëcé bliznigo, abo i na
1670 24     |                na żëcé bliznigo, abo i na żëcé tvoje. I v tim razn
1671 24     |          pruskji to beł— moji krijovce na Glonku, do chtcrni żoden
1672 24     |          jakjim sposobem, v moji jomje na Glonku i podnjosł flińtę,
1673 24     |        wurechleł. — Trup jego poplinął na vjelgji vodë. Ale kjej przë
1674 24     |               brzeg jezora i krolestvo na njim.~Porvoł sę vaspon na
1675 24     |              na njim.~Porvoł sę vaspon na nogji i vstoł:~— I dlotego
1676 24     |            mogę povjesëc tego szczudła na krziżu i jisc muszę na moje
1677 24     |        szczudła na krziżu i jisc muszę na moje jezora bez rozgrzeszenjô.
1678 24     |            rozgrzeszenjô. Tej vezdrzoł na mje wostro svjecącimi woczoma.~—
1679 24     |            moja ze svjata. Ale tak mje na duszë, jakbesma sę mjała
1680 24     |               mojigo podzemnigo pałacu na Vdzidzkjich vodach. Ale
1681 24     |        stanovjił sę chvjilkę, vezdrzoł na mje i rzekł:~ — Vjesz co,
1682 24     |                vrocec nji możesz, bo i na cebje czotują. Po tvoji
1683 24     |               a tovarë tvoje ponjesesz na plecach. Może cë też do
1684 24     |             żëcô wodebrac! Jak jô będę na naszich jezorach, tej dusza
1685 24     |               wubjił ?~— Jô sę le Boga na njebje boję  — wodrzekł
1686 24     |                 Kjedem z gorë zchodzeł na doł do mjasta, z cemnoscë
1687 24     |                tam tak długo pokutovoł na Kalvariji? — vadzeł won. —
1688 24     |             provdę. Won też i nje żdoł na moję wodpovjedz, le godoł:~—
1689 24     |                svoje grzechë zładovelë na tich przidkjich gorach.
1690 24     |               tovarë veznjesz v mjechu na plece. Karę cë furmon za
1691 24     |              mom wumovę dotąd i nazod. Na to nji ma radë. Domav Lipnje
1692 24     |            zapolic!~Muszoł jem sę zdac na Trąbę, bom na pustkovju
1693 24     |              jem sę zdac na Trąbę, bom na pustkovju wo tich spravach
1694 24     |               goscińcu pomorskjim. Tam na podvorzu stojałë nasze voze.
1695 24     |           Trąba to go gvesno namovjiła na panna, co to boso pjelgrzimovała
1696 24     |           zańdze prosto do ksędza i dô na zopovjedze.~Zervoł sę Klerik:~—
1697 24     |              vjęcij rozumu.~— To vë sę na bjałkach nje znajece — wodrzekł
1698 24     |              szek provadzëc taką godkę na tim svjętim wodpuscë? Jak
1699 24     |         pochvaleł Boga, vzął mój mjech na plece i szedł. Trąba vëszedl
1700 24     |              bjałkę, kjej ję wuzdrzisz na drodze. Bo zańsc do nji
1701 25     |             kaplicą Wukrziżovanjô żdoł na mje krol jezora. Nje żdavszë
1702 25     |                 Noprzod ma szła lasami na Szemudę. Tej ma wobroceła
1703 25     |              stronę pomorskji granjice na Mjiłoszevo. V Mjirachovskjim
1704 25     |                spac pod krzem, kjej mu na nos kapje. Jô podińdę cknjenjim,
1705 25     |             vołom. V tim razu zapolisz na krotką chvjilę jaką sechą
1706 25     |           przejachoł. Tam też glębokji na chłopa vądoł je rozdzeloł.
