Chapter

2001 32|                   rozezdrzoł dobrze, nji mogł jem sę dosc nadzevovac przemeslnoscë
2002 32|                   wuszekovoł. Ale jesz barżij jem sę zdzevjił, kjej jem vëzdrzoł
2003 32|                           wokjen. Ale z tego beło sę doznac, że z jezora jich
2004 32|                         wokjennjicach v nocë vjid sę poleł v jizbje.~ Panna Klema,
2005 32|                     vëcignęła do mje rękę. Ale jô sę chvjilkę namiszloł i rzekł:~—
2006 32|                    czekavosc mjała tu zachodzec i sę dzevjic.~Tak ma sobje podała
2007 32|                         Ksądz będze mesloł, żesma sę tu chdze pod zemją zapadła,
2008 32|                      svojimi krotofilami.~ Tak ma sę vrocela.~Nalazłasma ksędza,
2009 32|                          vjidze słuńca Bożigo! Jô sę strachoł, żebesta chdze
2010 32|                         dziseszich panóv!~Zjavjił sę tero Trąba i vołoł:~— Ju
2011 32|                        nad njimi starże.~Ale kjej sę wodemkła przed nami czornô
2012 32|                           pjekła! Lepji będze, że sę vrocę do moji bjałkji, bo
2013 32|                          po jednimu spuszczełasma sę v nę podzemną lukę. Noprzod
2014 32|                         jô, tej Trąba, trzimająci sę mojich trokóv, tej ksądz
2015 33|                         gromadze z ksędzem Pavłem sę zatacilë na Vdzidzkjich
2016 33|                     gromadze z ksędzem, pokąd won sę tacëc będze muszoł. Czasu
2017 33|                    człovjeka, jak ksądz, mogł jem sę noprędzij spodzevac. A ksądz
2018 33|                           abo po vjikt vëdostovom sę na vesokji brzeg Zoborskji
2019 33|                    pozerom na ten wostrov, to mje sę ten Glonk zdaje grobem stolimóv
2020 33|                       zdaje grobem stolimóv i mje sę robji straszno. Krom tego
2021 33|                         ribkji tego jezora, muszę sę stavjic przed Herodem, chcę
2022 33|                           co czvjerc roku stavjił sę przed nją. Oj! Będze to
2023 33|                          v klonovi lest, żebe mje sę trzimoł. Tim bem może ji
2024 33|                       vjedno robjił, kjej mu beło sę vracac do svoji bjałkji.
2025 33|                         koscołë zamikają a ksężom sę tacëc kożą po takjich kretovjiskach,
2026 33|                           svoji skorze.~Smjałasma sę serdeczno z tego jiscenjô
2027 33|                          bo nacuż won chłop, żebe sę mjoł strachac bjałkji. Ale
2028 33|                      Trąba nje zvożoł, le broł na sę plecok ze skrzepkami i zavjeszoł
2029 33|                         chcesz naju wostavjic, be sę rozpravjic ze svoją bjałką,
2030 33|                         frejkarta do njeba.~Ksądz sę smjoł:~— Żebes tego strzegł
2031 33|                           vjęcij dobrich ludzi be sę dostało do sodze kjejbe
2032 33|                      suchim pękjem. Tede, kjejbes sę na to nje czuł, nje chcołbem
2033 33|                     spravë przeprovadzëc. Pitejce sę le Remusa, jak jô no v Strzepczu
2034 33|                          v klonovi list, a bjałka sę wuceszi i będze ludzkô.
2035 33|                            Kjej tak, to Trąba doł sę namovjic i szedł na rozpravę
2036 33|                       jezora vjedzoł że na Glonku sę taci ksądz, chternigo szandarzë
2037 33|                         do wojca i vëspovjodoł mu sę z mojigo żëcô, wod pjerszich
2038 33|                         vesokjigo njeba.~Kjej jem sę roz jisceł, że vjidu mje
2039 33|                    vëjavjic. Choba ten wogjiń, co sę v tobje żoli, samim cepłem
2040 33|                       svoji dusze, bo nadarmo won sę gvesno nje poli. I bronji
2041 33|                           povjedzą ludze, że stoł sę cud. Ale cudem zovją, co
2042 33|                    ludzkji wobrechunkji. A jednak sę tak dzeje na drodze, chterną
2043 33|                           lud kaszubskji nji mjoł sę podnjesc ze zemji, jak zapadłi
2044 33|                           jako przejacel. Że dzis sę krije pod dębami jednich
2045 33|                           Tak movjił ksądz. A mje sę zdovało, że naju wostrov
2046 33|                          zdovało, że naju wostrov sę podnoszô v gorę veżij a
2047 33|                      veżij a veżij, żebe słova te sę rozeszłë wod Rozevjô do
2048 33|                    poddanich wodvjedzô. Zabovjała sę to dłużij, to krocij, ale
2049 33|                         pęczk kvjatóv. Kjej jesma sę roz dzevjiła, wodrzekła:~—
2050 33|                        ksędza przësełelë. Wod nji sę też dovjedzałasma, co sę
2051 33|                          sę też dovjedzałasma, co sę na svjece dzeje. A te novjinë
2052 33|                       zvonë, a lud dreżoł, bojącë sę karë Boskji. ~Jednigo dnja
2053 33|                          a wogjiń na njebje kłodł sę na ceché vodë jezora, jak
2054 33|                       ksędzu njick, le przeżegnoł sę i zaczął movjic pocerze.
2055 33|                           nocë.~Na drugji dzeń jô sę ju doznoł, po co wona njebem
2056 33|                           v sercach ludzkjich, że sę zamikelë v chatach, a po
2057 33|                 Jańcekresta i kuńc svjata. Kjedem sę ksędza wo to pitoł, rzekł
2058 33|                         drogach, v jakji godzenje sę zapolelë, a v jakji zgasną?
