Chapter

1001 18|                           vjera łeż. Nasedzoł jem sę ve młinje v Lipnje vjele
1002 18|                     vjelgą pjesnją proce. Dlotego sę znaję na tim. I rzekę cë
1003 18|                   vodabjeżi, svjeżi flekji drzeva sę bjelą. Tu chtos młinë napravjoł,
1004 18|                          robją? rzekł Trąba. ~Mje sę nje zdovało tak, bo nacuż
1005 18|                           vłosnoscë? Alem pozdnji sę doznoł, że bëlë svojigo
1006 18|                         rzekł jem tede njick, lem sę przeżegnoł, be pocerz wodmovjic.~
1007 18|                         nje przerivoł pocerza, le sę zakopoł v słomę. A jak jô
1008 18|                           tim napravjenjim mje to sę le tak zdovało. Może jakjis—
1009 18|                         Co të movjisz? — dzevovoł sę Trąba. — Jô vjedno beł wudbë,
1010 18|                         będę i szukac takjich, co sę wodvożą. Rzeczë, Trąbo,
1011 18|                        won po chvjilë chvjądającë sę po słomje tak przemovjił:~—
1012 18|                         przemovjił:~— Nje gorzkej sę na mje Remus. Ale to cë
1013 18|                        mocnich chłopóv, jednak be sę do mje dobrała z mjetelokjem.
1014 18|                         cuzich bjałk? Jesz gotova sę porvac na krolevjonkę abo
1015 18|                         gorącim! — mruknął jem im sę wobroceł na drugji bok.~
1016 18|                        jem.~— Remus, ta dużô żoga sę ruchô ! ~Smjeszno mje sę
1017 18|                          sę ruchô ! ~Smjeszno mje sę zrobjiło, bom so wuvożoł:
1018 18|                         bom so wuvożoł: A njechże sę ruchô, kjej sama może! Ale
1019 18|                      Remus, zdrzële, ta dużô żoga sę ruchô! ~Trąbo! — rzekł jem,
1020 18|                        Trąbo! — rzekł jem, bo mje sę zrobjiło markotno — tobje
1021 18|                         zrobjiło markotno — tobje sę pevno co snjije. Njechże
1022 18|                          pevno co snjije. Njechże sę żoga ruchô v jimję Boskji.
1023 18|                          nje nażoguje. ~Ale Trąba sę nji mogł wustatkovac.~—
1024 18|                         Remus! Wodecknjiże, bo tu sę cos dzeje. Tam v nim cemnim
1025 18|                      norce njico szemarzi, a żoga sę ruchô.~Jak mje ju njijak
1026 18|                      njijak poku nje doł, tak jem sę podnjosl na sedzączkę i
1027 18|                     zaredzevjałimi zęboma ruchała sę v levą i v pravą, v doł
1028 18|                        nje szedł za moją radą, le sę jisceł.~— Mądrze cë godac,
1029 18|                           Czut të ju v żëcu, żebe sę żoga sama ruchała?~— Nje!
1030 18|                           vodë bo za scaną robjił sę gvołtem mocnjejszi. Na to
1031 18|                          mocnjejszi. Na to zervoł sę Trąba.~— Czo? Tam cos stavjidła
1032 18|                           vodę zatrzimuje! ~I mje sę tak zdało. Żoga woprzestała
1033 18|                           zdało. Żoga woprzestała sę ruchac a za scaną v vodze
1034 18|                         jęła wobracac koła, to be sę ta całô starô latarnjô mogła
1035 18|                   svjatovim jivańtarzem spolełabe sę jak czopka. Moja trąba i
1036 18|                        dva bochenkji chleba besma sę wupjekła. Razu be njicht
1037 18|                      vëzdrzec, to bes vjidzoł, co sę tam dzeje.~Ale mje sę nje
1038 18|                          co sę tam dzeje.~Ale mje sę nje chcało, żem beł srodze
1039 18|                           to złé, co tam za scaną sę szętoleło, nji mjało do
1040 18|                      Vstoł i vedle scanë domakloł sę do ni lukji, co zdrzała
1041 18|                         njiże ję vëtchnął, cofnął sę i reknął takjim głosem,
1042 18|                      takjim głosem, że całô pjiła sę zatrzęsła. Tero jô ju nje
1043 18|                          jô ju nje żdoł na to, co sę stanje, lem porvoł sę, kopnął
1044 18|                          co sę stanje, lem porvoł sę, kopnął storé vjerzeje nogą,
1045 18|                           storé vjerzeje nogą, że sę v szotorë rozlecałë i wobjegł
1046 18|                      wobjegł jem szopę navkoł, be sę doznac, co sę na rzece dzeje
1047 18|                          navkoł, be sę doznac, co sę na rzece dzeje i co tak
1048 18|                      Zdrzë, jak skora jego gładkô sę mjenji ve vszestkjich krosach
1049 18|                          cë tu straszëc!~Ale żebe sę też na pevno doznac, co
1050 18|                      wukozką, anji womoną, to mje sę tu zaru przeżegnej krziżem
1051 18|                           v doł pod vodę. Ale won sę v ti chvjilë zervoł, vëcarł
1052 18|                          koło poprzez zostavę, co sę tam vodze nadstovjała. A
1053 18|                         jem wodsapnoł, przeżegnoł sę i vëszedł z vodë. Tero jô
1054 18|                       dopjeru czuł, że całô pjiła sę trzęsła, bo v nji mój tovarzesz
1055 18|                          mjała bezpjek. Anji żoga sę nje ruchała, anji v vodze
1056 18|                      cvjardim spjikjem, zlecivszë sę na wopjekę Boską.~Kjedem
1057 18|                          na wopjekę Boską.~Kjedem sę wobudzeł, vjid ju beł pemi
1058 18|                       pemi na svjece. Słuńce lało sę do naju leżi przez vszetkji
1059 18|                          rzec chcało:~— Czeguż va sę bojała v nocë?~Za scanami
1060 18|                      scanami grała rzeka, a svjat sę robjił vjidni i bezpjeczni,
1061 18|                     podfrisztek dostac, nabrałobe sę dobrigo ducha.~— Tec momë
1062 18|                     svjętim vołtorzu, wodnęcełjem sę wod zemni vodë pjicô. Të,
1063 18|                         Tego potępjińca z nocë jô sę tero nje boję, bo kuronë
1064 18|                        jesz vjęcij słuńca z njeba sę lało a dzeń sę smjoł, że
1065 18|                     słuńca z njeba sę lało a dzeń sę smjoł, że jaż vszetkji ptoszkji
1066 18|                   ptoszkji v drzevach i chrostach sę rozspjevivałë. Sodł jem
1067 18|                      wobleczoni, bo drugji ruchna sę suszełë na słuńcu. A Trąba
1068 18|                      bjilë zeloni parminje. Skora sę mjenjiła v krosach tęgovich.