1707 25     |             noż i vëcinoł z grabovjinë na mogjiłach długji vjetvje,
1708 25     |             Censzé vjetvje jô wukłodoł na vjechrz. Ale że jesz mjozga
1709 25     |             całi plachce mechu zbjerac na przëkrëcé dachu.~Wob ten
1710 25     |            cechim szemarzenjim kropjił na młodi leste i scekoł na
1711 25     |                na młodi leste i scekoł na gruńt lasu. Tak mje sę jednak
1712 25     |               szczudło z jego czężorem na sebje i zaprovadzeł go do
1713 25     |             ten czas jô rozłożę sicenę na dachu mojim sposobem.~Ze
1714 25     |              jem dużé vodë przed sobą. Na levą rękę chdzes daleko
1715 25     |             vzął noż v rękę, żebe choc na dach przënjesc jaką zdobecz,
1716 25     |             jadro cesnął vjęcork znovu na głęboką vodę. Pevnje to
1717 25     |          człovjeka, nen zabjiti vjedno na woczë jidze i go tropji.
1718 25     |                 Tak wonji bëlë vszescë na mje zavzęti. Muszisz vjedzec,
1719 25     |               ludzkji pocechë. Ale tam na Kalvarijach kozelë mje wodpokutovac
1720 25     |                mje wodpokutovac i vząc na sebje karę, chterną mje
1721 25     |              jakji vjelgji njeszczescé na mje jidze.~Cuż jô mu mjoł
1722 25     |              mje jidze.~Cuż jô mu mjoł na to rzec? Żiczbą moją beło,
1723 25     |           Remus, tej spji i nje zvożej na mje. Wu storich ludzi spjik
1724 25     |               bëc wosmô, jak ma zaszła na te mogjiłë. Dvje godzenë
1725 25     |               kompanjijô ju dovno spji na sztrejach v Strzepczu, a
1726 25     |             vojsku, co tam szło v gorę na Kalvarije przez Mjirachovskji
1727 25     |                że jaż vaspon zervoł sę na sedzączkę, vëjął fefkę z
1728 25     |                zbudzeł sę czornji pjes na zomkovjisku — muszi wono
1729 25     |                lestóv i galęzi czężela na szarich wuzimkach bukóv
1730 25     |            szarich wuzimkach bukóv jak na stolemnich stołpach.~Krol
1731 25     |            drogę do Lipna.~Z moją paką na plecach wodczuł jô ten marsz
1732 25     |                zveczajnimu porządkovji na naszi zemji je to nasz człovjek,
1733 25     |        vjeczerze i legła v naszi jomje na lestach. Krol jezora zapoleł
1734 25     |           drogę. Pudzesz przez ten las na połnjé. Kjej wuzdrzisz spiczastą
1735 25     |           Lesnje, tej trzimej sę mocko na pravą rękę. Tęde jidącë
1736 25     |               pruszeł jak minjoni nocë na leste v lese przed jomą,
1737 25     |               spjisz. Remus, to możesz na mje słuchac. A kjej wusnjesz
1738 25     |           ludzkô jich żartë przenjesła na dziseszich ludzi.~No, ale
1739 25     |           wokno, wuzdrzoł jem naprocem na krotką chvjilę pjękné woczë
1740 25     |             dnjach przëszła wodpovjedz na moje przezvjisko, że mogę
1741 25     |            mocko beł spuchłi. Sodł won na zedlu i żałoblevim głosem
1742 25     |           vszeskji njeszczescô spodałë na bjedną moję głovę. Anjoł
1743 25     |                cë movjił, jak żesma sę na drodze za Lipnem pjerszi
1744 25     |             krokóv wod checzë jednigo, na przededvjerzé drugjigo,
1745 25     |             drugjigo, a jednigo z ręką na lecirzu, tej strzimom. Ale
1746 25     |           vjedzoł. Te vjidzalni znakji na mojich pjęknich licach są
1747 25     |           sprała.~— Ale za cuż wona sę na tobje tak pastvjiła?~— Za
1748 25     |            wodegroł?~Markotno mje beło na Trąbę, że sobje jak dzecko
1749 25     |             zaru i rzekł:~—Të sę brace na mje nje gorz, bo z połkvaterkjem
1750 25     |               zdovanô tak przëvjitała?~Na to mje sę jego znovu żol
1751 25     |              mje pon szkolni za robotę na jego polu doł dziso bochenk
1752 25     |      przeprovadzeł przez szandaróv jaż na svjęté gorë kalvarijskji.