2059 33|                           Małi vjarë są ludze, co sę boją, be Jancekrest nje
2060 33|                         rosłë potęgji na svjece i sę rozpodałë, ale wopoka svjętigo
2061 33|                           Chcołbem, żebe Trąba ju sę zjavjił.~Beło to pravje
2062 33|                         Tak tu njespodzevano czuc sę dało jedno vëstrzelenjé
2063 33|                         nom na wostrzegę! Zchovma sę pod zemję, jak bobrë.~Jô
2064 33|                      stronë navetk na żelazni hok sę doł zamknac, tak że jinaczi
2065 33|                          moglë, jak v sposob, jak sę vëkopuje lesa z jomë. V
2066 33|                           stronę Plęs vjidzec, co sę na jezerze dzeje. Sedzącë
2067 33|                          szedł, jesz wostrô plama sę kładła na czorną żelazną
2068 33|                      wuzdrzoł v njim wodbjijająci sę sztek jezora i brzegóv Plęskjich.~—
2069 33|                         chto najeżdżoł.~Tero nama sę sztuka krola jezora przëdała
2070 33|                        nad zvjercadłem. Ale njick sę vjidzec nje dało, le jesz
2071 33|                       jednigo ksędza! wusmjechnął sę ksądz Paveł. Ale ma tero
2072 33|                       wonji naju szukają. A ksądz sę do mje wobroceł:~— Remus,
2073 33|                     Vjidzołjem, że na vodze njick sę nje reszało. Ale na brzegu
2074 33|                     żebesma jim nje wucekła. Tero sę pokoże, cze zchova krola
2075 33|                    vëszedłszë z czołna, narodzelë sę.~Rzekł ksądz:~—Tero nom
2076 33|                         njick nje pomoże, le zdac sę na volą Boską i sedzec ceszij
2077 33|                          nje chcoł.~ — Tero wonji sę rozsepją po całim wostrovje
2078 33|                       przë kominku i żdałasma, co sę stanje. Dzivné to jednak
2079 33|                        głovą przesladovce tupją i sę navołivają, a czim dłużij,
2080 33|                      chleba i zemni stravë, bosma sę nje vożeła navetk na vęglach
2081 33|                podvjeczorku, tede jô wuzdrzoł, że sę poli na kraju jeden samotni
2082 33|                         be mogło znaczëc? — pitoł sę ksądz.~—To jô vjem! — rzekł
2083 33|                       gotovac cepłą stravę i mjec sę dobrze. Całimi dnjami czetivałasma
2084 33|                          Vjidzec beło, jak rebocë sę vłożilë ve vjosła, be jim
2085 33|                    strzelilë jim nad głovami, jaż sę rozległo, dozvolilë jim
2086 33|                          pevni jego wurodë.~— Mje sę też tak zdaje! — rzekł ksądz. —
2087 33|                       naju pjilują! Szkoda, żesma sę nje wopatrzeła lepji v żevnotę,
2088 33|                      chmurami, a njim cemnô stała sę noc. Ju deszcz gęsti jął
2089 33|                            jak won to robji, kjej sę na długji padanjé szekuje.
2090 33|                           Brzegji jezora zchovałë sę za gęstą doką. Voda stanęła,
2091 33|                       drugii roz v żëcu svjat mje sę wotmjenjił. Pjerszi roz
2092 33|                          i doka na jezerze kładłë sę nom czężorem na dusze, tak
2093 33|                          jem so głovę zeblekającë sę, czimu to mje poku njed
2094 33|                        mje poku njed aje, jaż mje sę przëboczeło czołno z rebokami
2095 33|                  przepravę ze szandarami. Tero jô sę dobroł, czimu mje duch nje
2096 33|                     wopjeką deszczu i dokji chcoł sę do naju dostac, nji mjoł
2097 33|                          Tej wodemknał jem go, be sę rozezdrzec. Ale deszcz klepoł
2098 33|                         ti cemni nocë!~— Wo to jô sę nje strachom. Znaje won
2099 33|                       Trąba v taką pogodę do naju sę nje przekradnje, v jinszą
2100 33|                         barzo zimko.~— Żevich won sę nje strachô. Ale vszelkjich
2101 33|                        duchóv dobrich i złich won sę srodze boji. Krom tego vjerzi
2102 33|                          i wo stolimach i dlotego sę boji.~—V tich povjostkach —
2103 33|                       dziseszi vjerzec chcema. Co sę teczi mi ten przikłod stolimóv,
2104 33|                        procë svojich rąk wokozelë sę provdzevimi stolimami. Wuzdrzisz
2105 33|                          tam postavjił. Dzevujesz sę, jakjim sposobem nasze wokręgłi
2106 33|                    godzena jedna i drugô, jaż mje sę wodrazu zdovało, że cos
2107 33|                         do naszi jomë. Ale njimem sę dobrze doczuł, stoł sę za
2108 33|                     njimem sę dobrze doczuł, stoł sę za dvjerzami rumot i njico
2109 33|                    kretovjisku ! Nje wurzasnjijta sę! To le jô, Trąba, a njiżoden
2110 33|                           podłodze.~Przëzerałasma sę jimu bez słova, bo i naju
2111 33|                    raptovnim pojavjenjim. Ale won sę s rząsł, jak wopadani pjes,
2112 33|                     Jegomosc! Mom list. Le dzevję sę, żem wod tile vodë movë
2113 33|                           ribkji v jezerze. A jak sę czego mocnigo nje napjiję
2114 33|                            to v vajich woczach tu sę przemjenję v szura vodnigo.
2115 33|                         dô njiżodni łunë, a cepło sę stanje kol wognjiska, jak
2116 33|                  wognjiska, jak v pjekarnjiku. Jô sę na tim znaję... Jegomosc
2117 33|                        drevjannimi zosuvami kreło sę tile zchóvk, że ma jich
2118 33|                          vjedno povtorzoł, że tam sę nalezc muszą butelkji dobri
2119 33|                         Trąbë. Wob ten czas vęgle sę rozżolełë, że wod njich
2120 33|                         kuchnjô i jizba nachopałë sę cepłem. Trąba vëcignąvszë
2121 33|                           mokrć ruchna i wovjinął sę v kożuch, chturen mu sigoł
2122 33|                        drugji z butelkji, strząsł sę i rzekł:~—Tero jô le na
2123 33|                      nodzeję v Bogu, że krev moja sę wodgrzeje i nje będę rebą.
