Chapter

1501 24|                       karë przëjąc nji mogę a nji sę dac zamknąc v sodzë, bo
1502 24|                           przodkovje i doznac bem sę chcoł, że won v naszi rozdze
1503 24|                         krolestvo na njim.~Porvoł sę vaspon na nogji i vstoł:~—
1504 24|                          woczoma.~— Spovjodoł jem sę dziso dva raze: Bogu i tobje.
1505 24|                        tak mje na duszë, jakbesma sę mjała v żëcu przë vożni
1506 24|                          mje czas v drogę. Vrocec sę jutro przë kompanjiji nji
1507 24|                         Po tich słovach stanovjił sę chvjilkę, vezdrzoł na mje
1508 24|                  povjedzoł tak:~— V kompanjiji të sę też vrocec nji możesz, bo
1509 24|                        woko naju nje woboczi.~Mje sę vjidzała takô rada vaspana.
1510 24|                       rada vaspana. Ale jednak jô sę muszoł vrocec do mjasta,
1511 24|                         spokojno do mjasta, chdze sę cebje pevno spodzevają.
1512 24|                          jô som jisc nje chcę. Jô sę boję, żebe mje wob drogę
1513 24|                            Ale movji mje, może të sę bojisz tovarzëc takjimu,
1514 24|                           człovjeka wubjił ?~— Jô sę le Boga na njebje boję  —
1515 24|                          wodrzekł jem. — Ludzi jô sę nie boję. A moją spravą
1516 24|                        svjatovich. Żeli të chcesz sę wukrëc, to muszisz sę vjedno
1517 24|                      chcesz sę wukrëc, to muszisz sę vjedno krącëc v nogrebszi
1518 24|                           po wodpuscë, a ludzeska sę vjeselą, kjej svoje grzechë
1519 24|                     stenką zrobjił nożka pon. Mje sę zdaje, że Klerik i jesz
1520 24|                           sługę.~— Ha, ha — smjoł sę Trąba. Cze Czernjik, cze
1521 24|                            le zapolic!~Muszoł jem sę zdac na Trąbę, bom na pustkovju
1522 24|                        pustkovju wo tich spravach sę nje wuczeł. Wob ten czas
1523 24|                         karczmë.~— Tec të muszisz sę woddzękovac z kompanjiją —
1524 24|                            że Leon ze stenką vzął sę i wucekł?~— Vjem! rzekł
1525 24|                          dô na zopovjedze.~Zervoł sę Klerik:~— Takji głupstva!
1526 24|                      mjelë vjęcij rozumu.~— To vë sę na bjałkach nje znajece —
1527 24|                        tego noleżą dvaji! — smjoł sę Franck.~— Jakuż to? — rzekł
1528 24|                          dva kuńce!~Tero vmjeszoł sę v jich godanjé mjeszczon
1529 24|                          takji worędzë.~Tak wonji sę tam spjerelë. Ale jô nje
1530 24|                tovarzestvje z tobą, że czężko mje sę rozińsc. Ko ma jednak v
1531 24|                    rozińsc. Ko ma jednak v Lipnje sę będzema vjidzała, a mom
1532 24|                        Tak ma sobje podala rękę i sę rozeszta.~ ~
1533 25|                       krol jezora. Nje żdavszë ma sę vzęła v drogę. Po krotkji
1534 25|                         czężką drogę. Trzeba nama sę vëspac i posilëc, co besma
1535 25|                          jaż do połnjô. A kjej ma sę ju zabjerala v drogę, tej
1536 25|                         czego te jimu bełë, tegom sę mjoł pozdnji doznac.~Noprzod
1537 25|                          v kjile pocerzi zrobjiło sę cemno jak v mjechu. Vaspon
1538 25|                        Trzeba tu wostac, bobe mje sę pomileł kjerunk naszi vędrovkji.
1539 25|                           stolimóv. Wonji lubjilë sę chovac v sechich molach,
1540 25|                        dzis dzeń. Spokojno możema sę tu mjedze njimi rozgospodarzec.
1541 25|                       njimi rozgospodarzec. Wonji sę wo to nje wobrażą i z chęcą
1542 25|                          cë povjem: Wostanji tu i sę rozezdrzë, cze be sę nje
1543 25|                         tu i sę rozezdrzë, cze be sę nje doł jakji dach sklecec
1544 25|                        njim strzelbą. A jô vzął i sę rozezdrzoł mjedze nimi trzema
1545 25|                       njich tak krotko sebje bełë sę zeszłë, że ledvje voz be
1546 25|                        Ale że jesz mjozga v njich sę votovała i nje puscełë vszetkjich
1547 25|                  zabłądzeł?~I kąsk njewubetno mje sę stało kole serca, alem v
1548 25|                     scekoł na gruńt lasu. Tak mje sę jednak njemjirno zrobjiło
1549 25|                          mjedze mogjiłami?~Tak jô sę vzął i vëszedł z mjedze
1550 25|               nadstuchivoł. Jak całą chvjilę njic sę czuc nje dało, tak jô vëjął
1551 25|                        kole sebje krzik sovë, żem sę bezmała że nje vërzasł.
1552 25|                      wodjim mje te dva pękji, bom sę jich nadvigoł, a të jes
1553 25|                      przepuszczi dalij v las.~Jak sę wogjiń rozpoleł, sodł jem
1554 25|                           daleko za vodami żolelë sę słabi vjidë. To muszi bëc
1555 25|                           bëc Potęgovo. I tero jô sę dobroł, chdze ma zaszła.
