Chapter

2001 29     |            leżącë przemokł jak won beł na sanjach, zezibł i dostoł
2002 29     |          serdeczné bolenjé wojca? — Jô na jich krzik: "Stój!" nje
2003 29     |           wobroceł strzelbę lufą v doł na znak że sę bronjic nje będę.
2004 29     |                że sę bronjic nje będę. Na to wonji sę ku mje puscilë.
2005 29     |            chternim całą nodzcję klodł na senje, stanęła provda przed
2006 29     |                 I położeł jem strzelbę na zemji i szedł dalij. Tero
2007 29     |            przëskoczilë i założilë mje na ręce żelazni kajdanë. A
2008 29     |             aresztovani. Dosc długo më na vas pjilovelë, krolu jezora!~
2009 29     |          pjilovelë, krolu jezora!~A jô na to povjedzoł: ~— Dobrą volą
2010 29     |                vjilczi norod mô vłodzą na naszi zemji kaszubskji.
2011 29     |             Położelë ję przeką drogji. Na nji leżoł ze smjercą v woczach
2012 29     |                Ale won bjedni vezdrzoł na svoję sostrę, a ta rozumjała.
2013 29     |               duszë, to le som Pon Bog na njebje vje. Ale procem nich
2014 29     |              schnąc, jak no przed lati na pustkovju. Jakbe na tim
2015 29     |               lati na pustkovju. Jakbe na tim ricerskjim znaku na
2016 29     |                na tim ricerskjim znaku na mojich pjersach czężeło
2017 29     |          chadzac po woborze. Ale to sę na njick nje zdało. A kjcj
2018 29     |              zdało. A kjcj jem roz tak na probę vząl v gorsc sekjerę
2019 30     |               cele, a kjej jem vëszedł na mój codzenni spacer, czuł
2020 30     |              Koza połkła jeża ve vtork na vjeczerzę... ~Ku reszce
2021 30     |         vjeczerzę... ~Ku reszce wusodł na klocu wod rąbjenjô drzeva,
2022 30     |          vłosnoscą. Wobsztrofovelë mje na dva tidzenje, a jô tego
2023 30     |                ma v norciku moji prize na lobzaku sedzała, tej Traba
2024 30     |               lińcusznjikóv, żebe jich na Prancuzóv ponekac. Tej i
2025 30     |             pevno, że kjej Njemce jidą na vojnę, tej chcą komu co
2026 30     |              chce. Bo jô, dzękji Bogu, na takji pokuszenjé vjedzoni
2027 30     |              mjoł rzec? Tec jô cë groł na murë ti sodze po kjile razi,
2028 30     |              vëzdrzoł do mje z dachu A na mój lest jô wodpovjedzë
2029 30     |                żol. Nogji so wulotô za ną Martą i cuduje a nje vje,
2030 30     |                tej sę kozdô przemjenji na Trąbjiną z grulką i mjetelokjem.
2031 30     |         zapadłi zomk, jô chcę posadzëc na złotim tronje zaklętą krolevjonkę! —
2032 30     |            Trąba jakbe sę vërzasł, tak na mje wotvorzeł woczë i długo
2033 30     |            sobje a mjono jich vëgasnje na Vesokjich Zoborach.~— Jô
2034 30     |               povjedzoł svoję krijovkę na Glonku.~— Bos wu njego mjoł
2035 30     |          Czernjik. Tero jô vjedzoł, że na svjece cos novigo sę dzeje.
2036 30     |             cos novigo sę dzeje. Trąbą na zjavjenjé sę Czernjika jaż
2037 30     |              gromadze jak no ve Zvadze na litkupje. Takji przijacelstvo
2038 30     |               jô cë tu pokożę.~— A cuż na tim papjorze stoji?~—  Njick
2039 30     |              popravji. A krol jegomosc na takji pjismo podaruje jemu
2040 30     |         vjelgji łaskji resztę sztrofë.~Na to jô wodrzekł:~— Tego jô
2041 30     |        Czernjik Chtuż povje, że tińtem na papjorze malované słova
2042 30     |                be sę vstidzec. Napjisz na njim novjększą łesz a won
2043 30     |             wod początku, jak ludze sę na wuczilë mesle svoje znakami
2044 30     |            wuczilë mesle svoje znakami na pjismje kłasc, nomądrzeszi
2045 30     |          kavałk papjoru, beles vëszedł na volą!~— Jô łże żodni nje
2046 30     |              nje podpjiszę!~— Z głupim na rekji a won żabë chvotô!
2047 30     |              njeszczescé dziso spadnje na mje?~Ale Trąba vestchnął
2048 30     |              kjej jô wodecknął v stogu na polu. Ale to cë povjem:
2049 30     |               Ale to cë povjem: Zmovję na jitenceją Czernjika dzesęc
2050 30     |               jô znovu wostoł som. Ale na svjat szła krevavô burza.
2051 30     |                sę i sfolgovelë wucisku na naszi zemji. Tak tede chocem
2052 30     |           wulgji wuzdrzoł jem sę znovu na voli.~Kuńc drugjigo dzelu.~
2053 31     |               muzeką. Wo pannje Klemje na Vesokjich Zoborach. ~Beło
2054 31     |      popichającë svoję karę maszerovoł na volą, wuczuł jem njespodzevaną
2055 31     |                bramą v trąbë dęlë, jak na jakji svjęto. Jak jô sę
2056 31     |               svjęto. Jak jô sę nalozł na wulicë, tej wonji chiże
2057 31     |            Szabelka, dovająci boczenjé na porządk v mjesce, przëbliżeł
2058 31     |                przepuszczą. Cuż të tam na vojnje zrobjisz, kjej cebje
2059 31     |        gromadze z Trąbą vzęłasma drogę na Lipno. Kjej jem pjerszi
2060 31     |             słabota, żem muszoł sadnąc na karze i dichac czężko. Trąba
2061 31     |              Jesz cë mjazdra sę vroci! Na sodzkô strava nje plużi
2062 31     |                nokoz, żebem sę stavjił na mjarë. Tam przed vojskovą
2063 31     |               doznac sę, cze jô zdatni na vojoka. Co do mojich gnotóv,
2064 31     |                za krola pruskjigo.~Ale na moję godkę wonji srodze
2065 31     |           jinszich chłopóv puscilë mje na volą. Ale naszich drugjich
2066 31     |               i provadzilë jak baranóv na zabjicé. Mjedze njimi beł
2067 31     |             nje vjedzoł radë. Kjej jem na noc legł pod krzem v polu
2068 31     |              legł pod krzem v polu abo na gburskji wustrzesze kłodł
2069 31     |           gburskji wustrzesze kłodł sę na słomę, navjedzała mje, jak
2070 31     |                vszescë, co z njim bëlë na vojnje, przësigelë, że nastaną
2071 31     |              duszą, v chterni, jak kam na dnje, leżała moja sprava.