1069 18|                         kjejbem chcoł movjic, żem sę nje bojoł. Ale nen tam v
1070 18|                       dnja przëboczom, zdołbe mje sę bëc łopskjim chłopem. Beł
1071 18|                    przelnjętą do skorë, bo gvesno sę v vodze moczoł. Sedzoł na
1072 18|                    napravjenjô młinóv.~Muszoł jem sę smjoc, bom mesloł, że vjem
1073 18|                          Trąba rzekł:~— Nje smjij sę, Remus, bo jak jes go rżnął
1074 18|                           Rzeczë mje, kjej jes go sę jął, cze të czuł mjęso i
1075 18|                          beło to mocné i bronjiło sę dzirżko,~— A nje vąchoł
1076 18|                       przez nę zostavę, vërvoł mu sę pjord valni, ale to beło
1077 18|                          rzekł Trąba. — Bo mje be sę zdovało, że to beł chłop.~—
1078 18|                         beł chłop.~— Czemużes tej sę tak wurzasł i reczoł jak
1079 19|                            Vjeczorem tego dnja ma sę nalazła z Trąbą znovu na
1080 19|                           znovu na folvarku. A to sę stało tak: Stari chłop,
1081 19|                     długoscë nabjerałë, zjeżdżelë sę na folvark jakjis cuzi panovje.
1082 19|                     poznoł. AIe dusza moja ve mje sę wodezvała, że słova same
1083 19|                        tam pleszczesz? — wodezvoł sę Trąba. To njeje żoden Ariman
1084 19|                          povjedzec, ale rozesmjol sę, poklepoł mje po reminju
1085 19|                          ztąd na domovnjik, chdze sę ju polełë lampë dva na dużich
1086 19|                   vëmalovani, przed chterną znovu sę rozchodzelë stopjenje na
1087 19|                         pustkach. Trąba trzimjącë se wokoma mje, wobzeroł sę
1088 19|                           se wokoma mje, wobzeroł sę na vszetkji stronë i rzekł:~—
1089 19|                      jakbe co mjerkovoł, wobrocel sę i kjivnął nom polcem.~—
1090 19|                            Pochadejta i nje bójta sę! Njicht vaju nje zje. Ale
1091 19|                         vaju nje zje. Ale jak won sę obroceł na boczni stopjenje,
1092 19|                    vjidzenjé straszné: Tam, chdze sę stopjenje rozchodzełë na
1093 19|                     vszetko zbladło i vjidzoł jem sę znovu v tim pańskjim domovnjiku.
1094 19|                       poczesnoscë. Drugji vëdovoł sę młodszim i sedzoł z brodą
1095 19|                     podvjązani wo szeję zvjeszała sę na pjersach. Pon Czernjik
1096 19|                         na pjersach. Pon Czernjik sę z njimi przëvjitoł, tej
1097 19|                            Rączka szablë mjenjiła sę złotem i drogjimi kamiszkami.~
1098 19|                      złota. — Vstid jimu!~Tero jô sę znovu z wuvogą przëzdrzoł
1099 19|                      njewubetku dusznigo. Ale mje sę zdovało, że v ti chvjilë
1100 19|                         stoł, klepnął v ręce, jaż sę rozległo i zavołoł:~— Kuntrakt
1101 19|                       skrzepjice strojic. Ale pon sę nom tero nopjerv przëzdrzoł
1102 19|                           mje głovą przëtim, a jô sę dobroł v ti chvjilë:~— Won
1103 19|                           plecach. Przeżegnoł jem sę krijamko pod vampsem i rzekł
1104 19|                  tovarzestvo? ~Ale Czernjik smjoł sę:~— Ha ha! Cuż za glupstvo
1105 19|                           panje dzedzecu, żebesce sę z njimi przed woddzękovanjim
1106 19|                   wodrzekł pon Czernjik, smjejącë sę. —~Jakuż vom, takjimu panu,
1107 19|                            takjimu panu, przëznac sę do przijacelstva z njimi?
1108 19|                           mje tu nje naprzikrzelë sę, żebem kaszubskji zemji
1109 19|                        nje przedovoł. Ko wona, co sę teczi Zvadë, moją jesta
1110 19|                         mogę z nją robjic, co mje sę vjidzi.~— Provda! rzekł
1111 19|                           vezdrzoł, zaczervjenjił sę i zavołoł:~— Vjina!~Przëbjegł
1112 19|                          njech spjevô!~ Ale Trąba sę rozesmjoł:~— Tec jô ju vom
1113 19|                          skrzepkji i groł. Ale jô sę sparł wo stoł i zdrzoł na
1114 19|                         stołem, jak wonji pjilë i sę vjeselilë. Ten kaszubskji
1115 19|                          chcoł bëc Kaszubą, smjoł sę do tego ze żołtą brodą.
1116 19|                           tę pjękną jego gtovę im sę dzevovoł, że v nji sę mjesceło
1117 19|                          im sę dzevovoł, że v nji sę mjesceło tile statccznoscë.
1118 19|                          jak won gębę wotvorzeł i sę smjoł, tej tę całą pjęknosc
1119 19|                      kogus znanigo, alem nji mogł sę dobrac kogo.~Trąba groł.
1120 19|                         Trąba groł. Jô zaczął jem sę przësłuchivac jego noce.
1121 19|                           Po chvjilë pon Czernjik sę do naju wobroceł i zavołoł:~—
1122 19|                           i zavołoł:~— Trąbo! Vez sę tero do gromadë, bo jô cë
1123 19|                         nje grałë. Boczë, żebe cë sę nje rozlecałë:~Czornô noc!
