Chapter

2001 36|              dobrigo szperetusu, njiże v njim wutonąc. A to gvoli
2002 36|                sobjc szczestlevje żije v kavalerskjim stanje, potrzebë
2003 36|              pomocë nje rozumjała. Ale v głovje won mô svój przërodzoni
2004 36|              Vszetko to dzejało sę jak v bojce, chterną wopovjodają
2005 36|            bjoło vëkalkované i czesté. V jedni stojałë dva łożka
2006 36|              jedni stojałë dva łożka a v dregji stoł, krzesła i zofa,
2007 36|              karę służkovje postavjilë v jizbje, chdze stojałë łożka.
2008 36|           sposobu, jak wonji no ze mną v sodzë postąpjilë.~A Trąba
2009 36|                że volołbem tero sedzec v Lipnje pod vłodzą grulkji
2010 36|              wob noc a jutro nas pusci v drogę.~— A jak nje pusci? —
2011 36|              le vjedzoł, jak i chdze ?~V tim naszedł służka a z njim
2012 36|             vjedzoł, chdze ma tu są?~— V pjekle! — wodrzekł pon Derda. ~
2013 36|           zervoł i zavołoł:~— Chdze?~— V pjekle!~— V jimję Wojca
2014 36|                   Chdze?~— V pjekle!~— V jimję Wojca i Sena... Czuł
2015 36|               wod samigo Lucepra, żebe v ludzkji postaceji vaju womanjic.
2016 36|                belo czornigo jak smoła v czervjoni kabot wobleczonigo
2017 36|             pravjił dalij:~— Nen czort v wogrodze zbjerô żogovkji,
2018 36|             sobje przëboczô, jak wonji v nocë na verach skakac będą,
2019 36|                skakac będą, njibe rebë v jadrach.~— Cuż na svjece! —
2020 36|               to le selna wod przodku. V teł won sę cignje vjele
2021 36|                 Na ten przikłod ti, co v lestach, ksążkach abo v
2022 36|                v lestach, ksążkach abo v gazetach wo svojich bliznich
2023 36|               jim tego napjitku nalevô v gordzel. Wod tego jich vezną
2024 36|                grzemot i smrod vjeczni v tim dzelu pjekła panuje.
2025 36|             zaru kopami. Czortovje, co v tim dzelu pjekła służbę
2026 36|                moglë sę nawuczëc worac v jego vołë, tej są i takji,
2027 36|          szvernot! — krziknął Trąba. — V głovje mje sę krąci. Gvesno
2028 36|              rechovelë do svojich, ale v svojim pjekle wonji jich
2029 36|              tak cenkô, jak pajęczena. V tim razu mu ję czortë cegłami
2030 36|      zamanąvszë halivô i dobrze płaci. V Berlinje tego vjele potrzebują,
2031 36|               na svjece narobjilë. Ale v pjekle svojim wonji mają
2032 36|                to vjem, że pjerszi roz v mojim żëcu tesknję sę za
2033 36|              jak żijąci człovjek, moce v tim pjekle do robotë?~—
2034 36|             wurodę żijącigo człovjeka.~V tiin zaklepało na dvjerze,
2035 36|     jistamańtnje nje vjedzoł cze ma są v pjekle cze nje, cze to służcë,
2036 36|             sami trąbje, chterną graję v Mjirachovskjim lese co rok
2037 36|             przistęp mjało. A tej jesz v ni stodole v njijakjis Dąbrovje
2038 36|                A tej jesz v ni stodole v njijakjis Dąbrovje bjałka
2039 36|                nje czort! — Napluł jem v gorsce, chveceł czornigo
2040 36|         zaboczę! Wostatnô nodzeja tero v moji kanonje, chocem ję
2041 36|               jistamańtnje beło pjekło v chternim wobmovjocze spelë
2042 36|             dobrimu:~— Czotale! Va tam v jizbje! Wodemknjijta! Njic
2043 36|                głovę! Porajta sę precz v jimję Wojca i Sena i Ducha
2044 36|                 drudzë valilë pjęscoma v wokno. Vësunął ku reszce
2045 36|                Pjesnjô nobożnô czortóv v wuszë kole!~Po ti przervje
2046 36|            brodę, nadął skarnje, jakbe v kożdi mjoł kuklę chleba
2047 36|             chłop klasnął mocno pjęscą v łoża wokna, że te z glińgotem
2048 36|                i doł mu pjęscą jednigo v żebra, że won kozła na zemję
2049 36|            leżąci na podłodze dzarł sę v njebogłose:~— Tero je po
2050 36|               przeżegnoł sę i rzekł:~— V jimję Wojcai Sena...! Czeva
2051 36|           Jesce vë djobłem na wurlopje v ludzkji postaceji, cze też
2052 36|            Derda. A som djobeł beł też v ti jizbje, le go mój druch
2053 36|     vërzechotoł do negji, tej rzekł:~— V tim jô poznaję spravkę tego
2054 36|           dobra na całi Pomorsce, a tu v Sorbsku mô svój pałac. Szkoda
2055 36|           serdeczni jak nen poczestunk v żebra, to będze to napjitk
2056 36|             takji gvołt, że gvesno jaż v Lęborku czuc beło.~— Bom
2057 36|                  Nji ma vjedzec, cobem v tim razu robjił — rzekł
2058 36|          pjekle, to jednak kąsk provdë v jego łżë sedzi.~— Jakuż
2059 36|              woczu patrzi. Mjeszkô won v takji stari vjeżë. Nocą
2060 36|              nje podińdze, bo z wokjen v gorze jakjis dzivni vjidë
2061 36|              łiszczą. Ale wob dzeń won v jedni dvornicë maluje. Wodkąd
2062 36|                 A panjenka nasza vpodô v krampë i prorokuje, co ji
2063 37|           XXXVII~Wu wostatnigo Kaszubë v Pomorsce. ~Malorz cze też
2064 37|              mje rzeklë, żebe tak naju v butelkach ze szperetusem
2065 37|             rovnak sedzec zapropkovani v butlë szperetusu, njiże
2066 37|            szperetusu, njiże dostac sę v pazurë Złego. Ze strachu
2067 37|                 żebe vas nje wobrazëc. V jego latach jô też jesz
2068 37|             Boczta tede: Chdzes daleko v kraju Ruskóv są takji borë,
2069 37|         Kaszubji jesma timi żubroma, a v tich stronach jô, pon Młotk
2070 37|              movjąci godką naszą. Jesz v Głovczecach pastor starim
2071 37|                możni panovje vëmerlë a v jich mole veszlë Njemce,
2072 37|              nje do strzimanjô. Bełbem v ti chvjilë voloł stojec
2073 37|             rzędë skrziń kaszubskjich, v bestri kvjotkji malovanich.
