Chapter

  1 1 |          żezni, vjesołi i spjevni Zemji Zaborskji. Nje wodbełë sę
  2 1 |          vsë, co go vëchovała. Po zemji kaszubskji chodzeł i noseł
  3 1 |        vizerunkjem naju zaboczoni zemji kaszubskji i ludu, chturen
  4 1 |     tamten svjat. Tec uiona ju na zemji chodzeła njeznanô, jak przëchodnô
  5 2 |         bjedno i boso chodzilë po zemji a roznosilë nowukę ludzom
  6 2 |         abe nje czapac nóg kurzem zemji grzeszni. Bo bëlë panami
  7 2 |         Kjej jem beł wodrosłi wod zemji tak, jiżem mogł signąc konjovji
  8 2 |        tej Morcin jął kulac sę po zemji wod smjechu. Navetk Mjichoł
  9 3 |       vëchodzi na javę głęboko ze zemji i żdaje na svojigo vëbovcę.
 10 4 |     dorobjisz sę vłosnigo kavałka zemji, kjej Pon Bog cë pobłogosłavji.
 11 4 |         stron, małô gorka cvjardi zemji, jak chrzebt bidlęca, przëległa
 12 5 |       zamanąvszë, z brzuchem przë zemji i blészczącë na mje. Ale
 13 5 |            całigo przëczupłigo do zemji i dreżącigo, jak lestë wolszkji,
 14 5 |           bolalë. Navetk vslac ze zemji mje nje dało. Wob ten czas
 15 6 |           Bog Wojc na tędze, a na zemji Jadom i Jeva vestrzod vszeternoskjich
 16 6 |           lud svój jizraelskji ze zemji egipskji, domu njevole,
 17 6 |           vodę i zavjodł żedóv do zemji wobjecani. A som Pon Bog
 18 7 |     mjeczem, to jô cę rozcignę na zemji, jak setigo vjeprza!~Nje
 19 7 |        przestąpjił do leżącigo na zemji Golijata.~Tak jô vëdobeł
 20 8 |     Njechże tede tim gnotem służi zemji, co naju żevji, a ma go
 21 9 |         malovało cepłé płachce na zemji. Ptoszkji cecho sedzałë
 22 9 |          A gronk pochovej nazod v zemji, bo to je truma z prochami
 23 10|          płinął ji z głovë jaż do zemji. Woczë mjała spuszczoné
 24 11|        razu nje vënekosz, mogą do zemji dostac człovjeka smjertelnigo.
 25 14|            posadzeł Pon Bog na ti zemji. Choc won beł starszim a
 26 14|      vjedno jesz stojisz na dovni zemji kaszubskji. Bo wona sę cignje
 27 14|         starodovné granjice naszi zemji kaszubskji. Na połnjé zemja
 28 14|        naszimu Smętk, zeszlë sę v zemji kaszubskji na gorze Revkole,
 29 14|       rebok i rataj, zgarbjałi ku zemji i tcąci ikonë przëvędróv
 30 14|          połnju. A proch szedł ku zemji, jak rój gvjozd, jak żolącé
 31 14|        vëtrisnął wogjiń ze svjęti zemji i łączeł sę z wognjem v
 32 14|         skrami. A sępové pjora ku zemji spodałë a z kożdigo lęgłë
 33 14|         krolevjonka i zapanuje na zemji naszi svoboda i wubetk i
 34 14|       całé chmurë jego parzełë ku zemji jak smjegjem. Ten tam na
 35 15|  zaboczoną svój wostatni marsz po zemji?~— Żeli jezdes duchem, to
 36 15|          të mój brace, i sinem ti zemji. Alem sę nje spodzevoł,
 37 17|          sedzała jich rozga na ti zemji. Vjarę mają naszą. Ale przezviska
 38 17|       smętorz, na chternim leżą v zemji njeboszczicë przodkovje
 39 17|         sadzëc. Ale ni truposze v zemji vortoscë nji mają, bo njicht
 40 17|           kopanju torfu głęboko v zemji. Ząb jego trzonovi beł bodej
 41 18|     godzenje vëchodzą na javje ze zemji abo i z vodë zomkji i krolevjonkji
 42 19|     zochodu znovu valni kavałk li zemji naszi wurvje. Ale krom tego
 43 19|  przodkovje dziseszigo pana svoji zemji wod njeprzijocela, chternich
 44 19| naprzikrzelë sę, żebem kaszubskji zemji v cuzi ręce nje przedovoł.
 45 19|        vëzbëcé kavałka kaszubskji zemji, za chturną vom dobrze zapłacą.
 46 19|         Dobra i Zła...~V vątpjach zemji pomsta drżi. ~V vątpjach
 47 19|          pomsta drżi. ~V vątpjach zemji stolim spji. ~Porene won
 48 20|         gvołt robaczkji z kurząci zemji. Stari jozc, bjedni i vëgłodnjałi
 49 20|       Trąba. Chto mô cziszczec na zemji, czimu be sę nji mjoł po
 50 20|       Sadnji wod nji dva łokce na zemji, a nje bój sę, że tam mokro.