1556 25|                         njego te rebë są. Rozumje sę, żem vëjąvszë jadro cesnął
1557 25|                           vëłożilë. A vątpję, cze sę dovjedzą v żëcu, że zrobjilë
1558 25|                           vjeczerzą. A kjej jesma sę najadła, ległasma patrzącë
1559 25|                         psa z dalekji woborë czuc sę nje doł, znadz wobrechunk
1560 25|                        pozdno postąpjiła, ale mje sę spac nje chcało a vaspanovji
1561 25|                     drogji nje zastąpjił anji mje sę nje przësnjił. Bo provdą
1562 25|                          płaceł.  Ale krev ludzkô sę mjedze nami nje lała le
1563 25|                           słovo! Wod dvuch lôt jô sę ju tacę i łaknę ludzkji
1564 25|                         chvjilë movjił:~— Żeli cë sę chce spac, Remus, tej spji
1565 25|                      mogjiłë. Dvje godzenë vaspon sę zabavjił nad Kłącznim. Krotko
1566 25|                           przë jich grobach tacec sę muszą, be sę nje dostac
1567 25|                        grobach tacec sę muszą, be sę nje dostac v ręce cuzi zgraji,
1568 25|                         ręce cuzi zgraji, chterna sę panem Kaszub zrobjiła?~A
1569 25|                         czornô noc.~V tim zaczęło sę rozlegac szczekanjé psa
1570 25|                      krotko, że jaż vaspon zervoł sę na sedzączkę, vëjął fefkę
1571 25|                      Szczekanjé całą chvjilę czuc sę dało barzo mocno, tej znovu
1572 25|                       dało barzo mocno, tej znovu sę woddaleło, ale vnet znovu
1573 25|                          i głosno przez cemni las sę rozlegało. Tak to kjile
1574 25|                 szemarzełë po lestach. Tak vaspon sę przeżegnoł i rzekł:~— Remus.
1575 25|                    sposobni. Przë połnocë zbudzeł sę czornji pjes na zomkovjisku —
1576 25|                           to rządë Boskji.~Tak jô sę przeżegnoł i poleceł wopjece
1577 25|                          beło daleko v las. A mje sę zdovało jakbem leżoł ve
1578 25|                          mje wodeckligo, wodezvoł sę:~— Pokąd të społ, Remus,
1579 25|                       Pokąd të społ, Remus, to jô sę rozezdrzoł po lese. Tu krotko
1580 25|                          pevnim mjescu rozezdrzoł sę i przëstąpjił wod razu do
1581 25|                      rozgarnął krze, za chternimi sę wukozała cemnô joma. V tę
1582 25|                          rzekł won — nje wobińdze sę bez mjeszkanjô v kjile molach.
1583 25|                          jimu lezc v ręce.~Tej ma sę posileła resztą chleba i
1584 25|                        zapoleł so fefkę, vëcignął sę vigodno i povjodoł:~ — Tu
1585 25|                         Tu mje ju lepji, bo czuję sę ju krotko mojigo jezora
1586 25|                          dżadovskji ruchna. Tu ma sę też rozińdzema Remus. Jezdem
1587 25|                        moje państvo. A nje dzevji sę, kjej mje reno nje woboczisz.
1588 25|                     koscoła v Lesnje, tej trzimej sę mocko na pravą rękę. Tęde
1589 25|                    dziseszich ludzi.~No, ale tero sę fefka vëpoleła. Dej rękę,
1590 25|                            Mje njico movji, że ma sę jesz przë vożni worędzë
1591 25|                         ju krola jezora. Kąsk mje sę serce scesnęło, bom jednigo
1592 25|                          puscec muszoł i czuł jem sę przez chvjilę wopuszczoni
1593 25|                  wopuszczoni jak kam v polu. Alem sę vnetk zervoł, zjodł resztę
1594 25|                       Kjile dnji minęło a zjavjił sę v moji jizbedce Trąba. Ale
1595 25|                            Anjoł Stroż mój gvesno sę wob ten czas chdze v jakjim
1596 25|                          położeł spac.~— A cuż cë sę stało? — pitoł jem. ~Trąba
1597 25|                        Cużem cë movjił, jak żesma sę na drodze za Lipnem pjerszi
1598 25|                             Jakuż to?~— Przëzdrzë sę mje dobrze, a będzesz vjedzoł.
1599 25|                      znakom pod ruchnami.~Tero jô sę dobroł, że go jego bjałka
1600 25|                         sprała.~— Ale za cuż wona sę na tobje tak pastvjiła?~—
1601 25|                          jędzotnoscë. A tero wona sę vëbjerô do naszigo ksędza
1602 25|                   zmjerkovoł to zaru i rzekł:~—Të sę brace na mje nje gorz, bo
1603 25|                      cebje, jak do przijacela, be sę vëjiscec. Chdziż mom jisc,
1604 25|                        tak przëvjitała?~Na to mje sę jego znovu żol zrobjiło.
1605 25|                      stravë nje wugotovata. A jak sę najodł, wobcarł gębę i povjodoł:~—
1606 25|                         nędznigo cała mojigo. Som sę przëznajesz, żem wo cebje
1607 25|                           nje potrafję. Kjedes të sę ze mną woddzękovoł ve Vejherovje,
1608 25|                         kolij na Klarnetę, tej mu sę zachcało spac. Tero Stach
1609 25|                        Jak ju chorągvje i wobraze sę przed Svjętim Janem przëvjitałë
1610 25|                           przëvjitałë i procesijô sę po koscele rozeszła, tej
1611 25|                         barzo letkjigo ducha, żem sę z njimi vdoł v kartë granjé.