2124 33|                        zaszedł na Zoborë, jisceło sę dzevczę barzo, że vama tu
2125 33|                         vząc strzelbę, ale zlęklë sę rovnak, kjej jim rzekła,
2126 33|                          tak smjercą padnje, chto sę wodvożi. Kjile z njich jednak
2127 33|                         nje beło żartóv, tak tede sę wumovjilë, że ji strzelbę
2128 33|                            Po rebackjich vsach ju sę rozgodało, a muszoł chto
2129 33|                          jachac mjelë. Z njimi jô sę zabroł v drogę. Moje trąbjenjé
2130 33|                           jim wuńsc chcelë. A jak sę do nas dostelë, tej jeden
2131 33|                          strzelota, kjej ju vojna sę skuńczeła? Ti ludze tu jadą
2132 33|                            Mje ze sobą vzęlë, bem sę prędzij do dom dostoł.~Tak
2133 33|                           jes trąbjił na tich, co sę tam — i pokozoł ręką na
2134 33|                   vëvrocema na rębë. Chocbe wonji sę tam trzë pjętra głęboko
2135 33|                         dobrigo ducha, nje lechom sę vërzasł, jak mje nen mjech
2136 33|                           jegomosc? Cze uwonji be sę na takji gvołt wodvożilë?~
2137 33|                        gvołt wodvożilë?~Ale ksądz sę smjoł.~— Wo to le so kłopotu
2138 33|                           bo jednak beł wudbë, że sę wod vas wo nich kanonach
2139 33|                           nich kanonach dovjemë i sę jim dobrą volą woddomë.~—
2140 33|                          vama żevnotę zanjosł, bo sę srodze wo to kłopotała...
2141 33|                           nom jesz szandara, kjej sę wod naju wodczepjilë:~—
2142 33|                       naju wodczepjilë:~— Żebesta sę nje vożeła podjachac pod
2143 33|                       sodze v gromadze z timi, co sę tam zatacilë!~Tak jô sę
2144 33|                           sę tam zatacilë!~Tak jô sę wob drogę wumovjił z rebokami,
2145 33|                          ze złotem, że jesz dziso sę muszę woblizivac, kjej spomnę.~—
2146 33|                        kjej spomnę.~— Vstidzełbes sę, Trąbo, takjigo łakomstva!
2147 33|                      klonovi wovinjętim. Mogł jem sę spodzevac, że mje przëjimje
2148 33|                          nogu nje skjidła. Co mje sę też przë pomocë Boskji wudało.~
2149 33|                          nji mô. Procemno: Smjeją sę z njego. Tak i jô a navetk
2150 33|                          a navetk ksądz smjałasma sę z bjednigo Trąbë. Ale won
2151 33|                           bjednigo Trąbë. Ale won sę wo to na naju nje wobrazeł,
2152 33|                        tile strachu przeszedł, be sę do vaju dostac.~—Jakjigo
2153 33|                      Jakjigo strachu? — pitoł jem sę Trąbë.~—Jegomosc povje,
2154 33|                           Juszkovskjim lese i tak sę wurzasła, że wostavjiła
2155 33|                         anji pocerza.~I wobvjinął sę lepji v kożuch po krolu
2156 33|                        szedł do kuchnji, njibe to sę przë wognjisku wogrzevac.
2157 33|                         butelkji. Za chvjilkę won sę do naju vroceł i tak povjedzoł:~—
2158 33|                         povjedzoł:~— Vëmoczeł jem sę dziso jak sledz na sobotę.
2159 33|                      vëbjiła dvanostô, kjej ksądz sę przeżegnoł i povjedzoł;~—
2160 34|                      Zobór vëstrzoł jeden. Zervoł sę Trąba z leże na podłodze
2161 34|                   njeprzijoceli ju njima! ~Tak ma sę chiże woblekala z nodzeją
2162 34|                            kjivała ręką i woczoma sę smjała. Tak ma vëszła z
2163 34|                         svjat Bożi. Pogoda smjała sę jak dzevczę młodé a na brzegu
2164 34|                     jezora. Wod nji dovjedzałasma sę, że służkovje pruskji njic
2165 34|                         mogącë skurac, vëporajilë sę wob noc precz. Potvjerdzilë
2166 34|                           wu naju wostac, jak vom sę długo vjidzało będze.~ Ale
2167 34|                            a moja droga wod vaszi sę dzeli. Dobri Trąba, chturen
2168 34|                       złosc njeprzijoceli Koscola sę vëszorzi. Not mje le ruchen
2169 34|                          słova ksędza i serca nam sę scesnęłë, jak vjedno, kjej
2170 34|                           kjej chto mjiłi i dobri sę woddzękuje. Ku reszce pjerszi
2171 34|                           reszce pjerszi wodezvoł sę Trąba:~— Jegomosc! Kjej
2172 34|                        może jinaczi bëc, to njech sę stanje volô Boskô. Redzi
2173 34|                         kupjic, to Vjele. Ale tam sę gotuje wod pruskjich szandaróv,
2174 34|                         Bluma, chturen, chocbe mu sę co mekceło, njick nje povje.
2175 34|                           To dziso jesz naceszëma sę sobje, a jutro Trąba mje
2176 34|                         Ale panna Klema wodezvała sę tak:~— Jegomosc! Norod rebackji
2177 34|                       zaraza i gorz Boskji.~Ksądz sę namesloł i rzekł:~—Njech
2178 34|                          namesloł i rzekł:~—Njech sę stanje volô vasza! Za goscenę
2179 34|                        Kozłovca ku połnju vznoszô sę długji Wostrov Szvedzkji,
2180 34|                         Dalij wod brzegu buchtują sę v gromodkach chatë v srąb
2181 34|                      poszivané, za chatami szerzi sę pustô a za pustą las. Na
2182 34|                         lasu chdzes daleko sparłë sę brzegji modrigo njeba, co
2183 34|                        jako worganjista postavjił sę Trąba. Lud rebackji czołnami
2184 34|                    Szvedzkjim i Kozłovcem pokreła sę czołnami, pełnimi ludztva,
2185 34|                          ptactvem vodnim, chterno sę zlecało v te knjeje na svój
2186 34|                  svjęconich wofjar, ale żodna mje sę tak mocko nje vbjiła v duszę,
2187 34|                        povje. Ale won wobrocivszë sę do ludu, zaczął sę trząsc
2188 34|                    wobrocivszë sę do ludu, zaczął sę trząsc tak vjelgjiin placzem,
2189 34|                          wod vołtorza precz.~Jesz sę nje rozjeżdżelë, jak mojich
2190 34|                         kaczk, ale nje rozbjeżałë sę, pokąd mjeskji czołen nje
2191 34|                          wokamergnjenju rozlecałë sę, le voda wunoszała sę vałem
2192 34|                   rozlecałë sę, le voda wunoszała sę vałem v jich molu, jakbe
2193 34|                        vłoscicel Hutë rozpravovoł sę tak srodze ze svojimi starkami,
2194 34|                       zemji będze.~— I jô vjem co sę svjęci, chdze Czernjik nogę
2195 34|                     ruchna, le muszice woblec, co sę naleze. Bo v svoji suknji
2196 34|                     chłopa dobri mjarë. Może tobe sę jegomoscë przëdało, njim
2197 34|                 zavołołTrąba. — Poj Macku dovjedz sę, jakji honor cë pjisani.