2074 37|             nasz lud żivot svój dobivô v czężkji procë. Na policach
2075 37|                procë. Na policach vkoł v bestrich krosach szklełë
2076 37|               z Lipna, kjejbe vjidzełë v dvornjicë takjigo vjelgjigo
2077 37|       dvornjicë takjigo vjelgjigo pana v takjim wuvożanju svoje bjedni
2078 37|             ale va bjedni, że nji mota v poczestnoscë tego, co vasze.
2079 37|              co vasze. Ve vas też, jak v dozdrzenjałim jabku, roboczk
2080 37|              zasłonë na vjelgjich, jak v koscele, woknach le komudni
2081 37|          wodemknął, a jô tero wuzdrzoł v pełnim vjidze długji i vesokji
2082 37|        strzelbë, mundurë. Mjedze njimi v rovni dalekoscë jedni wod
2083 37|               rzędu wobrazóv postacije v wobleczenjach krolevskich
2084 37|          woczoma. Jedni trzimelë berła v rękach,drugji mjecze.~Pon
2085 37|                rozumjoł, jesz vjerzisz v svój lud i wodvjedzosz jego
2086 37|          Vartisłava począvszë, chturen v gromadze ze svjętim Otonem
2087 37|           Czternostigo, chturen wumarł v roku pańskjim l637. Z drugjigo
2088 37|          svojigo norodu. Zdrzë na tego v liszcząci zbroji: to Svjętopołk
2089 37|           vjecznoscë, jak go pochovelë v Wolivje, a va tam jesz żijeta
2090 37|            navetk nje not, bo je noszą v duszë, a jich żijącé pokolenjé
2091 37|               minjonich dovno czasóv a v njevjadomo przëchodni dążi
2092 37|             dążi czas. Ale wu nas fala v rzece vëschła, a te tu pamjątkji
2093 37|               pamjątkji są jak kaminje v żłobje vëschłi rzekji, na
2094 37|         naszich. Ten, to pastor Krofej v Betovje, chturen vëdoł pjesnje
2095 37|            zakłodoł słovjińskji koscoł v Smołdzinje, kol stopë gorë
2096 37|              krevavjiło na te słova, a v ten som czas przëboczel
2097 37|       przëboczel mje sę stari koscelni v Wolivje v ti chvjilë, jak
2098 37|               stari koscelni v Wolivje v ti chvjilë, jak jô dovoł
2099 37|              novjększi a barzo długji. V nji le z jednigo kuńca dva —
2100 37|               że rum bliżij wokjen beł v pełnim vjidze, ale dzel
2101 37|               portretóv pesznich bjałk v starodovnich suknjach i
2102 37|        starodovnich suknjach i ricerzi v pancerzach i bogatich strojach.
2103 37|        pancerzach i bogatich strojach. V ti vjidni częscë stojoł
2104 37|          stojoł krotko wokjen człovjek v dużim kapeluszu przed rozcignjętim
2105 37|           kapeluszu przed rozcignjętim v dużich łożach plotnje  —
2106 37|                rząd portretóv, chterne v czężkjich krosach z połvjidu
2107 37|                długą chvjilę cecho jak v koscele, a jak wognjistô
2108 37|        zatrzimac vaju przez dnji kjile v goscenje.~Ale Trąba na to
2109 37|              wod dzecka jimu sę rojiło v głovje wod zapadłich zomkóv,
2110 37|          drogach, jak drozd na vjetvji v lese, chturen gviżdże svoję
2111 37|                strzod tich spanjałosci v tich vjelgjich dvornjicach
2112 37|            będę mogł z njim jisc dalij v svjat. Pon sę smjoł i rzekł:~—
2113 37|               Kjej ma sę na noc kładła v łożka do spjiku, Trąba vëbjivszë
2114 37|             spjiku, Trąba vëbjivszë sę v pjerse jakji tuzin razi,
2115 37|             ten njibe malorz kol wokna v pałacu! Mjoł pęzle v ręku,
2116 37|             wokna v pałacu! Mjoł pęzle v ręku, ale bełbem z razu
2117 37|             Czernjik, jak won to wonge v Zvadze kuntrakt pjisoł.
2118 37|              takji, co na kjile molach v jedni godzenje sę pokazac
2119 37|                  Njech Pon Bog mô naju v svoji wopjece!~ ~
2120 38|                XXXVIII~Korovodë duchóv v dvornjicë Sorbskjigo zomku.
