Chapter

2501 38|                          nji mosz...~Wobudzeł jem sę na łożku, a znani mje dvornjik
2502 38|                           Vestchnął jem głęboko i sę wobezdrzoł. Stojelë vkoł
2503 38|                       beła cemnô noc, ale szklełë sę z nocnigo njeba vjeczné
2504 38|                       vjeczné gvjozdë.~Porvoł jem sę chiże z łożka. Tej jem sę
2505 38|                         sę chiże z łożka. Tej jem sę doznoł, że mje mjelë vamps
2506 38|                      cucëc, a tero na pjersë moji sę szkleł znak rodovi Zoborskjich.
2507 38|                       słabosc wodeszła i czuł jem sę mocni.~Derda, chturen wob
2508 38|                      zrobjic, rzekł:~— Gorzełasta sę gvesno na mje! Ale cze jô
2509 38|                       Sorbskji przë nji pjiluje i sę strachô. Vszeskjimu vjinjen
2510 38|                          wokno do tego svjata, co sę wotmikô za progjem smjercë.
2511 38|                         pamjątkę.~Nad nami szkleł sę sztolt vjelgjigo voza łiszczącimi
2512 38|              zasipjającigo słuńca. Wobezdrzoł jem sę za sebje. Jak cemnô wopoka
2513 38|                 Sorbskjich. V woknach jego żolelë sę vjidë. Tam wostatnich Sorbskjich
2514 38|                        Kaszubom. Ale v głovje mje sę burzeło, kjej jem so spomjoł
2515 38|                     vjeczor.~Trąba szedł, jiscącë sę za mną przez pjoskji i noc.
2516 39|                           to vjelgji jezoro zovje sę Łebskjim.~Przez nje płenje
2517 39|                         po lasach Mjirachovskjich sę taceł i z kompanjiją po
2518 39|                      Sorbskjim. Vjelgô tęgota mje sę v sercu wodezvała za njimi
2519 39|                          ten kuńc svjata, tego jô sę doznac nji mogę!~Trąba sę
2520 39|                         sę doznac nji mogę!~Trąba sę gorzeł, bo ten nocni marsz
2521 39|                         wopatrzoné, ale pjic nama sę chcało. Tak ma poszła do
2522 39|                      rebokóv poznała, z chternimi sę Trąba vdoł v godkę. Wonji
2523 39|                          wuscé rzekji Lupavë. Jak sę dovjedzelë, że vjezę tovarë,
2524 39|                          że vjezę tovarë, zlecałë sę bjałkji. Alem vëzbeł le
2525 39|                     gorzołkę duńską, nje strachom sę, żebe mje sę pesk nje vëkrzevjił
2526 39|                         nje strachom sę, żebe mje sę pesk nje vëkrzevjił na ksztoł
2527 39|                          zgodzeła. Ale muszałasma sę boso zebuc i dużi kavałk
2528 39|                        wudbała wostac ve vsë, jaż sę vjodro wostudzi. Ale ledvjesma
2529 39|                        nje beło radë. Położelësma sę tede pod grzępą i wusnęła.~
2530 39|                      przez Łebskji Błota trzimelë sę szerokji drogji. — Dzivno
2531 39|                          podnoszô v gorę.~Tede ma sę spjeszeła, żebe przed nocą
2532 39|                   provadzeła, na chterni dva voze sę vëminąc mogłë. A jak ma
2533 39|                          zeszła v Błota.~Kjedesma sę tego doznała, szłasma jakąs
2534 39|                      pręgami. To vjązark czernjił sę smołą a glinjanni fachë
2535 39|                           glinjanni fachë bjelełë sę vapnem. Żevigo człovjeka
2536 39|                         krom tego stegna zrobjiła sę vjedno vęższô, a co gorszigo,
2537 39|                            a co gorszigo, zaczęla sę zibotac pod nogoma.~— Czole,
2538 39|                            Remus! — rzekł Trąba i sę stanovjił, be wocerac mokleznę
2539 39|                         karku i skarnji. — Tu mje sę cos nje vjidzi. Ten tam
2540 39|                           tam przode nas, jak mje sę zdaje, zaprovadzi nas do
2541 39|                      przode nas stanął, tuobrocel sę pomału i vezdrzoł.~Ve mje
2542 39|                          malorz ze Sorbska!~Trąba sę żegnoł, jakbe chcoł Złego
2543 39|                    kjilkanosce kraczajóv, zasmjoł sę le, jak sę smjeje nocą puszczik
2544 39|                     kraczajóv, zasmjoł sę le, jak sę smjeje nocą puszczik v lese,
2545 39|                      njick nje zbjegło, le vrocëc sę do Trąbë, chturen też ju
2546 39|                        jem.— A przedtim rozesmjoł sę smjechem pjekjelnim. Dzivno
2547 39|                   naprovadzeł chcąci. Przëzdrzële sę tvoji karze! Po poł koła
2548 39|                         pod torfem muł. V njim ma sę zapadnjima, jak kaminje,
2549 39|                          i pochadej za mną, pokąd sę nje scemnjeje. V nich chrostach,
2550 39|                          malorz zgjinął zdaje mje sę bëc vjększi kavał grądu.~—
2551 39|                       malarzem. Ale prożno. Gruńt sę tu zdovoł plachcami dosc
2552 39|                      długji łodegji trovë trzęsłë sę ve vjatrze, chturen nachodzeł
2553 39|                      zeszłë już na zemję, tej nom sę zdovało, jakbe chcałë spadnąc
2554 39|                         le zdrzoł ku zemji, jakbe sę strachoł wobrocëc woczë
2555 39|                           przeplesc galęzami. Jak sę pod nją scesnjema dobrze
2556 39|                        kask wochronë będze,~Trąba sę zaru vzął do vëcinanjô cenkjich
2557 39|                           szerokjim szumem vëlała sę fala z njeba.~Podlazłasma
2558 39|                          pod naju dach. Tak cemno sę zrobjiło, że le tikającë
2559 39|                          zrobjiło, że le tikającë sę łokcami mogłasma sę doznac,
2560 39|                      tikającë sę łokcami mogłasma sę doznac, że jesma v gromadze.~—
2561 39|                       deszczu tam reczi? To ruchô sę morzé, vołającë tesącami
2562 39|                              Tak chiże choba voda sę nje podnjese!~— Dołbe Bog!
