Chapter

  1 1 |           vzął?... Njicht tego nje vjedzoł. Njicht nje znoł jego matkji,
  2 1 |      hańdlarze, wo lepszé mjejscé. Vjedzoł, że mu Pon Bog przësle kupającich.~
  3 1 |          chcoł sę pokazac boso, bo vjedzoł, co sę słuchô.~Za wostatnim
  4 1 |               Sovë Smętka sę polą!~Vjedzoł jem, że Remus nji mogł vëmovjic
  5 2 |        wopovjadac bojkji. — Ale jô vjedzoł, że ta bojka beła provdą.
  6 2 |           mje sę zdało, że won też vjedzoł wo tim Straszku. Ale po
  7 3 | wukorunovaną jarzębjiną przebivoł. Vjedzoł jô, że leno krolovje noszą
  8 4 |        bosich nóg nje zadrzec, bom vjedzoł, że ranją. ~Po dregji stronje
  9 5 |            jô bjegoł dravo, bom ju vjedzoł drogę. Anjim nje słuchoł
 10 5 |       kavałkji kosci i popjoł.~Nje vjedzoł jem, co to znaczi. Długom
 11 5 |        wogon i na mje zdrzoł, a jô vjedzoł, że won chcoł rzec:~— Co
 12 6 |           belë zabjic, kjejbem beł vjedzoł, za co wona mje sprała.~
 13 6 |        Mjichałovą jô czuł rod, bom vjedzoł. żewon sę na tim znaje i
 14 6 |            z njim do mje skoczeła. Vjedzoł jô, że v svojim gorzu wona
 15 7 |         vsadzoni, tej jô sę czuł i vjedzoł, że dobędę. Żdoł jem tede
 16 7 |            cofnąc, be dostac rumu. Vjedzoł jô, chdze go klasnę: Na
 17 8 |        namjenjoné, tego nje minje. Vjedzoł jô: Jak nen Czernjik sę
 18 8 |       nasze je wojczezną i jem nje vjedzoł, że wojczezna mô granjice,
 19 9 |            Ale jô sę strzimoł, bom vjedzoł, że mój czorni gronk i złoti
 20 9 |        znané pustkovskji pola, nje vjedzoł jem razu, cze jem doma,
 21 9 |      gromadë i szedł wostrzij, bom vjedzoł, że kjejbem legł, tobe jakô
 22 11|              Njicht krom Martë nje vjedzoł, jakô chorosc mje żarła
 23 11|            wobłazeło vkoł mje. Nje vjedzoł jem, co to beło, alem czuł,
 24 11|            chodzeło moje szczescé. Vjedzoł jem tero: Droga człovjeka
 25 12|         wobroceła plecoma. Tede jô vjedzoł, że ji sę czężko robjiło.
 26 12|    Vëdovało sę snodko, a jednak jô vjedzoł, że v tim molu stojącimu
 27 12|       wurzasu i podł na zemję, bom vjedzoł: Nji ma ju złotigo mjecza
 28 14|        głosu. Ale jô tede jesz nje vjedzoł, że to Smjerc taceła sę
 29 14|         wobrozkach na scanje.~A jô vjedzoł, że Mjichoł v pamjęcë szukô
 30 14|            Jozva i Mjichala. I nje vjedzoł jem do tego dnja, że nom
 31 14|            wodrzekł jem njick, bom vjedzoł, że smjerc mu przetnje kożdą
 32 15|           skuńczą, pudę v svjat!~— Vjedzoł jô, że tak povjesz. Nje
 33 16|            I dzivno mje, żes të to vjedzoł.~Gaba pokjivoł głovą i povjedzoł:~—
 34 16|        lasem. A jô zdrzącë na nje, vjedzoł, że moje drogji v njich
 35 18|           jezorami i lasem. Bo bes vjedzoł, że krol David żedóv, że
 36 18|           rzekł do Trąbë:~— Tec të vjedzoł, że tu straszi!~— Jô mesloł,
 37 19|            co tam ten bjedni Trąba vjedzoł! Jô czuł calą duszą, że
 38 19|          spjevoł Czernjik. Jô tero vjedzoł, że to poprovdze spjevô
 39 19|          ha! smjoł sę Czernjik Nje vjedzoł jô że Remus spjevol będze?~—
 40 20|          wostavji, cobe po smjercë vjedzoł so njebo szatnąc.~— Żebe
 41 20|       mogła i njicht be wo tim nje vjedzoł. Bivało, że naszich jeden,
 42 20|          rzekł:~— A të bes też rod vjedzoł, chto jô takji? Njech cë
 43 21|     dzevovoł sę Trąba. — Żebem nje vjedzoł, że to vaspon, przesągłbem,
 44 21|  podzevjenjô. Zkąd ten pjekjelnjik vjedzoł,  że krol jezora je vmjesce?