2121 38|           żebem przëszedł. Przëjął mje v ti dvornjicë, chdzesma vczora
2122 38|               głovą:~— Tak i jô mesloł v tvojich latach. Ale wodtąd
2123 38|         chterna za mojich lôt panovała v ti całi Pomorsce wod Koszalena
2124 38|               po Żarnovjiznę i Betovo. V mojich woczach zapodała
2125 38|          zapodała nasza kaszubskô, jak v povjostce ludovi zaklęti
2126 38|              won vërzekł: "Nje vorto", v woczach jego jakbe zeloni
2127 38|              cë povjem, czimu jô cebje v grepje z tvojim tovarzeszem
2128 38|         spjevelë pjesnje i frantovkji. V tim vjelgjim pęku papjoróv
2129 38|                ju roz vjidzoł, ale nje v tich żorotnich ruchnach,
2130 38|               mje na głovę jak wulani. V ti chvjilë wod stóp do głovë
2131 38|           svjata. Strzęsło to mną, jak v wogroszce, a samimu mje
2132 38|           chternim jô wuzdrzoł ricerza v zbroji i szołmje. Pod wobrazem
2133 38|                Pod wobrazem na tablicë v dzivnich povëkrąconich literach
2134 38|              Młotk ze Sorbska, skozani v roku Pańskjim tesącznim
2135 38|               pjęc set talaróv grzivnë v czasu szterech tidzenji.
2136 38|           zapłacenjô talk vjelgji sumë v tak krotkjim czasu, poszedł
2137 38|            polskjigo Stefana Batorego. V jego służbje pod rozkazem
2138 38|              le same pjoskji i voda. A v checzach sami rebocë. Chovë
2139 38|                mają czim pasc. Bodejże v jedni z nich vsi je krova,
2140 38|               jak be jô vëzdrzoł, dącë v moję trąbę! Ale jô sobje
2141 38|           wusnął, to snjiło mje sę, że v pan cerzu i pod szołmem
2142 38|             Młotka bjiję sę z poganami v dalekjim svjece. Wodecknął
2143 38|             przigoda może le roz jeden v żëcu tobje sę trafji. Ale
2144 38|                 Vjidzec, że dobrô krev v tvojich żelach, kjej jes
2145 38|          Vjeczorcm nalozł jem sę znovu v ni dvornjicë z woknami na
2146 38|               na nas zdrzałë jak zevi.~V woknach sedzała panna v
2147 38|                V woknach sedzała panna v suknji  krose morskji fale,
2148 38|            suknji  krose morskji fale, v złocanich vłosach, cudovni
2149 38|                moja mje povjedzała, że v nji chorosc sedzi, chterna
2150 38|               chterna ji przetnje żëcé v młodich latach. Stari pon
2151 38|                lato.~Daleko wod wokna, v cemnim norce ku dvjerzom,
2152 38|          dvjerzom, sedzoł cecho malorz v głębokjim skorzannim krzasle.
2153 38|      skorzannim krzasle. Le jego bjołé v woczach chvjilami załisło
2154 38|            woczach chvjilami załisło a v jego zrenjicach żolelë sę
2155 38|                szkleł ku pannje. Vjidë v woknje zrobjilë sę bladi
2156 38|           bladi i zemni. Płomiń wognja v kominku zbjegoł sę v sobje,
2157 38|            wognja v kominku zbjegoł sę v sobje, jak vjid dopoloni
2158 38|            wojcze!~I znovu ceszô sadła v ti vjelgji dvornjicë, jak
2159 38|           czężkjich balk, wozdobjonich v njevertazni sztołtë, a zczernjałô
2160 38|              sztołtóv, svjecznjikji, a v njich sedzoł całi las bjołich
2161 38|           dużich wokjen cemno sę stało v dvornjicë spanjałi, le bladô
2162 38|                ku mje. Z cemnjice jesz v kominku żolełë sę resztë
2163 38|              Pomału panna zgjęła głovę v teł za sebje na woparcé
2164 38|             człovjek żorotni, bjedni a v ruchnach z varpu...~V dolinach
2165 38|                a v ruchnach z varpu...~V dolinach ludzkjich psë jego
2166 38|            kolą...~Vcemnjicë jidze, le v njim sę żolą Svarożicovi
2167 38|               Smętk jidze, ten som, co v dzejach naszich wod kuńca
2168 38|            Svjatoborzicę. Krukovę żonę v Henrika łożko i topor wostrzeł,
2169 38|            rodóv...,  co zduseł koscoł v Revkoła nogach... co zniszczeł
2170 38|                na głovje — pjerszi roz v mojim żëcu — bo z nich vjelgjich
2171 38|              na scanje jęlë vëstępovac v starodovnich strojach damë
2172 38|              Rozeznac beło jich tvarze v cemni komudze, a jô ledvom
2173 38|        zatrzimoł vjelgji krzik, kjedem v jedni z dam riccrskjich
2174 38|          Garecznjice. Stojała wona tam v starodovni suknji z jedvabju
2175 38|          zemnjica, chterna sę rozpłivô v pjerszi porenk, a ji sztołt
2176 38|         Grifovi, panująci na Pomorzu i v wosemdzesątim roku żëcô
2177 38|                to java. Ceszô panovała v dvornjicë, a strzod ti cesze
2178 38|           strzod ti cesze prożni lukji v łożach portretóv na scanje
2179 38|         dvjerze do drugjigo svjata. Le v jednich łożach krom tich,
2180 38|           Borkóv, mocnimi krosami bjił v cemnosc dvornjice wobroz
2181 38|           njego nje spuszczoł woczu, a v ceszë rozległ sę jego głos
2182 38|            vëstępuje ricerz Vjitosłav, v służbje krola polskjigo
2183 38|               wob czas buntu mjeszczon v Ridze?~Panna Slavjina wobroceła
2184 38|                tu!~Przeze mje przeszłë v ti chvjilë skrë, wod chternich
2185 38|               skrë, wod chternich roje v woczach załisnęło, jakbe
2186 38|                do sebje, tej jô poznoł v portrece Vjitosłava ricerza,
2187 38|              Bog le vje, czimu të tero v ti żorotni postaceji po
2188 38|               ju stanęła tvarzą prosto v wokno, jednę rękę vëcignęła
2189 38|                po Stopni Kam,~Ga będze v gardła dvoje rzek ~Wokręt
2190 38|               A te jak duna rozdmną sę~V płom wod Mutłavë jaż po
2191 38|            Grifa szczit. ~A przësągelë v jego znam ~Mdą z Helë jaż
2192 38|                tę chvjilę sedzoł cecho v norce z woczoma szklącimi
2193 38|                zaczął vołac na służbę. V ti chvjilë vszeskji svjece
2194 38|              zaloł tę cechą dvornjicę, v chterni jesz przed chvjilą
2195 38|             chterni jesz przed chvjilą v ceszi zasvjatovi chodzełë
2196 38|              podobni Czernjikovji, jak v ti chvjilë.~— Zdrzë! — krziknął
2197 38|             nad chternim jô go vjidzoł v dnjach zeszlich malującigo.~
2198 38|              Po procemnim brzegu szedł v gorę bjołi zomk. Scanë jego
2199 38|           słupach vesokjich, toczonich v złoté podstovkji i złoté
2200 38|               zelonoczorną, jakjich jô v żëcu njigde nje vjidzoł.