1612 25|                      granjé. Le na dregji dzeń jô sę dovjedzoł wod kamrota Vebra,
1613 25|                        Żeli të meslisz, Remus, że sę wobeło na drapanju nokcami,
1614 25|                         wukorani dosc tile.~A won sę vjichleł po jizbje i na
1615 25|                        dostoł svoję karę, a Trąba sę ze svoją bjałką pogodzeł.~ ~
1616 26|                     szandarami ~i Szabelką dostoł sę do sodze. ~ ~Wob lato jem
1617 26|                     wodpustach i na jarmarkach jô sę postavjił, chdze drudze,
1618 26|                 zapłacivszë poszedł precz. Ale to sę zdarzeło le kęde vęde, bo
1619 26|                     kaszubskji je rzitelni i boji sę Boga.~Do żnjiv jô vëzbeł
1620 26|                           ricerzu słuńca! Nje bój sę mje, bo jô cë dobrze żiczę,
1621 26|                            Bo po pochovje zarvała sę na njego murovanô posova
1622 26|                              Z timi ksążkami mjij sę na bocznoscë bo szandarom
1623 26|                       bocznoscë bo szandarom wone sę nje vjidzą. Tam je mova
1624 26|                         spominô wo ti korunje, bo sę boją, żebe sę po nję nje
1625 26|                         korunje, bo sę boją, żebe sę po nję nje zgłoseł jakji
1626 26|                          a vjęcij ludztva na torg sę zbjegalo. Strzod njich krąceło
1627 26|                    zbjegalo. Strzod njich krąceło sę kjile szandaróv ze szklącimi
1628 26|                         svjęti Genovefje, tej mje sę vjedno przëboczeło, jak
1629 26|                          Ale za mołą chvjilkę won sę vroceł v gromadze z jesz
1630 26|                        koszu, podnjosł jem głos i sę zapitoł:~— Nacuż va tile
1631 26|                         blevjązką na czopku smjoł sę i rzekł:~— Jô jezdem vesokji
1632 26|                        Ale na uwostrzegę woceleła sę vczora krova pana bormistrza
1633 26|                     głovami. Wod takjigo cudu tak sę vërzaslë wojcovje mjasta,
1634 26|                    wojcovje mjasta, że wuchvalilë sę navrocëc. A ko dotechczos
1635 26|                          v sercu. Jednak jesz żem sę strzimoł i rzekł do vëszczergë
1636 26|                        bormistrzové celę.~Ale won sę nje wobrazeł, le na mje
1637 26|                         vibork położeł. Tej wonji sę zabjerelë, żebe jisc.~Ale
1638 26|                           dorunku robjic, tak jem sę vësunął z poza moji karë,
1639 26|                           na pjersach. Skarnje mu sę gorzem zapolełë, woczë mu
1640 26|                         vëlazłë na vjechrz, vłose sę zjeżelë i zaczął cos mocko
1641 26|                        wokamergnjenjé vjidzoł jem sę mołim knopem, co na drodze
1642 26|                           pod dzeką jabłonką bjił sę z Golijatem przë granju
1643 26|                         Jak prożen sądk, tak uwon sę vëvrocel i kuloł mjedze
1644 26|                           stroną moji karë. Krzik sę rozległ, ale jô nji mjoł
1645 26|                         nji mjoł czasu wuvożac co sę dzeje, bo skoczeł na mje
1646 26|                        drugji, co strzod bęborkóv sę kuloł. Bełbem mu doł poku,
1647 26|                      pravje. Ale vkoł mje zaczęło sę zbjerac ludztva jak chmura.
1648 26|                    zmovjił a z ti chmurë vësepało sę kjilenosce szandaróv i policejantóv.~—
1649 26|                       Remus, kuli możesz.~Tak jem sę bronjił dzirżko nim jinsztom,
1650 26|                        dzirżko nim jinsztom, a co sę chturen przëpsnął do mje,
1651 26|                          ku rotuszovji. Spjeszilë sę wopravce barzo, bo sę bojelë
1652 26|                   Spjeszilë sę wopravce barzo, bo sę bojelë naszich ludzi. Jô
1653 26|                        mój kłopot beł vjedzec, co sę stało z moją karą tam na
1654 26|                         prożnim rozmiszlanju zdoł sę z vszetkjim na na volą Boską.
1655 26|                           drugji stronë rozpjeroł sę na krzasle starszi szandara,
1656 26|                       patrzeł mje długo v woczë i sę pitoł:~— A wod kjede të
1657 26|                             rzekł jem.~Na to uwon sę z jesz vjększą wuvogą mje
1658 26|                          moji dusze:~— Będą wonji sę mscëc, kjej sę tego doznają.
1659 26|                         Będą wonji sę mscëc, kjej sę tego doznają. Ale krom tego
1660 26|                         Ale krom tego nje będzesz sę łżą zastovjoł takjim poganom!~
1661 26|                     długjim na mje vzeranju pitoł sę: Znajesz të mje? — tak jô
1662 26|                         żivcem zgrezc chcelë. Jak sę naradzilë, bormistrz jął
1663 26|                        litanjiją. Ku reszce pitoł sę, cze jô jezdem tim jistnim,
1664 26|                        panu szablę złomoł? Jak jô sę przëznoł, tej mje pitelë,
1665 26|                         umliczkami vkoł. A jak ma se zbliżała do sodzovi bromë,
1666 26|                      zazerol reno do wokna, a mje sę zdovało, że won rągô:~—
1667 27|                  przëskrzenją, Remus, ale żebe to sę tak chutko stało, tegom
1668 27|                           tak chutko stało, tegom sę nje spodzevoł. Tero jô cë
1669 27|                          za dva tidzenje wodbędze sę termin, na chternim cebje
1670 27|                         są i takji, przez chterne sę le przekleszczisz, jak nje
1671 27|                      Vszeskji złi jęzekji wukąsëc sę muszą zęboma vłosni gębë,
1672 27|                          wopluvanjô cebje i muszą sę nją struc. Spravą naszą —
1673 27|                       advokatóv je, żebe tich, co sę na nas zdelë, jakjim sposobem
1674 27|                     jakjim sposobem vëdobëc. Kjej sę tede nje wudô wosamętac
1675 27|                         ruchen i skorë, njiże dac sę zamknąc v sodzë.~— Jô słuchoł
1676 27|             spravjedlivoscë svjata, a nameslivszë sę, rzekł jem:~— Jô chcę jisc
1677 27|                           Bog przëkozoł i nje dom sę v żodné krętevętë.~Czernjik
1678 27|                          mjoł szkołę przebetą jak sę noleżi i rzodkji rozum cë
1679 27|                         noleżi i rzodkji rozum cë sę zetnje Ale przëstąpmë do
1680 27|                           tak bëc muszi, to njech sę stanje volô Boskô!~— Stanje
1681 27|                       stanje volô Boskô!~— Stanje sę spravjedlivosc ludzkô, povjem
1682 27|                     vëpuszczą. Do durë dostanjesz sę na pevno. Ale pitanjé na
1683 27|                           nosi. — Dalij: Czemużes sę do kaduka przëznoł do nigo
1684 27|                          nje łżę.~—Ha, ha — smjoł sę Czernjik — to të dalek nje
1685 27|                         svoji vłosnoscë.~Czernjik sę smjoł.~— Takô godka cë njic
1686 27|                           z flińtami i armatą, co sę możesz wopędzëc, tej złodzejstvo
1687 27|                         brzedkji mjona i nazevają sę konfiskovanjim. A to, cużes
1688 27|                          muróv tvoji sodze.~Stało sę, jak Czernjik mje przepovjedzoł.
