Chapter

 1 1 |      szkołë, bo noimika to mjccz i vjid! — A to napjisané dejce,
 2 2 |     zelonimi szibami przepuszczało vjid. A kjej jem legł, tom vjedno
 3 4 |    zalecala. Za kjilkanosce krokóv vjid z modrigo njeba svjeceł
 4 8 |            Bog provadzi! Dac tobje vjid i mjecz, a chto vje, czebes
 5 8 |         korunovaną jarzębjiną. Ale vjid? — Jakji to vjid i zkąd
 6 8 |   jarzębjiną. Ale vjid? — Jakji to vjid i zkąd go brac? —~ ~*~Na
 7 8 |        skuńczeła i v jizbach ludze vjid pozapolilë, tej jô zachodzeł
 8 9 |           Kjej jem wodeckł, zeloni vjid wod mjesądza szedł przez
 9 13|  zgurdżałich vjiszon małim woknem. Vjid z wokna svjecei, a przë
10 13|          zedlu, strefle vjezącô. A vjid czervjoni z kominka jakbe
11 13|           povjedzec, cze nen cepłi vjid v jego chace bjił z kominka,
12 13|           Tec tam v woknje svjeceł vjid!~— Moc Boskô! — pomesloł
13 13|           patrzeł całi szturk, ale vjid jak svjeceł, tak svjeceł,
14 13|     trzimoł bat i latarnją. A kjej vjid wobloł nę szarą wukozkę,
15 13|          krzikało, szkalovało. Tej vjid latarnji zniknął mje z woczu,
16 13|          rzekł:~— Moc Boskô! Chdze vjid zapolą, wucekô Straszk!
17 14|           Wod ti njedzeli nje tile vjid svjeceł z wokna pod vjetrznjokami,
18 14|        gozdzem. Vstoł jem i zrobił vjid, ale njick vjidzec nje beło,
19 14|         reszce:~—Żebes të tak mjoł vjid i mjecz!~V sercu mje zakłolo
20 14|        przëjął do vjarë: Dac tobje vjid i mjecz, a chto vje, czebes
21 15|   minjonich lôt. Ji spich woblevoł vjid najich pochodnji, ale głova
22 18|         Boską.~Kjedem sę wobudzeł, vjid ju beł pemi na svjece. Słuńce
23 19|        nałgol dzeń,~zdradno dzeląc vjid i ceń,~to v głębokjim tvojim
24 21|   vëmalovac to modré njebo i cepłi vjid słonuszka na zelonich polach
25 23|        njebo sę sparło na zemji, a vjid jego krevavi wognje zapoloł
26 24|     połnjovim i nortovim Kaszubom. Vjid ji i chvała jak rzoze wod
27 24|        Wofjarovac żëcé, be jim dac vjid i przë pasach zavjesëc jim
28 24|          ve mje vchodzi njeznanô a vjid jakjis, jak rzozô po nocë,
29 29|          co sę dzejało dalij njiże vjid mój njosł a wucho łovjiło,
30 31|        woczoma, jak ludze, co mają vjid słabi. Panna Klemantina
31 31|              Vëpłakała sobje matka vjid z woczu za njeboszczikami
32 32|            stanęłasma nad jezorem. Vjid i szklenjé jego vód znekałë
33 32| Wobszedłszë kavał gromadë kaminji, vjid mój podł na jeden vjelgji
34 32|        chdzes naprost jakjis bladi vjid. Wuczułjem v ti chvjilë
35 32|               Może to też le jakji vjid ze svjata do ti jomë vpodô. ~
36 32|         też doznoł, zkąd szedł nen vjid, chturen sę nom z daleka
37 32|        makloł jem po scanje, chdze vjid dochodzeł, jaż natrafjił
38 32|    wodemkłich wokjennjicach v nocë vjid sę poleł v jizbje.~ Panna
39 33|    wodezvoł ksądz Paveł:~— Mjecz i vjid! Vjidu le som nabrac możesz
40 33|           jak będzesz mjoł mjecz i vjid, to boczë na to, że notera