2201 38|               sceleł drogę do rzekji a v rzecem wuzdrzoł głovą v
2202 38|                v rzecem wuzdrzoł głovą v dol drugji zomk i drugji
2203 38|              zomk i drugji drzeva, jak v zvjercadle.~Na brzegu ze
2204 38|            drogę ji wodgrodzala voda a v vodze Trud i Strach straszlevigo
2205 38|        vezdrzenjô. Na procemnim brzegu v bestrich ruchnach sedzała
2206 38|               vojsko, chternem vjidzoł v Mjirachovskjim lese! Ale
2207 38|               valąci ku wonim wukozkom v rzece. A chtuż to jachoł
2208 38|            chtuż to jachoł na przodze? V jedni ręce trzimoł pochodnję
2209 38|           trzimoł pochodnję gorejącą a v drugji mjecz łiszcząci,
2210 38|          łiszcząci, jak rozga pjoruna. V stolannim pancerzu jachoł
2211 38|                ricerską smjercą zmarłi v dalekjim kraju. Ale nje,
2212 38|               jô som. Verazno czuł jem v woczach vjid moji pochodnji
2213 38|          krevji peskjem szętoperz, jaż v momańce jich sę zesepało
2214 38|              zamjenjoł na bladą cenją. V mojim ręku pochodnjô zgasła,
2215 38|                mjecza. ale trzimoł jem v njich letkji bat, a jô som
2216 38|        pasturkjem, chturen boso zdrzoł v gorę v wurodę peszni krolevjonkji
2217 38|             chturen boso zdrzoł v gorę v wurodę peszni krolevjonkji
2218 38|               mną strzęsłë, żem wuczuł v głovje szum, jak wod morskjich
2219 38|               jesz przez straszni szum v moji głovje wuczuł jem,
2220 38|               i do Lebë po jednim vozu v szterë konje po doktoróv,
2221 38|                bo chcę tu jesz grzebac v starich szvotołach, co tam
2222 38|              Ko do dom trzeba nom jisc v stronę procemną wod zvjerzovi
2223 38|             granjic kaszubskji movë.~— V jimję Wojca i Sena... —
2224 38|               pchoł svoję karę naprzod v kjerunku, chdzem vjeczorem
2225 38|               zomk Młotkóv Sorbskjich. V woknach jego żolelë sę vjidë.
2226 38|              Remus, chturcn tero pchoł v pjosku svoję karę v svjatku
2227 38|              pchoł v pjosku svoję karę v svjatku wostatnim Kaszubom.
2228 38|                wostatnim Kaszubom. Ale v głovje mje sę burzeło, kjej
2229 39|              karę na Łebskjich Błotach v noc Małgorzatë, ale ratuje
2230 39|              daleka, a zdroje ji bjiją v Mjirachovskjim lese. Zdrzącë
2231 39|          chterno mje na woczë przëszło v ti minjoni straszni nocë
2232 39|               ti minjoni straszni nocë v zomku Sorbskjim. Vjelgô
2233 39|        Sorbskjim. Vjelgô tęgota mje sę v sercu wodezvała za njimi
2234 39|              njimi minjonimi chvjilami v lese, v chternim jô nocovoł
2235 39|            minjonimi chvjilami v lese, v chternim jô nocovoł mjedze
2236 39|              stolemnimi falami szeroką v pjoskach vëworaną bramą
2237 39|         pjoskach vëworaną bramą tonęła v morzu. Rzekł jem tede do
2238 39|            Trąbë:~— Chto vje, chdze tu v tich vjelgjich vodach płeną
2239 39|                mjedze grobami stolimóv v Mjirachovskjim lese?~— Cuż
2240 39|              tile. Ale i jô czuł wołov v gnotach.~V żevnotę mjoł
2241 39|               jô czuł wołov v gnotach.~V żevnotę mjoł naju dvornjik
2242 39|                chternimi sę Trąba vdoł v godkę. Wonji wopovjadelë,
2243 39|              gvesno tu le pjosk i voda v tim dzelu svjata. Ale pokąd
2244 39|               zebuc i dużi kavałk jisc v jezoro. Snodkji bo wono
2245 39|            mogłë dojachac do kraju. Le v żłobje cemnim, chternim
2246 39|                żogjel, vetchłszë maszt v kobełę. Ledvo wod kraju
2247 39|             vjelgji beczkji, rvało nas v przodk chiżim jak meva bjegjem.~
2248 39|                i Gace — tu Łeba vpłivô v jezoro — lądovelësmë v Jizbjicach.