2198 34|                        nje beł buszni i nje dovoł sę v ręce całovac po koscele,
2199 34|                        drodze. Nje wodzękovałasma sę z panną Klemą i ji matką,
2200 34|                      pomoc przë żnjivach, chterne sę pravje zaczęłë. Jô mjoł
2201 34|                       wostac zaru, ale wuparł jem sę wodprovadzëc ksędza v gromadze
2202 34|                          do nji, ale strachoł jem sę wostac z nją som pod jednim
2203 34|                      jednim dachem.~Provadzełasma sę tede ve trzech ku Korsinovji,
2204 34|                           podjachoł jesz krocij i sę pitoł:~— Cuż va za jedni?~ 
2205 34|                         na ludzi nji ma, nji mogę sę vëkozac, jak le vjeprzinem
2206 34|                       besce nji mjelë detka, żebe sę dac wogolic.~Trąba tero
2207 34|                        kula padnje. A kjejbe vama sę dostało, woszczędzełbe so
2208 34|                        nji mogł vëtrzimac i pitoł sę ksędza:~— Vëboczce Jegomosc.
2209 34|                        Krauze i nje pozvolają nom sę jinaczi pjisac. To je jich
2210 34|                        budinkóv Korsina, wobroceł sę do mje Trąba i povjedzoł:~—
2211 34|                            Remus, na mój rozum të sę tero nolepji navrocisz na
2212 34|                   czężkjim serccm woddzękovoł jem sę z ksędzem, mojim nolepszim
2213 34|                            Nasze drogji nji mjalë sę podług Boskji voli njigde
2214 34|                         ksądz szczestlevje dostoł sę v drogę. Ale prożne beło
2215 34|                        pitoł jem som sobje:~— Cuż sę z tobą, Remus, dzeje? —~
2216 34|                          Remus, dzeje? —~Pocuż jô sę vroceł na Zoborë? Znadz
2217 34|                         przë kjeliszku, njiż żebe sę jakji njeszczescé stac mjało.
2218 34|                    njeszczescé stac mjało. Zdejma sę na volą Boską i pojma spac,
2219 34|                           a noc do spanjô.~Kjedem sę reno zbudzeł v jizdebce,
2220 34|                         ku Chojnjicom. Vszescë ma sę srodze zajiscelë taką novjiną,
2221 34|                       volô. To też vszetko z pola sę zbjegło, kjej trzecigo dnja
2222 34|                    szkleła takô pogoda a woczë mu sę tak szelmovsko smjałë, że
2223 34|                           na posodłovjé, le smjoł sę i movjił:~— Vszetko v porządku,
2224 34|                           Vszetko v porządku, jak sę noleżi! Dejta mje co jesc
2225 34|                           svjece, takji szpos mje sę jesz nje zdarzeł. Wuvożejta
2226 34|                          wodstavjic do sodze. Jak sę tego doznelë v Chojnjicach
2227 34|                           na sądze, meslołjem, że sę pożrą z jankorkji i vstidu.
2228 34|                         to le z ti prziczinë, żem sę strachoł, cze mscëc sę na
2229 34|                        żem sę strachoł, cze mscëc sę na mje nje będąi mje v jakjim
2230 34|                      ksędzem Pavłem, zvjerzeł jem sę zaru Rezemu, co sę svjęci.
2231 34|                   zvjerzeł jem sę zaru Rezemu, co sę svjęci. A kjej jem mu povjedzoł,
2232 34|                        ksędza Krauzego, karczmorz sę morko smjac zaczął i povjedzoł:
2233 34|                       biblije, chternimi spodzevô sę może navrocëc naszich ludzi
2234 34|                     zamjast naszigo ksędza. Pitom sę tede karczmarza, cze ve
2235 34|                       jakji szandara.— Kraci jich sę lu dosc tile! — rzekł Reza. —
2236 34|                     Vszetko szło jak po medle. Jô sę ju woddzękovoł z ksędzem
2237 34|                         Krauzem na gorze. Wobrocę sę tede do Rezego i movję głosno:~—
2238 34|                            Tak jô wudovoł, jakbem sę srodze wurzasł, bo i poprovdze
2239 34|                       wurzasł, bo i poprovdze mje sę strach zrobjiło i zaczął
2240 34|                      strach zrobjiło i zaczął jem sę jiscec:~— A żebe mje jęzek
2241 34|                       dalij nje znaję.~—Ha? smjoł sę szandara. — Pastor Krauze
2242 34|                          pokozoł na mje — chturen sę nje chcącë zdradzeł! — Momë
2243 34|                             Momë ptoszka, chturen sę nom tak długo vëmikoł. Pokożce
2244 34|                         Chojnjicach.~Tej wobroceł sę do mje:~— A të, bratku,
2245 34|                       bratku, pojle z nami, żebes sę pjękno mogł przëvjitac z
2246 34|                   karczmorz na pjętro i stanovjił sę przed jednimi dvjerzami
2247 34|                         dzevovanjim przëzeroł won sę zgraji, co sę do njego vdzarła.