1124 19|                       rovno vożi Cnotę, Grzech ~i sę smjeje Smętka smjech, ~co
1125 19|                         nad mogjiłami grzmji ~jaż sę Słuńce vëpoli ~i pod berło
1126 19|                          kur!~— Ha, ha, ha! smjoł sę Czernjik Nje vjedzoł jô
1127 19|                        będze?~— Ha, ha, ha! smjoł sę dzedzec. — Znaję jô rożné
1128 19|                       godka ricerzi Słuńca! smjoł sę Czernjik. Vëji jesz nje
1129 19|                    podłogę, chdze wona na perzenë sę rozprisła i podnjosł jem
1130 19|                          psë '~Nje vjem, zkąd mje sę ta smjałô spjeva brała.
1131 19|                           jak krev, a potim stała sę czornô. Zavrzeszczoł njico,
1132 19|                     pjersë jak wumarłimu.~Zervelë sę vszescë. Przëpodł do njego
1133 19|                           woczami na mje. Gęba mu sę vëdłużeła jak wu dżenji
1134 19|                   priskałë zeloni parminje. Terom sę dobroł:Tec tobeł nen Strach
1135 19|                           z nocë ve młinje.~Chcoł sę na mje porvac, ale namesloł
1136 19|                          mje porvac, ale namesloł sę i wodemknął wokno. Tero
1137 19|                     harmonjice pjijani spjevelë i sę radovelë Tak won sę vëchileł
1138 19|                    spjevelë i sę radovelë Tak won sę vëchileł z wokna i do njich
1139 19|                       chvitejta zbojcę! ~Zrobjiło sę cecho na woborze. Ale Czernjik
1140 19|                          na woborze. Ale Czernjik sę vëchileł z wokna i zavołoł:~—
1141 19|                       Pjijta dalij ludze i ceszta sę, bo pon vaju żije! ~Z dołu
1142 19|                      pozdrzoł na mje, wusmjechnął sę dzivnim smjechem i rzekł:~—
1143 19|                         Remus, ricerzu Słuńca, ma sę jesz będzema vjidzała.~Jak
1144 19|                    rzekłszë słova do sebje. Chdze sę rozchodzelë drogji na levo
1145 19|                       Chdze jisc? Trąba, drapjącë sę v głovje, rzekł:~— Zdrzë!
1146 19|                       spichem na pravą rękę jidze sę do młina. Ale żodne dzesęc
1147 19|                          v jimję Boskji.~Vzęłasma sę tede i szła spjeszno tą
1148 19|                       szło ju v doł. Wobroceł jem sę za sebje. Trąba skozoł polcem
1149 19|                          spjevanjé? A ten pon, co sę czorni zrobjił wod tvoji
1150 19|                      przez cebje godoł. Rozum mje sę mjeszô. Ten pon Czernjik,
1151 19|                        Strach ze młina? Mocko mje sę zdaje. V jimję Wojca i Sena...!
1152 19|                          Sena...! Ta gorzołka mje sę wodbjijô smołą! Bełasma
1153 19|                           długjim drągu łiszczala sę kosa. Ale nje szedł za nami,
1154 20|                           vjatru zastavji.~Tak ma sę wobroceła v pole i v nim
1155 20|                        ale vjater popusceł. Trąba sę trzimoł wobjema rękoma za
1156 20|                          bel trunk. Młińskji koło sę uwobrocô v moji głovje.
1157 20|                          be szukac vodë. Kjej jem sę vroceł z vodą z mołigo błotka
1158 20|                           błotka dobetą, Trąba ju sę grzoł przë vjesołim wognju
1159 20|                        jizbje. Trąba chvjądnąvszë sę jak pjes, kjej bjedę ze
1160 20|                            jak to przijemno grzoc sę pod lasem przë wognju, tobe
1161 20|                          Trąbjinë nje cignje. Mje sę zdaje, że jô mom noterę
1162 20|                  Zaczęłasma jesc i pjic. Zemnjice sę rozbjegałë pomału wod cepłigo
1163 20|                         choc do vjilkóv.~Jakżesma sę najadła i napjiła v nim
1164 20|                          z całich Kaszub zbjerają sę ludze naszi v Koscerznje
1165 20|                       Dziso momë czvortk. Kjej ma sę v njedzelę dostanjema do
1166 20|                      vesokjich konjach. Z timi të sę trzimej v gromadze, a żoden
1167 20|                          dobrô. I przëboczeło mje sę v ti chvjilë, jak mje no
1168 20|                          i będze po tobje.~Tak jô sę pitoł:~— A jakjim sposobem
1169 20|                     szkole. Za knopjęcich lôt tak sę do moji skorë dobjerelë
1170 20|                        chdze mje njechcelë, tamem sę nje morzeł. I z tim mje
1171 20|                          njebo szatnąc.~— Żebe le sę dostac do njeba!~—Remus! —
1172 20|                      cziszczec na zemji, czimu be sę nji mjoł po smjercë do njeba
1173 20|                        njeba dostac? Doznajesz të sę tego jesz na tvoji vandrovce,
1174 20|                          vëcarł woczë, zchvjądnął sę jak pjes, kjej bjedę strząsô,
1175 20|                        Roz vjilka wutłuką! Vrocma sę do naszigo zameszlenjô.
1176 20|                  zameszlenjô. Do njedzeli muszema sę chdze zatacëc. A jô vjem
1177 20|                     chterną zvją Glonkjem. Tam ma sę zatacema. Żevnotë jô ze
1178 20|                       Plęs. Ju naszła noc i cemno sę zrobjiło na svjece i cecho.
1179 20|                      nalezc jakji czołen i puscëc sę na njim po vodze ku wostrovju,
1180 20|                        karę i tovarë i puscełasma sę na cemné vodë. Vjosmjącë
1181 20|                           Le sedzë cecho, żebesma sę z tim czężorem na czołnje
1182 20|                     przekolębrovała, bo chocbesma sę retovała płivanjim, to tvój
1183 20|                         brzegu pobjeżema, jaż won sę skuńczi. Tej le kavałuszk
1184 20|                           Przeprava nasza wodbeła sę jak Trąba sę spodzevoł.
1185 20|                        nasza wodbeła sę jak Trąba sę spodzevoł. Po godzenje jazdë
1186 20|                        brzeg. Przed nama wodemkła sę łączka, wodgrodzonô wod
1187 20|                        doszła pokuńc łąkji, Trąba sę stanovjił i rzekł:~— Ha!