2249 39|          vpłivô v jezoro — lądovelësmë v Jizbjicach. Tu ju wob ten
2250 39|                ju nasze cenje vëcigało v njebivało długji sztołtë,
2251 39|               zabłądzec może i wutonąc v Błoce, tim siadnji, kjej
2252 39|              wod morzô i vodę podnoszô v gorę.~Tede ma sę spjeszeła,
2253 39|      wostrzegji ma rovnak z nji zeszła v Błota.~Kjedesma sę tego
2254 39|             trovë chopało gorącim, jak v pjekarnjiku. Chdzes daleko
2255 39|               Chdzes daleko na grądach v błoce stojalë v pojedinkę
2256 39|                grądach v błoce stojalë v pojedinkę chałupë bjołé
2257 39|              chrząszcz, szedł człovjek v spiczastim kłobuku i szerokjim
2258 39|            vstid, chturen won mjedziso v nocë zrobjił, i za nę njeszczestlevą
2259 39|       pjekjelniku! Jô cę za to vszetko v tim torfje vëczapję, że
2260 39|                sę smjeje nocą puszczik v lese, i sunął v chrostë
2261 39|               puszczik v lese, i sunął v chrostë njevjelgji, chterne
2262 39|              karze i zdrzoł z wurzasem v woczach na gruńt pod nami,
2263 39|               a jidze noc. Ten tam, co v nim brzidze zgjinął, to
2264 39|            movjił provdę. To tam slode v Sorbsku beło pjekło a jeden
2265 39|           Przeszło mje, jak krzik sovë v nocë. Won tu naju na njeszczescé
2266 39|                sami po kostkji stojima v mule. To naju skuseło na
2267 39|                torfu a pod torfem muł. V njim ma sę zapadnjima, jak
2268 39|                  Trąbo! — rzekł jem. — V Bogu nodzeja! Zlez z moji
2269 39|                pokąd sę nje scemnjeje. V nich chrostach, chdze mje
2270 39|           rzekł  Trąba. — Volę nocovac v tovarzestvje samigo Smętka,
2271 39|           samigo Smętka, njiże wutonąc v tim torfje i stanąc przed
2272 39|              jak wotrok pjekła. Mogłbe v prędkoscë njc poznac, że
2273 39|               noc vkoł naju. A jô czuł v duszë, że tu błądzi Smutk
2274 39|          tovarem i ksążkami, wovinjętą v dechtovné płotno, położeł
2275 39|               po szeję będzemë sedzała v vodze.~— Będze, jak Bog
2276 39|             Bog dô! — rzekł jem. I tak v ti cemnoscë ma dvaji wopuszczoni
2277 39|           mogłasma sę doznac, że jesma v gromadze.~— Czo! — rzekł
2278 39|            Dołbe Bog! Ale pokąd të tam v nim zaczarovanim zomku wu
2279 39|               mocnjejszé granjé morzô. V słabim vjidze gvjôzd szklełë
2280 39|           głębok zatopjoni chcoł dechu v pjerse nabrac. Po pjekleznje,
2281 39|           Patrzałasma wostrima woczoma v tę nocną pustą, po chterni
2282 39|            szarpoł zemnjice, krąceł je v dzivni sztołtë i nekoł tam,
2283 39|               czim dłużij, tim bliżij. V tim z nich potarganich zemnjic
2284 39|               chmur i długjimi krokoma v njebivałim pospjechu nekô
2285 39|          njedalek wod naszich chrostóv v gromadze ze mgłami ku Łebje.
2286 39|           koruna złotô. Nad nją vesoko v chmurach plenął skrzidlati
2287 39|                jakji dobri nasz patron v njebje mô nad nami zlitovanjé.
2288 39|            zachodzeła, to naju spłocze v torfë i mulë. Jak meslisz?
2289 39|              kanonë?~Przëboczeł mje sę v ti czężkji chvjilë stari
2290 39|                ję jak potężną modlitvę v tim jinnovjerczim kraju
2291 39|                ku reszce żodnigo dechu v pjersach nje zbjegło. Tej
2292 39|            Wona jidze coroz veżij, jak v tonącim wokręce.~Trąba mjoł
2293 39|               z latornją!~I zaczął dąc v svoję trąbę z novą sełą.
2294 39|             nekoł zev Trąbovigo granjô v pustą i muszoł milëc nigo
2295 39|             tich, chternąm pjerszi roz v żëcu v chlevje za knopa
2296 39|            chternąm pjerszi roz v żëcu v chlevje za knopa pod huchającimi
2297 39|             Genovefje. Vjater dmuchnął v rozvjané kartë, a jô za
2298 39|                wodkrziknęłasma z Trąbą v gromadze. Njedługo a dva
2299 39|        poznałasma dvuch dużich chłopóv v długjich rebackjich botach
2300 39|              wodezvoł:~— Va zablądzeła v błotach?~— Jak va vjidzita!
2301 39|             stron, bo z naszich njicht v noc Małgorzatë nje zadołbe
2302 39|            ksążkji, mjała tero wutonąc v tich strasznich Błotach!