2072 31     |          kvjotkami, ptoszk, co sę drze na vjetvji przëdrożnigo drzevjęca,
2073 31     |                Cze të tam pod drzevami na pravą rękę nje vjidzoł co
2074 31     |             starich ludzi, że Złi Duch na sę przëwoblekô taką postaceją.
2075 31     |          postaceją. Le mu zdrzë dobrze na nogji, cze może jedna nji
2076 31     |           wobroceła sę do naju licami. Na to jesz z daleka zavołoł
2077 31     |          pochvaloni Jezus Christus! ~A na postacejô wodvołala:~—Na
2078 31     |               na postacejô wodvołala:~—Na vjekji vjekóv. Amen!~—To
2079 31     |              Duch znjikłbe nom z woczu na pochvalenjé Pana Boga. A
2080 31     |       pochvalenjé Pana Boga. A vëzdrzi na wosobę duchovną. Czekavi
2081 31     |               chturen Bog vom zapłaci.~Na takji słova jô stanovjił
2082 31     |                słova jô stanovjił karę na zemji a Trąba rzekł:~— Podzelimë
2083 31     |               chto vë takji? Vëzdrzice na ksędza a nje chcelëbesmë
2084 31     |         spominelë ksędza, chturen vaju na drodze v lese proseł wo
2085 31     |                   Ach, Jegomosc! rzekł na to Trąba. — Jak długo jesz
2086 31     |             naszim norodem? Vjidzoł jô na vłosné woczë, jak naszigo
2087 31     |         brzedalstvo, czimu nje vënekol na zemję jakjigo Svjętigo z
2088 31     |            będze, kjej zińdzema vstron na vipodk, kjejbe Złi Duch —
2089 31     |              wukreł. Pomakloł jem ręką na pjersë jego znak z Matką
2090 31     |          pochovani leżi mjedze svojimi na smętorzu ve Vjelu. Żebe
2091 31     |               vëpenetrovoł. Ale i tak, na mój głupi rozum, mje sę
2092 31     |               że v wokolicach jezora i na jego wostrovach jesz noprędzij
2093 31     |         krijovkę dotegujemë.~— Zdom sę na vaju dvuch! — rzekł ksądz.
2094 31     |             znaję. Moja wojczezna leżi na Kępje Svorzevskji, chdze
2095 31     |          povjedzoł:~— Wukrijema ksędza na Glonku.~ —Tam beła krijovka
2096 31     |            Tero ma sę ju nje zavroceła na dużą drogę lasem. Bo choc
2097 31     |          borach, njevjidzącë człovjeka na woko, to v tim vipodku moglë
2098 31     |                strzelbę, a długji botë na nogach. Jak naszło bliżij,
2099 31     |        złocanich vłosóv zvjeszoł mu sę na plece. Przëstąpjiło ku nama,
2100 31     |            jakô vesokô krolovô, pjęknô na vezdrzenjé bez mjarë, stanęło
2101 31     |        wodchvaleła, rzekło:~—Vjitejtaż na Vesokjich Zoborach! Noc
2102 31     |              njedoszła. Roczę vas tede na noclig i stravę, żeli vom
2103 31     |               nasz bjedni dach. ~Ksądz na to wodrzekł:~— Cze të jezdes
2104 31     |            njesposobnigo człovjeka ale na to cë z woczu nje patrzi, —
2105 31     |                  Leno mje markotno, że na naszim pustkovju nje będzece
2106 31     |       Małgorzatë le matka i jô sedzimë na Zoborach.~— Jak nji ma worędzë,
2107 31     |                z całi mocë, maszerovoł na przodku. Slode provadzeła
2108 31     |                przez vrzose. Z wuvogji na ksędza Trąba nje groł svoji
2109 31     |           kompanjiji do Vejherova, jak na mje szandarovje pjilovelë.~ 
2110 31     |        pjilovelë.~ Zdzevjiła sę muzice na tich dalekjich pustkach
2111 31     |       nachodzącô z njeba i przëstanęła na chvjilkę. Vrzose drzemjąci
2112 31     |             wodgrivało sę głosné echo. Na woborze, kjedesma naszła,
2113 31     |               pusceła szkopk z mlekjem na zemję. Stanelësma przed
2114 31     |        strzeleckji i wobskacała wogjiń na kominku. I vnetk kanęła
2115 31     |               takjigo granjô, jak dzis na naszim pustkovju, njeczułam.
2116 31     |               ale chlopocë ji sę boją.~Na to wodezvało sę dzevczę
2117 31     |                 Ko to beł jakbe zopjis na to peszné dzevczę. Przëzdrzoł
2118 31     |              krolevjonkę z młodich lôt na zomkovjisku, przez chternąm
2119 31     |               jô bjedni vanoga mjołbem na nję woczë podnjesc! Dlotegom
2120 31     |                znak rodovi Zoborskjich na pjersach a z njim pravo
2121 31     |              noprędzij, tej le sę zdej na tich mojich tovarzeszi.
2122 31     |              vëszukają i przëprovadzą.~Na to Trąba wodrzekł:~— Gvesno,
2123 31     |                zrzeszonigo postronkami na Remusovi karze przëvjezema
2124 31     |               pod nogji.~Rozesmjała sę na to matka:~— Kjej kłopot
2125 31     |              vszetkjich molach trąbjic na przënętę notę lubjiczkovą.