1689 27|                     rozmovje z Czernjikjem, czego sę spodzevac po jich spravjedlivoscë.
1690 27|                        mojigo woskarżenjô. tej jô sę poprovdze muszoł nameslec,
1691 27|                           głovę, jednak potrafjił sę zatacec, że nalezc go nje
1692 27|                            Po kjile latach vroceł sę na wojczesté pustkovjé burzon
1693 27|                           v njim do żevigo żolącé sę i krom tego v jego duszë
1694 27|                      pevné je pomeszlenjé, że won sę tam zapoznoł z drugjim vistępcą,
1695 27|                        njim v gromadze zabroł won sę z kompanjiją nobożnich ludzi
1696 27|                           po krotkjim statkovanju sę, podjął sę rozszerzac zakozani
1697 27|                   krotkjim statkovanju sę, podjął sę rozszerzac zakozani modlitevnjikji,
1698 27|                         pjęscą v głovę, prziczeną sę stoł wupodku jego mjedze
1699 27|                          pomstą. Nje kontańtującë sę povalenjim szandarë Hazego
1700 27|                           tenże Szabelka potoczeł sę na budę pjernikarza Bomboma
1701 27|                           dolnô szczęka vëtrąceła sę z przërodzonigo członka
1702 27|                        wobrońca Czernjik wobroceł sę do mje i rzekł:~—Vjidzisz!
1703 27|                         rzekł:~—Vjidzisz! Pocużes sę przëznoł do ti spravë z
1704 27|                       njerozumjoł. Dosc długo won sę tam wodszczekivoł jim po
1705 27|                         tłomocza przeczetalë, tej sę jesz na wurągovjisko pitac
1706 27|                        njick nje pomoże, zdoł jem sę na volą Boską, podnjosł
1707 27|                         moji karë. Ale vjęcij mje sę ju nje pitelë, cze jô z
1708 27|                          spokojni.~ Kjej sędzovje sę rozeszlë, przëstąpjiła do
1709 27|                        płaczącô jaż nją trzęsło i sę jisceła:~— Vjidzisz, Remusku,
1710 27|                         szeję i płakała, żebe kam sę zlitovoł.~Mój dobri tovarzesz
1711 27|                         kole Gód, a vjele naszich sę pożenji abo woddzękuje z
1712 27|                      noprzod wuczujesz notę "Chto sę v wopjekę..." , a tej notę
1713 27|                           Ku reszce stari Mjichoł sę przëkurdusoł i povjedzoł:~—
1714 27|                     nopjętkjem abo i kjikcem, jaż sę będze porajił do pjekła.
1715 27|                      dodovelë. Ale jak to vszetko sę skuńczeło, tej jô sedzoł
1716 28|                    wobsądzoni i przez to stoł jem sę wobivatelem sodze z vszetkjimi
1717 28|                            com godoł, ale doznelë sę rovnak, że nje chcę sę poddac
1718 28|                    doznelë sę rovnak, że nje chcę sę poddac jich nożicom. Tak
1719 28|                    viczosa vłose zjęti, stanovjił sę v roboce i rzekł:~— Ala
1720 28|                         Dozerocz sodze przëzdrzoł sę tero moji glovje i povjedzoł:~—
1721 28|                      strziglë dalij, a nje wobeło sę to strziżenjé bez vërivanjô
1722 28|                        wodstąpjił, przëzdrzoł mje sę z miną człovjeka, chturen
1723 28|                      kulac!~Po ti zobavje zabrelë sę do medlenjô mje tvarzë.
1724 28|                          beło jich trzech, to mje sę nje bojelë i smarovelë mje
1725 28|                           cepami dorodzającë, bem sę vëkjichoł i vëkaszloł, bo
1726 28|                     pałacu, trzeba cë jesz poddac sę ceremonjiji, do chterni
1727 28|                         będą jak vjeprza.~Żol mje sę zrobjiło żëcô i chcoł jem
1728 28|                         zrobjiło żëcô i chcoł jem sę przënomnji przeżegnac przed
1729 28|                         wobleczenjé gnotóv. V tim sę będzesz czuł vjele lepji
1730 28|                           dva lata nawuczimë.~Jak sę nade mną dosc napastvjilë,
1731 28|                         bez nebë na głovę. Jak jô sę wuzdrzol v tim szarim wobleczenju
1732 28|                    głęboką bliznę na nji, tej mje sę srodze czężko zrobjiło.
1733 28|                      srodze czężko zrobjiło. Alem sę strzimol, żebe mojim męczicelom
1734 28|                           kjej jem na zomkovjisku sę doznoł, że moja krolevjonka
1735 28|                   przemiszlanju, jak chiże wucęło sę moje vanożenjé po svjece
1736 28|                           ze svjata, tej czuł jem sę tak wopuszczoni, jak na
1737 28|                          tęgji chvecëc muszoł, bo sę przedzeroł przez grubi murë
1738 28|                         dovnji jô sedzoł, i ceszi sę na kloskji z makjem, chterne
1739 28|                         wo mje pamjętoł, wo timem sę doznoł v drugji Svjęto.
1740 28|                        mje reno trąbjenjé:~— Chto sę v wopjekę...~Szła nota blogosłavjonô
1741 28|                     pruskji krotë i murë i kładła sę na moję wumęczoną i njemjerną
1742 28|                          jego pchocze kolą!  ~Jak sę skuńczeło granjé, tej jô
1743 28|                         njim meslec muszoł i czuł sę tero poprovdze podrożnjikjem
1744 28|                         że jego granjé czuję i że sę njimu ceszę.~Tej znovu sztek
1745 28|                      dokurczają jak mogą. Trzimej sę dzirżko, bo chtuż vje, cze
1746 28|                          jak ma zaszła, kozoł nom sę karovac. Jednak doł nom
1747 28|                           murë tvoji sodze bełëbe sę vëvrocełë na rębë, jakno
1748 28|                         zegar vezdrzę, to łzë mje sę leją nad nim bjednim knapskjem.