2303 39|           smołą vjązarka.~Pokozelë nom v chałupje kupę suchi trovë
2304 39|                chvitałë, jak dele, ale v naszim stanje mjilszi wone
2305 39|              chterno nekało svoje dunë v ląd i zalevało straszné
2306 40|              zdrzoł z moji leże vkoło. V jizbje, chdzesma spała,
2307 40|             jak wu nas, ale beł wucęti v ti viżavje, chdze mjałabe
2308 40|           Dzeckom naszim nje dozvolają v szkole movjic naszą kaszubską
2309 40|          movjic naszą kaszubską godką. V cerkvjach ju dovno nobożeństva
2310 40|                kaszubskji vëgasilë. Le v Głovczecach jesz dlo starich
2311 40|              jich kaszubskji dadzą jim v trumę i przësepją zemją,
2312 40|        Przeszłasma wurzas i zvątpjenjé v ti dziseszi nocë na Łebskjim
2313 40|               vszetką wodvogę i bełbem v ti chvjilë zavroceł do dom,
2314 40|        podnjosł rękę. Chto wostavji co v Błoce v nocë, kjej gonji
2315 40|               Chto wostavji co v Błoce v nocë, kjej gonji Małgorzata
2316 40|             połnjô, kjej jesma stanęła v Kluczecach. Vjes vëzdrzała
2317 40|            jakbe karno vjelgjich vołóv v pjoskach wusadło do dzegvjenjô
2318 40|           samigo dnja jesz stanęłessma v Smołdzińskjim koscele, wo
2319 40|          Smołdzin i vjosk i posodłovji v gorę żinijovatigo żłobu
2320 40|              na smętorzu mojich braci.~V tim Trąba, sedząci na zemji,
2321 40|            rzekł:~—  Dziso vëspjima sę v Smołdzenach a reno zavrocema
2322 40|              sę dzeje. A ma ze smjercą v woczach moma procem tich
2323 40|               pana:~— Vjelmożni panje! V tim momance doł mje Remus
2324 40|       przërzeczenjé, że navroci ze mną v gromadze do dom. Vejcele:
2325 40|              mojigo przodka Vjitosłava v dvornjice ringraf takji.
2326 40|        dvornjice ringraf takji. Pamjęc v naszim rodze njese, że svój
2327 40|                że svój ringraf won doł v dorunku ricerzovji polskjimu,
2328 40|                chturen mu żëcé retovoł v bjitvje. Rzeczë mje, przijacelu:
2329 40|               przijacelu: Zkąd të vzął v spodku ten ricerskji znak?~
2330 40|            wodrzekł:~— Nje vzął jem go v spodku po starszich, bo
2331 40|                mocnjejszô vënekała mje v svjat. A ten ricerskji znak
2332 40|          człovjek barzo njeszczestlevi v godzenje smjercë a z njim
2333 40|                mje wob nę całą rozmovę v głovje zaczęło szumjec jak
2334 40|             głovje zaczęło szumjec jak v boru, kjej v njim jidze
2335 40|               szumjec jak v boru, kjej v njim jidze zimkovi vjater.
2336 40|              skri mje przechodzeł, jak v nen czas, kjedem v zomku
2337 40|                 jak v nen czas, kjedem v zomku Sorbskjirn vsadzeł
2338 40|                jesz roz wobroceł woczë v stronę, chdze srebernô stążka
2339 40|         smjeszni i vjedno kumrë mająci v głovje, stanął połen statecznoscë,
2340 40|            statecznoscë, vëcignął rękę v stronę, zkąd płinęła Leba,
2341 40|                woddobędzemë, co nasze!~V Smołdzenoch pon Sorbskji
2342 40|             żebesma sę z njimi zabrała v gromadze do Sorbska, bo
2343 40|            gromadze do Sorbska, bo pon v porę dobrich konji przëjachoł.
2344 40|             zaboczëc że mu sę Derda no v Sorbsku przedstavjił jako
2345 40|              jak nasze rodë kaszubskji v daremni valce wo zaklęti
2346 40|          wostavjiła Smołdzenë, be jisc v stronę Głovczëc, z drugjigo
2347 40|             Głovczëc, z drugjigo kuńca v stronę Jizbjic z Derdą jachoł
2348 40|              wo samim panu, są vszescë v jakjichs kantrach z njedobrimi
2349 40|         potomcë do zemji sę kłedlë. Bo v ti stari kaszubskji połovje
2350 40|                lasu kvjotkóv strzelałë v gorę krziże, v dzivni sztoltë
2351 40|               strzelałë v gorę krziże, v dzivni sztoltë zeżelaza
2352 40|          samorodni kvjotkji na grobach V novotni połovje smętorza
2353 40|                njemjeckjimi nadpjisami v regji jak vojsko wustavjoni:
2354 40|                całi smętorz stanął jak v wognju i strzaszlevi grzemot
2355 40|          jakżesma sę podnjesła, tej ju v naszich woczach całi koscoł
2356 40|             woczach całi koscoł stojoł v wognju i poleł sę, jak vjelgô
2357 40|           trzasnął i spoleł svjątinję, v chterni zgasilë movę tich,
2358 40|        wuroczoni na ten poląci koscoł, v chternim zvonë tero zaczęłë
2359 40|             czuł jem jesz cos: Tec tam v tim koscele verazno chtos
2360 40|              nogji.~Deszcz woprzestoł. V krotkji chvjilë moc ludztva
2361 40|            rozległ sę krzik:~—Tich tam v koscele retovac! Cesnęlë
2362 40|             Sedzą stareszk i stareszka v łovce i spjevają. Rozvalëc
2363 40|               doł sę czuc dalszi spjev v movje zakozani:~Przë tej
2364 40|            pravjici Pan jest nad Pani ~V dzeń gnjevu svego zetrze
2365 40|           chveceło i zaczęłë bjic njim v dvjerze koscelni. Ale v
2366 40|                v dvjerze koscelni. Ale v ti chvjilë kanęła na dachu
2367 40|                kaplic vesokô postacejô v długjim kolnjerzu i ze spiczastim
2368 40|              cze człovjek trzimoł drąg v ręku i trzasnął njim z całi
2369 40|              trzasnął njim z całi mocë v wokjenni krziż, tak że całé
2370 40|           trzoskjem vpadło do koscoła. V ti sami chvjilë płom vjelgji
2371 40|            naprocem. Spjev wumarł. Ale v ti chvjilë Trąba mje chveceł
2372 40|               won chcoł, bo mje vjedno v wuszach brzemjoł spjev tich
2373 40|               tich wostatnich Kaszubóv v zapolonim pjorunem boskjim
2374 40|        vanożenju ku reszce wodpoczivoł v moji jizdebce wu szkolnigo!
