Chapter

1501 33|            młodich lôt, ale za to won mje provadzeł bjołim vjidem
1502 33|           drogą.~Takji mesle chodzełë mje po głovje, pokąd ma tam
1503 33|            rebackjich tero drzemją.~I mje ju też grzeszk morzeł, ale
1504 33|            grzeszk morzeł, ale vjedno mje beło, jakbem muszoł jesz
1505 33|              zeblekającë sę, czimu to mje poku njed aje, jaż mje sę
1506 33|             to mje poku njed aje, jaż mje sę przëboczeło czołno z
1507 33|              Tero jô sę dobroł, czimu mje duch nje dovoł bezpjeku:
1508 33|            godzena jedna i drugô, jaż mje sę wodrazu zdovało, że cos
1509 33|       zdrevnjeję, że będzeta mogła ze mje dele krajac.~— Potcevi Trąba! —
1510 33|              grzesznigo cała, a Remus mje wob ten czas v tich scanovich
1511 33|             gvesno zapłakoł. Ale tero mje ju cepło ! Pojma do jizbë,
1512 33|           Zoborach, zaro podeszedł do mje jeden ze szandaróv, ale
1513 33|              jeden z tich starich, co mje znają i vjedzą, że vanożę
1514 33|           vanożę wode vsë do vsé. Ten mje pitoł:~— A dokąd to?~— A
1515 33|               dom! — rzekę.~ I na tim mje doł poku. Ale nocą ma wuradzeła
1516 33|              z panną Klemą — nje chce mje do głovë, żebe z njimjała
1517 33|           mjiłim i ceplim. Ale muzika mje scignęła zaru na kark nich
1518 33|            Vjela i pokażą vom nokoze. Mje ze sobą vzęlë, bem sę prędzij
1519 33|             uwobezdrzoł nokoze, a tej mje pogrozeł:~— Të ptoszku njedovjinni!
1520 33|            nje lechom sę vërzasł, jak mje nen mjech łoju wo nich kanonach
1521 33|           dobrą volą woddomë.~— Kamiń mje ze serca spodł! — rzekł
1522 33|             jich tam vje? No, jak won mje tede wo nich kanonach spomnjoł,
1523 33|           jomë. Krom tego panna Klema mje kładła na sumjenju, żebem
1524 33|        zabrelë dvje chochle i puscilë mje na njich, pod kożdą pochę
1525 33|             Pon Bog chcoł. Tak rebocë mje podvjezlë krotko brzegu,
1526 33|                 Boże będze mjiłoscevi mje grzesznjikovji! — rzekl
1527 33|           Dobrze jegomosc mesloł, jak mje doł dlo nji nigo talara.
1528 33|             Mogł jem sę spodzevac, że mje przëjimje dobrim wokjem.
1529 33|          dusze dva cvjardi talarë, na mje:~— A të, povsënogo, pjijoku
1530 33|               srodze wustaplevi, cobe mje nogu nje skjidła. Co mje
1531 33|              mje nogu nje skjidła. Co mje sę też przë pomocë Boskji
1532 33|                kjej cebje wuvędzą jak mje, chturen jô do dzisodnja
1533 33|      njeszczescé zalezc. Ale rągac ze mje: pjękno to nje je, kjej
1534 33|            Cuż be to beło, kjejbe won mje beł drogę zastąpjił przë
1535 34|          dzirżko i wodvożno przënjosł mje z Vejherova vjédzą, nji
1536 34|              Koscola sę vëszorzi. Not mje le ruchen svjeckjich, ale
1537 34|               sę sobje, a jutro Trąba mje veznje mjarę i przënjese
1538 34|               wo spodk po vuju. Takji mje przësłelë papjorë na pokozkę.~
1539 34|             vkoł tich vód bełdziso wu mje reno i proseł, żebe ksądz
1540 34|          svjęconich wofjar, ale żodna mje sę tak mocko nje vbjiła
1541 34|           szandara beł spokojni.~— Vë mje na ksędza nje vëzdrzice —
1542 34|             vëzdrzice — rzekł tero do mje szandara. — A to szkoda,
1543 34|               je njespełna rozumu (na mje won przë tim pokozoł), i
1544 34|       strzimelë.~Szandara vezdrzoł na mje i rzekł:~— A chtuż vë takji?~—
1545 34|               nje potrafji — rzekł za mje Trąba. Bo won mô skażoną
1546 34|               Korsina, wobroceł sę do mje Trąba i povjedzoł:~— Remus,
1547 34|              do gromadë.~Na Zoboracli mje przëjęlë, jak mjiłigo domovnjka.