1188 20|                         prava dokurczełë, zataceł sę na jezorze, a kjej go z
1189 20|                     wostrovu vënekalë, na dregjim sę zchovoł. Bo żebe to nje
1190 20|                            że po wocemku nji mogę sę wod razu rozeznac. Ale pożdejma
1191 20|                    godzinkę, jaż mjesądz vińdze i sę kąsk rozvjidnjeje. A wob
1192 20|                     przidko podgorę.~— Le trzimej sę krotko slode mje! —rzekł—
1193 20|                         wumjerają.~Za chvjilkę ma sę vëdostała na rovné i wusadła
1194 20|                          dusze a Trąba przeżegnoł sę i godoł:~— Żebe le ta doka
1195 20|                          godoł:~— Żebe le ta doka sę chcałi rozińc! Bo z ludzi
1196 20|                          wo dzevim łovcu, chturen sę taci po jezorze i po lasach
1197 20|                       jezorem i Juszkami. A jô cë sę przëznaję, Remus, tak jak
1198 20|                         jakbe złotô stegna kładła sę wod ksężeca na jezoro, a
1199 20|                        szerokji rąb jego vëchiloł sę na podnjebju, tej jô ju
1200 20|                      Trąba je wuzdrzoł też, smjoł sę i rzekł:~— Co to za gospodarze
1201 20|                      vëposają.~I chcoł vstac, ale sę zatrzimoł, pokozoł polcem
1202 20|                      łączkę i rzekł:~— Cze mje le sę tak zdaje? Ale przisągłbem,
1203 20|                          że ta jedna kopjica sana sę ruchała?~Smjeszno mje sę
1204 20|                          sę ruchała?~Smjeszno mje sę zrobjiło, alem pitoł:~—
1205 20|                       pitoł:~— A jakoż to kopjica sę ruchała?~— Ta, z chterni
1206 20|                        drugji dvje.~—Vjidzisz, że sę nje ruchô — rzekł jem. Ale
1207 20|                         jô vjidzoł, że ta kopjica sę jęła zibotac razem z nim
1208 20|                         jesz nje vjidzoł.~ Trąbje sę zrobjiło straszno. Wuchvaceł
1209 20|                          na czołnje. Wodepchnjema sę na vodę i dalij. Popłinjema
1210 20|                         Ale jô beł czekavi doznac sę, co to za wukozka v ti kopjicë
1211 20|                           poceszoł Trąbę:~— Pocuż sę będzesz bojoł, kjej jes
1212 20|                           jem. Vez i zagrej "Chto sę v wopjekę" , a żeli to je
1213 20|                           żeli to je Złé, to wono sę zaru wuspokoji.~Moje słova
1214 20|                        grac, verazno i pevno jęla sę kopjica po łączce czołgac
1215 20|                    pjesnji nobożni, z kopjice doł sę czuc glos mocni:~—Tuńca!~
1216 20|                          mocni:~—Tuńca!~I kopjica sę zaczęła zibotac i skakac
1217 20|                          Tero jô vstoł i żdoł, co sę stanje.~A kopjica czim krodzij
1218 20|                            uwodrzekł jem. Ale won sę do mje nje przëbliżeł. Mjoł
1219 20|                    chvjilę na sebje patrzała, jaż sę njespodzevanjé doł czuc
1220 20|                           bez nameszlenjô jęłasma sę przedzerac przez chroslë.
1221 20|                       vrzeszczoł vnjebogłose, jak sę doznoł, że sę nji może vëdostac.
1222 20|                    vnjebogłose, jak sę doznoł, że sę nji może vëdostac. Zaru
1223 20|                      kuńca i mu kuńc cesnął, żebe sę wuchveceł. ~— Trzimej tero,
1224 20|                          jaż po szeję, ale jednak sę mocko ceszeł, że retovoł
1225 20|                         wod muzekji, przëdarzi cë sę worądz, żebe kopjica sana
1226 20|                         Zdoł na mje jak mur, a jô sę przëznac muszę, żem go mjoł
1227 20|                          të. Trąbo, jidz i vëczap sę v jezerze, bo nje przëstoji,
1228 20|                         łokce na zemji, a nje bój sę, że tam mokro. Vkoł bo je
1229 20|                       grądu. Sedzë cecho i za mną sę nje wobzerej, kjej chcesz
1230 20|                        przejacelem. Jô za chvjilę sę vrocę!~Po tich słovach krol
1231 20|                    krokoma szedł v las, a jô vzął sę i zapoleł nę kopjicę sana,
1232 20|                    gvjozdë i drugô krevavô stegna sę kładła na ksężecovą stegnę
1233 20|                       sebje vamps i mu go doł, be sę njim przëwobłeld.~— Bog
1234 20|                           wognja przëstavję, cobe sę vësuszelë. — A chdziż sę
1235 20|                          sę vësuszelë. — A chdziż sę podzoł vaspon Mucha?~— Szedł
1236 20|                          nji ma żartóv.~I zchileł sę do mje Trąba, jakbe mje
1237 20|                           do wucha povjedzec, ale sę wodmesleł, machnął ręką
1238 20|                          ten czas sano z vjerzchu sę vëpoleło, a z kopjice zaczęło
1239 20|                           trzeszczec a płom mocni sę dobivac.~— Aha! — rzekł
1240 20|                      gvjozd zasoc na njebje.~Vtim sę dałë czuc krokji, a v krąg
1241 20|                        krolevską pjecziń, chterną sę będzema roczeła.~Tej wusodł
1242 20|                      Trąba v mojim długjim vampsu sę zervoł zaru, ale noprzod
1243 20|                          zervoł zaru, ale noprzod sę vëvroceł, bo so nastąpjił
1244 20|                          vjele za długji.~Vstoł i sę smjoł.~— Njigde jô vjęcij
1245 20|                          co pjes wo pjątą nogę. I sę ji nje dzevuję, bo vanożëc
1246 20|                         povjedzoł:~— Kjej tak, to sę napji przënomnji pjiva koscerskjigo
1247 20|                         Jezuskovji do stanji, jak sę wurodzeł v Betlejem. Svjęti
1248 20|                       vęgle dovałë tile cepła, że sę sedzało jak v wogrzani jizbje.