2375 40|                szkolnigo! Njigdem jesz v żëcu tak sę nje ceszeł,
2376 41|                  XLI~Straszné przigodë v chace na polu. Smjerc Trąbë. ~
2377 41|                chterna ve mje vëbuchła v chvjilë, jak jem vłożeł
2378 41|            vstałë przed mojimi woczoma v cudovnich vjidach. A nocudovnjejszi
2379 41|            Pjęknô jezdes, jak dzevanna v polu, redosc żëcô nosisz
2380 41|                I to cë rzekę, że chdze v żëcu uwoboczę Czernjika,
2381 41|               stareszkóv, spjevającich v Głovczeckjim koscele, tich
2382 41|             Ale chto vje, czebe sę mje v ręku nje wotmjenił v kupę
2383 41|               mje v ręku nje wotmjenił v kupę smołë abo vjechc grochovjin
2384 41|              abo vjechc grochovjin abo v jakji gorszé brzedalstvo.
2385 41|            Njedarmo mje panna Slavijna v Sorbsku wo dzejach Smętka
2386 41|           celovoł jem chdze roz wokjem v stronę Glonka i Zobór. Alem
2387 41|          plecach. Jak ze mną vëchodzeł v svjat, to czasem v poł drogji
2388 41|           vëchodzeł v svjat, to czasem v poł drogji sę zavroceł i
2389 41|                mje sę zrobjiło! A nąże v nocë, kjej będzema leżała
2390 41|               będę grivoł pjerszi notë v Mjirachovskjim lese.~I rozpłakoł
2391 41|            bjoła, jak zgło smjercë. Le v ludzkjich checzach dużimi
2392 41|               checzach dużimi wognjami v kominkach bronjilë sę ludze
2393 41|              dvaji z Trąbą vzęlasma sę v ten czas na vędrovkę po
2394 41|             beło namjenjoné.~Vëszłasma v advańtovim czasu przed Godi,
2395 41|                na podarunkji dlo dzeck v Bożé Narodzenjé. Trąba mje
2396 41|                szopkę na karę, chterną v gburskjich i chłopskjich
2397 41|               be sę pokłonjic Dzecątku v żłobje. Przë tim won groł
2398 41|              rodzi sina. ~Cepło sejało v tich vjeskjich jizbach wod
2399 41|                drevna. Wogjiń łiszczoł v szklącich woczach dzeci,
2400 41|            Kjej ma tak naszła z mrozem v ruchnach, ze smjegjem na
2401 41|           strzodka z butelkji, chterną v Koscerznje wu Neumana nalac
2402 41|             żesma svjata nje vjidzała. V takji krzikvjo muszałasma
2403 41|             tero mje ju pcvno jak amen v pocerzu, że ma zabłądzeła.
2404 41|               mjałasma minąc małi las, v chternim sedzi gospodarstvo
2405 41|                lesnigo a za njim droga v gorę a za nją prosté jak
2406 41|               nją prosté jak stoł pole v stronę Juszk. A ma tu jidzema
2407 41|          stronę Juszk. A ma tu jidzema v doł a las tam chdzes daleko
2408 41|               wuzdrzoł ku reszce dalek v woczë przeką nekającich
2409 41|          povjedzą, chdze ma tu zaszła. V takjich nocach przed lati
2410 41|                 bo to straszno błądzec v ti smjegovi pusti, nje vjedzącë,
2411 41|                 cze też ducha wostavji v tim smjegu.~Tak jô z woczoma
2412 41|               smjegu.~Tak jô z woczoma v nen dalekji vjid vlepjonimi
2413 41|            przodku bjił po skarnjach i v woczë parzeł smjegjem, wobroceł
2414 41|         chterni stojała chałupa, napoł v smjegu zapadłô. Z jednigo
2415 41|               jakjis dzivné posodłovjé v ti pusti. To jak v bojce
2416 41|          posodłovjé v ti pusti. To jak v bojce wo mordarzach i jich
2417 41|          rovnak nasze stronë, za njick v svjece bem do ti chałupë
2418 41|              ti chałupë nje vlozł. Ale v ti pogodze nji ma sposobu
2419 41|                jisc dalij.~Tak ma tede v gromadze wodemknęla dvjerze,
2420 41|            dvjerze, chterne provadzełë v mali domovnjik. Z tego ma
2421 41|                 Z tego ma sę domaklała v stron vjelgjigo komina do
2422 41|               sę trząsł wokoma mje jak v wogroszce, cze to wod zibu,
2423 41|            wodemknął dvjerze i vszedł.~V jizbje poleła sę le jedna
2424 41|              le jedna drzozga, zatchłô v kominku. Przë ji vjidze
2425 41|             łożka anji statkóv żodnich v jizbje nji ma. Na glenjanni
2426 41|                spodzoł, njiże nańsc tu v tim molu tę kobjetę! V pjerszi
2427 41|              tu v tim molu tę kobjetę! V pjerszi chvjilë vjid drzozgji
2428 41|               rodu Borkóv!~Tak wona no v Sorbsku v ni straszni nocë
2429 41|          Borkóv!~Tak wona no v Sorbsku v ni straszni nocë vëszła
2430 41|             drodze do Slrzepcza. A tam v zomku Sorbskjim portret
2431 41|                Tero sprovadzełam cebje v tę wopuszczoną chałupę daleko
2432 41|            vjesołi wogjiń bjił kominem v gorę.~Tej ma sadła vkoł
2433 41|          wognja, a jô na dregjim zedlu v bok. Na dvorze veł vjater
2434 41|         chałupë, klepoł z glińgotanjim v małi zeloni szibë wokna
2435 41|             rade zazdrzec, co sę dzeje v ti samotni chałupje.~Ale
2436 41|               ti samotni chałupje.~Ale v chałupje panovała ceszô.