1753 25     |       glińgotalo v moji kjeszinji. Ale na dregji dzeń reno beło jich
1754 25     |                 Ale jak przëszła kolij na Klarnetę, tej mu sę zachcało
1755 25     |            mujedinego talara pożiczeł. Na dregji dzeń won mje za to
1756 25     |         Strzepczu, kjej tam kompanjijô na noc zaszła. Ale że won nji
1757 25     |                vdoł v kartë granjé. Le na dregji dzeń jô sę dovjedzoł
1758 25     |               jimu wuręczeł i że wonji na pocechę mje połkvaterk gorzołkji
1759 25     |                ję zakarovol do dom. Tu na mje żdało przëvjitanjé njesrogji.
1760 25     |           meslisz, Remus, że sę wobeło na drapanju nokcami, to të
1761 25     |                sę vjichleł po jizbje i na mje pozeroł. Tak jô vjidzoł,
1762 26     |             tovarami po vsach jezdzeł. Na wodpustach i na jarmarkach
1763 26     |               jezdzeł. Na wodpustach i na jarmarkach jô sę postavjił,
1764 26     |               Boskji Sevni zaszedł jem na jarmark do Koscerznë. Wo
1765 26     |          njemjeckjigo koscoła, chturen na strzodku renku stojoł. Wod
1766 26     |              Bo po pochovje zarvała sę na njego murovanô posova grobu
1767 26     |             roz ze zemji vëdobivac.~Jô na to njic nje wodrzekł, ale
1768 26     |               sprovadzeł całą kopę, bo na njich bëł dobri vzątk. Leżałë
1769 26     |                vzątk. Leżałë wone tero na moji karze szkląci v pjęknich
1770 26     |                Z timi ksążkami mjij sę na bocznoscë bo szandarom wone
1771 26     |                vjęcij a vjęcij ludztva na torg sę zbjegalo. Strzod
1772 26     |        szandaróv ze szklącimi szołmami na głovach i dużimi mjeczami
1773 26     |            vjedno przëboczeło, jak jem na mojim łożku v stanji na
1774 26     |                na mojim łożku v stanji na Lipińskjich Pustkach czetivoł
1775 26     |         vdzęcznoscë. Przëszedł mje też na woczë żid Gaba, wod chternigom
1776 26     |           jednim człovjekjem. Ten mjoł na głovje wokręgłą czopkę z
1777 26     |            ksążk do koscoła nabivota?~ Na to nen z czervjoną blevjązką
1778 26     |              nen z czervjoną blevjązką na czopku smjoł sę i rzekł:~—
1779 26     |        mjastach Sodomje i Gomorze. Ale na uwostrzegę woceleła sę vczora
1780 26     |             jesz vjęcij poczujesz głóv na karku, njiże no bormistrzové
1781 26     |                won sę nje wobrazeł, le na mje vëszczerzoł zębë, bo
1782 26     |           wuchvaceł mje ręką za ruchna na pjersach. Skarnje mu sę
1783 26     |             zapolełë, woczë mu vëlazłë na vjechrz, vłose sę zjeżelë
1784 26     |     wukorunovani jarzębjinë, chternimu na jimję Trud. Tej mje v uwoczë
1785 26     |          uwoczë zaszkleł sztołt worzła na jego szołmje i przez wokamergnjenjé
1786 26     |                jem sę mołim knopem, co na drodze pod dzeką jabłonką
1787 26     |                co sę dzeje, bo skoczeł na mje nen policejant mjeskji,
1788 26     |              beł takjim lebjodą, znadz na mjeskjim chlebje nji mjoł
1789 26     |             zowusznjicę, że go porvało na budę, co na levą rękę wode
1790 26     |              że go porvało na budę, co na levą rękę wode mje stojała.
1791 26     |                mje stojała. Vlecoł won na płocanną scanę, wobaleł
1792 26     |                vëbjerac moje ksążkji i na karze wukładac, bom beł
1793 26     |                to lecoł v bęborkji abo na wobaloną budę z pjernjikami.