1249 20|                            Ale vęgle na wognjisku sę żolełë i grzałë. Vaspon
1250 20|                           mestrovje v Gduńsku. Jô sę czuję v tim pałacu provdzevim
1251 20|                        dachë napravjilë i dobetku sę dochovelë, tobe jim to zajął
1252 20|                       wosocz, bo jô, ji pon, tacę sę na vojnje i nji mogę sę
1253 20|                           sę na vojnje i nji mogę sę pluga jąc... Dobrze i cepło
1254 20|                     szandaróv, njicht v pojedinkę sę na mje nje wodvożi, bo srodze
1255 20|                        nje wodvożi, bo srodze mje sę boją. Dlotego momë dzis
1256 20|                       ludzkjich, a Remus njedovno sę vëkluł na pustkovju jak
1257 20|                          szablę złomoł, wo co ten sę tak zajisceł, że go paraluż
1258 20|                         bełë. Stolimovji zapoleło sę serce i vzął i kriamko vëbudovoł
1259 20|                          Tej przejachoł czołnem i sę zataceł ve vjelgjich jałovcach
1260 20|                     bjałką... Wod nigo stolima ma sę takjimi dużimi chłopami
1261 20|                           dokumańtë. Ale Muchovje sę njigde krzivdzëc nje pozvolilë.
1262 20|                         pola i rebë z jezora. Mje sę poprovdze tak zdaje, że
1263 20|                           roz woszukô i tej wonji sę mocko przerachują. Do ti
1264 20|                           Za całę chvjilę wodezvo sę mój tovarzesz Trąba:~— To
1265 20|                         mój tovarzesz Trąba:~— To sę vje! Nje tak rechło zaspjevają
1266 20|                       Povjem vom, vaspanje, że ma sę na tę jintanceją zabjeroma
1267 20|                           jinszé lata.~I vëcignął sę krol jezora przë naju na
1268 20|                          kolebką. Chdzes z daleka sę chdzeroz wodezvało szczekanjé
1269 20|                      skażoną godką?~Ku reszce mje sę tak zdovało. jakbem leżoł
1270 21|                      koscerskjich. ~ ~Trąba smjoł sę na całé gardło, kjej v sobotę
1271 21|                        grebą chustką, pod chterną sę wutopjiła, jakbe ji nje
1272 21|                          Przez plece zvjeszała mu sę torba jak ją dżadë noszą
1273 21|                         Cuż na svjece! — dzevovoł sę Trąba. — Żebem nje vjedzoł,
1274 21|                         Mack Tuszkovskji, chturen sę slepi wurodzeł, ale jak
1275 21|                          grubé i czężkji. Jak jem sę pozdnji doznoł, zchovanô
1276 21|                           strzelba, z chterną won sę njigde nje rozchodzeł.~Po
1277 21|                       gromadze, vszędze ludzi, co sę spjeszilë do Koscerznë.
1278 21|                         vjeżą koscoła, tej vaspon sę stanovjił i rzekł:~— Tero
1279 21|                      stanovjił i rzekł:~— Tero ma sę rozińdzema, a v mjesce nje
1280 21|                            a v mjesce nje będzema sę znała. Të Remus, wostavji
1281 21|                   długjich set lôt. Vszescë wonji sę tam zeszlë z naszigo kraju
1282 21|                      strzod jinnovjercóv, i ti co sę tacą po lasach Mjirachovskjich,
1283 21|                        zemja kaszubskô, a jak jem sę doznoł, żevji jich lepji
1284 21|                         svojich senóv. Ale ti, co sę tam zchodzą do Vejherova,
1285 21|                       njedzelę po nabożeństvje jô sę zataceł za mjastem. Ale
1286 21|                      mjasto, bom też i rod bełbem sę potkoł z Trąbą, do chternigom
1287 21|                         jich wodsedzec, tej njech sę chronji!~To rzekłszë, wonznjiknął
1288 21|                         poł wucha Ha, Remus ceszë sę, że łeb całi, bom vjidzoł
1289 21|                           Vejherova grac, a dziso sę vjeselą, że takjigo honoru
1290 21|                     vszescë Svjęti chvalëc będą i sę ceszëc z bjednigo Trąbë.~—
1291 21|                         długjimi krokoma vësadzeł sę na przodk vszetkjich i maszerovoł
1292 21|                         wobstąpjilë, żem nji mogł sę vëdostac i muszoł jisc z
1293 21|                          v norce renku stanovjilë sę. Kamrot Veber woprzestoł
1294 21|                   przezvjisko Neumana a doznajeta sę, że to nochvalnjejszô karczma
1295 21|                      będzemë rozvażac, cze napjic sę jingveru, cze gorzkjigo,
1296 21|                         dejadej po smjercë smażeł sę będzesz v smole.~— Żebem
1297 21|                       nasz — rzekł Trąba — to bem sę pjekła nje bojoł. Bo chocbe
1298 21|                        bojoł. Bo chocbe slodk mje sę smerleł v pjekjelni smole,
1299 21|                         cuda njebjeskji.~Klarneta sę na to przeżegnoł z miną
1300 21|                        Beła tam dużô jizba. Z nji sę vëchodzeło do mjejszich
1301 21|                            chterne chcalë do rena sę przedrzemac. Pod drugą scaną
1302 21|                         korunkę. Gvesno nje chcoł sę dac poznac. Muzikańce sedlë
1303 21|                           wod Francka? — wodezvoł sę njevjelgji ale przësadni
1304 21|                     vjisała szklącô stenka. Trąba sę przësunął i povjodoł mje
1305 21|                       wopjisivoł Trąba. Ale wonji sę tero zasedlë z muzikańtami
1306 21|                     norciku przë dżadach wostoł i sę przëzeroł z daleka, co chvjilę
1307 21|                    nadarmo, bo vjedno z nova wona sę zaszkleła.~— Le nje roczta
1308 21|                        kjeliszek dużi.~Franck ale sę gorzeł, że jego kolega godoł
1309 21|                      rągac:~— Vejtale! Klerik już sę wupjił bo wudovô, że wumje
1310 21|                         nasz worganjista, chturen sę na łacenje znaje — rzekł
1311 21|                  vjesolosce z jich nobożnoscą tak sę zgodzają, jak djobeł ze