2437 41|              zdrzała cvjardimi woczoma v wogjiń, a po długji chvjilë
2438 41|               Chmura a za nją pustô...~V ti chvjilë prisnęło ze szczepóv
2439 41|             wognja zgurdżeł sę tak, że v jizbje scemnjało. V straszni
2440 41|                 że v jizbje scemnjało. V straszni bjelë bjegałë tero
2441 41|               przëłożeł drevna, płomiń v wokamergnjenju sę rozpoleł
2442 41|              zdrzała cvjardimi woczoma v wogjiń, tej zaczęła movjic:~—
2443 41|             bliza morskô scigô wokrętë v brozdëjich dróg, tego, co
2444 41|                To të som mjec muszisz.~V ti chvjilë Trąba mje szturnął
2445 41|                a jak milczenjé zapadło v jizbje, verazno dochodzeło
2446 41|                sedzała cecho, patrzącô v wogjiń. Woczë ji zemnim
2447 41|       przeszedł po plecach. A patrząci v Julkę, jak wona tam vëprostovanô
2448 41|              jak wona tam vëprostovanô v łunje wognja stojała, krom
2449 41|          bjednich ji ruchen, poznołjem v nji Sidonję z rodu Borkóv
2450 41|                jô to czuł:~— I Smjerc!~V ti chvjilë zvonkji jesz
2451 41|               ksążąt! Nacuż të budzisz v tim żorotnim chłopje — i
2452 41|               postavnô naprocem wognja v kominku, chturen zaczął
2453 41|                sę z kominka po jizbje. V tim vjidze stojelë wonji
2454 41|            naprocem sebje: Julka i Złi v postaceji Czernjika i zdrzelë
2455 41|            strachu wo Trąbę szukoł jem v smjegu jego szlachu. Beł
2456 41|                Smjercë pomału znjikała v lese. Tej jem sę vzał i
2457 41|              co przed chvjilą przeszła v mojich woczach, przëboczeła
2458 41|               po njim dzivnim sposobem v smjegu vëpatrzec nji mogł.
2459 41|             bełbem muszoł vjidzec vjid v ni chace na gorce, v chterni
2460 41|              vjid v ni chace na gorce, v chterni takji dzivné rzecze
2461 41|              przë zdrovim rozumje jisc v koło a nje prosto? Ale nje
2462 41|            zbłądzeł, le mocnjeszi sełë v tim procovałë.~Ku reszce
2463 41|                 Wobezdrzoł jem sę tero v teł, żebe wuzdrzec tę chatę,
2464 41|                żebe wuzdrzec tę chatę, v chterni jô wostavjił tich
2465 41|              Nje robjił jô sobje wo to v ti chvjilë żodnich mesli,
2466 41|                żdała na mje pode drogą v lese?~Alem tero rvoł dzirżko
2467 41|               moję wudbę — wodpoczivoł v smjegu. Tero też skuńczeł
2468 41|             krokóv smjeg beł vëgnjetłi v ten sposob, jakbe człovjek
2469 41|           człovjek wupodł, jak długji. V jednim takjim molu czervjenjiła
2470 41|              takji wostri, jakjigom so v żëcu nje vdarzeł. A jednak
2471 41|               że ludze z vjosk na milę v krąg vjidzec ję mogą, a
2472 41|               pjerszich ludzi, chterni v lasach bez kuńca, wonge
2473 41|              Radolnją. Nostarszi ludze v tich vsach wopovjodają,
2474 41|              Veższô njiż vjeżô koscoła v Koscerznje, bjelącô sę wuzimkjem
2475 41|              sę wuzimkjem bez korë jaż v gorę do pjerszich gałęzi.
2476 41|           woczë wobroconé ku gvjozdom. V pravi ręce trzimoł svoję
2477 41|           svoję łiszczącą trąbę, jakbe v wostatni chvjilë chcoł nją
2478 41|              Kjej jem vstoł i vezdrzoł v gorę na chojnę, tej sedzoł
2479 41|               blészcząci jednim wokjem v doł. Tak jô nakreł skarnje
2480 41|            zdzevjił, kjej jem wuzdrzoł v jego woknach vjid mocni.
2481 41|                 Z drugji stronë z akt, v chternich pravje pjisoł,
2482 41|                   Tam pod starą chojną v polu trup leżi. A ten, co
2483 41|                na Czernjika.~Mova moja v ti chvjilë — czuł jô to
2484 41|                  rzekł jem — zjavił sę v chace v polu dzis v nocë,
2485 41|                jem — zjavił sę v chace v polu dzis v nocë, chdzem
2486 41|          zjavił sę v chace v polu dzis v nocë, chdzem sedzoł ze starą
2487 41|               Czorni duchu! Tës vnekoł v smjerc mojigo vjernigo drucha
2488 41|              be go zdusëc jak psa. Ale v jizbje sę kopnęlë i drogę
2489 41|              povjodosz, to sę tobje le v głovje robji. Pon Czernjik
2490 41|               zrobjił. Przëvjozł jô go v połnjé mojimi konjami z
2491 41|            Koscerznë, be spjisoł zgodę v spravje spôdku po mojim
2492 41|             ten trup pod vesoką chojną v polu.~Ale Czernjik sę wodezvoł:~—
2493 41|                mroz mu kąsk scął wolij v głovje. Njechle przińdze
2494 41|                  Njech vaju Pon Bog mô v svoji wopjece! Bo va nje
2495 41|             sedzi.~Tej szedł jem nazod v tę noc mrozu i smjercë.
2496 41|              vesoko z galęzë blészczoł v doł.~Tak jô so wuvożoł:~—
2497 41|              gęsë. Nalozł jem też mol, v chternim jô vszedł na drogę
2498 41|              woprzestol jem sę dzevjic v ti straszni nocë, kjej szlach
2499 41|              kjej szlach mojich krokóv v smjegu zagjinął a chatë
2500 41|              tak nje beło. Le njedalek v smjegu wuzdrzoł jem svoję