2563 39|                      słabim vjidze gvjôzd szklełë sę szerokji plutë vodë na trzęsavjiskach.
2564 39|                           głębji Błota vëdobivalo sę dlugji czężkji stękanjé,
2565 39|                 przënomnji do rena dożdac, bo mje sę zdaje, że tu pod nami sę
2566 39|                          sę zdaje, że tu pod nami sę gruńt ziboce.~I mje sę tak
2567 39|                       nami sę gruńt ziboce.~I mje sę tak zdovało. Po chvjilë
2568 39|                          kol połnjé nocë.~Strząsł sę Trąba i rzekł:~— To czas,
2569 39|                          ma vëstovjała wuszë, cze sę znovu czuc nje dô. Nje długo
2570 39|                        Nje długo też a szczekanjé sę rozlegało znovu, ale vjele
2571 39|                      potarganich zemnjic vëdobivô sę postacejô dużô, jakbe głovą
2572 39|                          plecóv wukozkji szętoleł sę ve vjetrze a vesokji kłobuk
2573 39|                           gonjilë, le rzechotanjé sę rozległo, jak mijoł nas.
2574 39|                        njimi zgraja psóv. Zibotoł sę pod nami gruńt, ale tam,
2575 39|                          vińsc słuńce, żem ledvje sę przëzdrzoł a ju ji nje beło.
2576 39|                          nje priskała, anji trova sę nje zgjinęła pod kopetami
2577 39|                          Le na gvołt trzęsavjisko sę zazibotało. Strząsł sę gruńt
2578 39|               trzęsavjisko sę zazibotało. Strząsł sę gruńt pod nami, a vjelgô
2579 39|                         vjelgô fala vodë przelała sę przez nasze legovjisko.
2580 39|                        nasze legovjisko. Przelała sę i wupłinęła nazod.~— Cuż
2581 39|                       moji kanonë?~Przëboczeł mje sę v ti czężkji chvjilë stari
2582 39|                         vjadomi sposob vëdostanjô sę z tich czornich zaczarovanich
2583 39|                         Groł ję i groł, ale njick sę nje wodezvało krom czężkjigo
2584 39|                          do smjercë. Rozzeroł jem sę na vszeskji stronë, jaż
2585 39|                         stronë, jaż ku reszce mje sę zdovało, że vjidzę nizko
2586 39|                        błotami a daleko szętoląci sę małi vjid, jakbe człovjek
2587 39|                       rozdzerająci zev trąbë vjid sę zaczął zibotac, jakbe chto
2588 39|                   pochodnją.~Na to chiże zbliżała sę latarnjô, a za chvjilę ma
2589 39|                        głovach, z chternich jeden sę wodezvoł:~— Va zablądzeła
2590 39|                     vjater jidze wod morzô a voda sę do rena podnjesejesz veżij.
2591 39|                          të njinja przez te błota sę nje przedostanjesz. To le
2592 39|                       naju zgubjic. I tak będzesz sę mokł, njim duńdzcs na cvjardi
2593 39|                      chterni bjołi scanë svjecełë sę z czorno sztrechovanigo
2594 39|                           vonjiłë smołą i cvjardo sę chvitałë, jak dele, ale
2595 40|                                          XL~Remus sę modli ve Zmartvichvstanjé
2596 40|                  vëchodzeł pod dach i zabavjivszë sę tam, vędzeł sece i norzędza
2597 40|                  povjeszoné, njim nje vekleszczeł sę na dvor z jednigo i drugjigo
2598 40|                      Trąba wodecknął, dogadałasma sę z rebokami dobrze. Ale dzecë
2599 40|                  rozumjejącë. Rzekł rebok jiscącë sę do naju:~—  Dzeckom naszim
2600 40|                        ksądzz apovjedzoł, że wono sę vjęcij wodbivac nje będze. ~
2601 40|                    dzevovanjé dosc długo. Ale jak sę vëpłakoł, wocarł woczë i
2602 40|                       poprovdze, Remus, czemu mje sę tak czężko zrobjiło. Może
2603 40|                         połknje i vaju, kjejbesta sę zasadzeła vëdrzec mu wofjarę!~
2604 40|                         ze Sorbska. Wonji njedelë sę roczëc, bo jich vłosné jodło
2605 40|                           Garneńskjim żiją i zvją sę Słovjińcami. Jesz długo
2606 40|                          vjetrznjokji, krziżująci sę na szczitach chat tam, chdze
2607 40|                        Wod nortu bez kuńca cignje sę morzé, wodgrodzoné dinami,
2608 40|                         słonecznim wokjern, jakbe sę redovało nad tim kvitnącim
2609 40|                       ztąd ludze moglë podzevovac sę, jak pjękną tę zemję stvorzeł
2610 40|                   Vëzbevszë ję, sładno vëzbędzesz sę i drugji połovë i będze
2611 40|                          rzekł:~—  Dziso vëspjima sę v Smołdzenach a reno zavrocema
2612 40|                         chtos slode mje. Kjej jem sę ze zdzevjenjim wobroceł,
2613 40|                         za njim Derda.~— Vzął jes sę i szedł po ni straszni nocë!
2614 40|                          tam vjedno co strasznigo sę dzeje. A ma ze smjercą v
2615 40|                         ludze.~Ale Trąba, chturen sę bojoł, żebe mje nazod do
2616 40|                          koń bez wogona. Do negji sę zatraci, kjej jesz dlużij
2617 40|                           wo njico pitac. Nje bój sę muzikańce! Chto sę roz z
2618 40|                        Nje bój sę muzikańce! Chto sę roz z pjekła vëdostoł, tego
2619 40|                           Błotach! Ale pon do mje sę wodezvoł:~— Moje dzecko
2620 40|                     srodze skażoni,  ale rozeznac sę daje... Vjidzoł jes na portrece
2621 40|                         wojca. Serota, dostoł jem sę do gbura na pustkovjé, chdze
2622 40|                    srebernô stążka Lupavë łączeła sę z Garneńskjim jezorem. Rzekł:~—
2623 40|                       przed nocą i godoł, żebesma sę z njimi zabrała v gromadze
2624 40|                           nji mogł zaboczëc że mu sę Derda no v Sorbsku przedstavjił
2625 40|                   podnjosł ręce nad głovą, zacząl sę jiscec i zarzekac, że żodną
2626 40|                           Tak jô mu przërzekł, że sę nje vrocę do Sorbska, choc
2627 40|                        jachoł pon Sorbskji. Traba sę za njimi wobrocoł i żegnoł
2628 40|                           nigo pjekla. Mje vjedno sę mekci, że i ten potcevi
2629 40|                     budovani. Vkoł njego rozłożeł sę smętorz dużi, pełen grobóv.