1794 26     |               radę, ale dvuch skoczeło na mje z tełu i mje ręce v
1795 26     |              przez to vszetkji ludztvo na jarmarku zgromadzoné ku
1796 26     |             jakji spravë, ju jô sedzoł na rotuszu v mołi jizbje zaknjęti
1797 26     |         rotuszu v mołi jizbje zaknjęti na mocni zomkji. Jedno jediné
1798 26     |               sę stało z moją karą tam na renku i z tovarami, ale
1799 26     |       rozmiszlanju zdoł sę z vszetkjim na na volą Boską. Kjile godzin
1800 26     |    rozmiszlanju zdoł sę z vszetkjim na na volą Boską. Kjile godzin
1801 26     |             drugji stronë rozpjeroł sę na krzasle starszi szandara,
1802 26     |             jak jô povjedzoł, żem rosł na Lipińskjich Pustkach, tej
1803 26     |            dzecinnich lôt — rzekł jem.~Na to uwon sę z jesz vjększą
1804 26     |             valczeł pod dzeką jabłonką na drodze z Pustk do Lipna.
1805 26     |                nen szandara po długjim na mje vzeranju pitoł sę: Znajesz
1806 26     |          vëpusceł z krijovkji i ludzom na pustkovju narobjił wutropjenjô!~
1807 26     |                 cze jô vjem, żem dziso na renku sproł szandarę i mjeskjigo
1808 26     |        provadzilë.~— Vjem! — rzekł jem na to. — Ale jeden dostol za
1809 26     |              beł rabunk żoden! — rzekł na to bormistrz. Le konfiskovanjé
1810 26     |            bormistrz. Le konfiskovanjé Na to jô wodezvoł:~—Jô nje
1811 26     |              tegovistępcę wuchvaconigo na gorąci spravje i bjejce
1812 26     |              vjedno jesz z lińcuszkami na rękach i vjodł do ni sodze.
1813 26     |         uwoknem. A beło jich tak vjele na drogach i v lasach! I tile
1814 26     |                słuńca svjeceło z njeba na nasze pola! Le szari vrobel
1815 27     |           tidzenje wodbędze sę termin, na chternim cebje sądzëc będą.
1816 27     |               wodrzekł Czernjik i sodł na drevjannim zedlu. — Muszisz
1817 27     |               chodzi.~Pozdrzoł chvjilę na mję, pokjivoł głovą i povjodoł
1818 27     |          povjodoł tak:~— Boczë, Remus: Na zemji panuje spravjedlivosc
1819 27     |           przërodzoni skorë wostavjisz na placu. Są i takji wuliczki,
1820 27     |           wuliczki, przez chterne leno na szterokach wuńdzesz, przë
1821 27     |           slenę połknąc, chterną mjelë na parące do wopluvanjô cebje
1822 27     |         advokatóv je, żebe tich, co sę na nas zdelë, jakjim sposobem
1823 27     |                 żebe klijanta vëpusceł ną vjelgą bromą, tej domë boczenjé,
1824 27     |              żodné krętevętë.~Czernjik na mje vezdrzoł vëszczerzającë
1825 27     |             celę, co pjerszi roz jidze na pażęc. Nje vjesz, po co
1826 27     |              njim zdzeli. I nje vjesz, na co chodzi nen pjes buri,
1827 27     |            pjes buri, jaż cę wukąsi, i na co voł mô rogji na łbje,
1828 27     |           wukąsi, i na co voł mô rogji na łbje, jaż cę njimi po żebrach
1829 27     |            njimi po żebrach pomaklô, i na co brzemjeją szerszenje
1830 27     |                wobrońcę wustanovjił. I na to nji ma radë. Chcącë nje
1831 27     |                casné wuliczkji, navetk na szterokach cę nje vëpuszczą.
1832 27     |       vëpuszczą. Do durë dostanjesz sę na pevno. Ale pitanjé na jak
1833 27     |               sę na pevno. Ale pitanjé na jak długo? Będze sądzeł
1834 27     |              drugji, żes rękę podnjosł na worzła, co go szandara na
1835 27     |              na worzła, co go szandara na szołmje nosi. — Dalij: Czemużes
1836 27     |               to të dalek nje zańdzesz na svjece. Ale żart v stron!