1312 21|                     Klarneta płaczlevą gębą. Boję sę karë Boskji, żem cebje najął
1313 21|                         mądrich slóv karczmarza i sę porajilë. A jô, com dejadej
1314 21|                         do szukanjô, wobroceł jem sę jesz roz do krola jezora,
1315 21|                           bëlë na wulicë, tej won sę pitoł:~— Zeli mosz do mje
1316 21|                          na woczë kanął. Mje, com sę le Pana Boga na njebje i
1317 21|                        vjęcij nje bojoł, straszno sę robji, kjej go vjidzę. Kożdi
1318 21|                        vszelkji prziczinë wurvała sę deska v czołnje, tak żem
1319 21|                       czołnje, tak żem le z bjedą sę retovoł. Jinszą razą na
1320 21|                      pevno. Drugjich tile zrzeszi sę z nami wob drogę a na samich
1321 21|                        Scesnął mje rękę, wobroceł sę i szedł.~ ~
1322 22|                          tam pokuńc mjasta, chdze sę trzë drogji rozchodzą: Do
1323 22|                         tajemnjicę spovjedzë. Tam sę po roz wostatni woddzękovują
1324 22|                        wobraze wod wobrazóv, njim sę puszczi mjedze zeloné pola
1325 22|                        leno do roku zaludnji wona sę przë worędzë kompanjiji
1326 22|                       przë worędzë kompanjiji jak sę zaludnjiła v nen dzeń. Za
1327 22|                           Ale porządk i bez njich sę trzimoł.~A ma mijała pola,
1328 22|                           vszędze vjitani i chiże sę woddzękującë. Vjedno dalij
1329 22|                           zaszłasma do Vigodë.~Jô sę trzimoł kąsk slode kompanjiji,
1330 22|                        najeżdżac. V procesiji mje sę też njebelno vëdovało z
1331 22|                    vëdovało z karą jisc. Dlotegom sę przed Vigodą zatrzimoł przë
1332 22|                           wucechłë, kożdé z njich sę samo podnjesło i szło nje
1333 22|                            Va timu vjinné, że mje sę czężko zrobjiło na sercu
1334 22|                          szlë vgromadze trzimjącë sę za ręce a szczescé szkleło
1335 22|                        jezoro a na levą wunoszają sę viże. Rzeklë, że v Mjechucenje
1336 22|                        dziso reno tesknjączka mje sę v duszë rozsadta za naszim
1337 22|                       latach, zgarbjałô, na kjiju sę podpjerającô. Jak jem na
1338 22|                       dużé na mje vlepjoné, a jak sę nasze vezdrzenjô potkałë,
1339 22|                      jezdes, kobjeto? — pitoł jem sę.~— Jô jem starô Julka. Ludze
1340 22|                         mje zovją proroczką i mje sę boją...~— Czimuż sę cebje
1341 22|                           mje sę boją...~— Czimuż sę cebje boją?~— Bo jô jezdem
1342 22|                       długô droga.~Nje chcało mję sę pravje jesc, ale żebe ji
1343 22|                        ceché vodë jego i rozlegoł sę jaż po te viże. Ale za timi
1344 22|                           Mjecze długji zvjeszałë sę z jich bokóv, a las długjich
1345 22|                           chdze reszta jich senóv sę zebjerze — na kalvarije.
1346 22|                    żelaznigo krosné pjora trzęsłë sę jak płominje chvałë. Dziso
1347 22|                           na svoji drodze. I tede sę co stanje. Ale dnja i godzenë
1348 22|                          chdze za drzevami skrełë sę dzivni zogodkji. Chdzeroz
1349 22|                         dzivni zogodkji. Chdzeroz sę jedna vësunje ze za drzév,
1350 22|                     wużiczilë.~Vtim nade mną dało sę czuc spjevanjé Trąbë:~—
1351 22|                       vstała i poszła ku vsë razu sę nje wobzerającë. A Trąba
1352 22|                        pjilują. Ale nje wurzasnji sę! Ma jich tą razą woszukoma.
1353 22|                          wopovjodoł:~— Wustavjilë sę dvaji szandarovje i slepje
1354 22|                        wuzdrzelë, tej rozpitivelë sę wu ludzi, cze nji ma strzode
1355 22|                           nje povjedzelë. Ko boją sę jednak grzechu. Tvoje szczescé,
1356 22|                         ti karze z tovarami wonji sę go doznają. Na szczescé
1357 22|                         mu tero pudę naprocem. Të sę postavjisz naprocem karczmë,
1358 22|                        drogę przez całą vjes. Tam sę Trąba stanovjił i rzekł:~—
1359 22|                         naju wuzdrzoł. Stój, njim sę puszczema przeką drogji
1360 22|                        vząt za wopjekuna! Njechaj sę njiczego nje boji...~— Czuł
1361 22|                           chdze stojałë voze.~Tam sę nalezlë jak na szczescé
1362 22|                          i Franck i Klerik. Wonji sę wod Trąbë dovjedzelë, że
1363 22|                         do kuńca, jak nota raptem sę wurvała.~— Tero żevo! krziknął
1364 22|                           potrzebuje. Ale njechże sę vëmaluje zeloną krosą. Zdrzë!
1365 22|                        dostoł v rękę dużą trąbę i sę postavjił mjedze muzikańtami.
1366 22|                          kompanjija. Vëprostovałc sę chrzebtë, podnjosłë głovë,
1367 22|                       rzekł:~— Przë ti pjesnji jô sę njijak wo cebje nje boję.
1368 22|                         za marsz vojskovi! Mje be sę tak zdovało, że za dovnich
1369 22|                         wyjdą... ~Wob ten czas ma sę ju przëbliżelë do ni karczmë,
1370 22|                         nje bełbem dobrą volą jim sę poddoł, kjejbe mje bëlë
1371 22|                           svjęti pjelgrzimce krev sę lała i jim na woczë zesłała
1372 22|                         tarcz nosi... ~Przëłączeł sę tero do naju kamrot Veber,
1373 22|                          trijumf v dusze rozległa sę mocnô nota:~— Nie tak zbrojny
1374 22|                           taką szerzą i dhiżą won sę rozsodł z vojskjem svojich
1375 22|                           drzevjąt do przezeranjô sę v zvjercadle svojich vód.