1749 28|                          njiż Marcijanna, chterni sę na szczescé żoden męczenjik
1750 28|                          nje trafjił. Dlotego mje sę żol zrobjiło szadigo Morcena,
1751 28|                         krom czervjoni blevjązkji sę z Martą wożenji, bo po cuż
1752 28|                         jinszi ludze? Chdze besmë sę też muzikańcë najedlë i
1753 28|                           ta njedaleko po vjeselu sę zacznje. Jak sę skuńczą
1754 28|                           vjeselu sę zacznje. Jak sę skuńczą vjesoła, tej jô
1755 28|                     Będzema v gromadze, bo srodze sę boję, cze të sobje som dosz
1756 28|                       kjej jednigo dnja pitoł mje sę dozerocz sodze, cze bem
1757 28|                        przëstoł na tę robotę, bom sę ceszeł, że ku reszce woboczę
1758 29|                         krola jezora. ~Smjiło mje sę jedni nocë, żem z kalvariji
1759 29|                          Mje to beło dzivno i żem sę pitoł:~— Nacuż vom, vaspanje,
1760 29|                           długo będzesz chcoł.~Jô sę anji chvjile nje namiszloł,
1761 29|                       wumjerającigo? Ale kjej jem sę wobuvoł, to mje njico jakbe
1762 29|                          v tim razu dusza moja ju sę vëlękła, bo vjidzała, czegom
1763 29|                          stoł położilë. Doznajesz sę som. Tero le veńdz. Na pomjé
1764 29|                       leżoł człovjek. Ale jak won sę licami ku mje wobroceł,
1765 29|                          ku mje wobroceł, tej mje sę zatrzęsłë kolana i vszetka
1766 29|                         Całą chvjilę ma wobaji na sę patrzeła nje movjącë jednigo
1767 29|                        zedlu przë łożku — tak mje sę v głovje krącëc zaczęlo.
1768 29|                     człovjek nje potrüfjił. Somem sę vëdoł v ręce njeprzijacół.~
1769 29|                          zdrzoł jem na njego.~—Të sę dzevjisz! — rzekł— i mosz
1770 29|                      chvjilę nje rzekł njic. A jô sę dobroł, że jak fudamańt
1771 29|                           prziczinë tak lecho nom sę vjedze. Bo wuvożej som:
1772 29|                         dzis jak vjilcë a vszetko sę wukłodô na jich pożetk jistamantnje,
1773 29|                       njimi zetchnjęcô dostoł jes sę v jich njevolą. A jô dziso
1774 29|                           po lasach i po jezorach sę tacącë a ku reszce woddajacë
1775 29|                            Wodpoczął chvjilę, tej sę jisceł:~— Tero na Zoborach
1776 29|                    coreczkę ducha mojigo, jak jem sę doznoł v noczęższi chvjilë
1777 29|                        Nje skonom! rzekł kjej mje sę sprzecivjac będzesz. Sedzisz
1778 29|                         nje woboczisz. Volę, żebe sę z tobą poznelë na svobodze.~
1779 29|                        Czeż karno żoravji jinszim sę nje rzadzi pravem jak dzekô
1780 29|                         cvjardi i nje bojąci — ma sę buntujema i burzëc będzema,
1781 29|                        rodu. Słuchej tede, jak jô sę dostoł v jich wobjęcé.~Kjej
1782 29|                      bronji Boże, co takjigo stac sę mjało, żebe chodzeło wo
1783 29|                         povjodoł dalij:~— Dovjesz sę tero moji novjększi tajemnice:
1784 29|                        plaskatim kaminju, a zdaje sę bëc takji wopoczni, że żoden
1785 29|                     ruszëc z molu. Ale boczë: Won sę daje ręką jedni o człovjeka
1786 29|                           spodku vodę. Spuszczisz sę przez nę durę smjało i będzesz
1787 29|                      suché i przed tobą wodemknje sę joma dostetnô i vesokô,
1788 29|                           mje zdradzeł. Zdzevjisz sę, jak jô sę tam belné mjeszkanjé
1789 29|                    zdradzeł. Zdzevjisz sę, jak jô sę tam belné mjeszkanjé wuszekovoł,
1790 29|                         vjesz!..~Znovu spomnjenjé sę czężko położeło na jego
1791 29|                            Vjidzoł jô vszetko, co sę na jezorze dzejało. A chdze
1792 29|                     bjołim brzegu. Porene stovjol sę czorno pod słtuńce jak wukozka
1793 29|                     vjodrze latem zvjercadleł won sę v cechi vodze jezora, a
1794 29|                  szvotołami a szarô komuda kładła sę na svjat. Mogła bëc dzevjątô
1795 29|                         na pjersach, żem nji mogł sę strzimac i bez vszelkji
1796 29|                      kjerz jałovcovi, chturen mje sę v ti chvjilë zdovoł takji
1797 29|                           viżavë. Przëboczelë mje sę tero moje dzotkji i moja
1798 29|                         Zoborskjim i żol mje jich sę zrobjiło srodze. Ale łzë
1799 29|                           smjertelni człovjek, co sę dzejało dalij njiże vjid
1800 29|                           jô tam sedzoł. A jak jô sę zabjeroł, tej jô jesz roz
1801 29|                        Jedno vezdrzenjé, a kolana sę pode mną zatrzęsłë — mateczni
1802 29|                        zatrzęsłë — mateczni kjerz sę poleł!~Wod dołu stolatni
1803 29|                           postaceji zaczął krącëc sę vkoł i tkac jimu vjelgji
1804 29|                        vjedzoł, że cos strasznigo sę stało v gnjozdze Zoborskjich.
1805 29|                       dzotkom dané, anji chvjilem sę nje namiszloł, le vzął jem
1806 29|                        nje namiszloł, le vzął jem sę jak beł i szedł na ten poląci
1807 29|                          jem naszedł, rzuceła mje sę na szeję z vjelgjim płaczem.