1837 27     |              mosz të co do povjedzenjô na svoję wobronę?~—Tec jô njick
1838 27     |           kupjił abo v dorunku dostoł.~Na to jô wodrzekł:~— Pon Bog
1839 27     |              armatą. Lepji, żebes mogł na wobronę podac— jak më to
1840 27     |          przëpodkji łagodząci. Mogłbes na ten przikłod rzec, żes beł
1841 27     |           zadac, kjej cę będę bronjił. Na szczescé të nje rozumjesz
1842 27     |          Sądzilë mje v dużi dvornjicë. Na stole, za chternim sędzovje
1843 27     |        pruskjim stojąci, dovnji parobk na Lipińskjich Pustkach, dziso
1844 27     |                jego zbojnjickji vëszło na vjechrz. Chodzącë na nowukę
1845 27     |            vëszło na vjechrz. Chodzącë na nowukę svoji vjarë, czuł
1846 27     |              do vjelgoscë kurzigo jaja na długą dalekosc z vjelgą
1847 27     |              Po kjile latach vroceł sę na wojczesté pustkovjé burzon
1848 27     |        pustkovjô, przëmuszoni przisęgą na Mękę Pańską.~Pozdnjeszi
1849 27     |                wopusceł won, vërosłszë na mocnigo chłopa, potcevą
1850 27     |          mocnigo chłopa, potcevą procę na pustkovju i jako hańdlorz
1851 27     |    njemjeckjigo, chturen probovoł młin na majątku, co go mjoł na dregji
1852 27     |            młin na majątku, co go mjoł na dregji dzeń nabëc. Tej zaszedł
1853 27     |           tovarzestvje muzikańta Trąbë na folvark Zvadę. Z pomstë,
1854 27     |           zmortvjenjô i wurzasu wumarł na mjejscu, ruszoni paraluszem.
1855 27     |          vistępcą, skozanim przez sądë na pjęc lôt sodze, Muchą Zoborskjim,
1856 27     |            ludzi do Vejherova, ale nje na wodpust, ale żebe wob drogę
1857 27     |               że pon ze Zvadë chorovoł na sercovą chorosc tak czężko,
1858 27     |        Wosvobodzoni wod aresztu, Remus na novo zaczął svoje vistępné
1859 27     |            prava, ale gvołtem wuderzeł na szandarę Hazego i wogłuszivszë
1860 27     |              że lud kaszubskji zebrani na jarmarku skori jesta do
1861 27     |                przez svjodkóv fakt, że na cel svoji burzońskji pjęscë
1862 27     |               vzął sobje sztołt worzła na szołmje szandarë, jak to
1863 27     |               to wuczenjił ju za knopa na drodze do Lipna, znadz,
1864 27     |             tenże Szabelka potoczeł sę na budę pjernikarza Bomboma
1865 27     |                vszetkjich pustkovjokóv na svjodkóv i cę womalovelë
1866 27     |               svjodkóv i cę womalovelë na jistnigo rebelijanta. Żebes
1867 27     |            reszce mje rovnak wosądzilë na dva lata sodze.~Kjej mje
1868 27     |               przeczetalë, tej sę jesz na wurągovjisko pitac kozelë,
1869 27     |                nje pomoże, zdoł jem sę na volą Boską, podnjosł jem
1870 27     |            kjile tigodnji mje vrzucają na vjechrz moji karë. Ale vjęcij
1871 27     |               wudbë. Czeż nje zkjidłam na tobje korzkvji, czeż nje
1872 27     |        tovarzesz Trąba płakał i vadzeł na wotmjanë:~— A żebe so karkji
1873 27     |          szumjoł las i słuńce svjeceło na pola, a cebje nje będze.