2248 34|                       przëzeroł won sę zgraji, co sę do njego vdzarła. Bo krom
2249 34|                        dvaji wopoczni szandarovje sę kańtovelë, tak że wod tile
2250 34|                           tile ludztva małô jizba sę napchała pełno. Chvjilę
2251 34|                     napchała pełno. Chvjilę ma na sę pozerelë, jaż wodezvoł pastor:~—
2252 34| evangjelicko-reformovanigo koscoła.~— Lepji besce sę svojivjarë nje vëpjerelë,
2253 34|                         nom dobrze vjadomo, że vë sę kjile tidzenji tacilë po
2254 34|                           Nji mom prziczinë tacëc sę, bo jadę prosto z Krolevca.~—
2255 34|                          jô vas arasztuję. Cofnąl sę na to pastor Krauze, zapoleł
2256 34|                          Na wotmjanë tero zapoleł sę na tvarzë szandara. Ale
2257 34|                     tvarzë szandara. Ale strzimoł sę, wobroceł do mje i pitoł:~—
2258 34|                       tego człovjeka, chturen tak sę vaju vëpjerô?~— Njech go
2259 34|                          ręce. Le njevjidzało mje sę tero, że jeden z nich wodrzemjechóv
2260 34|                      zavjezc do Chojnjic, żebesta sę tam poznała. Hej, panje
2261 34|                    furmonkę do Chojnjic.~Ale Reza sę drapoł po głovje:~— To będze
2262 34|                       głovje:~— To będze zle! Jak sę dovjedzą naszi ludze, że
2263 34|                         nje najimic. Choba, besce sę zabrelë v gromadze z Formelą,
2264 34|                         pastora Krauzego, tej mje sę wod vnętrznigo smjechu —
2265 34|                          bo na gębje strachoł jem sę go pokazac, brzuch jął trzasc
2266 34|                     podtrisztcku. Ledvje bo sędza sę povąchoł z pastorem Krauzem,
2267 34|                           takji zrobjił, że wonji sę zgurdzilë jak zbjili psë
2268 34|                           sędza vëvadzeł, tej won sę mje pitoł, co jô so rachuję
2269 34|                          jô vama povjem, państvo, se jô sę nje wobzeroł, le vzął
2270 34|                       vama povjem, państvo, se jô sę nje wobzeroł, le vzął nogji
2271 34|                          pjechti nekoł dotąd. Bom sę bojoł, żebe jednak na mje
2272 34|                           svoje przigodë. Ale nom sę rozvjeselelë serca i rozpogodzelë
2273 34|                        Kole podvjeczorka czuł jem sę takji wumęczoni, żem nji
2274 34|                        jałovcóv i wusnął. Tej mje sę smjiło, że panna Klema klęczi
2275 34|                         Klema. V ji woczach żoleł sę jakjis wogjiń, skarnje ji
2276 34|                      dusze. Tej pjerszô wodezvala sę dreżącim głosem panna Klema:~—
2277 34|                       podvjeczork. Pojce.~I vzęła sę i szła przede mną postavnô,
2278 34|                           so przëboczeł i chveceł sę ręką za pjerse. I terom
2279 34|                           ręką za pjerse. I terom sę doznoł. Koszula ve spjiku
2280 34|                     doznoł. Koszula ve spjiku mje sę na pjersach rozpjęła, a
2281 34|                       wobje ręce, nje woddzękovoł sę ze żevą duszą i nekoł do
2282 34|                           że te dvjerze zatrzaslë sę na vjekji.~ ~
2283 35|                                    XXXV~Jak Remus sę modlił v koscele Wolivskjim
2284 35|                 Żarnovjickji jezoro. ~Tego rokujô sę ju nje doł v svjat. Z Trąbą,
2285 35|                         svjat. Z Trąbą, kjej uwon sę vroceł ze Zobór, mjoł jem
2286 35|                       krąceł głovą:~— Panna Klema sę za tobą też vjęcij nje pitała,
2287 35|                           pańskô corka?~— Nje bój sę, Trąbo, jô wo tim nje zabeł
2288 35|                         szkolnigo. Tak Trąba vzął sę i szedł. Kole Gód kanął
2289 35|                     cholevë i czesze grzevę, żebe sę vjidzec ti jistni. Jak jô
2290 35|                         woknem dzevczęca, chterno sę dziso nazevô Trąbjiną. Jakji
2291 35|                         cę zelami wobkodzô, pokąd sę nje zervjesz z gropka z
2292 35|                        som latos ze szopką. Svjat sę wob ten czas nje zapadnje,
2293 35|                          też po Godi, jak vjesoła sę zaczinają, namovjoł mje
2294 35|                        porenku mojich lôt javjiła sę i znjikała. Bladła tero
2295 35|                            Pjerszé mjasto, chdzem sę zatrzimoł, beł Gduńsk. Zchodzą
2296 35|                    zatrzimoł, beł Gduńsk. Zchodzą sę tam przez dużą vodę wokrętami
2297 35|                       svojim hańdlem. Dlotego mje sę nje dzevjilë tak, jak Trąba
2298 35|                      pejsatich żedóv nji mjoł jem sę co vstidzec, wobzerołjem
2299 35|                        braci z lądu. Zrobjiło mje sę cepło kol serca wod redoscë,
2300 35|                          ju naszich pełno. Ale jô sę njigdze njezabavjił, le
2301 35|                         povjinjen pjclgrzimkę, be sę pomodlic na grobach ksążąt
2302 35|                          movę wojcóv naszich.~Jak sę ludze po Mszë Svjęti rozeszlë,
2303 35|                         jarzębjinę v polu:~Chdziż sę podzałë gromadë ricerzi,
2304 35|                       ksążęta przevodzilë?~Chdziż sę podzelë możni wopatovje
2305 35|                    koscele, ale v tile latach mje sę jesz nje zdarzeło, żebe
2306 35|                        rękoma za sziję a nji mogł sę żodną mjarą wuspokojic.
2307 35|                           mjarą wuspokojic. A jak sę do voli vëpłakoł, tej sę
2308 35|                          sę do voli vëpłakoł, tej sę pitoł;~— Zkąd të, brace,
2309 35|                           taką wofjarą.~Ksądz mje sę przëzeroł z czekavoscą wod
2310 35|                           Jô słuchoł na ten zev i sę pusceł ku zochodovji słuńca
2311 35|                       dzejach kaszubskjich. Mjało sę pod vjeczor, jak jô pod
2312 35|                           kamiń, chturen, jak jem sę pozdnji dovjedzoł, zovją
2313 35|                          wudboł, że pudę.~Tej jem sę vzął do jidzenjô, jaż tu
2314 35|                          krom Vjerzchucena kuńczą sę katolickji stronë. Na Pomorsce
2315 35|                         sami jinnovjerce.~Srodzem sę wuceszeł Trąbje, bo won
2316 35|                           wuceszeł Trąbje, bo won sę mogł przënomnji z ludzami
2317 35|                         movę, to pudę dalij, żebe sę doznac, jak daleko sigają
2318 35|                           to pudę z tobą. Ale mje sę njick dobrigo nje mekci.