2126 31     |             jak won zvabjoni mje kanje na woczë, tej më go z Remusem
2127 31     |               Nosisz przë sobje zopjis na krolevjonkę jezora a volisz
2128 31     |         głupigo i sedzec, njiże jachac na viględë i zadavac so procą,
2129 31     |         Remusem zabjerzema zrzeszonigo na karze, żeli nje volisz jisc
2130 31     |             nje volisz jisc dobrą volą na postronku przëvjązani, jaż
2131 31     |            pannë, ale cvjardi mjetelok na cę czekô i leżô na grochovjinach,
2132 31     |            mjetelok na cę czekô i leżô na grochovjinach, bos wobrazeł
2133 31     |               nje beło, bom sedzoł jak na vęglach. A panna tak robjiła
2134 31     |                sę praed njimi wukrivoł na jezerze. Ale won ju nje
2135 31     |            jego krijovkji jô nje vjem.~Na to Trąba podskoczeł wod
2136 31     |              won ksędza v nji wukrije.~Na to panna Klema vstała, położeła
2137 31     |            Klema vstała, położeła rękę na pjersë i woczoma jak gvjozdami
2138 31     |                i woczoma jak gvjozdami na mje zdrzała, jakbe mje na
2139 31     |              na mje zdrzała, jakbe mje na samo dno dusze zazdrzec
2140 31     |      vezdrzenjé, jak stari kam v polu, na chternim prożno woko przeczetac
2141 31     |              patrzelo dzivnimi woczoma na mje, jak długo ma tam v
2142 31     |            naszigo znaku rodovigo?~Ale na takji njemé pitanjé nje
2143 31     |          napotkanju sę z krolem jezora na Glonku, wo tańcująci ve
2144 31     |                z vjelgą wuvogą zdrzało na mje, a jak ma sę woddzękovivała
2145 31     |               jak ma sę woddzękovivała na noc, przëstąpjiło do mje
2146 31     |           dachem. Jediné wokno zdrzało na jezoro i jego wodnogji.
2147 31     |           patrzeł v mjesądzovim vjidze na te vodë i na dalekji Glonk,
2148 31     |        mjesądzovim vjidze na te vodë i na dalekji Glonk, chturen jak
2149 31     |          wopoka czornô pod nocné njebo na vodach stojoł. Z ti stronë
2150 31     |             tede moja pjerszô przigoda na Glonku i moje dzivné kamroctvo
2151 31     |                jem sę dłużij zapatrzeł na te pola, lase i vodë, tej
2152 31     |             tej mje sę zdovało, że tam na Glonku v mjesądzovim dnju
2153 31     |              tero spjik mje zaru szedł na woczë.~ ~
2154 32     |            XXXII~Krijovka krola jezora na Glonku. ~Zavjitro skovronkji
2155 32     |           corka krola jezora i vząvszë na sę sprzęt strzeleckji. povjedzała:~—
2156 32     |             drodze do brzegu naszłasma na nę Bożąmęką, chternąm vczora
2157 32     |              njezveczajni viżavë krziż na njim muszą mjec jakjis straszné
2158 32     |              kolon vstało, patrzełasma na nje, jakbe nom mjało co
2159 32     |         czołnem vszetkji vse rebackji, na Radolnji, Lelekovnjicë,
2160 32     |                Radolnji, Lelekovnjicë, na Krziżu i długji szlach wod
2161 32     |                ję vjidzi!~A kjej jesma na nję patrzeła pitającimi
2162 32     |        vesokoscë krzivdë ludzkji, jakô na tim molu sę stała. Słudzë
2163 32     |               ma z matką przënjesła go na pjerzenje i zabjegła jim
2164 32     |              wostatné woddzękovanjé sę na svjece.~Ze vszetkjich vsi
2165 32     |              ti vesokji Bożimękji. Mje na woczach stanęła jizba v
2166 32     |               v sodzë pruskji, a v nji na vjęzenni poscelë bladô jak
2167 32     |                ze svojim jedinim sinem na tim molu, na chternim tero
2168 32     |             jedinim sinem na tim molu, na chternim tero jego corka
2169 32     |         poczestnoscą mjono Zoborskjich na Zoborach trzimoł, jak ta
2170 32     |                ręku. Dva vjosła leżałë na duchce. Kozała tede Trąbje
2171 32     |               vjosłami a ksędzu sadnąc na kobjelë, licami do naju.
2172 32     |             gorączkovich womon budzeła na vjidni svjat Boskji? — Nje
2173 32     |               kobjet, chternem vjidzoł na svjcce.~Podjachavszë pod
2174 32     |             jeden srodze vjelgji stoji na drugjim plaskatim kaminju,
2175 32     |              człovjek be nje przëszedł na to, be go probovac ruszëc
2176 32     |                wodchilëc, jakbe vjisoł na zovijasach... Wobjachałasma
2177 32     |           pannje Klemje, żcbe vjachała na brzeg v nim molu, chdzema
2178 32     |            molu, chdzema wonge z Trąbą na Glonku vëlądovała i mjała
2179 32     |              krolem jezora. Vëszedłszë na łaczkę, provadzeł jem wod
2180 32     |                 rzekł Trąba — jak naju na kopjica sana vëstraszeła.
2181 32     |                to bëc muszi! ~Trąba sę na to rozesmjoł:~— Njech będze
2182 32     |          brzuchu tego wostrovu żdałëbe na naju bogactva, żebesma mogła
2183 32     |             wobrąbjałë kaminje i pjosk na kraju. V sicenje szemarzełë
2184 32     |              duch krola jezora stoji i na naju zdrzi!~Wobszedłszë
2185 32     |         gromadë kaminji, vjid mój podł na jeden vjelgji kam, stojąci
2186 32     |             jeden vjelgji kam, stojąci na drugjim plaskatim kaminju
2187 32     |         wodchilëc ku mje, jaż sę sparł na drugjich kaminjach. Tero
2188 32     |             njim wuzdrzoł durę szeroką na łokjec a vesoką na połtora
2189 32     |             szeroką na łokjec a vesoką na połtora łokca z dużich kaminji
2190 32     |                wuzdrzała. Tej pokozała na vpuszczoną wod stronë lukji
2191 32     |             mój wojc zakopoł sę żivcem na tak długji czas!~Ale jô
2192 32     |                Nje szło to jinaczi jak na szterokach, a cemno tam
2193 32     |           krokach gonk ten wobroceł sę na pravo, doł rumu v gorę,
2194 32     |             bladimi skarnjami i rękoma na pjersach, dichającë czężko.