 45 22|          karczmje, kjejbem nje beł vjedzoł, że to wonji. Tak wonji
 46 23|           po zochodze słuńca kożdi vjedzoł, chdze szukac stravę i leżą.~
 47 24|      vëbavjenjé zaklętigo zomku!~— Vjedzoł jô, że tak wodpovjesz. Bo
 48 25|          nosem vonją vodë. Tero jô vjedzoł, że to muszi bëc Kłączińskji
 49 25|           sę mje dobrze, a będzesz vjedzoł. Te vjidzalni znakji na
 50 26|        przëboczoł, le wod razu nje vjedzoł jem zkąd? Tich dvuch, ale
 51 26|            to jô wodezvoł:~—Jô nje vjedzoł, że rabunk woprzestanjébëc
 52 27|        pochą przede mną i rzekł:~— Vjedzoł jô, że wonji cę roz przëskrzenją,
 53 27|             To jô czuł. Ale jô nje vjedzoł, że jak złodzejstvo nazvje
 54 27|            do pozdnjeszigo wużetku vjedzoł. Boczë: Żeli të komu co
 55 27|      sedzelë, stojoł krziż. Ale jô vjedzoł po rozmovje z Czernjikjem,
 56 28|            Potcevi Trąba! Zaru jem vjedzoł, że won to beł. Ale po ti
 57 28|           skuńczeło granjé, tej jô vjedzoł, że Trąba przezebłi jidze
 58 29|           wojcach v spodku!~Jô nje vjedzoł, co na to rzec. Potim mje
 59 29|            jezerze przemikała. Nje vjedzol jem, bjedni smjertelni człovjek,
 60 29|      chvałę milijonami skri.~Terom vjedzoł, że cos strasznigo sę stało
 61 29|           a jô wuczuł zev:~— Stój!~Vjedzoł jô, że to mje czekô. Nje
 62 30|        kanął pon Czernjik. Tero jô vjedzoł, że na svjece cos novigo
 63 31|            wubetku anjim sobje nje vjedzoł radë. Kjej jem na noc legł
 64 31|          Ale jô njeszczestlevi nje vjedzoł, wod jakjigo kuńca tę robotę
 65 31|         nje bełbem wo njich vjęcij vjedzoł, njiże ten jozc, chturen
 66 31|       ksędzem naju bjedną żevnotą.~Vjedzoł jem dobrze z vłosnigo doznanjô,
 67 31|         krola jezora, lem jesz nje vjedzoł, jak sę do nji dostac.~—
 68 32|         Glonk zajechała, nje będze vjedzoł krijovkji zmarłigo krola
 69 33|            Lud rebacki vkoł jezora vjedzoł że na Glonku sę taci ksądz,
 70 33|            provdzevi krijovkji nje vjedzoł. Achocbe ta jimu beła vjadomô,
 71 33|  woporządzëc, njim legnę, alem nje vjedzoł co? Łomoł jem so głovę zeblekającë
 72 33|           rebą. Ej Remus, żebes të vjedzoł, co tvój druch vszetko strzimac
 73 33|        wognjisku wogrzevac. Ale jô vjedzoł, że won zazdrzi do svoji
 74 34|           won nje będze za chvjilę vjedzoł wo Boskjim svjece.~— Njech
 75 34|          chtuż vje, chto wonji?~Jô vjedzoł dobrze, ale njimem potrafjił
 76 36|            wucekł, Remus, żebem le vjedzoł, jak i chdze ?~V tim naszedł
 77 36|          że tak pitom. Ale rod bem vjedzoł, chdze ma tu są?~— V pjekle! —
 78 36|          jidę!~Jô jistamańtnje nje vjedzoł cze ma są v pjekle cze nje,
 79 36|             Nje znoł jem vas i nje vjedzoł, co zaszło. Mje beło wo
 80 37|            patrzi?~Ale jô tcgo nje vjedzoł. ~A pon rzekł:~— Ko të,
 81 38|            sprzęt do gromadë, żebe vjedzoł svjat, żesma beła, kjej
 82 41|          jakô cë namjenjonô procô?~Vjedzoł jem tero, że ricerską mom
 83 41|      nadjezora Vdzidzkjigo, tej jô vjedzoł, żem prożno wucekoł tam
 84 41|           malorz, to jedno Złé.~Jô vjedzoł ju, chto to beł. Njedarmo
 85 41|          cë drogę vësvjecëc, cobes vjedzoł, kęde jisc, kjej mje nje
 86 41|       svojich legovjiskach. Ale jô vjedzoł, chdze mjeszkô szołtes.
 87 42|           zobovka. Njeboszczik nje vjedzoł, co robota, dlotego nje
 88 42|         mjoł wuvożanjô. Bo won nje vjedzoł, że ten ponjevjerani, navetk
 89 42|           beło sposobu.~Tero jô ju vjedzoł dobrze, że mój knopjęci
 90 42|       błogosłavjącë procë ludzkji. Vjedzoł jô tero, że zapadłi zomk
 91 42|            Glonku. A jô przenomnji vjedzoł, że mo jadusza nje je z
 92 42|           z cuzimi bjałkami...~Nje vjedzoł jô poprovdze, dokąd won
 93 42|          sę tak smjoł. kjejbem beł vjedzoł, co mje czekô.~Gburzë mają
 94 42|          moję duszę, żem sobje nje vjedzoł radë, le doł na zopovjedze.~
 95 42|       płacec dalij, jak dotąd, bom vjedzoł. że prędzij cze pozdnji
 96 43|    wobracasz! ~Ale skovronk gvesno vjedzoł, że jô szedł vezdrzec na
 97 43|       czołna nje vjidzałam.~Ale jô vjedzoł v ti chvjilë, że to moje
 98 43|           Ale jô krąceł głovą, bom vjedzoł, żc wodtąd mje anji domu
 99 44|          co jô som mjec muszę?~Nje vjedzoł jô na to wodpovjedzë i v
100 45|           dostovało, wo czimem nje vjedzoł.~Z tegom sobje zdovoł spravę,
101 45|        varem spłivała do serca. Jô vjedzoł, że tam matka — krolevjonka