 51 20|           mje kozoł i sodł jem na zemji. Noprzod bjołi dim jął strzikac
 52 20|           tim wostrovje głęboko v zemji mô jistamantni pałac, pełen
 53 20|            Tej wusodł kole nas na zemji i rzekł do Trąbë:~— Tero
 54 20|          krol jezora przë naju na zemji. Ale jô długo nje zamknął
 55 21|          Redunji zdrojóv, i ti ze zemji koscerskji, zoborskji i
 56 21|          na renku, raptem, jak ze zemji vërosłi, kanął przede mną
 57 22|      pruskjich szandaróv na naszi zemji nje beło, ricerze naszi
 58 22|    Mjirachovskji las.~Dużi kavałk zemji kaszubskji pokrivają lase,
 59 22|           spichu wobronni vałë ze zemji. V jedni stronje vjidzisz
 60 22|          dolinach priskają tam ze zemji zdroje i vązkjimi rovami
 61 22|         rąk Chmjelna jako stolica zemji. ~Przez ten las kompanjijô
 62 23|          chdze njebo sę sparło na zemji, a vjid jego krevavi wognje
 63 23|         wojca i prawojca na naszi zemji sędząci i Boga chvaląci,
 64 24|          to wurodzoni dzedzece ti zemji. Ale wonji dzis na nji są
 65 24|         svojich vodach i na svoji zemji nji mają. Mova jich i wobeczoj
 66 24|        dzejóv litoscivego Boga na zemji nje beło wuszło do vjecznoscë
 67 24|     kamjanni svjodkovje ze svjęti zemji, kaplice stojałë strzod
 68 24|    szczudło pod pochą, z głovą do zemji zgjętą, bjił sę v pjerse
 69 25|      spjącich stolimóv kaszubskji zemji i zomkovjiska nasze wodczarzëc
 70 25|  zveczajnimu porządkovji na naszi zemji je to nasz człovjek, Kaszuba.
 71 26|          i muszelë go jesz roz ze zemji vëdobivac.~Jô na to njic
 72 27|           tak:~— Boczë, Remus: Na zemji panuje spravjedlivosc ludzkô!
 73 27|           i javno procują, abe ze zemji kaszubskji vënekac krolevsko-pruskji
 74 29|      wumrzę. A jednak ma dzecë ti zemji rodzoni i vzęlësmë ję po
 75 29|        jinszich drzév na vjechrzu zemji stoji i njikomu nje zdradzeł
 76 29|           położeł jem strzelbę na zemji i szedł dalij. Tero wonji
 77 29|          norod mô vłodzą na naszi zemji kaszubskji. Mojc dzecko
 78 30|       sfolgovelë wucisku na naszi zemji. Tak tede chocem żodnigo
 79 31|        słova jô stanovjił karę na zemji a Trąba rzekł:~— Podzelimë
 80 32|        beła zbłądzeła ve vątpjach zemji do jakjigo zapadłigo zomku,
 81 32|        krosnjęta wobronją sina ti zemji wod pomstë ji dziseszich
 82 33|       vjidu słoneczka ve vątpjach zemji dukvjił, anji vedrą, anji
 83 33|         noc zchodzełasma v głąbją zemji. Kożdigo porena panna Klema
 84 33|           nji mjoł sę podnjesc ze zemji, jak zapadłi zomk? Tec beł
 85 33|     korzinjami wobjimoł głęboko v zemji naszą krijovkę. Pokąd vjidu
 86 33|       przeszła, żeł na kaszubskji zemji lud stolimóv. Żeli wonji
 87 33|         tam trzë pjętra głęboko v zemji zatacilë, ma jich vëkurzema,
 88 34|         Njemcë i znovu mjij naszi zemji będze.~— I jô vjem co sę
 89 34|        godką mazurzącą: nje tu na zemji nas raj, le na njebje nas
 90 36|        nje jich ludze. Za żëcô na zemji to Njemce jich rechovelë
 91 37|         cuż wodpovjedzą ti, co po zemji chodzą le jak mrovkji z
 92 38|           ti żorotni postaceji po zemji chadzac muszisz, a co nogorszé:
 93 39|       tonęło ju za dalekjim rębem zemji. A za njim szła noc, chterna
 94 39|          nje movjił, le zdrzoł ku zemji, jakbe sę strachoł wobrocëc
 95 40|        pamjątkji kaszubskji na ti zemji, jakbe je zasepałë vędrującé
 96 40|           V tim Trąba, sedząci na zemji, tak przemovjił:~— Remus!
 97 40|        vjodrem dudnjąci jak z pod zemji grzemot. Na ten koscoł,
 98 40|          chdze novotni potomcë do zemji sę kłedlë. Bo v ti stari
 99 41|           vstid mje przëgnjotł do zemji, jak na za dzecinnich lôt,
100 41|       stari, jak żëcé ludzi na ti zemji, wobchodzeł będze lud. Dom
101 42| njebogłose sę jiscec, kulac sę po zemji i vërivac sobje vłose z
102 42|           muszala po katolicku do zemji dostac. Tec vjelgji paradë
103 42|     ludzom, bivszë całą vłosnoscą zemji a duszą Boga.~— Boczë, Remus,
104 42|           cesnjesz wostatną gorsc zemji v mój grob, vez i wucekej!
105 42|         żnjivem vszelkji proce na zemji. Ale jakuż jô vészukom strzod
106 42|           cesnjesz wostatną gorsc zemji v mój grob, vez i wucekej!
107 43|      daleka, chdze njebo stoji na zemji, kanęła vązkô czornô chmura.
108 43|     pjorunóv, rëk dun i trząsenjé zemji anji na jeden momańt nje
109 44|       stari, jak żëcé ludzi na ti zemji, wobchodzeł będze lud. Dom
110 44|       kraju, jak noc sę położi na zemji. V dziseszi nocë paproc
111 44|        krev v wobronje svobodë ti zemji, a ludek prosti, v njevolę
112 44|       znak, żes të vodz i krol ti zemji Tej mova tvoja sę stanie
113 44|     sedzała wona przëczupnjętô na zemji tak cechô i bez vszelkjigo
114 44|           wostoł, be rzucëc gorsc zemji, njim sę grob zamknje nad