1874 27     |              muzikańt mô volą vëgrivac na wulicach mjasta. A jô będę
1875 27     |       kaszubskji pjęsce. Dejle poku. I na njich porvoznjik krąci bat!~
1876 27     |            jakô planeta muszała stojec na njebje, kjej żes z pustkovjô
1877 27     |              najigo nekoł v svjat. Ale na mój głupi rozum të njick
1878 27     |           będze porajił do pjekła. Cos na pustkovju potrafjił, to
1879 28     |            wobajim beła krzivda ludzkô na skarnji napjisanô. Kozelë
1880 28     |           napjisanô. Kozelë mje sadnąc na zedlu, a jeden z njich vëdobeł
1881 28     |               z nji szczotkji porobjic na svoje roboci konje. Choba
1882 28     |                krolevskjigo. Som sobje na żëcé zarobję, bele mje vëpusceł
1883 28     |             zarobję, bele mje vëpusceł na volą.~Wonji tam pevnje vszetkjigo
1884 28     |               mje gvołtem przëtrzimelë na zedlu i zaczęlë mje głovę
1885 28     |                muszelë vëuworac brozdę na łbje!~Dozerocz sodze przëzdrzoł
1886 28     |        strziżenjé bez vërivanjô vłosóv na vjększi vzątk kase krolevskji,
1887 28     |           wonji mje głovę wogolilë jaż na skorę.~— Tero të vëzdrzisz
1888 28     |                   Ale żebe dobëc pravo na volni vjikt i leżą v tim
1889 28     |             slode i tej ze mną pognelë na dravoka z moji cele i długjim
1890 28     |                   V ti baliji wostanje na vjekji tvoja kaszubskô skora,
1891 28     |                samigo, drevjanné defle na nogji i krimkę bez nebë
1892 28     |                nogji i krimkę bez nebë na głovę. Jak jô sę wuzdrzol
1893 28     |                womakloł głęboką bliznę na nji, tej mje sę srodze czężko
1894 28     |                podkorbjanjô. Le v nocë na moji leżë strzęsło mje płaczem
1895 28     |               jak przed lati, kjej jem na zomkovjisku sę doznoł, że
1896 28     |               mje tero tidzenje długji na przemiszlanju, jak chiże
1897 28     |                sę tak wopuszczoni, jak na starô chojna, sadzonô przez
1898 28     |             przez zmarłé pokolenjô, co na rozstajnich drogach mjedze
1899 28     |            vesokô i szamotanô vjatrami na pustim polu. Kole Gód mroz
1900 28     |             pustim polu. Kole Gód mroz na svjece tęgji chvecëc muszoł,
1901 28     |             wod mrozu, a krzikva kurzi na dvorze. Mjichol zjimô ze
1902 28     |              scanë rog i jidze trąbjic na zbłądzonigo. Gvesno wonji
1903 28     |           dovnji jô sedzoł, i ceszi sę na kloskji z makjem, chterne
1904 28     |                z makjem, chterne Marta na komjinku gotuje. Na dva
1905 28     |              Marta na komjinku gotuje. Na dva lata vëmazani z rzędu
1906 28     |              kuńc mjasta i granjiczełë na wotvarté pole. A ze stronë
1907 28     |               krotë i murë i kładła sę na moję wumęczoną i njemjerną
1908 28     |                groch spodałë po licach na te wobmjerzoni, szaré kęsé
1909 28     |            Koza połkła jeża — ve vtork na vjeczerzę. ~Czężkji do stravjenjô —
1910 28     |                do stravjenjô — legł ji na sumjenjô. ~Poszła do aptekji —
1911 28     |           vjilcë jeża v żoce, ~Puscilë na volą: — jego pchocze kolą!  ~
1912 28     |              tich murach sodze i njech na to pozdrovjenjé zadreżą
1913 28     |                Jistnimu. Ko z woczu mu na to patrzi. Jô jem ti vjarë,
1914 28     |              sodze bełëbe sę vëvrocełë na rębë, jakno murë jerichońskji.