2630 40|                       chdze nasz kaszubskji svjat sę chovoł, a chdze novotni
2631 40|                          novotni potomcë do zemji sę kłedlë. Bo v ti stari kaszubskji
2632 40|                      ptastvo vësedzała, pesznjiłë sę grobové kaplice vjelgjich
2633 40|                          nachodząci burze robjiło sę tak cemno, żem le z vjelgą
2634 40|                       njebem i zemją. Zchovałasma sę z Trąbą pod dach grobovi
2635 40|                          njeba spadła fala, jakbe sę chmurë zervałë. Njevdarzę
2636 40|                       rżnęło wo zemję. A jakżesma sę podnjesła, tej ju v naszich
2637 40|                           stojoł v wognju i poleł sę, jak vjelgô smolnjica.~To
2638 40|                           moc ludztva zgromadzeła sę na smętorzu. Ale jô nje
2639 40|                        Czulë go i ludze i rozległ sę krzik:~—Tich tam v koscele
2640 40|                          koscele retovac! Cesnęlë sę do dvjerzi, ale te dzivnim
2641 40|                         ten czas przez trzosk doł sę czuc dalszi spjev v movje
2642 40|                        tego, co to wokno vëbjił i sę szętoleł jesz po dachu,
2643 40|                    Sorbska i z Łebskjich Błot?~Jô sę doł cignąc Trąbje, jak won
2644 40|                           Njigdem jesz v żëcu tak sę nje ceszeł, że mom svoje
2645 41|                         moje vjelgji mesle kładłë sę, jak Mora, mój żivot żorotni
2646 41|                          Trąba navjedzeł, jiscącë sę na svoję bjałkę i kjej jem
2647 41|                    litoscą, to moja dusza robjiła sę małô i vstid mje przëgnjotł
2648 41|                          wokjem, żem szczestlevje sę znovu połączeł z moją bjałką,
2649 41|                    połączeł z moją bjałką, jak to sę noleżi na żenjałich ludzi.
2650 41|                        sodze. Ale chto vje, czebe sę mje v ręku nje wotmjenił
2651 41|                           tim vszetkjim żëcé moje sę wodtąd njick nje wotmjenjiło.
2652 41|                            to czasem v poł drogji sę zavroceł i mje wodszedl.
2653 41|                     Bogjem:~— Remus! Straszno mje sę zrobjiło! A nąże v nocë,
2654 41|                           moc tu nje pomoże, a jô sę przëznaję tobje, że ju nji
2655 41|                  Mjirachovskjim lese.~I rozpłakoł sę Trąba i szedł.~A i mje sę
2656 41|                         sę Trąba i szedł.~A i mje sę chdzeroz zdovało, kjej won
2657 41|                        chdzeroz zdovało, kjej won sę wob vędrovkę krąceł po lese —
2658 41|                           tam gospodarzi. Tak won sę zestarzoł.~Jednigo roku,
2659 41|                     wognjami v kominkach bronjilë sę ludze strzelevi zemje. Ma
2660 41|                         Ma dvaji z Trąbą vzęlasma sę v ten czas na vędrovkę po
2661 41|                          vjelgji chęcë, ale Trąba sę tą razą napjeroł, żem mu
2662 41|                pastuszkovjc przënekelë z pola, be sę pokłonjic Dzecątku v żłobje.
2663 41|                    vjeskjich jizbach wod polącich sę na kominkach vjelgjich szczép
2664 41|                  rozgrzani przë pjecach dzevovelë sę, jak ma ten mroz strzimac
2665 41|                           Trąba potcevi wogrzevoł sę wod strzodka z butelkji,
2666 41|                          szeroką drogę, podnjesła sę takô kurzatva, żesma svjata
2667 41|                         takji krzikvjo muszałasma sę jednak zbłądzec i zińsc
2668 41|                      njebo i smjeg. Tak stanovjił sę ku reszce Trąba i rzekł:~—
2669 41|                          kurzatvë vjidzec.~Tak jô sę rozzeroł na vszetkji stronë
2670 41|                         parzeł smjegjem, wobroceł sę i jął naju z tełu popichac.
2671 41|                           barżij cuzô zdovała mje sę bëc ta strona, ale vjid
2672 41|                       njevjelgjigo wokjenka żoleł sę vjid. Przed nją kavałk połomanigo
2673 41|                         do dvjerzi i klepoł, Kjej sę jimu njicht nje wodezvoł,
2674 41|                         woknem. Trąba chvjądającë sę pod dvjerzami krąceł głovą:~—
2675 41|                         mali domovnjik. Z tego ma sę domaklała v stron vjelgjigo
2676 41|                      przez chterne skałami szkleł sę vjid. I tu na nasze klepanjé
2677 41|                           na nasze klepanjé njick sę nje wodezvało. Trąba sę
2678 41|                           sę nje wodezvało. Trąba sę trząsł wokoma mje jak v
2679 41|                           też uwod strachu, tegom sę njigde nje dovjedzoł. Tak
2680 41|                           vszedł.~V jizbje poleła sę le jedna drzozga, zatchłô
2681 41|                    kominku. Przë ji vjidze doznac sę beło możno, że łożka anji
2682 41|                        postacejô kobjetë, chterna sę tero podnjesła i stanęła
2683 41|                           skarnje.~Smjercë belbem sę prędzij spodzoł, njiże nańsc
2684 41|                     veszedł do chałupë, wodvroceł sę płom drzozgji i tej jô wuzdrzoł
2685 41|                           na svoji drodze. I tede sę co stanje. Ale dnja anji
2686 41|                        wodemkłimi woczoma, ruszeł sę tero i przënjosł ne zedle.
2687 41|                          duchë, rade zazdrzec, co sę dzeje v ti samotni chałupje.~
2688 41|                          a płomiń wognja zgurdżeł sę tak, że v jizbje scemnjało.