2319 35|                  mjeszkają sami Njemcë. Nosładnji sę tam do sodze dostanjesz,
2320 35|                          beze mje zrobjił? Tam të sę navetk wo kavałk chleba
2321 35|                         Ve Vjerzchucenje czułasma sę jak doma, ale dalij na zochod
2322 35|                          panovje. Mjona jich jesz sę słuchałë barzo po naszimu,
2323 36|                         wostatecznim dovrzeszczoł sę do Pana Jezusa, żem katolik,
2324 36|                         njijakjim czasu podnjesła sę dalek naprocem woczu chmura
2325 36|                        kjivnął, żebesma stanęła i sę nama przëzeroł. Trąba woprzestoł
2326 36|                        wucha:~— Cuż ten Njemc nom sę tak mô przëzerac? Woboczisz,
2327 36|                           po kaszubsku:~— Zkąd va sę tu vzęła?~— Z Kaszub, panje! —
2328 36|                            V wokamergnjenju stało sę, jak pon chcoł, chturen
2329 36|                    sadnjijta, va dvaji!~Ale Trąba sę bojoł i rzekł:~— Panje!
2330 36|                   wobłożoni sztamplami.~Na to pon sę zaczął mocko smjac.~— Nje
2331 36|                       zaproszę v goscenę, ten mje sę nje vëvinje. Sadejta chiże!
2332 36|                      głupstva godoł!~Tak ma vzęła sę i sadła, a pon kozoł vëcąc
2333 36|                              V muzeum przechovuje sę to, co ju wumarło.~— A vë
2334 36|                           przode wusmjercëc? ~Pon sę rozesmjoł:~— Nje bój sę!
2335 36|                           sę rozesmjoł:~— Nje bój sę! Sorbskji pon jesz żodnigo
2336 36|                           Trąbjiną, żem przënęceł sę do pjicô na dzirżkosc. Bo
2337 36|                       Znovu pon vezdrzoł na mje i sę pitoł:~—A czimu ten tvój
2338 36|                         czasu. Vszetko to dzejało sę jak v bojce, chterną wopovjodają
2339 36|                           woddzękovanjé. Zjavjilë sę dva służkovje, chterni zjęlë
2340 36|                   jakjichs pesznich budinkóv. Tam sę przed nami wodemkłë dvje
2341 36|                    szczotkę i rzekł:~— Wochędożta sę kąsk i wumijta. Za drobkę
2342 36|                            Jak won vëszedł, Trąba sę zaczął drapac po głovje
2343 36|                         wobrazu. Woboczisz, że ma sę tu dostała do djobelskji
2344 36|                          pałacu. No, ale wobmijma sę, choc le jak gęse i vëszczotkujma
2345 36|                           i szedł. A ma, jakżesma sę najadła i podzękovala Bogu,
2346 36|                   krzasłach i przemiszlała. Trąba sę rovnak żodną mjarą nji mogł
2347 36|                           svojigo strachu i pitoł sę mje:~— Remus! Jesz jakji
2348 36|                         ma będzema robjiła?~— Mje sę zdaje, że to dobri pon —
2349 36|                         szedł, tak Trąba wobroceł sę z pitanjim do Derdë:~— Panje
2350 36|                        wodrzekł pon Derda. ~Trąba sę zervoł i zavołoł:~— Chdze?~—
2351 36|                             krziknął Trąba.~I mje sę kąsk cepło zrobjiło, jak
2352 36|                        Trąba wuvjerzeł wod razu i sę głosno jisceł:~— Co za njeszczescé!
2353 36|                         tu też zaszła, Remus! Jak sę tu vëdostac? Żebesma njigde
2354 36|                      Żarnovskji jezoro!~Ku reszce sę jednak namesloł i chveceł
2355 36|                        pjekła!~Trąba wodskoczeł i sę przeżegnoł.~— Tec vë vëzdrzice
2356 36|                  vëszczerzoł bjołi zębë.~Tej i jô sę na chvjilę wurzasł nje lecho.
2357 36|                    robjilë na drugjich ludzi. Won sę smjeje po djoblimu, bo sobje
2358 36|                         Cuż na svjece! — dzevovoł sę Trąba.— A chdziż va mota
2359 36|                      selna wod przodku. V teł won sę cignje vjele mil, a pod
2360 36|                        chcała zrobjic?~—  Nad tim sę pjckjelni sąd naradzi, na
2361 36|                          ksążkji żegac muszą. Tim sę peskji vëkrzivjają na vszeskji
2362 36|                        pjekła służbę mają, lozują sę co dvje godzenë, bobe dłużij
2363 36|                    vjedzącë, co meslëc. Ale Trąba sę poprovdze wurzasł. A ja
2364 36|                   vzdichającë:~— No, przënomji jô sę do ti buchtë pjekjelni nje
2365 36|                         wojc vëgnoł, bo nji moglë sę nawuczëc worac v jego vołë,
2366 36|                          a boli ję, kjej bliznigo sę chvali.~—  Ala szvernot! —
2367 36|                    krziknął Trąba. — V głovje mje sę krąci. Gvesno jô spję i
2368 36|                       krąci. Gvesno jô spję i mje sę co snjije!~— Njick vom sę
2369 36|                         sę co snjije!~— Njick vom sę nje snjije, bratku Ale nje
2370 36|                         bratku Ale nje strachejce sę zabarzo! Do nogorszi buclilë
2371 36|                         buclilë naszigo pjekła vë sę nje dostanjece. A to je
2372 36|                        pjęcset lôt i dłużij dzeje sę tak, że nom z njemjeckjigo
2373 36|                         wodtijeńca dzubnje, chdze sę trafji, i wod razu vëcknje,
2374 36|                      wonji mają tile sumjenjô, że sę wodmjeńcóv vëpjerają.~—
2375 36|                            Nje vjem poprovdze, co sę ze mną dzeje. Le to vjem,
2376 36|                          roz v mojim żëcu tesknję sę za moją bjałką Trąbjiną,
2377 36|                      jakji trele. Ale czorni, jak sę doznoł, że Trąba sę jego
2378 36|                           jak sę doznoł, że Trąba sę jego boji, vëszczerzoł le
2379 36|                        dodac słovami:~— Nje bójże sę, Trąbo! Bo to pevno jakô
2380 36|                           płaczlivim zevem zaczął sę jiscec:~—Pon Bog vje, co
2381 36|                         chturen ze strachu zaczął sę trzasc.~Tero mje sę srodze
2382 36|                        zaczął sę trzasc.~Tero mje sę srodze żol zrobjiło tovarzesza.