1915 28     |               chodzec. Tak jem zaszedł na pustkovjé Zoblockjigo, chdzem
1916 28     |               bogobojno a rzekła: Kjej na ten stari zegar vezdrzę,
1917 28     |            njiż Marcijanna, chterni sę na szczescé żoden męczenjik
1918 28     |              mje za stodołą jął godzëc na svoje vjeselé. Won be rod
1919 28     |            sodze, cze bem mu nje chcoł na woborze drevka rąbjic. Jô
1920 28     |                rąbjic. Jô rod przëstoł na tę robotę, bom sę ceszeł,
1921 28     |            gnotóv. A zdrzącë ku słuńcu na njebje rzekł jem:~—Żeli
1922 28     |            poderuje, to të, słonuszko, na moje szlachë po kaszubskjich
1923 29     |               vom, vaspanje, te vęgle? Na co krol jezora wodrzekł:~—
1924 29     |               krolevskjigo zomku zdrzi na drugji svjat. Ale przed
1925 29     |       krolevskjigo vjiktu, bo ju łeżkę na stoł położilë. Doznajesz
1926 29     |       Doznajesz sę som. Tero le veńdz. Na pomjé jô wotvorzę.~Jak won
1927 29     |              kratą żelazną i z krziżem na scanje. V norce na łożku
1928 29     |             krziżem na scanje. V norce na łożku v bestri sodzenni
1929 29     |                 Całą chvjilę ma wobaji na sę patrzeła nje movjącë
1930 29     |              të mje?~Muszoł jem sadnąc na zedlu przë łożku — tak mje
1931 29     |                i mocnigo serca. A tero na tim łożku leżała le jego
1932 29     |            wonji vaspana złapjilë?~Won na to zaprzeczeł głovą i rzekł:~—
1933 29     |     njeprzijacół.~Zdzevjoni zdrzoł jem na njego.~—Të sę dzevjisz! —
1934 29     |          dobroł, że jak fudamańt pękł, na chternim won nodzeję svoję
1935 29     |                   Nje chcoł jô słuchac na Kalvariji i nje povjeseł
1936 29     |             vjerną bronją jako wofjarę na krziżu, ale Pon Bog zesłoł
1937 29     |             krziżu, ale Pon Bog zesłoł na mje takji przimus że lepji
1938 29     |            vjilcë a vszetko sę wukłodô na jich pożetk jistamantnje,
1939 29     |             spodku!~Jô nje vjedzoł, co na to rzec. Potim mje przëszło
1940 29     |              co kvjitłë bodejże daleko na zochod słuńca, gjinęłë jedna
1941 29     |         chvjilę, tej sę jisceł:~— Tero na Zoborach zgasnje przczvjisko
1942 29     |               nje zegnje. — I vezdrzoł na mję i patrzeł mje długo
1943 29     |               woczë.~— Poznoł jô cebje na jezerze, na naszi vędrovce
1944 29     |            Poznoł jô cebje na jezerze, na naszi vędrovce po lasach,
1945 29     |            robjilë. Cebje zrobję panem na Zoborach.~— Vaspanje! —
1946 29     |                  Vaspanje! — rzekł jem na to. — Bjedni jezdem a cali
1947 29     |          jezdem a cali mój sposob leżi na moji karze, chterną popichom
1948 29     |                cobe przëszedł z koruną na głovje. Tak dej mje tede
1949 29     |                Tej vëjął z pod koszule na pjersach zavjeszoni barzo
1950 29     |                ledvje dłonją przëkreł. Na złoti blasze beł vëmalovani
1951 29     |                bodejże przodkovje moji na stalannich pancerzach nosilë,
1952 29     |       pancerzach nosilë, kjej chodzilë na vojnę. Pocatuj go i zavjeszë
1953 29     |         Pocatuj go i zavjeszë go sobje na pjersach. Vjęcij won cë
1954 29     |                 żebe sę z tobą poznelë na svobodze.~Jô jak ve snje
1955 29     |             znak ricerskji Zoborskjich na szeji, a won doparłszë svoji
1956 29     |              vjezą po vjelgjich vodach na smętorz ve Vjelu. Daleko
1957 29     |                 njickvortich i slabich na duchu wonji vigodą, strachem
1958 29     |               nogrodą vëchovijci sobje na łaszczevich psóv. Le ma
1959 29     |       wobznajmję. Jedna, to wodpovjedz na tvoje pitanjé, chterne v
1960 29     |                 jak jô z jedną nogą ju na drugjim svjece pomstę tobje
1961 29     |             svjece pomstę tobje zlecom na njeprzijoceli naszigo rodu.