2195 32     |            pasu tak bełë rozkoscerzoni na vszetkji stronë, że strzod
2196 32     |                vjeko sę szkleło, jakbe na njim vjele beło sedzané
2197 32     |           vjidzoł. Ale dzevczę wusadło na skrzenji, zakreło woczë
2198 32     |               małô drevjannô scana nad ną skrzenją z norzędzami. Vszedłszë
2199 32     |                z norzędzami. Vszedłszë na skrzenję, doznoł jem sę
2200 32     |               z czekavoscą, veszła też na skrzenje i wodemknęłasma
2201 32     |           dochodzeł, jaż natrafjił jem na małi wokjennice. Grubi parmiń
2202 32     |              drzeva i z posovą z deli. Na podłodze, tak samo delovani,
2203 32     |             stołkji vkoł njego stojałë na jizbje, a pod jedną scaną
2204 32     |            mjoł mjeszkanjé wuszekované na długji czas. V scanach vsadzoné
2205 32     |        wobrozkóv ze scenami z gonjitvë na dzekjigo zvjerza vjisało
2206 32     |               dzekjigo zvjerza vjisało na scanach. A nad łożkjem povjeszoni
2207 32     |     wokjennjicami. Długji to belë rurë na kjile stop, chterne przebjijalë
2208 32     |          Bożąmękę, chterną panna KIema na drodze do jezora jak vjidomi
2209 32     |              le vjetvje krzóv, chterne na dvorze muszałë rosc vkoł
2210 32     |      Wuzdrzalam vas vczora pjerszi roz na woczë, ale mom vjarę ve
2211 32     |               Tak ma sobje podała rękę na to przërzeczenjé, a jô povjedzoł
2212 32     |               krom nas, cosma tu dziso na Glonk zajechała, nje będze
2213 32     |           Nalazłasma ksędza, sedzącigo na pjosku i wodmavjającigo
2214 32     |            sana. Ksądz, jak dostoł nas na woczë, zavołoł vjesoło:~—
2215 32     |                   Vjitejtaż, va młodi, na vjidze słuńca Bożigo! Jô
2216 32     |                vas krosnjęta ju vjęcij na svjat nje vëpuscilë.~—Tak
2217 32     |             jak wo njim v naszi rozdze na Zoborach wod vjekóv matkji
2218 33     |             ksędzem Pavłem sę zatacilë na Vdzidzkjich vodach i jak
2219 33     |            jesz njikomu, pokąd jem żeł na svjece.~Ale mój tovarzesz
2220 33     |             abo po vjikt vëdostovom sę na vesokji brzeg Zoborskji
2221 33     |              vesokji Bożimękji pozerom na ten wostrov, to mje sę ten
2222 33     |                nakozoł ksądz za pokutę na spovjedzë, żebem, kjej ju
2223 33     |              mom zaszeti talor, com go na svjętigo Jana wovjinął v
2224 33     |              za cuż so kupję gorzolkji na dzirżkosc i strzimanjé nich
2225 33     |              sełę strzimac będę muszoł na svoji skorze.~Smjałasma
2226 33     |              Trąba nje zvożoł, le broł na sę plecok ze skrzepkami
2227 33     |                trąbę. Tak ksądz pozerô na njego z wuvogą, tej povjedzoł:~—
2228 33     |               jego i przezvjisko stoji na lesce napjisané. Zańdzesz
2229 33     |                 To lë mje przënjesesz.~Na to Trąba:~— Jegomosc, jô
2230 33     |               jako muzikańt grivom tam na chvałę Boską. Wobtrąbję
2231 33     |               pękjem. Tede, kjejbes sę na to nje czuł, nje chcołbem
2232 33     |                Drugji vëdosz wob drogę na żëcé.~— Na żëcé mje njic
2233 33     |            vëdosz wob drogę na żëcé.~— Na żëcé mje njic nje not! —
2234 33     |                dorunk za muzikę i detk na zochętę, jak to i czasem
2235 33     |                doł sę namovjic i szedł na rozpravę ze svoją bjałką...~
2236 33     |                tidzenje ma tam sedzała na Glonku. Wob dzeń sedzałasma
2237 33     |              dzeń sedzałasma zveczajno na vjechrzu wostrovu a na noc
2238 33     |       zveczajno na vjechrzu wostrovu a na noc zchodzełasma v głąbją
2239 33     |                krola jezora, cze vińsc na dzeń Bożi. Tim znakjem wobgodanim
2240 33     |         rebacki vkoł jezora vjedzoł że na Glonku sę taci ksądz, chternigo
2241 33     |              tidzenje chdzesma sedzała na vjechrzu Glonka pod jego
2242 33     |          vesokjimi drzevami vëcignjęti na trovje lasovi strzod kvjotkóv
2243 33     |              daleka: to szczekanjé psa na woborze, to pjanjé kurona,
2244 33     |          czołna.~Pod tim modrim njebem na samotnim zelonim wostrovje
2245 33     |              do tich dnji, v chternich na tim wostrovje vdzidzkjigo
2246 33     |             vdzidzkjigo jezora Pon Bog na nas patrzeł z vesokjigo
2247 33     |            mjoł mjecz i vjid, to boczë na to, że notera ludzkjigo
2248 33     |                 kjej jich poprovadzisz na dobivanjé zaklętigo zomku.~
2249 33     |          zaklętigo zomku.~Kjej vezdrzę na cebje, brace, płakac bem
2250 33     |             takji jak ruchna svinjorka na krolevskjim wotroku. A navetk
2251 33     |    wobrechunkji. A jednak sę tak dzeje na drodze, chterną svjat jidze
2252 33     |             przë kożdim vożnim kaminju na ludzkji drodze z kocimi
2253 33     |               jak krolevjonka i sadnąc na złotim tmnje? Czimuż be
2254 33     |                 Moja kara wodpoczivała na Zoborach, a jô nje mesloł
2255 33     |              svjat, bom wotmikoł duszę na vjid, chturen tak njespodzevano
2256 33     |              żëcô, jak sedzec do kuńca na tim wostrovje za svjatem.