41 33|       svjat, bom wotmikoł duszę na vjid, chturen tak njespodzevano
42 33|            do tego, żebe go czasem vjid nje zdradzeł. Tak won na
43 33|       spovjedzë: Dac tobje mjecz i vjid! Tec pjerszi parminje vjidu,
44 37|        koscele, woknach le komudni vjid przepuszczałë. Ale pon scignjęcim
45 37|           vjelgji wokna vpuszczałë vjid tak, że rum bliżij wokjen
46 38|          woczach jego jakbe zeloni vjid sę na chvjilę zażeloł, be
47 38|         ztąd, chdze sedzoł malorz, vjid jego woczu jak lisk sprochnjaligo
48 38|            zbjegoł sę v sobje, jak vjid dopoloni svjece. Sedzelësma
49 38|            ale chtuż dô mu mjecz i vjid?...~Slode Smętk jidze, ten
50 38|       sebje zapolełë i przerazlevi vjid zaloł tę cechą dvornjicę,
51 38|         Verazno czuł jem v woczach vjid moji pochodnji i buchająci
52 38|       ducha! Cuż cë navetk mjecz i vjid, kjej të nji mosz...~Wobudzeł
53 39|           daleko szętoląci sę małi vjid, jakbe człovjek jakji njosł
54 39|          Na rozdzerająci zev trąbë vjid sę zaczął zibotac, jakbe
55 39|            z mojich ksążk, cobe na vjid vëtrafjił, chto narna chce
56 39|            wo Genovefje.~— Pjerszi vjid wod cebje, ksążeczko, do
57 41|            nekającich smjot jakjis vjid. Rzekł jem tede do Trąbë:~—
58 41|        Trąbë:~— Navprost jô vjidzę vjid, jakbe z jakji chałupë.
59 41|            z woczoma v nen dalekji vjid vlepjonimi provadzeł. Wod
60 41|          mje sę bëc ta strona, ale vjid svjeceł ju barzo vcrazno.
61 41|     njevjelgjigo wokjenka żoleł sę vjid. Przed nją kavałk połomanigo
62 41|          chterne skałami szkleł sę vjid. I tu na nasze klepanjé
63 41|           i stanęła prosto, tak że vjid wobsvjecoł ji skarnje.~Smjercë
64 41|         kobjetę! V pjerszi chvjilë vjid drzozgji woszkleł ją całą
65 41|            lud. Dom cë tej mjecz i vjid, bes vjodł za sobą vëbranich
66 41|         gorscą na wognjisko i zaru vjid dzivni krose rozeszedł sę
67 41|           to bełbem muszoł vjidzec vjid v ni chace na gorce, v chterni
68 41|            wuzdrzoł v jego woknach vjid mocni. Jesz barżij mje zdzevjiło,
69 42|          nje vjidzoł njic, jak ten vjid v moji duszë. Wobudzeła
70 43|           na stole stojałë kvjatë. Vjid przez wodemkłé lukji loł
71 43|           dzevovała, jak v woczach vjid dzenni gasnje.~Dzevczę vezdrzało
72 43|         jaż do woslepjenjô, zeloni vjid pjorunóv. V tim vjidze łiszczałë
73 43|           Ledvje te sę wodemkłë, a vjid straszni zaloł nas i cepło
74 43|           zamjast smutku i bolenjô vjid szczescô i redoscë.~I vezdrzałasma
75 43|           czężor ludzkji. I dzivo: Vjid sę szkleł vesoko na figurze
76 44|            lud. Dom cë tej mjecz i vjid, bes vjodł za sobą vëbranich
77 44|            na ti gorze łiszczoł sę vjid vjeczni, wod czego gora
78 44|    nadińdze ta chvjila.~Zapoleł sę vjid na Łisce, załiszczałë po
79 45|           szkolni vëszedł i zgaseł vjid lampë, chturen sę kłoceł