2689 41|                       rębë.~Starô Julka wobroceła sę do mje i rzekła:~— Chcałabem
2690 41|                           płomiń v wokamergnjenju sę rozpoleł a vjidno wuczinjił
2691 41|                        cenje stolimóv, po scanach sę ruszałë. Julka znovu długą
2692 41|                    Svjętigo Jana, kjej dzeń i noc sę zrovnają, będzesz të na
2693 41|                           Woczë ji zemnim szklełë sę łiskjem. jak lod ve mrozové
2694 41|                            tej ji skarnje zaczęłë sę krzevjic jak wu dzecka,
2695 41|                        płakac chce. Nagle zervała sę, vëprostovała i słuchała
2696 41|                          krocij nachodzeło.~— Cos sę tero stanje! — pomesloł
2697 41|                      przed chałupą i wustałë. Tej sę dało czuc mocné stąpanjé
2698 41|                      klasnęła ve dvjerze, chterne sę wodemkłë z trzoskjem i veszła
2699 41|                    łiszczoł woczoma, tej wodezvoł sę rągającim głosem. A beł
2700 41|                      Julka.~— Ha, ha! — rozesmjoł sę Czernjik. — Starô Julko
2701 41|                           Borkovno, cos przëznała sę do czaróv, chternimi vëtępjiłas
2702 41|                      bjijącim sercem żdoł jem, co sę stanje. Julka stojała jakôs
2703 41|                       vjid dzivni krose rozeszedł sę z kominka po jizbje. V tim
2704 41|                       woczoma, z chternich polełë sę vzgarda i gorz vjeczni.
2705 41|                       wudało jim, jakbe dvje moce sę lu probovałë, woba vjelgji,
2706 41|                     Czernjik woczë. Tej wobroceła sę do mje Julka i rzekła dichającô
2707 41|                      czężko:~— Jidz tero i spjesz sę barzo, żeli chcesz, be tvój
2708 41|                      vskozała ręką na Czernjika — sę zińdzema, tam vjedno człovjek
2709 41|                    człovjek wumrzec muszi.~Tak jô sę zląkł srodze wo mojigo tovarzesza
2710 41|                      mojigo tovarzesza i vzął jem sę chiże i vëbjegł na dvor.
2711 41|                 woprzestała a gvjozdë vëjiskrzełë sę na njebje i mroz straszni
2712 41|                          kjile krokach ju nje doł sę vjęcij rozeznac. Tak jô
2713 41|                           vjęcij rozeznac. Tak jô sę stanovjił i zdrzoł vprost
2714 41|                         lasa do drugjigo, bjelącô sę straszną bjelą, szła Smjerc!
2715 41|               spravjedlivą robotę.~Przeżegnoł jem sę krziżem svjętim i zdrzoł
2716 41|                          znjikała v lese. Tej jem sę vzał i chiże dążeł do woni
2717 41|                       dzivni chatë z Julką.~— Cuż sę tam tero nje dzeje? — pomesloł
2718 41|                 nadsłuchivoł z wuvogą. Ale njicht sę nje wodezvoł. Le gvjozdë
2719 41|                           głovë pitanjé:~— Chdziż sę jednak podzałë konje i sankji,
2720 41|                      szedł, ale znovu co dzivnigo sę stało: na drogę, chterna
2721 41|                          pomesloł jem sobje. — Co sę z tobą, Remus. dzeje? Jak
2722 41|                           Tak jô stanął, wobroceł sę i zdrzoł slode sebje na
2723 41|                       chterni takji dzivné rzecze sę dzejałë ti nocë.~Ale chatë
2724 41|                         Złé manji! — rzekł jem do se. Tak jô sę przeżegnoł, wukląkł
2725 41|                           rzekł jem do se. Tak jô sę przeżegnoł, wukląkł na smjegu
2726 41|                         do takjigo molu, zkąd mje sę znovu pokozała droga wobsadzonô
2727 41|                           drugjim. Wobezdrzoł jem sę tero v teł, żebe wuzdrzec
2728 41|                           ludzi, ale nji mogł jem sę ji dopatrzec. Nje robjił
2729 41|                        chvjilë żodnich mesli, bom sę nobarżij strachoł wo Trąbę.
2730 41|                         nje milec drogji. Tak jem sę ku reszce dostoł na drogę
2731 41|                         smjegu. Tero też skuńczeł sę las, a droga szła gołim
2732 41|                          takjim molu czervjenjiła sę krev.~Mroz cął takji wostri,
2733 41|                         nje vdarzeł. A jednak mje sę gorąco zrobjiło, kjej jem
2734 41|                       jażem dobjegł...~Tam, chdze sę drogji krziżują z Grzebova,
2735 41|                     koscoła v Koscerznje, bjelącô sę wuzimkjem bez korë jaż v
2736 41|                      pjerszé vezdrzenjé doznoł jô sę, że won ju nje żije. Leżoł
2737 41|                         njemigo norzędza, tej mje sę tak czężko zrobjiło, żem
2738 41|                          straszno noc!~A kjej jem sę vëpłakoł do negji, tej vzął
2739 41|                   vëpłakoł do negji, tej vzął jem sę i zamknął druchovji woczë.
2740 41|                       svjeżim smjegu strachoł jem sę zabłądzec, jak przedtim.
2741 41|                    szerokji trakt, na chternim jô sę zbłądzec nje bojoł.~— Pudę —
2742 41|                         wod jego skrzepjic i vzął sę i szedł ku Vęglikovjicom.
2743 41|                          ze mje spadło i czuł jem sę mocni i chvatkji.~Kjej jem
2744 41|                            a navetk psë pochovałë sę przë tim strasznim mrozu
2745 41|                           svoje krokji. Jakżeż jô sę zdzevjił, kjej jem wuzdrzoł
2746 41|                   zaklepoł jem ve dvjerze. A kjej sę wodezvelë, wodemknął jem
2747 41|                            bełbem wupodł, kjejbem sę nje beł sparł wo scanę. ~
2748 41|                        choc vszeskji woczë na mje sę wobrocelë. Całąm chvjilę
2749 41|                          nocë vanożisz? A może të sę tu chcoł też po spôdk meldovac?~
2750 41|                          Ten — rzekł jem — zjavił sę v chace v polu dzis v nocë,
2751 41|                      zdusëc jak psa. Ale v jizbje sę kopnęlë i drogę mje zastąpilë.