2257 33     |                bezpjeczno vińsc z jomë na svjat Bożi. Tej ma vëszedłszë,
2258 33     |             wubetkjem v duszë patrzeła na dużé vodë i bjołi brzogji,
2259 33     |             dlugji jak snop spłivoł ji na zavjeszoną przez plece strzelbę,
2260 33     |             podzemni jizbë i wustavjic na stole v nji pęczk kvjatóv.
2261 33     |         dzevjiła, wodrzekła:~— Tak mje na duszë, jakbem grob wojca
2262 33     |               też dovjedzałasma, co sę na svjece dzeje. A te novjinë
2263 33     |               zaszło krevavo, a wogjiń na njebje kłodł sę na ceché
2264 33     |              wogjiń na njebje kłodł sę na ceché vodë jezora, jak krev.
2265 33     |                zamknął ksążkę i zdrzoł na jezoro, krevanimi smugami
2266 33     |            Pusti. Jô leżoł tego samigo na mechu lasovim, na timże
2267 33     |               samigo na mechu lasovim, na timże molu, chdzesma z Trąbą
2268 33     |              Gvjozdë pomału vëchodzelë na njebje. Noc wobjimovała
2269 33     |               choc vjodro cepłé leżało na lądze i vodze. Ale poczęło
2270 33     |            ręku, z chternigo vërostała na czvjerc njeba długô kosa.
2271 33     |                ję, bom ję vjidzoł. jak na pustkovju za stodołą za
2272 33     |            knopjęcich lôt klepała kosę na njeboszczika pana Jozva.
2273 33     |              tegom ję vjidzoł dulczącą na zdradlevigo pana ve Zvadze,
2274 33     |            pana ve Zvadze, jak sedzała na stopjenjach pałacu. Chiże
2275 33     |                kjerunku diszle Furmana na njebje. Nje rzekl jem ksędzu
2276 33     |           pocerze. A kjej jesma zeszła na noc do naszi jomë pod zemją,
2277 33     |            gorą jezora ku połnji nocë.~Na drugji dzeń jô sę ju doznoł,
2278 33     |                leché novjinë. Po vsach na połnoc wod Koscerznë straszlevô
2279 33     |               ludzi. Kara Boskô spadła na kraj, v chternim zvonë grac
2280 33     |           stari ludze przepovjadelë ju na pevno nadińdzenjé Jańcekresta
2281 33     |               tesęci lôt rosłë potęgji na svjece i sę rozpodałë, ale
2282 33     |               ve svjat. Ju kose zvonją na polach. A mje jesz bëc przed
2283 33     |          njeprzijocelami, i zdrzała ma na sebje pitającimi woczoma.
2284 33     |           woczoma. V tim jesz roz, jak na potvjerdzenjé, pękłë dva
2285 33     |                Panna Klema strzelô nom na wostrzegę! Zchovma sę pod
2286 33     |              wod vnętrzm stronë navetk na żelazni hok sę doł zamknac,
2287 33     |              do naszi jizbë, v chterni na stole jesz stojałë svjeżi
2288 33     |             stronę Plęs vjidzec, co sę na jezerze dzeje. Sedzącë przë
2289 33     |            jesz wostrô plama sę kładła na czorną żelazną platę wognjiska.
2290 33     |            położeł pod nę vjidną plamę na place. a jô wuzdrzoł v njim
2291 33     |             vjid nje zdradzeł. Tak won na wobje stronë vjedno vjidzoł,
2292 33     |              ksądz, że dzevczę strzelô na wostrzegę, bo nadarmo be
2293 33     |            svojigo placu, jak żołnjerz na varce. Raptem ksądz zavołoł:~—
2294 33     |              trzecim vjosłem kjerovoł. Na przedni łavce sedzało dvuch
2295 33     |               Z taką armiją wonji jidą na jednigo ksędza! wusmjechnął
2296 33     |           armijô jadze!~Vjidzołjem, że na vodze njick sę nje reszało.
2297 33     |              njick sę nje reszało. Ale na brzegu łiszczalë szołmë
2298 33     |           njick nje pomoże, le zdac sę na volą Boską i sedzec ceszij
2299 33     |               jem sobje.~Sadlasma tero na łavje przë kominku i żdałasma,
2300 33     |           nachodzeł krotko to wucechoł na długji czas. Ku reszce pluskanjé
2301 33     |                Komuda nocnô ju wusadła na jezerze. Anji zvjercadło
2302 33     |             bosma sę nje vożeła navetk na vęglach gotovac.~Noc przeszla
2303 33     |                jô wuzdrzoł, że sę poli na kraju jeden samotni kjerz,
2304 33     |            nalezc nji mogą, jęłasma so na vęglach gotovac cepłą stravę
2305 33     |            jizbë, żebe mjec vezdrzenjé na jezoro. Bełtojuczvjorti
2306 33     |             przë gębje dął z całi mocë na vodë i lase.~Ale v naszą
2307 33     |                 Bulev i solë momë jesz na kjile dnji — rzekł jem,
2308 33     |              jak won to robji, kjej sę na długji padanjé szekuje.
2309 33     |                jô pitoł i słuchoł.~Ale na tim nje kuńc. Vjidzącë moję
2310 33     |            vszeskjich krosach tęgovich na dalekjim bjednim pustkovju
2311 33     |              naszą svjeczką i słuchała na bębnjenjé deszczu po vodze.