1808 29|                           vjelgjim płaczem. A jak sę vëpłakała, vezdrzała mje
1809 29|                       Wojcze! Jonk konô i chcołbe sę z vami woddzękovac...~To
1810 29|                        vjadomo.~Povjedzala jak to sę stało: Kole Kozłovca robjilë
1811 29|                       kożdą pochę jednę, i rzucet sę za dzeckjem v vodę. Vëdobeł
1812 29|                        dzevczątko zdrové, ale som sę potłukł wo lod tak mocko,
1813 29|                          bohaterstvo jedną chvałą sę poli: cze wono vołtorz mô
1814 29|                    strzelbę lufą v doł na znak że sę bronjic nje będę. Na to
1815 29|                     bronjic nje będę. Na to wonji sę ku mje puscilë. A beło jich
1816 29|                   nachodzą, krziknęło:~— Bronjicë sę wojcze, bo wonji vas do
1817 29|                    wodgarnęło złoti vłosc v teł i sę zdłożdo strzelbą do nicli
1818 29|                       konającego dzecka, kjej jim sę dobrą volą woddom.~Jak moje
1819 29|                             Klemko! Kjejbem chcoł sę z njimi bronją rozpravjic,
1820 29|                             Dobrą volą woddoł jem sę ve vasze ręce! Tam kjile
1821 29|                           mje vołô. Pozvolita mje sę z njim woddzękovac, tej
1822 29|                           pudę z vami, chdze vama sę vjidzi. Tec jesta ludze.~—
1823 29|                           sparła pod plece, a won sę podnjosł i całovał moje
1824 29|                          v sodzë, tej vjidzisz co sę ze mną stało...~Nje vdarzę
1825 29|                         Nje vdarzę sobje, jak jem sę nalozł znovu v moji celë.
1826 29|                         jakji namjenjenjé, tak jô sę pomału pogodzeł z meslą:~—
1827 29|                             Dozerocz vjidzącë, co sę ze mną dzeje, vëdobeł ze
1828 29|                        chadzac po woborze. Ale to sę na njick nje zdało. A kjcj
1829 29|                      probę vząl v gorsc sekjerę i sę z nją założeł, tej mje sę
1830 29|                         sę z nją założeł, tej mje sę v głovje zaczęło krącëc
1831 30|                             Czimuż nje? Wodezvało sę slode mje. Wobezdrzoł jem
1832 30|                         slode mje. Wobezdrzoł jem sę. Koguż vjidzę?~Trąbę!~Smjercë
1833 30|                     vjidzę?~Trąbę!~Smjercë bełbem sę spodzevoł prędzij, njiże
1834 30|                         sobje wuvożoł: Jinaczi të sę do sodze nje dostanjesz.
1835 30|                          svojimu gadac:~— Njc bój sę Remus! Długo cę tu v ti
1836 30|                      Traba dopjeru povjedzoł, won sę zaczął smjoc, poklepoł mjen
1837 30|                           koscele mje gonjiła, be sę vëpitivac wo cebje. Cuż
1838 30|                         ale të bjedoku wodtrąbjic sę żes nji mogł. Choba bes
1839 30|                         bom cë ju zapovjedzoł, że sę dom vpakovac. Ale tego Morcena
1840 30|                          mô svojigo za wuzdę, tej sę kozdô przemjenji na Trąbjiną
1841 30|                        tede wuvożej, Remus, żebes sę nje doł zvędzëc Marce. Lepji
1842 30|                        tim męczennjikjem, kjej mu sę tego tak srodze chce.~—
1843 30|                           ztąd vińdę.~Trąba jakbe sę vërzasł, tak na mje wotvorzeł
1844 30|                 przërodzoni szek v głovje! Ale co sę mô do nich zomkóv i krolevjonk,
1845 30|                           v głovje mosz mesle, co sę le panom rodzą, bo nji mają
1846 30|                         całi z nad jezora zeszedł sę i płakoł. Tero won le corkę
1847 30|                      tuńca kopjice sana, chdze jô sę tak srodze wurzasł...~Te
1848 30|                           że na svjece cos novigo sę dzeje. Trąbą na zjavjenjé
1849 30|                         dzeje. Trąbą na zjavjenjé sę Czernjika jaż vzdrigło,
1850 30|                       vzdrigło, a mje beło, jakbe sę v moji celë cemnji zrobjiło
1851 30|                          njiż zveczajnje. Ale won sę do nas zarzechotoł i rzekł:~—
1852 30|                           pjenjędzi. Ale czimu va sę tak vërzasła. Ko jô mom
1853 30|                           prosi wo vëboczenjé, bo sę wodtąd popravji. A krol
1854 30|                     zaczervjenji lica, ale papjor sę njigde nje zaczervjenji,
1855 30|                 zaczervjenji, bo nji mô woczu, be sę vstidzec. Napjisz na njim
1856 30|                           wod początku, jak ludze sę na wuczilë mesle svoje znakami
1857 30|                    Czernjik i vstoł. Ko doznovosz sę jednak, Remus, ricerzu słuńca
1858 30|                           sodze. Bivej zdrov!~Jak sę za njim dvjerze zamkłë,
1859 30|                     dobrim chłopem dlo nji. Njech sę żenji. Jô vjedno movjił,
1860 30|                           znjesc...~Sztrofa Trąbë sę skuńczeła, a jô znovu wostoł
1861 30|                     navetk cvjardi Njemce vëlęklë sę i sfolgovelë wucisku na
1862 30|                  podpjisoł, jednigo dnja wodemkłë sę przede mną bromë sodze i
1863 30|                     woddechem wulgji wuzdrzoł jem sę znovu na voli.~Kuńc drugjigo
1864 31|                        korunę svoją polską!~Kjede sę broma sodze przede mną wodemkła,
1865 31|                           na jakji svjęto. Jak jô sę nalozł na wulicë, tej wonji
1866 31|                           ku vjelgjimu dzevovanju sę ludztva. Tak wonji mje wodprovadzilë
1867 31|                          serca cvjardé. Doznoł jô sę pozdnjże wustąpjilë le ze
1868 31|                        mjasto: Chto żiv, stanął i sę przëzeroł, jaż całô procesejô
1869 31|                     przëzeroł, jaż całô procesejô sę vkoło nas zebrała. To też
1870 31|                      porządk v mjesce, przëbliżeł sę z wodemkłą do vadzenju gęba.
1871 31|                       poczestunku woddzękovałasma sę z kamrotem Vebrem i v gromadze
1872 31|                           so, Remus, i nje poddej sę! Jesz cë mjazdra sę vroci!
1873 31|                        poddej sę! Jesz cë mjazdra sę vroci! Na sodzkô strava
1874 31|                         jakbem z noczęższi robotë sę vroceł. A poprovdze jô jednak
1875 31|                          krodł v ni sodzë. Tak jô sę doznoł pjerszi roz v żëcu,
1876 31|                         ju jô dostoł nokoz, żebem sę stavjił na mjarë. Tam przed
1877 31|                           sztukę bedła, be doznac sę, cze jô zdatni na vojoka.