2752 41|                           co te tam povjodosz, to sę tobje le v głovje robji.
2753 41|                          vjinjen, le ti ludze, co sę wujednac nji mogą. Jakuż
2754 41|                         vszescë svjodkami, że won sę wod naju nje ruszeł.~Potcevi
2755 41|                          bełbem wuvjerzeł, że mje sę le smjije, kjejbe nje ten
2756 41|                       chojną v polu.~Ale Czernjik sę wodezvoł:~— Dejta poku,
2757 41|                          a won wodtajô.~I zaczęłë sę jedni rzechotac. Ale jô
2758 41|                     njimem vëszedł, uwobroceł jem sę i rzekł:~— Njech vaju Pon
2759 41|                     druchu, vëpravję pogrzeb, jak sę noleżi.~Vzął jem sę tero
2760 41|                           jak sę noleżi.~Vzął jem sę tero i szedł svojim szlachem
2761 41|                        vjidnô. Ale woprzestol jem sę dzevjic v ti straszni nocë,
2762 41|                        przemiszlac, jak moja kara sę tu nalazła. Lem przeżegnoł
2763 41|                           nalazła. Lem przeżegnoł sę, vzął chvecadła v ręce i
2764 42|                        chłopa pjijanigo. Ale kjej sę doznała, że won nje żije,
2765 42|                          że won nje żije, zaczęła sę jiscec i lamańtovac, jakbe
2766 42|                      skuńczilë pjisanjé, wodezvoł sę szołtes:~—Trąbjino! Tvoją
2767 42|                            I zaczęła v njebogłose sę jiscec, kulac sę po zemji
2768 42|                       njebogłose sę jiscec, kulac sę po zemji i vërivac sobje
2769 42|                          patrzec.~Szołtes chvjilę sę przëzeroł tim lamańtom,
2770 42|                           navetk szarô gapa żevji sę z naszigo pola.~A Trąbjinô
2771 42|                          chcała go pochovac?~— Jô sę z tobą spjerac nje będę,
2772 42|                           Tec vjelgji paradë uwon sę gvesno nje spodzevoł, a
2773 42|                        Tak jem rzekł:~— Nje bójta sę kosztóv. Jô go pochovję.
2774 42|                            Ale na Pustą Noc jô ju sę czuł mocni.~V małim alkjerzu
2775 42|                        wucekej ze vsë i nje pokoż sę rechlij, jaż trova na mojim
2776 42|                   provadzełe go do grobu, a ludzi sę zebrało jak na wodpusce.
2777 42|                         jak na wodpusce. Dzevovoł sę szołtes Kjedrovskji chturen
2778 42|                    szkolnigo, mój mjeszk nabjeroł sę talarami. Ale cuż mje z
2779 42|                      njich, kjej z njimi vëkupjic sę wod moji proce nje beło
2780 42|                     muszisz przënjesc som?~— Zdej sę na volę Boską i robji, co
2781 42|                   przëboczała mje go. A beło, żem sę chdzeroz wodezvoł do njego,
2782 42|                  vjelgjimu zdzevovanju postavjiła sę wokoma mje — Trąbjinô, vdova
2783 42|                          chcała, kobjeto? — pitom sę.~— Jô cë chcała pomoc.~—
2784 42|                          a jak beło po targu, tej sę chdzes podzała.~Na drugji
2785 42|                    jarmark v Suleczinje. Kjej jem sę postavjił njedaleko koscoła,
2786 42|                   Trąbjinô stoji kole mje. Tak jô sę pitom:~— Cuż të tak przëlnęła
2787 42|                        Wod złigo ducha wodżegnosz sę krziżem svjętim a wod bjałkji
2788 42|                       kanął bliżij Lipna, nalazła sę kole mje, jak cenjô.~Beło
2789 42|                    Ludztva tam co njemjera zbjerô sę na Matkę Boską Sevną. Vszescë
2790 42|                            Nje vjem, dloczego mje sę na Trąbjiną srodze markotno
2791 42|                           na moję wudbę povjinjen sę przenomnji zapitac. Tec
2792 42|                          chturen rzekł:~— Strzeżë sę, Remus, bo ti bjałce zle
2793 42|                          pitającim wokjem, jakbem sę chcoł pitac :~— Komu zle
2794 42|                        jak vdovje po Trąbje? Wona sę na cebje zavzęła i të gvesno
2795 42|                          jezora i przëboczełë mje sę dnje ze Sorbska, chdzem
2796 42|                           dnje ze Sorbska, chdzem sę dovjedzol wo dzivnim zvjązku
2797 42|                          jem też.~Ale Trąbjinë jô sę wodtąd nje vëzbeł. V parafijach
2798 42|                         Lipna vjedno wona nalazła sę kole mje. A jak jô cignął
2799 42|                        wodvjedzoł. Dogadac ze mną sę nje beło letko, a krom tego
2800 42|                       dzęka ! — rzekę na to.~— To sę vje ! Żedë, jak no to chitri
2801 42|                              Jaż tile? — dzevovoł sę Rzemiszk. — Kjej tak, to
2802 42|                       mogę.~— Jaką radę ?~— Wożeń sę!~Cuż ten człovjek wod cebje
2803 42|                       przikłod jezdes të, kantroł sę wob drogę z jakjimi dzevusami
2804 42|                            Ztąd mu też jego mjono sę vzęło. Tak jô do njego rzekł:~—
2805 42|                         człovjek, chturen vje, co sę noleżi.~Przënjosł jem tede
2806 42|                          szeku v głovje, to be cë sę talarë v mjeszku nje nabjerałë.