2383 36|                       vëburknął nasz Derda, a tej sę na chvjilę cecho zrobjiło.
2384 36|                           jesz nje czulë. Ale mje sę mekceło, że to beł takji
2385 36|                         bo zgraja ludztva zaczęła sę zbjerac vkoł naszigo budinka.
2386 36|                   vrzeszczelë przez wokno, drudzë sę dobjijelë do dvjerzi. A
2387 36|                          trzimoł mocno.~Jak wonji sę doznelë, żc gvołtem nje
2388 36|                           Wodemknjijta! Njic vama sę nje stanje!~— Ha! Czortë! —
2389 36|                     pjekjelni sąd nas cignąc vama sę zachcało. A może na żogovkji
2390 36|                       scigac przez głovę! Porajta sę precz v jimję Wojca i Sena
2391 36|                          jaż murë pękalë. Zrobjił sę gvołt i zbjegovjisko na
2392 36|                           podvorzu, a pokąd jedni sę do dvjerzi dobjijelë, drudzë
2393 36|                          leżąci na podłodze dzarł sę v njebogłose:~— Tero je
2394 36|                        Trąbę i na mje, przeżegnoł sę i rzekł:~— V jimję Wojcai
2395 36|                       jego vje, po co?~Tero Traba sę podnjosł na sedzączkę i
2396 36|                           Tej zavołoł na tich, co sę do dvjerzi dobjijelë:~—Dejta
2397 36|                      povjedzoł nen czort, chturen sę pa ludzku zovje Derda. A
2398 36|                     cesnął na przededvjerzé.~Tero sę nen dvorskji jął smjac,
2399 36|                        dvorskji jął smjac, jaż mu sę brzuch trząsł i łzë z woczu
2400 36|                         łzë z woczu kulałë. A jak sę vërzechotoł do negji, tej
2401 36|                         jak vaju i go trzimô przë se, bo mô z njego vjele krotochvjile.
2402 36|                           kulińgji bjiją! Żebesta sę wustatkovała, povjem vom
2403 36|                  zbjeranjô żogóvk!~Na to wobroceł sę dvornjik i krziknął na czornigo,
2404 36|                           dvoru. A dvornjik smjoł sę i rzekł:~— Nje bójta sę
2405 36|                           sę i rzekł:~— Nje bójta sę tego morusa. To je człovjek
2406 36|                        svojich stron! A możebesta sę ze mną czego napjiła?~ —
2407 36|                        Będzecele roz wudbë, żesce sę za żëcô dostclë do pjekła,
2408 36|                            pitoł Trąba. ~Dvornjik sę drapoł za wuchem:~— Pon
2409 36|                       dvornicë maluje. Wodkąd won sę tu sprovadzeł, to wob noc
2410 36|                       choc nji mjoł chęcë, jednak sę vëmovjic nji mogł, bo strach
2411 37|                     pjerse przëkrivała, a jak jem sę jimu przëzdrzoł tero dobrze,
2412 37|                           polubjita, jak jô, żeli sę z njim bliżij zkamrocita:
2413 37|                        mjona i jakjim sposobem va sę jaż tu, tak daleko, zapusceła?~
2414 37|                       godac nje potrafji. Jakużbe sę tu domovjił wo kavałk chleba?~
2415 37|                       rzekł:~—Panje! Vërzasł jein sę srodze, jakżesce wob drogę
2416 37|                       zapropkovac. Ale gorżij jem sę wurzasł nigo morusa, bom
2417 37|                          szperetusu, njiże dostac sę v pazurë Złego. Ze strachu
2418 37|                        jesz serce bjije.~— No, to sę zmocnji tim dobrim trunkjem!
2419 37|                           i dva, panje, bo vrocom sę z pjekła i mom duszę na
2420 37|                         mom duszę na reminju.~Pon sę smjoł:~— Vëboczë, że jô
2421 37|                      bjedni lud rebackji. Lud ten sę rozsepje, jak wostatni pon
2422 37|                          bestrich krosach szklełë sę gronkji, miskji, zbanë:
2423 37|                         krajóv.~— Ala! — dzevovoł sę Trąba. — Cużbe rzeklë naszi
2424 37|                         smjerc patrzi.~Zavstidzeł sę Trąba, a pon szedł dalij
2425 37|                         rękach,drugji mjecze.~Pon sę wobroceł do mje, pokozoł
2426 37|                           szczecińskjich: złączeł sę na vjekji z Polską. Vjidzisz,
2427 37|                      svobodnim krajem, gvesno bem sę nje nazevoł wostatnim Kaszubą.