1376 22|                  zataconich błotka i łąkji, chdze sę pase jeleń i sarna. Zabłądzec
1377 22|                  strupjałich durach dębóv, womonë sę rozbjegną i Anjoł Stroż
1378 22|                   szczekanjé psa na zomkovjisku i sę przeżegnô, bo mu straszno.
1379 22|                       pjiluje na sorena, podnjese sę i jidze dalij nje vëstrzelivszë
1380 22|                          zaklęti vjeselnjicë. Tam sę rodzą povjostkji i bojkji,
1381 22|                        ten las kompanjijô pusceła sę na Strzepcz. ~Ledvje naju
1382 22|                           tovarzesz Trąba zrobjił sę stateczni na licach, vëprostovoł
1383 22|                  stateczni na licach, vëprostovoł sę i jakbe wurosł. Jistnje,
1384 22|                     folvarkjem Zvadą. Wuszekovelë sę muzikańcë przed kompanjiją,
1385 22|                           gruńt lasu. Zachvjądałë sę rade jim kvjotkji vjelkanocni
1386 22|                         pod nogoma ludztva ruszeł sę i szedl za kompanjiją jak
1387 22|                           larum bjiją! ~Zchodzceż sę zevsząd na kalvariją. ~Z
1388 22|                        rogati łeb, ale nje zlęklë sę, bo vjedzelë, że nje jidze
1389 22|                           legł njeżevi. Zatrzęsłë sę kamjanni grobë stolimóv
1390 22|                         spanjałim granju kurdusac sę muszi na szczudłach i wudavac
1391 22|                          kalekę. I wobezdrzoł jem sę za njim. Chdzes nad głovami
1392 22|                       głovami ludztva zdovało mje sę, że vjidzę jego vjechovati
1393 22|                           żevi lud procemko njich sę vëdovoł jak gorsc ludzi
1394 22|                           przeszlë i straszno mje sę zrobjiło strzod tego vjelgjigo
1395 22|                            jak rebokovji, chturen sę naleze som jeden mjedze
1396 22|                          i strądu.~Przeżegnoł jem sę i wodvroceł woczë v przodk
1397 23|                                          XXIII~Co sę dzejało v Strzepczu pod
1398 23|                         kula stojało, chdze njebo sę sparło na zemji, a vjid
1399 23|                     procesijô ze spjevem. Vjitałë sę wobraze i chorągvje, a słuńce
1400 23|                      svoje wostatni wognje. Vjara sę vjitała z vjarą, jakbe movjic
1401 23|                   Strzepskjim koscele, kompanjijô sę rozeszła, be szukac nocligu.
1402 23|                      naszedł rozmiszlającë, chdze sę wob noc podzeję, wuzdrzoł
1403 23|                            Ze zodroscą przëzerelë sę jimu Stach i Klerik. Ti
1404 23|                          Stach i Klerik. Ti dvaji sę wob drogę vjedno trzimelë
1405 23|                     Zanjosłszë kuferk pannë, Leon sę vroceł, a KIerik ze złoscą
1406 23|                      Mjołbem też na kogo! — smjoł sę Klerik. Ale kjej të ji tak
1407 23|                         dô jesc.~Na te słova Leon sę zląkł i povjedzoł pokornje,
1408 23|                           szklącą mucą rozpitivoł sę v wobu karczmach za takjim
1409 23|                   woborami na kuńc vsë tam, chdze sę rozchodzełë trzë drogji:
1410 23|                        dzarna jük divan rozłożeła sę. Kjej ma naszła, tej z jedni
1411 23|                          wuszekovelë leżą. Ale të sę nje vożë tam jisc. Bo choc
1412 23|                         prosbę do Roga, zlecivszë sę Jego wopjece. I anji chvjilęm
1413 23|                          wopjece. I anji chvjilęm sę nje bojoł, że mje złapją.
1414 23|                           vezdrzoł na mje i smjoł sę cecho wod wucha do wucha.
1415 23|                      rzekłszë:~— Zjédzle som. Mje sę nje chce jesc.~— Bog z tobą.
1416 23|                           kobjołkę splądrovoł jak sę noleżi, a wonji będą v głovę
1417 23|                       chto vje, na jak długo będę sę muszoł najesc. Le të mje
1418 23|                       povjem. Barzo nen kęsi pjes sę wopitivoł za tobą. Muszi
1419 23|                        wusodł vigodno i rozglądoł sę.~— Njebo pobjegło — rzekł.
1420 23|                           rękę:~— Reti Remus! Mje sę zdaje, że jô vëvołoł vjilka
1421 23|                   Vjidzisz të nę szklącą mucę, co sę derdô drogą do naju? Żebe
1422 23|                      namjenjonô takô kara, bo won sę zbliżoł pomału jaż do naju
1423 23|                         figurë, vezdrzoł na nas i sę pitoł:~— Cuż va za jedni?~
1424 23|                     chodzeł do svojigo wojca, ale sę nje dowuczeł, kjej wojc
1425 23|                          mje dodoł:~— Vstidzełbes sę, takji mocni chłop, wuczëc
1426 23|                         takji mocni chłop, wuczëc sę za dżada.~— Ja — rzekł Trąba
1427 23|                          to nji ma radë. Kjej won sę boji robotë i mô talent
1428 23|                           vjelgjigo pana...~— Mje sę zdaje, że të rągosz, të
1429 23|                        padła szkapa. To i jinszim sę trafji. Ale wu mje, to jesz
1430 23|                     zdvuma woczami nabędę, parobk sę wobrazi i wuceknje ze służbë.
1431 23|                      vjidu njiż kuczer.~Szandarze sę gęba wod wucha do wucha
1432 23|                      vëvarła wod smjechu. Ale won sę strzimoł, przëbroł srodze
1433 23|                     przëbroł srodze wostrą minę i sę pitoł:~— Je to też vszetko
1434 23|                         slepigo konja. Ale możece sę v kompanjiji dopitac: cze
1435 23|                           woczë na naju, zavroceł sę nazod do vsë. Jak won kavałk
1436 23|                         Boga chvaląci, wopovjadac sę muszima takjim jańcekrestom.