2807 42|                          vezdrzoł na mje z boku i sę pitoł:~— A na co të svoje
2808 42|                        tvoją povjinnoscą wożenjic sę z jego vdovą. Kobjecesko
2809 42|                          mjałobe żëcé, a gmina be sę vëzbeła czężoru. Ta rada
2810 42|                          vëzbeła czężoru. Ta rada sę gburom srodze vjidzała,
2811 42|                         povjedzenjé Rzemiszka tak sę muszoł smjac, jak jem sę
2812 42|                          sę muszoł smjac, jak jem sę jesz v żëcu nje smjoł.~—
2813 42|                          to złi duch. Le va głupi sę tego nje doznajeta. Ale
2814 42|                         jô nje chcę!~Ale koscelni sę wobrazeł, żem go Rzemiszkjem
2815 42|                              A cuż të za grof, że sę tak smjejesz? Pjękni të
2816 42|                          jak mjech brukvji?~Zląkł sę koscelni srodze, jaż zblodł.
2817 42|                          poceszivszë go:~— Njebój sę, koscelni! Chdziż jô be
2818 42|                       wokno zdrzoł i nji mogł jem sę smjechu strzimac. Ale pevnje
2819 42|                   strzimac. Ale pevnje nje bełbem sę tak smjoł. kjejbem beł vjedzoł,
2820 42|                          głęboko, ale bełbem może sę v vodze wuduseł, kjejbe
2821 42|                       przëszedł z pomocą. Zbjeglë sę ludze i napoł wogłuszonigo
2822 42|                          Takji beł jem słabi, żem sę nji mogł wobronjic timu
2823 42|                          A won loł i loł, jaż mje sę svjat zaczał krącëc przed
2824 42|                       przed woczoma. Nje vjem, co sę ze inna po tim dzejało.
2825 42|                           tim dzejało. Le jak jem sę wobudzeł, głova mje srodze
2826 42|                           tak dalek do sebje, żem sę doznoł, chdze jô jezdem.
2827 42|                          słodkjimi słovami do mje sę wodzevała.~— Kochani Remusku!
2828 42|                         sceskac i całovac.~Tak jô sę zervol chiże, woblekł moje
2829 42|                     Trąbjinë vëbjegającigo, smjoł sę głosno i rągoł:~— Vejtale,
2830 42|                         wu Trąbjinë.~Tero zrobjił sę gvołt vjelgji. Som worganjista
2831 42|                          bjedną vdovę, z chternąm sę dotechczos vlokł na woczach
2832 42|                         krzivdę i grzech, chturen sę ju stoł na njeszczescé,
2833 42|                          kjej dom na zopovjedze i sę z Trąbjiną wożenję.~Tak
2834 42|                        wucekej ze vsë i nje pokoż sę rechlij, jaż trova na mojim
2835 42|                       povjedzoł:~— Kobjeto! Stało sę njeszczescé przez tvoje
2836 42|                       Małovjele po Gromnjiczni jô sę ruszeł v svjat, a Svjęti
2837 42|                      ruszeł v svjat, a Svjęti Jan sę zbliżoł i sano vesoko stojało,
2838 42|                    żdającë na kosnjikóv, kjej jem sę vroceł do Lipna. Zakarovoł
2839 42|                       krąceł głovą i rzekł:~— Bój sę Boga, Remus! Tvoje mjescé
2840 42|                          jô go proseł barzo i jem sę z njim ku reszce wujednoł,
2841 42|                    prędzij cze pozdnji z Trąbjiną sę rozińdę. Nje przëszło mje
2842 42|                           Bez woprzestanjô smjałë sę ji woczë i gęba. Pravą ręką
2843 42|                            Nje vorto!~Zjeżelë mje se vłose na głovje. Tec to
2844 42|                          czężko wusodł na zedlu i sę pitoł svoji wurzasłi dusze:~—
2845 42|                         na wulicë vjeskji zrobjił sę gvołt. Na potrzaskanim woknje
2846 42|                         mje chce zabjic! ~Zbjeglë sę ludze, jak vjcdno przë takjim
2847 42|                         belo vjęcij, tim Trabjinô sę głosnji jisceła.~— Remus
2848 42|                        vjeskji i szołtes zjavjilë sę mjedze ludztvem. Szołtes
2849 42|                     zamjast przez dvjerze — jakbe sę beło noleżało — vërzuceł,
2850 42|                     povjedzoł:~— Szołtesu! Njebój sę i poj do jizbë. A vez ze
2851 42|                       pjekjelnim podstępem na mje sę wusadzeła, to vom vëboczom,
2852 42|                       vaszich głovach ten podstęp sę vëlągł, ale v głovje vaszigo
2853 42|                     verazno i wostro jak stol, co sę vjedno dzejało, kjej moja
2854 42|                         Rzekłszë to, zabjeroł jem sę do dvjerzi i povjedzoł:~—
2855 42|                      vaszimi drogami!~Rozstąpjilë sę przede mną, jak psë bojąci,
2856 43|                        teguż samigo dnja vzął jem sę i szedł. Naszedł czas ju
2857 43|                   skovronkji spjevałë, tak że mje sę przëboczeła wona pjesnjô
2858 43|                  Povjedzże mje novjineczkę, chdze sę wobracasz! ~Ale skovronk
2859 43|                         lestë paprocë. Nje bełbem sę dzevovoł, kjejbe jakji krosnję
2860 43|                         beło pitało:~— Remus! Cuż sę stało, że të jidzesz v njedzelnich
2861 43|                         czorno na vodze wodbjijoł sę sztołt wostrovu, v chternim
2862 43|                           Tak jô nje namiszlającë sę, vëloł z njego vodę rękoma,
2863 43|                        njego vodę rękoma, położeł sę na dno i rękoma vjosłovoł
2864 43|                      Zvadë nekała. Przéboczeł mje sę tero njeboszczik krol jezora,
2865 43|                           v te stronë pjerszi roz sę dostoł. Vjidzec beło za
2866 43|                           vodą, v chterni szklełë sę mjesądz i gvjozdë, las wonich
2867 43|                      vjidë Lipë i Rebokóv, a czuc sę dovało szczekanjé vartującich
2868 43|                       vodach, jednak nje czuł jem sę samotni, ale dusza moja
2869 43|                     poznoł, to v duszë moji jakbe sę dvjerze wodemknęlë, przez
2870 43|                           mje. Na to v ji woczach sę zaszklełë vjidë, jak v słuńcu
2871 43|                         płakac. Pevnje przëboczeł sę ji nen straszni dzeń, kjede
2872 43|                       woddała go płominjom. A mje sę ji srogji żol zrobjiło i
2873 43|                           zaboczeł. A wona wo mje sę sparła i długo, barzo długo
2874 43|                           svoje cudné lica.~A jak sę vëpłakała wod serca, tej
2875 43|                          wod serca, tej wodsunęła sę wode mje i rzekła smutnim
2876 43|                           vszestkjim dochodzi, co sę na svjece dzeje. A vjédz,
2877 43|                          połnocnich stron zjavjił sę na tim wostrovje stolim.