2428 37|                           som czas przëboczel mje sę stari koscelni v Wolivje
2429 37|                         łożach plotnje  — jak mje sę zdało malovoł.~Sorbskji
2430 37|                        zjął kapelusz i przëvjitol sę z panem. Pokąd wonji rozmovjelë,
2431 37|                       godoł po njemjecku. Ale pon sę wobroceł po chvjilë do naju,
2432 37|                      wokna i patrzec. A tam jakbe sę dużi svjat przëmorskji przed
2433 37|                    chturen wod palacu vkoł cignął sę długjimi rzędami drzév,
2434 37|                           tam, chdze njebo sparło sę na vodach, dużô czervjonô
2435 37|                        zaczęła zalevac svjat. Pon sę wobroceł do naju i povjedzoł:~—
2436 37|                           robjita wob vjeczor, co sę vama vjidzi. Jutro jô po
2437 37|                         ludzi! Bo wod dzecka jimu sę rojiło v głovje wod zapadłich
2438 37|                      djobłem z pjekła, to won, co sę teczi moji noteré, mjoł
2439 37|                       vjelgjich dvornjicach czuję sę, jakbem leżoł na żogovkach,
2440 37|                           Remusa not będze. Vrocę sę na noc vjedno, jak jozc
2441 37|                           jisc dalij v svjat. Pon sę smjoł i rzekł:~— Njech tak
2442 37|                          Njech tak będze!~Kjej ma sę na noc kładła v łożka do
2443 37|                           spjiku, Trąba vëbjivszë sę v pjerse jakji tuzin razi,
2444 37|                          jakji tuzin razi, zaczął sę jiscec:~— Boże, będzë mjiłoscevi
2445 37|                          wostoł anji pocerza. Com sę wurzasł, to wurzasł nigo
2446 37|                         to bëc nji może, bo bełbe sę do naju wodezvoł.~A jô rzekł
2447 37|                           wodezvoł.~A jô rzekł im sę przeżegnoł:~— I mje won
2448 37|                           przeżegnoł:~— I mje won sę zdovoł bëc Czernjikjem podług
2449 37|                           molach v jedni godzenje sę pokazac mogą a to gvesno
2450 37|                      spravą czego dobrigo.~—A mje sę zdaje — rzekł jem — że Smętk
2451 38|                           Sorbskjigo zomku. Remus sę doznaje, że mô ducha Vjitosłava. ~
2452 38|                         vëbavjic. chtuż veznje na sę? Belë takji chvjile, żem
2453 38|                           Belë takji chvjile, żem sę chcoł dac na to, alem sę
2454 38|                          sę chcoł dac na to, alem sę doznoł: Nje vorto!~Wob tę
2455 38|                    stojałë do mje bokjem. Ale mje sę mocko zdovało, że przë beznodzejnich
2456 38|                    woczach jego jakbe zeloni vjid sę na chvjilę zażeloł, be zaru
2457 38|                       spjisané. Ale krom tego, co sę pravje teczi cebje, to të
2458 38|                           Sorbskji rzekł:~— Muszę sę tego doznac! Pożdejle! Muszę
2459 38|                         vjeczorem nopjervji Trąba sę vroceł. Lecało wod njego
2460 38|                            Cużbe to beło, kjejbem sę vroceł do cebje z gębą,
2461 38|                         na woczë łazi. Nje bełbem sę gvesno wurzasł tak srodze,
2462 38|                     kjejjem wusnął, to snjiło mje sę, że v pan cerzu i pod szołmem
2463 38|                           Vjitosłava Młotka bjiję sę z poganami v dalekjim svjece.
2464 38|                       dzirżkjigo serca i njiczimu sę dzevjic njebędzesz, bo takô
2465 38|                         le roz jeden v żëcu tobje sę trafji. Ale cuż jô cë tam
2466 38|                          tvojich żelach, kjej jes sę tak krotko spravjił z mojim
2467 38|                          som sobje vjinjen. Njech sę msci na Dcrdze, chturen
2468 38|                       woczë.~Vjeczorcm nalozł jem sę znovu v ni dvornjicë z woknami
2469 38|                    vjelgjigo komina, na chterniin sę poleł wogjiń z kruszkovich
2470 38|                          v jego zrenjicach żolelë sę zeloni vjidë, cliterne szłë
2471 38|                            Damë i ricerze zdovalë sę cofac za cemnjejącé scanë.
2472 38|                           Vjidë v woknje zrobjilë sę bladi i zemni. Płomiń wognja
2473 38|                          wognja v kominku zbjegoł sę v sobje, jak vjid dopoloni
2474 38|                  Sedzelësma vszescë cecho, le pon sę wodezvoł:~— Slavjino, corko
2475 38|                         dvuch dużich wokjen cemno sę stało v dvornjicë spanjałi,
2476 38|                           kaminja vëcętô, bjeleła sę ku mje. Z cemnjice jesz
2477 38|                    cemnjice jesz v kominku żolełë sę resztë vęgla krevavą krosą,
2478 38|                        krzasła. Woczë ji zrobjilë sę dużé i dzevé. Vargoma ruchała
2479 38|                        Vcemnjicë jidze, le v njim sę żolą Svarożicovi wogjiń
2480 38|                         ręce. A mje vłose zjeżelë sę na głovje — pjerszi roz
2481 38|                     zgasła, jak zemnjica, chterna sę rozpłivô v pjerszi porenk,
2482 38|                           mogł povjedzec, cze mje sę snjije, cze to java. Ceszô
2483 38|                          woczu, a v ceszë rozległ sę jego głos pitająci:~—  Slavjino,
2484 38|                         przë levim boku.~Wodezvoł sę po chvjilë wuroczesto pon
2485 38|                           Sorbskji:~—  Nje dzevuj sę, brace! Duch ludzkji njesmjertelni
2486 38|                       chvjilę, jaż pomału zaczęła sę wobracac ku vjelgjimu woknu.
2487 38|                     linjejô ji skarnji wodrzinała sę, jak z marmuru vëcętô. A
2488 38|                       żglą,~A te jak duna rozdmną sę~V płom wod Mutłavë jaż po
2489 38|                        jaż po Vkrę,—~Tej sprovdzi sę kaszubskji mit, ~Tej vznjese
2490 38|                           subtelnim całem. Zervoł sę stari pon Sorbskji dzecku
2491 38|                           chvjilë vszeskji svjece sę same wod sebje zapolełë
2492 38|                  zastąpjił malorz. Njigde won mje sę jesz nje vëdovoł takji podobni
2493 38|                  zviczęztva i zvątpjenjô: tu wone sę stałë zjavą. Nje jak na
2494 38|                       gorę bjołi zomk. Scanë jego sę szklelë kaminjem bjołim
2495 38|                   kaminjem bjołim jak smjeg. Dach sę vspjeroł na słupach vesokjich,
2496 38|                          sto zvoneczkami. Snijalë sę ji woczë i gęba. Skarupë
2497 38|                           z Garecznjice i tero jô sę dobroł:~Tec to no vojsko,
2498 38|                     szętoperz, jaż v momańce jich sę zesepało tesące na mje i
2499 38|                        Wobrzedlevi gadë przëpjiłë sę do ricerskjich karkóv i
2500 38|                          tam ricerz i koń blodł i sę zamjenjoł na bladą cenją.