1962 29     |               mje jich sądë woscidzełë na pjęc lôt sodze, tej jô rzekł
1963 29     |                do dzeci: Tero jô wuńdę na jezoro i vas wostavjic muszę
1964 29     |           jezoro i vas wostavjic muszę na wopjece Boskji. Kjej chdze
1965 29     |             chocbe mje sto kęsich psóv na pjętach sedzało, chocbe
1966 29     |               dłużij njiż lôt trzë żeł na voli strzod całigo karna
1967 29     |                z potcevim Trąbą szukoł na njim nocą wochronë. Krom
1968 29     |             Glonka tam vjele wostrovji na vjelgjich vodach sedzi,
1969 29     |             njich tak nje je przëdatni na tacevjisko, jak pravje Glonk.
1970 29     |          tacevjisko, jak pravje Glonk. Na njim wod stronë Pustk leżi
1971 29     |             jeden srodze vjelgji stoji na drugjim plaskatim kaminju,
1972 29     |              człovjek be nje przëszedł na to, be go probovac ruszëc
1973 29     |                wodchilëc, jakbe vjisoł na zavijasach. Wodchilivszë
1974 29     |                woboczisz czorną durę a na ji spodku vodę. Spuszczisz
1975 29     |              głovą, tak v njim njizko. Na jego spodku stoji voda,
1976 29     |               voda, ale vnetk vińdzesz na suché i przed tobą wodemknje
1977 29     |         wopoczni strzod jinszich drzév na vjechrzu zemji stoji i njikomu
1978 29     |               torbę drevjannich vęgli. Na takjich vęglach jô sobje
1979 29     |             tajemné wokna mogł patrzec na całé jezoro. Jileż to razi
1980 29     |          spomnjenjé sę czężko położeło na jego pjersach, tak że noprzod
1981 29     |              Vjidzoł jô vszetko, co sę na jezorze dzejało. A chdze
1982 29     |              nje beł vëstrzeleł wokjem na nen mateczni kjerz jałovcovi,
1983 29     |            stojeł won stolemovi viżavë na bjołim brzegu. Porene stovjol
1984 29     |             naksztołt czornigo mnjicha na bjołi snijegji i szklącé
1985 29     |         nodzeji, że ten vjidzałi stroż na progu bezpjeku moji dusze
1986 29     |       napjisané ve gvjozdach vjecznich na njebje.~Latosigo roku lodë
1987 29     |               a szarô komuda kładła sę na svjat. Mogła bëc dzevjątô
1988 29     |                Mogła bëc dzevjątô reno na zegarze, jak jô sedzącë
1989 29     |               jô sedzącë pod drzevarni na brzegu vjidzę, jak dvuch
1990 29     |                wuczuł jem takji czężor na pjersach, żem nji mogł sę
1991 29     |          męczeło, że mesloł jem skonac na mjejscu, ale ku reszce jednak
1992 29     |         rozdzeleło mgłę, a jô wuzdrzoł na procemnim brzegu mój mateczni
1993 29     |             moje dzotkji i moja bjalka na vesokjim brzegu Zoborskjim
1994 29     |          słabota, vstoł jem i rozparłi na moji vjerni strzelbje zdrzoł,
1995 29     |              svoją vłodzą, vëstrzelełë na svoję chvałę milijonami
1996 29     |            vzął jem sę jak beł i szedł na ten poląci znak mojigo njeszczescô.
1997 29     |           trzimoł dobrze, kjedem szedł na drugji brzeg. A kjedem naszedł
1998 29     |                ku mje, tej jô wuzdrzol na brzegu moję coreczkę Klemę.
1999 29     |                Stojala cecho i zdrzała na jezoro, ale jak jem naszedł,
2000 29     |                naszedł, rzuceła mje sę na szeję z vjelgjim płaczem.