1437 23|                            Ale czekavi jem, chdze sę też podzoł krol jezora,
1438 23|                          Tu won leżi! — wodezvalo sę z drugjigo nortu pod figurą.~—
1439 23|                          mje mocko svędzeła, alem sę strzimoł. Wuvożejta: Wonjii
1440 23|                       Wonjii mje szukają. Muszelë sę doznac, że mje njima na
1441 23|                         vaspon żdac na njich.~—To sę vje! — wodrzekł vaspon. —
1442 23|                          do Vejherova, a wob dzeń sę vëspję wu vjadomigo vęglovnjika
1443 23|                          Przë Bromje Wolivskji ma sę zos woboczema!~I vstoł vaspon,
1444 23|                       choc i ti z Mjechucena reno sę nalezlë. Murovanô figura,
1445 23|                      dzarnji klęczoł rój, chturen sę polecoł wopjece Boskji na
1446 23|                           i Leonem ze stenką jesz sę co stanje. Głupi chłopocë!
1447 23|                     przëvekło boso chodzec, wonji sę poterbują. Żebe wonji vjedzelë,
1448 23|                         Żebe wonji vjedzelë, jakô sę z nomjilszigo dzevczęca
1449 23|                   chdzeroz svoję stenkę ale copoł sę vjedno vjęcij v teł, trzimjącë
1450 23|                        vjidzoł jem jak v smjejącé sę lica Klerikové cos trzasło
1451 23|                   rozprisło, poczim brzedkô vonjô sę rozeszła zgnjitigo jaja.
1452 23|                    zgnjitigo jaja. Wobezdrzoł jem sę chiże za Leonem. Ale won
1453 23|                         jô v Strzepczu, jak wonji sę pokłocilë. Leon vënoszoł
1454 23|                   dzękovała. Ze stronë przëzerelë sę Stach i Klerik ze sercami
1455 23|                          nje vëdzeli v głovę, tak sę wona ta kjełbasa rozlecała
1456 23|                       kobjołkji.~Ale panjence żol sę zrobjiło Leona. Przëstąpjiła,
1457 23|                        Klerik do pannë. ~Ale wona sę wod njego plecoma wodvroceła
1458 23|                     porządk dbac, srodze markotno sę zrobjiło. Zaczęlë v kompanjiji
1459 23|                    zrobjiło. Zaczęlë v kompanjiji sę wopitivac i szukac zbrodnjorza.
1460 23|                        szukac zbrodnjorza. Pitalë sę Klerika, na kogo be mjoł
1461 23|                           doszlë do spravë, stało sę njeszczescé jinszé: Bjałka
1462 23|                           sadnje przë wognjisku i sę vësuszi. Że też slepji svojich
1463 23|                      przez stolemni bukji bjelełë sę kaplice na przidkjich gorach
1464 24|                         ten lud, chturen vkoł nji sę zbjerô v dzeń Nalezenjô
1465 24|                     gromadze. To też nji mogł jem sę napatrzëc jak wonji tam
1466 24|                           złotim tronje!~Kjej jem sę rozglądoł v meslach, woczë
1467 24|                    meslach, woczë moje zatrzimałë sę na wosobje vesokjigo pana
1468 24|                        roz vjidzoł?~Ku reszce mje sę przëboczeł nen vjeczor:
1469 24|                          smętorz do Lipna. Polełë sę smolnjice a rzozô z njich
1470 24|                            le muszoł jem do njego sę przecesnąc i rzec:~— Panje!
1471 24|                        Lipnem!~Won przëzdrzoł mje sę v boczlivje i rzekł:~— Godkę
1472 24|                     Wustanji przë mje i przëzdrzë sę ti srogji mocë naszich!
1473 24|                        ludu kaszubskjigo, chturen sę tam tłoczeł na szerokjim
1474 24|                vezdrzenjim rzekł:~— Nje wodzevosz sę na moje pitanjé. Może nje
1475 24|                       svoją i wobeczajem poskrelë sę po svojich pustkovjach i
1476 24|                         volą i sełę mjelë wuprzec sę wo svoje prava — rzeczë:
1477 24|                           cze nje vorto?~Zkąd mje sę wod razu przëboczeło wono
1478 24|                        Przed tim straszedłëm mjij sę na bocznoscë. Nogorszé wono
1479 24|                     vszędze, chdze skrë Ormuzdové sę żolą, nalezesz mje vszędze,
1480 24|                         vjeko svoji trumë...~Ruch sę tero zrobjił v morzu ludzkjim,
1481 24|                           Pod tim iotrem, chturen sę navroceł v godzenę smjercë
1482 24|                       głovą do zemji zgjętą, bjił sę v pjerse i załomivoł ręce
1483 24|                           tak klęczoł. Ju komudno sę robjiło v kaplicë a nocnô
1484 24|                      dusze mje potrzeba, bo czuję sę wopuszczoni wod Boga i ludzi.~
1485 24|                           Tak żorotno krol jezora sę do mje jesz nje wodezvoł,
1486 24|                           kjile krokóv, stanovjił sę i rzekł:~— Zdrzë jak sę
1487 24|                           sę i rzekł:~— Zdrzë jak sę tu cecho zrobjiło. Njedovno
1488 24|                           zrobjiło. Njedovno jesz sę rojiło ludzi jak mrovk po
1489 24|                     szadich gorach. Tero rozeszlë sę jak rozlotają sę ptochë
1490 24|                         rozeszlë sę jak rozlotają sę ptochë vjeczorem do svojich
1491 24|                       Szlë wokoma sebje trzimjącë sę za ręce. Gvesno dobri Bog
1492 24|                       szczudło v ręce a doznajesz sę, że nji mogłobe bëc takji
1493 24|                         jem v ręce a vëdovało mje sę barzo czężkji. A won je
1494 24|                        kaplice na krziżu i poddac sę voli Boskji. Ale nji mogę.
1495 24|                          ribkę z vodë, a wutchnje sę. Zamknji mje v murach, a
1496 24|                         be spôdk po wojcu vząc na sę.~Jô nje rozumjoł dobrze,
1497 24|                        vje drogji. Navetk sin mój sę dovje, jak dorosnje, nje
1498 24|                          beł mjoł sposobu zatacëc sę przed njimi, co mje przesladovelë
1499 24|                    vëpłinął, tej po kulë v głovje sę doznelë, że to nje topjelc,
1500 24|                        zrobjilë mje pravo. Ale jô sę skreł, a bjałka doma zastąpjiła