2312 33     |                po vodze. Deszcz i doka na jezerze kładłë sę nom czężorem
2313 33     |         jezerze kładłë sę nom czężorem na dusze, tak że długa chvjilę
2314 33     |              pogodę pod krzem, kjej mu na nos kapje. Nje tile szandarovje
2315 33     |               kam beł wod naszi stronë na hok założoni! Tak ma sobje
2316 33     |               sobje wudbała, jesz żdac na Trąbę, a jô nje czekającë
2317 33     |               jak zosuva nasze dvjerze na svjat. Tej wodemknał jem
2318 33     |             tak beło. To pożdejma jesz na njego. Żebe le nje zabłądzeł
2319 33     |               tu nalozł wod razu drogę na Glonk. Won ją i dziso naleze.
2320 33     |               podvjezą.~Ksadz vezdrzoł na zegark:~— Tec navetk jesz
2321 33     |       chternich żodna pjisanô pamjątka na nas nje przeszła, żeł na
2322 33     |               na nas nje przeszła, żeł na kaszubskji zemji lud stolimóv.
2323 33     |               vjeskô v pustim polu abo na rozestajnich drogach: Boczë,
2324 33     |        stolimkami povstałë: Wusepoł je na vodach nen dovni norod stolimóv.
2325 33     |                 Tec i ten dzel Glonka, na chternim ma dziso sedzima
2326 33     |               takji dzirżkji lud vëdoł na svjat potomkóv, chterni,
2327 33     |         nopjervji wodrzeszoł i położeł na podłodze.~Przëzerałasma
2328 33     |              trzeba takjigo wognja, be na njim vołu wupjec. Nakładzële,
2329 33     |               jak v pjekarnjiku. Jô sę na tim znaję... Jegomosc njech
2330 33     |                sę i rzekł:~—Tero jô le na tich drotach nad wognjiskjem
2331 33     |                kożuchu, chterna dzecom na Godë przënoszô podarunkji.~
2332 33     |                trzë dnji nazod zaszedł na Zoborë, jisceło sę dzevczę
2333 33     |               nje vëdelë.~Kjedem kanął na Zoborach, zaro podeszedł
2334 33     |                  A do dom! — rzekę.~ I na tim mje doł poku. Ale nocą
2335 33     |              że wonji zakozelë jeżdżac na Glonk navetk panji tego
2336 33     |                i jednę bjałkę, chterni na termin sądovi do Vjela jachac
2337 33     |             pevnje czuła. Mjało to bëc na pocechę vom, zakopanjim
2338 33     |               muzika mje scignęła zaru na kark nich pjilującich psóv
2339 33     |             muzikańt! — wodezvoł jem. ~Na taką wodpovjedz won kąsk
2340 33     |               zgłupjoł, tak że jô mogł na wodlev pitac:~— A pocuż
2341 33     |            skuńczeła? Ti ludze tu jadą na termin do Vjela i pokażą
2342 33     |        njedovjinni! Gvesno jes trąbjił na tich, co sę tam — i pokozoł
2343 33     |                sę tam — i pokozoł ręką na Glonk — zatacilë. Ale dokazac
2344 33     |        przegrzeszoni wostrov vëvrocema na rębë. Chocbe wonji sę tam
2345 33     |          vëkurzema, jak kretóv.~Bivszë na początku ti przigodë dobrigo
2346 33     |             jegomosc? Cze uwonji be sę na takji gvołt wodvożilë?~Ale
2347 33     |              kłopotu nje robji, Trąbo! Na wodvodze do złego jim nje
2348 33     |               złego jim nje zbivô. Ale na to krol pruskji nji mô kanonóv,
2349 33     |                ludzi ve vłosnim kraju. Na to sami Njemcë be nje pozvolilë.
2350 33     |           pozvolilë. To le beło rzekłé na strach, bo jednak beł wudbë,
2351 33     |                ze serca spodł! — rzekł na to Trąba. — Bo jô so wuvożoł:
2352 33     |            tego panna Klema mje kładła na sumjenju, żebem vama żevnotę
2353 33     |             dvje chochle i puscilë mje na njich, pod kożdą pochę jedną,
2354 33     |                 pod kożdą pochę jedną, na vodę, jak będzema jachała
2355 33     |         będzema jachała do dom v nocë. Na szczescé spadła doka deszczovô
2356 33     |         szczescé spadła doka deszczovô na vodë, a vartorz z brzegu
2357 33     |               roz z Remusem jako lekji na wurzas tu na tim Glonku
2358 33     |                jako lekji na wurzas tu na tim Glonku takji gduńskji
2359 33     |              ksądz. — Gorzołka njikomu na zdrovjé nje vińdze.~— Boże
2360 33     |              dusze dva cvjardi talarë, na mje:~— A të, povsënogo,
2361 33     |               Boskji wudało.~Tak to ju na svjece, że z chłopem, chternimu
2362 33     |                Trąbë. Ale won sę wo to na naju nje wobrazeł, le kjivoł
2363 33     |               z Gołunja njesącô kaczkę na przedanjé do Koscerznë,
2364 33     |               dravo nekała do dom. Ale na vjeczor kaczka beła na woborze.
2365 33     |             Ale na vjeczor kaczka beła na woborze. Cuż be to beło,
2366 33     |            vjeczné. Ale kjejbe won tak na ten przikłod beł tam przë
2367 33     |         topjelca abo krosnjęca, le tak na svoję krotofilę, smjerc
2368 33     |        Vëmoczeł jem sę dziso jak sledz na sobotę. Dlotego bem gvesno
2369 33     |              so wuszekovała vjeczerzą.~Na dalekjich zvonnjicach Vjelevskjigo
2370 34     |                ksędza Krauzego puscilë na volą a pastora Krauzego
2371 34     |                 Zervoł sę Trąba z leże na podłodze i zavołoł:~—Żeli
2372 34     |                 jak go Trąba nazevoł — na svjat Bożi. Pogoda smjała
2373 34     |          smjała sę jak dzevczę młodé a na brzegu ju vjitała naju krolevjonka
2374 34     |               chterni przëjachelë reno na Zoborë, be dac vjédzą. I
2375 34     |            będze.~ Ale ksądz spozdrzoł na te dużé vodë vkoł i na jasné
2376 34     |       spozdrzoł na te dużé vodë vkoł i na jasné njebo nad nami, tej
2377 34     |           chvjilę zapanovało milczenjé na te słova ksędza i serca
2378 34     |          szoleją, a cholera kosi ludzi na naszich njeszczestlevich
2379 34     |               chdzem njejednigo talara na granju zarobjił a na dregji
2380 34     |            talara na granju zarobjił a na dregji dzeń go tam v kartë
2381 34     |              wob noc wostac, bo won mô na pjętrze provdzevi pokoje.