1878 31|                           bo po koscołach jiscelë sę Bogu matkji i starszi, a
1879 31|                   strasznim, jak gorz Boskji: Tam sę lała krev v dalekji Franceji
1880 31|                         gburskji wustrzesze kłodł sę na słomę, navjedzała mje,
1881 31|                           won nji mjoł...~Vrocilë sę ku reszce z vojnë. Njemc
1882 31|                           tim, czego jô wod njich sę doznoł, nje beło mje dzivno,
1883 31|                         beło mje dzivno, że wonji sę vzęlë do wobalenjô naszi
1884 31|                     zaciskelë, ale v woczë njicht sę jim nje stovjoł, bo zmocnjiła
1885 31|                         nje stovjoł, bo zmocnjiła sę jich ręka njepotemu. Smętk
1886 31|                          tak Pon Bog chcoł, żebem sę zetchnął bliżij z procą
1887 31|                      Przerębelskji Huce. Ładno to sę tak jidze, kjej człovjek
1888 31|                          tak jidze, kjej człovjek sę spjeszec nji mô prziczinë
1889 31|                          mesle svoje pasc, jak mu sę vjidzi i pozerac po Bożim
1890 31|                    wutchanô kvjotkami, ptoszk, co sę drze na vjetvji przëdrożnigo
1891 31|                           wucha vjornje, chvalącë sę basem: Jô pon, jô pon! —
1892 31|                         vsach i mjastach, chterno sę tam rojiło chcevé, bjedné
1893 31|                          rzekł Trąba i przeżegnoł sę. — Może to i poprovdze będze
1894 31|                     starich ludzi, że Złi Duch na sę przëwoblekô taką postaceją.
1895 31|                           lasu vstała i wobroceła sę do naju licami. Na to jesz
1896 31|                          Trąba rzekł:~— Podzelimë sę z vami z tim, co przë sobje
1897 31|                      dającëvom poczestnoscë, jakô sę duchovni wosobje noleżi. .~—
1898 31|                        Tec vom gvesno vjadomo, co sę v naszich dnjach dzeje.
1899 31|                           zamikają, a słudzë Bożi sę tacą po svjece. Mjono moje
1900 31|                          vom nje vjedzec, cobesta sę czasem nje chcącë nje vëgadała.
1901 31|                        jesz ti njeprzijocele będą sę pastvjilë nad naszim norodem?
1902 31|                   njenobożni karkji zkjidł.~Ksądz sę letko wusmjechoł:~— Znaję
1903 31|                         choc beł Bogjem, pozvoleł sę wukrziżovac wod żedóv. A
1904 31|                        Won daje vłodzę pastvjenjô sę nad koscołem sługom krolevskjim,
1905 31|                           po dobëcu vojnë wupjilë sę buchą, vje Won gvesno, dloczego
1906 31|                    skuńczeł movjic ksądz, klasnął sę pjęscą v łosenę i krziknął:~—
1907 31|                          tą drogą.~Rada Trąbë nom sę vjidzała. Za chvjilkę ma
1908 31|                 leszczenovigo brzidu i dzelilësma sę z ksędzem naju bjedną żevnotą.~
1909 31|                         złapją ksędza Pavła, żeli sę dobrze nje zataci. I przëboczeł
1910 31|                          zataci. I przëboczeł mje sę krol jezora, chturen tile
1911 31|                           na mój głupi rozum, mje sę zdaje, że v wokolicach jezora
1912 31|                       krijovkę dotegujemë.~— Zdom sę na vaju dvuch! — rzekł ksądz.
1913 31|                         lem jesz nje vjedzoł, jak sę do nji dostac.~— Zgoda!
1914 31|                              rzekł ksądz. Tero ma sę ju nje zavroceła na dużą
1915 31|                           Vdzidzkjigo...~Szaro ju sę robjiło, kjej ma, vëszedłszë
1916 31|                    vjelgji vodë jezora. Rożovjiło sę jesz njebo nad molem, chdze
1917 31|                   stovjającë krokji. Vesokji wono sę vëdovało, a przez plece
1918 31|                      złocanich vłosóv zvjeszoł mu sę na plece. Przëstąpjiło ku
1919 31|                          panna wurosła i zrobjiła sę vjidzalô! Tero panna je
1920 31|                   vszetkjich vsi rebackjich zlotą sę chłopocë do tuńca. Ale tero,
1921 31|                 szandarovje pjilovelë.~ Zdzevjiła sę muzice na tich dalekjich
1922 31|                     pjoskovatich wurzm wodgrivało sę głosné echo. Na woborze,
1923 31|                         kjedesma naszła, vësepelë sę kulavi Mack i starô Małgorzata,
1924 31|                           wopjekunë rodu, chturen sę pod jich cenją chovoł.~V
1925 31|                        krolu jezora, przëzerającô sę nama z przëmrużonimi woczoma,
1926 31|                           tu wu naju mjołbe smjoc sę i vjeselic? A rovnak i wu
1927 31|                        moJich młodich lôt vjesoło sę zeło, pokąd Njemce nad timi
1928 31|                         wo mirzu, ale chlopocë ji sę boją.~Na to wodezvało sę
1929 31|                          sę boją.~Na to wodezvało sę dzevczę wod kominka:~— Tec
1930 31|                        dzevczę. Przëzdrzoł jem ji sę tero z wuvogą. A przëboczała
1931 31|                      snożô. Jakuż to smjeszno mje sę zdovało, że jô bjedni vanoga
1932 31|                          pravo do nji.~Ale ksędzu sę srodze vjidzało, że dzevczę
1933 31|                   przëszedl jak noprędzij, tej le sę zdej na tich mojich tovarzeszi.