2878 43|                    wuzdrzoł dzevczę i rozmjiłovoł sę v njim. A jak wono przëjachało
2879 43|                           Ta krev stolimovô burzi sę wu nas na vszelkji gvołt
2880 43|                       wumrzec.~Ale ve mje zapadło sę vszestko, co mje ze svjatem
2881 43|                      svjatem vjązało. Zdovało mje sę, że ma dvoje le są sami
2882 43|                       takji, że v kuchnji szklełë sę statkji, jakbe chto szekovoł
2883 43|                          przez wodemkłé lukji loł sę cepłą falą, vonjiło jezorem
2884 43|                          ti chvjilë, że moja mova sę stała veraznô i czestô,
2885 43|                     czołen rebackji abo wodezvało sę szczekanjé psa z pod chałup
2886 43|                          sebje patrzała, jakbesma sę pitac chcała:~— Cze krom
2887 43|                           mucką na głovje. Smjała sę rągającim smjechem i ceskała
2888 43|                       vjidzałas të njick? — pitom sę.~— Njic!~— Anji tego czołna,
2889 43|                      pobjegac njebo, żesma woboje sę dzevovała, jak v woczach
2890 43|                      wokjem. Ji delikatné nozdrza sę ruszałë i rzekła:~— Leci
2891 43|                          chterno jak wołov kładło sę na pjersë. Na czorni łavje
2892 43|                         jak sarka, pase rozcągałë sę wod kuńca do kuńca. Co chvjilę
2893 43|                       stari jason nad nami trząsł sę i jęczoł v korzinjach wod
2894 43|                        brzuchu ma sedzała, trząsł sę i zemja sę sepała, a cemnjicę,
2895 43|                        sedzała, trząsł sę i zemja sę sepała, a cemnjicę, v chterni
2896 43|                   zveczajno tak wodvożnô, cesnęła sę do mje, jak sarna vërzasłô.
2897 43|                            i nji mogę rzec, żebem sę beła bojała.~Tak jô vstoł
2898 43|                        polonigo vosku rozchodzeła sę, jak v jizbje, chdze człovjek
2899 43|                     momańt nje woprzestałë. Mogło sę zdovac, że lada chvjilę
2900 43|                           chvjilę nad nami zarvje sę zemja i nas żevich pochovje,
2901 43|                           pomesloł, tak zatrzęsła sę vkoł nas zemja i trzasło
2902 43|                        scanë jizbë naszi, zapadła sę całô scana wod jezora, wodemknąvszë
2903 43|                     jakjis rożovi vjidë rozlevałë sę po vodach, jednostajni i
2904 43|                      korzinjami jasona. Ledvje te sę wodemkłë, a vjid straszni
2905 43|                     vezdrzenjé povjedzało mje, co sę stalo: Sklepjenjé nad jomą
2906 43|                       Sklepjenjé nad jomą zarvało sę wod pjoruna, chturen zapoleł
2907 43|                          starodovni jason, paląci sę tero, jak vjelgô smolnjica
2908 43|                          vjidu krevavigo polącigo sę jasona i rozdzerającich
2909 43|                   wopuszczonich ludzi, trzimającë sę v remjonach, a valë jezora
2910 43|                          jedna taka vjelgô vëlała sę na nas i wuderzeła v naju
2911 43|                      ledvje go wuzdrzała, porvała sę i wuchvaceła jego burtę
2912 43|                          to beł sposob vëdostanjô sę z jomë, chterna sę nad nami
2913 43|                     vëdostanjô sę z jomë, chterna sę nad nami zapodała. Przez
2914 43|                         ku njebu wodemkłim, poleł sę trzeszczącë stari jason
2915 43|                      Zveczajną drogą naszą vrocëc sę nje beło możno. Przez wodemkłą
2916 43|                       Pevńo Anjoł Stroż, litującë sę v sercu, nom ten czołen
2917 43|                    skoczełasma v njen. Koląbrovoł sę czołen srodze, ale dzevczę,
2918 43|                  wuderzenjami vjoseł vëdostałasma sę z pod kraju na dużą vodę.
2919 43|                      czołen skokoł, jak koń, kjej sę zapodô v smjegu albo na
2920 43|                         smjegu albo na zibji, ale sę nje vëvroceł. Przez szor
2921 43|                           Dzub czołna vëchilivszë sę nad vodą, broł vałë vjechrzem,
2922 43|                      bjegł spravnje. Vjosła nasze sę gjęlë do pęknjęcô wod czężkji
2923 43|                       Kjej jesma tak podprocovała sę jaż chdze po za Glonkjem
2924 43|                          po za Glonkjem wotmikała sę szerokô voda v stron Knjeji,
2925 43|                           dej boczenjé! Wobrocëma sę v procemnim kjerunku. Vëjim
2926 43|                       njevoli pruskji woddzękovoł sę ze sinem, jidącim na drugji
2927 43|                         na drugji svjat.~Tu jesma sę krom voli zatrzimała, a
2928 43|                     woddzękovanjô, nazevac mogłbe sę krziżem rozervanich serc,
2929 43|                     procemni drogji, na chternich sę ju vjęcij nje zińdą. Może
2930 43|                       vjelgji remjona rozchodzełë sę, jakbe przëjąc chcałë vszelkji
2931 43|                     czężor ludzkji. I dzivo: Vjid sę szkleł vesoko na figurze
2932 43|                     vesokjim płominjem jesz poleł sę stari jason, jak smolnjica
2933 43|                      patrzącë także na ten poląci sę pomnjik naszigo szczescô
2934 43|                           sobje nasze rozińdzenjé sę i wobjęła mje sziję z vjelgjim
2935 43|                          poprovdze krolevską. Jak sę bo vëpłakała, vëprostovała
2936 43|                          pjersach.~I tak ma dvoje sę rozeszła pod ną vesoką Bożąmęką.