2382 34     |               chturen do Tuchole jadze na termin, mającë tam przed
2383 34     |            Takji mje przësłelë papjorë na pokozkę.~Ale panna Klema
2384 34     |           dobri i dlo njich wodpravjił na jednim z tich wostrovji
2385 34     |            wodpravję Wofjarę Svjętą...~Na dregji dzeń porenné słuńce
2386 34     |             djobeł djobła gonjic", tej na Kozłovcu vëdingovelë go
2387 34     |                vodë i bjołi brzegji, a na brzegach rebackji sprzęt.
2388 34     |               sę pustô a za pustą las. Na lasu chdzes daleko sparłë
2389 34     |            mającë napjisané wod vjekóv na sobje polcem Bożim drogji
2390 34     |                czołn rebackji, vsparłi na drągach, v pjosk Kozłovca
2391 34     |               zdrzec ku głębjom jezora na rebji svjat, wobroceło tero
2392 34     |         chterno sę zlecało v te knjeje na svój ptoszi sejm. Le ceszô
2393 34     |         vjidzoł v spanjałich koscołach na javje i v bezpjeku svjęconich
2394 34     |                nje vbjiła v duszę, jak na tajemnô rebackô wofjara
2395 34     |                tajemnô rebackô wofjara na zabetich knjejach Vdzidzkjich.
2396 34     |             zveczajno le łovc pjilovoł na dzekjigo zvjerza a rebok
2397 34     |             jałovcovich zakłodoł jadra na ribkji v jezerze. Z vesokjigo
2398 34     |                vesokjigo njeba zdrzało na to nasze nabożeństvo słonuszko
2399 34     |               nabożeństvje żdelë ludze na czołnach, cze ksądz jim
2400 34     |        Zajechałasma tede z panną Klemą na Zoborë i suszełasma so głovę
2401 34     |           przerobjic dlo naszigo Macka na njedzelę. Mack, choc skrzevjoni
2402 34     |       podarovoł svój płoszcz, a won so na tę worądz vąse zgoleł. Pamjętej,
2403 34     |             woblazla, to lepszô veszka na voli, jak jedvabje v sodzë.
2404 34     |          chmurze kurzu tirzi vjechrzem na konju na nasze wutropjenjé
2405 34     |               tirzi vjechrzem na konju na nasze wutropjenjé njicht
2406 34     |            szandara v szklącim szołmje na głovje. Jachoł nom prosto
2407 34     |               szandaro! Żebesmë nosilë na chrzebtach toblice jak konje,
2408 34     |               jednak takjigo przepjisu na ludzi nji ma, nji mogę sę
2409 34     |             vëkozac, jak le vjeprzinem na granjé po vsach i mjastach.
2410 34     |              jak Njemcë, bo tego veklë na vojnje z Francuzami.~Ale
2411 34     |        szandara beł spokojni.~— Vë mje na ksędza nje vëzdrzice — rzekł
2412 34     |     nobożeństva wodprovjoł. Dziso reno na Vdzidzkjich jezorach won
2413 34     |     woszczędzełbe so krol koszta sodze na vas.~ — Nje movjice tego
2414 34     |         tovarzesz je njespełna rozumu (na mje won przë tim pokozoł),
2415 34     |           strzimelë.~Szandara vezdrzoł na mje i rzekł:~— A chtuż vë
2416 34     |              Ale tu moce jego vjeprzin na hańdel z jigłami i njitkami
2417 34     |              zavrzeszczoł:~— A jidztaż na złomanjé karku!~— Bog zapłac! —
2418 34     |             ale Njemcë przemjenjilë to na Krauze i nje pozvolają nom
2419 34     |            Trąba i povjedzoł:~— Remus, na mój rozum të sę tero nolepji
2420 34     |              sę tero nolepji navrocisz na Zoborë. Z tich bo, co naju
2421 34     |           dziso reno z czołna vjidzelë na Kozłovcu, mogłbe beł cę
2422 34     |          kłopot njepotrzebni. Jô dziso na vjeczor też vrocę i wostanę
2423 34     |             vrocę i wostanę wob żnjiva na Zoborach.~Tak jô so wuvożoł,
2424 34     |             nolepszim nawuczicelem tam na Glonku. Nasze drogji nji
2425 34     |               v żëcu zińsc do gromadë.~Na Zoboracli mje przëjęlë,
2426 34     |             zapodalë, żdelësma vszescë na Trąbę, żebe vjedzec, cze
2427 34     |            dzeje? —~Pocuż jô sę vroceł na Zoborë? Znadz v gvjozdach
2428 34     |           vanogo, żebes woczë podnjosł na pańską corkę? Sposob svój
2429 34     |             vjezesz po bjołich drogach na jednim kole, wurodë snożi
2430 34     |         smjesznô. Drugô moc mje pchała na Zoborë, rzekłszë: Jidz!