1934 31|                         vom pod nogji.~Rozesmjała sę na to matka:~— Kjej kłopot
1935 31|                         go Pon Bog chronji.~Trąba sę zamesleł i po chvjilë rzekł:~—
1936 31|                           i zadavac so procą, bes sę vjidzoł nopjęknjejszi pannje
1937 31|                          nalozł, bo som kjile lôt sę praed njimi wukrivoł na
1938 31|                         nadpjise. Po chvjilë wona sę tak wodezvała:~— Som nalezlisce
1939 31|                     Povjedzoł — rzekł jem.~Vjęcij sę dzevczę nje pitało, le patrzelo
1940 31|                        naszim pjerszim napotkanju sę z krolem jezora na Glonku,
1941 31|                          zdrzało na mje, a jak ma sę woddzękovivała na noc, przëstąpjiło
1942 31|                   njedovno postavjonô, bo jak mje sę zdovało, ji drzevo jesz
1943 31|                           słuńca.~Przëboczeła mje sę tede moja pjerszô przigoda
1944 31|                         krolem jezora. A kjej jem sę dłużij zapatrzeł na te pola,
1945 31|                        pola, lase i vodë, tej mje sę zdovało, że tam na Glonku
1946 31|                          v mjesądzovim dnju poleł sę kjerz mateczni.~Tak jem
1947 32|                          początku svjata. Budzełë sę vse, przëczupłé do jezora
1948 32|                         krola jezora i vząvszë na sę sprzęt strzeleckji. povjedzała:~—
1949 32|                        stanęła, vëdovała wona mje sę jesz veższô i wopocznjejszô,
1950 32|                           z daleka. Verazno teżem sę doznoł, że njedovno muszała
1951 32|                           gładzoné drevno bjeleło sę jak svjeżé. Panna Klema
1952 32|                            Panna Klema stanovjiła sę przë ti vesokji Bożimęce,
1953 32|                         ludzkji, jakô na tim molu sę stała. Słudzë krola pruskjigo
1954 32|                     pruskjigo mimu wojcu, chturen sę jim dobrą woddoł volą, nałożilë
1955 32|                       jich wostatné woddzękovanjé sę na svjece.~Ze vszetkjich
1956 32|                          sobje przëboczają, co tu sę stało. Njech vjidzą i pamjętają!—
1957 32|                           Po tich słovach zervała sę panna Klema i chiżimi krokoma
1958 32|                       tego povjedzec, ale tak mje sę zdavało, że gromadzi wona
1959 32|                        plaskatim kaminju, a zdaje sę bëc takji wopoczni, że żoden
1960 32|                     ruszëc z molu. Ale boczë: won sę daje ręką jednigo człovjeka
1961 32|                           sapovati, że możno beło sę v njim zapadnąc.~— V takji
1962 32|                           żebem beł mjoł wutchnąc sę v tim mule, a do tego jesz
1963 32|                         ten vązkji pas pjosku też sę skuńczeł, zavaloni vjelgą
1964 32|                           samigo brzegu zvjeszałë sę ku vodze pokrzevjoné vjerzbjinë,
1965 32|                       nogą nje beło możno. Tak jô sę wobroceł do drugjich im
1966 32|                           Tu to bëc muszi! ~Trąba sę na to rozesmjoł:~— Njech
1967 32|                          rzec: Zezamje wodemknjij sę! — tobe ta gromada kaminji
1968 32|                           tobe ta gromada kaminji sę rozstąpjiła. a v brzuchu
1969 32|                      jegomoscą będzema żdała, jaż sę vrocisz!~Mje to beło po
1970 32|                        jidze za mną. Wobroceł jem sę, a wono rzekło:~— Choba
1971 32|                        ludzkjim.~Doł jem znak, że sę godzę i dzevczę szło za
1972 32|                       njego podszedł, vëdovoł mje sę takji dużi i wopoczni, że
1973 32|                           i wopoczni, że smjeszné sę zdovało pomeszlenjé, żebe
1974 32|                         za gorni kańt i cignął do sę. I dzivno: kam popuszczoł,
1975 32|                        chto z tełu popichoł i doł sę wodchilëc ku mje, jaż sę
1976 32|                          sę wodchilëc ku mje, jaż sę sparł na drugjich kaminjach.
1977 32|                   njeszczestlevi mój wojc zakopoł sę żivcem na tak długji czas!~
1978 32|                       namiszlającë przeżegnoł jem sę krziżem svjętim i vlozł
1979 32|                           kaminje, tak żem muszoł sę zchilac barzo. A nogoma
1980 32|                         krokach gonk ten wobroceł sę na pravo, doł rumu v gorę,
1981 32|                       pravo, doł rumu v gorę, żem sę mogł vëprostovac, a moje
1982 32|                       słabi za sobą i wobrocivszë sę, vjidzę dzevczę z bladimi
1983 32|                         czężko. Kjej jem stanął i sę do njego wobroceł, rzekło:~—
1984 32|                          rzekł jem, bo czasem mje sę vëdovało jako plachc vjidu
1985 32|                     Naszedłszë krotko, doznoł jem sę, co to beło:~Pokuńc gonku
1986 32|                       beło:~Pokuńc gonku wodemkła sę przed nami joma vjelgô.
1987 32|                          połkopë ludzi. Vnetk jem sę też doznoł, zkąd szedł nen
1988 32|                           szedł nen vjid, chturen sę nom z daleka vëdovołbjołą
1989 32|                           wosobą: Drzevo, chterno sę żevjiło z korzenji v scanje
1990 32|                         skrzenji, chternigo vjeko sę szkleło, jakbe na njim vjele
1991 32|                          krola jezora, tej mje go sę srodze żol zrobjiło, bo
1992 32|                         rękoma i zaczęło płakac i sę jiscec:~— Bjedni mój wojcze!
1993 32|                           na skrzenję, doznoł jem sę wod razu, że to dvjerze,
1994 32|                   korzinjami vëkumané, zamikającé sę żelaznim lecirzem. Panna
1995 32|                    lecirzem. Panna Klema, chterna sę przëzerała tero moji roboce
1996 32|                   cemnjejszô njiże joma, wodemkła sę przed nami. Jakjimis skałanii
1997 32|                      kjedem je wodemknął. Tero ma sę nalazła v chędogji jizbje
1998 32|                         jak jem je wodemknął, tej sę stało vjidno, jak v kożdi
1999 32|                            tej za njimi wotmikałë sę małi szafë. Navetk kjile
2000 32|                   mjeszkoł nasz człovjek.~Jak jem sę rozezdrzoł dobrze, nji mogł