2937 43|                           vjelgô smolnjica, żgleł sę jason stari nad zavalonim
2938 44|                        rozestajné drogji. Ale mje sę ti godce vjarë dac nje chcało,
2939 44|                    Svjętigo Jana, kjej dzeń i noc sę zrovnają, będzesz të na
2940 44|                           po całim kraju, jak noc sę położi na zemji. V dziseszi
2941 44|                  wodpovjedzë i v meslach vzął jem sę i szedł dalij.~Na rozestajnich
2942 44|                         vesokji drąg, z chternigo sę zvjeszoł długji lińcuch,
2943 44|                         Długjigo jezora, zbjerało sę ludztva vjele. Julka stanęła
2944 44|                  zgarbjalô postacejô vëprostovała sę i jakbe wurosła. Ji bladé
2945 44|                        vezdrzała, przëboczeło mje sę vezdrzenjé ludzi, chterni
2946 44|                         kjej na ti gorze łiszczoł sę vjid vjeczni, wod czego
2947 44|                   brzegjem Długjigo jezora żolącô sę krevavo zachodzi wognjistô
2948 44|                       kontinë Bogu. Tam wodbivałë sę vjece, tam vëbjerelë starszi
2949 44|                           nje vëmarla le zataceła sę strzod szarigo ludztva.
2950 44|                            to noc cudu. A ten cud sę stanje, abo jô ti nocë nje
2951 44|                           Zdrzë noprzod v dol, co sę dzeje kol stóp gorë.~Vjidzoł
2952 44|                    vjińcami wokrąconi. Wustavjilë sę vkrąg jego i zaspjevelë
2953 44|                          i spak na placu. Vszescë sę przed njim rozstąpovelë,
2954 44|                            Z placu naszigo, ~Cobe sę nje stało co złego! ~Rozstąpta
2955 44|                        stało co złego! ~Rozstąpta sę na krokóv trzëdzesce, ~A
2956 44|                           dzotkji strzeżce, ~Cobe sę nje dostałë pod katovskji
2957 44|                       chłopocë wucechlë, podnjosł sę v bjołim płoszczu ksążę
2958 44|                         Va ludze ze vsë,~Pocuż va sę tu zeszlë?~Tec nje vjeta,
2959 44|                           wobrządku i rozprovjałë sę na njim vjelgji spravë.
2960 44|                     vszeskjich gorach vkoł zapolą sę vjidë, jak gvjozdë polącé,
2961 44|                     krevji stolimóv, ten do cebje sę garnąc będze. Tej podnjesesz
2962 44|                           ni żevi z dołu do cebje sę garnac będą ale tam ze za
2963 44|                      stojało svjęté mjasto, ruszą sę vjelgji kaminje, żdająci
2964 44|                           do cebje na tę gorę, be sę wustavjic v kręgu v koł
2965 44|                           ti zemji Tej mova tvoja sę stanie wostrô, jak stol,
2966 44|                       stari Julkji, a zdovało mje sę, że svjat dichac woprzestoł,
2967 44|                      nadińdze ta chvjila.~Zapoleł sę vjid na Łisce, załiszczałë
2968 44|                         vjelgji łunje przëboczeła sę, jak żevô chvjila, kjedem
2969 44|                          jak żevô chvjila, kjedem sę rozchodzeł z moją krolevjonką
2970 44|                          z daleka na Glonku poleł sę, jak stolemnô smolnjica,
2971 44|                       vesokjim kłobuku. Zabjelełë sę ku mje jego zębë a rągająci
2972 44|                           rągająci smjech rozległ sę, żem zaboczeł zavołac na
2973 44|                          jak zdrevnjałi na to, co sę dzeje. Poznoł jô Czernjika.
2974 44|                      zaszedł ve Zvadze. Takji won sę szętoleł v samotnichace
2975 44|              przëchłosconi, przëbjegł i gromadzeł sę vkoł njego, a won spjevoł:~
2976 44|                         notë jego muzikańtóv, won sę wobroceł do naju dvoje samotnje
2977 44|                              Nje vdarzę sobje, co sę ze mną dzejało v ni chvjilë.
2978 44|                    vjeselu. Vkoł na gorach żolełë sę wognje, ale mje serce zasłabło,
2979 44|                      wonge małimu knopu, kjej jem sę nje czuł przenjesc krolevjonkji
2980 44|                          lestë i vjędła. Kjej jem sę wobroceł za Julką, sedzała
2981 44|                        Smętkovigo wognja żolącigo sę szeroko po Łisce.~— Cud
2982 44|                           szeroko po Łisce.~— Cud sę stanje abo jô ti nocë nje
2983 44|                          Jô rozumjoł tero, że cud sę nje stoł z moji vjinë. Ve
2984 44|                           przegroł spravę.~Tak jô sę zchileł i vzął letkji cało
2985 44|                          rzucëc gorsc zemji, njim sę grob zamknje nad tą dzivną
2986 45|                       Wostatni dnje Remusa. ~Grob sę zamknął nad starą Julką
2987 45|                    chturen taje? Czeż lud nasz mô sę cofac jaż do bromë Smjercë
2988 45|                       skarupë i muszle?~Serce mje sę chcało pęknąc i chęc do
2989 45|                       pokusicela, kjejbem nje beł sę bojoł wobrazëc Boga na njebje,
2990 45|                           wode mje na dravoka, bo sę mje bojałë. Starszi jim
2991 45|                         żëcé, żebe skra Ormuzdovô sę na tich kartach przechovała,
2992 45|                          porene dzecinnąnogą, tam sę vrocisz na vjeczor, podparłi
2993 45|                          vjidze napole nalozł jem sę pod trzema chojnami. Jedna
2994 45|                    pjerszi kartë mojigo żëcô, jak sę wotmikają po długjich latach
2995 45|                          pustkovjô. Dalij szkleło sę jezoro a za njim czorni
2996 45|                          mogł zaboczëc krevavjąci sę przez zelenjiznę czervjoni
2997 45|                       vzęlë wucekac. Bo dzecë mje sę bojałë.~Ale jô wostoł, jakbe
2998 45|                          ten som, le tak małi mje sę tero zdovoł, kjej za dzecka
2999 45|                           Dvaji knopjicë trzimelë sę ji szertucha. — Nje bójta
3000 45|                         ji szertucha. — Nje bójta sę! — rzekła wona do njich. —