2431 34     |          Navetk zaboczeł jem, że żdomë na potcevigo Trąbę, chturen
2432 34     |      njeszczescé stac mjało. Zdejma sę na volą Boską i pojma spac,
2433 34     |               jak sikorka, kanął Trąba na Zoborach. Na jego brodatich
2434 34     |               kanął Trąba na Zoborach. Na jego brodatich skarnjach
2435 34     |                serca. A won zaszedłszë na posodłovjé, le smjoł sę
2436 34     |             tak povjodoł:~— Pokąd żiję na svjece, takji szpos mje
2437 34     |              tam go puscilë v drogę. A na tim samim vozu skrępovanigo
2438 34     |             tego doznelë v Chojnjicach na sądze, meslołjem, że sę
2439 34     |              sę strachoł, cze mscëc sę na mje nje będąi mje v jakjim
2440 34     |                godką mazurzącą: nje tu na zemji nas raj, le na njebje
2441 34     |                tu na zemji nas raj, le na njebje nas raj! — Ale to
2442 34     |            może navrocëc naszich ludzi na svoję vjarę.~Tak jô so wuvożoł,
2443 34     |                kęsich psóv naprovadzëc na njego, cobe jego aresztovelë
2444 34     |               tede do szankovnji, żebe na poceszenjé jednigo vëpjic,
2445 34     |          szklonkji pjiva, a jô zdrzącë na njich, przëboczeł jem sobje
2446 34     |                wo nim pastorze Krauzem na gorze. Wobrocę sę tede do
2447 34     |            rzekł Reza — mjeszkô wu mje na gorze jakjis pastor Krauze
2448 34     |     katolickjigo człovjeka — i pokozoł na mje — chturen sę nje chcącë
2449 34     |          Provadzeł naju tede karczmorz na pjętro i stanovjił sę przed
2450 34     |              jô biskup. — Tej zaklepoł na dvjerze i veszedł.~V jizbje
2451 34     |               żołtą brodą i wokulorami na woczach. Z vjelgjim dzevovanjim
2452 34     |             napchała pełno. Chvjilę ma na sę pozerelë, jaż wodezvoł
2453 34     |           ludze?~— Hochvirden! — rzekł na to jeden ze szandaróv— jô
2454 34     |                lo njeje pjękno — rzekł na to szandara. — Vë dziso
2455 34     |                nabożeństvo dlo rebokóv na jednim z wostrovji jezora
2456 34     |           svoje botë i płoszcz, co tam na krzasle leżi?~— Słuchejcele
2457 34     |         Słuchejcele przijocelu — rzekł na to pastor Krauze. —Wo mojim
2458 34     |          narodovigo, njemjeckjigo. Ale na svjodka go podac nji mogę,
2459 34     |               vjerzimë! — Tej vezdrzol na dregjigo szandarę pitającim
2460 34     |               nen pjerszi położeł rękę na reminju pastora i rzekł:~—
2461 34     |               vas arasztuję. Cofnąl sę na to pastor Krauze, zapoleł
2462 34     |              to pastor Krauze, zapoleł na skarnjach, zavrzeszczoł:~ —
2463 34     |                movję! — i pokozoł ręką na dvjerze.~Na wotmjanë tero
2464 34     |               pokozoł ręką na dvjerze.~Na wotmjanë tero zapoleł sę
2465 34     |               wotmjanë tero zapoleł sę na tvarzë szandara. Ale strzimoł
2466 34     |             Krauzego?~— Pjerszi roz go na woczë vjidzę! — wodrzekł
2467 34     |                znac vszeskjich vanogóv na svjece?~Czuła va, jak mje
2468 34     |                i założeł mu lińcuszkji na ręce. Le njevjidzało mje
2469 34     |             mje też svoję brzedką łapę na reminju i povjodoł:~— Cebje,
2470 34     |            gromadze z Formelą, chturen na termin do Tuchole jadze.
2471 34     |               Jego furmonka jesz stoji na przededvjerzu. Ale nje vjem,
2472 34     |                i bez pitanjô vpakovelë na voz do ksędza. A ten, jak
2473 34     |               ten, jak Formela. ksądz, na njich ze zdzevjenjim woczë
2474 34     |             vëmesloné, jak wonji cë to na jormarku tvoje ksążkji zrabovelë?~—
2475 34     |              nje słuchô, że sobje tego na mój rozum njijak za grzech
2476 34     |            konfiskované i rekvirované.~Na to jô rzekł:~— Ksądz Paveł,
2477 34     |              nje woszukosz. Kjej wonji na ten przikłod zabrelë klosztorë,
2478 34     |              jô jednim wokjem vezdrzoł na Formelę, njibe naszino ksędza,
2479 34     |         naszino ksędza, chturen sedzoł na vozu v całi chvale svobodë,
2480 34     |              svobodë, a dregjim wokjem na pastora Krauzego, tej mje
2481 34     |                vnętrznigo smjechu — bo na gębje strachoł jem sę go
2482 34     |   szandara-gębola przipodkjem vezdrzoł na mje i rzekł, kjejbem muszoł
2483 34     |             mogę, ale won wob ten czas na mje svoję jiverę przëtrzimô
2484 34     |                svoję jiverę przëtrzimô na vipodk, kjejbom chcoł nożka
2485 34     |            njibe nasz ksądz, zeskoczeł na renku, a szandara nje chcoł
2486 34     |             zełgoł, że jô beł zgodzoni na vjesele do Vjela i przez
2487 34     |               dodoł, że wonji mają mje na svój koszt do dom wodvjezc.
2488 34     |              Bom sę bojoł, żebe jednak na mje svojigo gorzu szandarzë
2489 34     |               i przëzerô wostro czimus na moji pjersë! Tak mje vzął
2490 34     |           rodovigo Zoborskjich, com go na pjersë noseł, choc mje beło
2491 34     |             noseł, choc mje beło mjiło na duszë, jak njigde v żëcu,
2492 34     |               Koszula ve spjiku mje sę na pjersach rozpjęła, a pod
2493 34     |    powobjadovim vizerunk Matkji Boskji na złoconi blasze — znak rodovi
2494 34     |                te dvjerze zatrzaslë sę na vjekji.~ ~
2495 35     |               kaszubskjich i jak szedł na zochod przez Żarnovjickji
2496 35     |                 Bo wostanę doma.~Traba na to chvjilę na mje vzeroł,
2497 35     |              doma.~Traba na to chvjilę na mje vzeroł, tej povjedzoł:~—
2498 35     |                krev v żełach vreje, to na te bjałkovskji czarë nje
2499 35     |          pochnąci vodë z aptekji sobje na głovę vëloł i tej szedł
2500 35     |         Vjerzisz cze nje vjerzisz, ale na Szulistka vjęcij wumje,