1548 34|           zazdrzoł. Dvje moce cignęłë mje v procemné stronë. Jedna
1549 34|              v procemné stronë. Jedna mje godała: Jidz do dom! Chtuż
1550 34|          tvoja je smjesznô. Drugô moc mje pchała na Zoborë, rzekłszë:
1551 34|           cemnich nocach.~Takji mesle mje po głovje chodzełë, pokąd
1552 34|            bjic z rącznjice. Zbudzelë mje ze zameszlenjô noprzod słova
1553 34|        porządku, jak sę noleżi! Dejta mje co jesc i pochadejta do
1554 34|           żiję na svjece, takji szpos mje sę jesz nje zdarzeł. Wuvożejta
1555 34|             strachoł, cze mscëc sę na mje nje będąi mje v jakjim cemnim
1556 34|             mscëc sę na mje nje będąi mje v jakjim cemnim norce nje
1557 34|         dzivni traf! Bo wod vczora wu mje nocuje jakjis pastor z Krolevca
1558 34|         Ledvjem te słova vërzekł, jak mje czapnął jeden ze szandaróv
1559 34|               wurzasł, bo i poprovdze mje sę strach zrobjiło i zaczął
1560 34|               jem sę jiscec:~— A żebe mje jęzek wuschł! Cuż jô nolepszigo
1561 34|               rzekł Reza — mjeszkô wu mje na gorze jakjis pastor Krauze
1562 34|              człovjeka — i pokozoł na mje — chturen sę nje chcącë
1563 34|       Chojnjicach.~Tej wobroceł sę do mje:~— A të, bratku, pojle z
1564 34|             vdzarła. Bo krom Rezego i mje, dvaji wopoczni szandarovje
1565 34|         przëchodzę wurzędovo i proszę mje rzec provdę: Jesce vë ksądz
1566 34|              choba vjece dosc i dejce mje poku!~— To je vszetko pjękno
1567 34|      zavrzeszczoł:~ — Precz huńcfotë! Mje oficera vojsk Jego Krolevskji
1568 34|              strzimoł sę, wobroceł do mje i pitoł:~— Poznajesz të
1569 34|              na svjece?~Czuła va, jak mje ten duszełovca wobrazeł,
1570 34|     duszełovca wobrazeł, vëmiszlającë mje wod vanogóv? Za to go też
1571 34|               na ręce. Le njevjidzało mje sę tero, że jeden z nich
1572 34|            nich wodrzemjechóv położeł mje też svoję brzedką łapę na
1573 34|          rekvirovani!~Remus, rzeczëże mje, jakji to beło słovo, v
1574 34|            gromadze sedzała, nawuczeł mje vjęcij takjich njemjeckjich
1575 34|                   Dej poku — przervoł mje Trąba — jô vjidzę, że to
1576 34|              na pastora Krauzego, tej mje sę wod vnętrznigo smjechu —
1577 34|               przipodkjem vezdrzoł na mje i rzekł, kjejbem muszoł
1578 34|               ale won wob ten czas na mje svoję jiverę przëtrzimô
1579 34|              zrobjic. Jô wodrzekł, że mje ti łaskji nje not. Ale won
1580 34|               łaskji nje not. Ale won mje znadz nje dovjerzoł, le
1581 34|            sędza vëvadzeł, tej won sę mje pitoł, co jô so rachuję
1582 34|           straceł. Tej sędza, zamjast mje je vëpłacec, kozoł je wod
1583 34|          żądac i dodoł, że wonji mają mje na svój koszt do dom wodvjezc.
1584 34|              sę bojoł, żebe jednak na mje svojigo gorzu szandarzë
1585 34|      vesokjich jałovcóv i wusnął. Tej mje sę smjiło, że panna Klema
1586 34|               panna Klema klęczi przë mje i przëzerô wostro czimus
1587 34|            czimus na moji pjersë! Tak mje vzął strach, żebe może nje
1588 34|              go na pjersë noseł, choc mje beło mjiło na duszë, jak
1589 34|             doznoł. Koszula ve spjiku mje sę na pjersach rozpjęła,
1590 34|          dvjerze, za chternimi nęceło mje szczescé rożovim paluszkjem.
1591 35|                Traba na to chvjilę na mje vzeroł, tej povjedzoł:~—
1592 35|             anji potimu mojeskrzepkji mje tak nje grałë, jak v nen
1593 35|             vjelgjim krzikjem. Rzekła mje, że ten krzik, to je to "
1594 35|             nje dadzą. Vjidzę, żes të mje żiczni, ale to vszetko prożnô
1595 35|        vjesoła sę zaczinają, namovjoł mje ze sobą. Muszoł jisc som,
1596 35|             Wob zemę całą tropjiło to mje. Ale skorno na Strumjanną
1597 35|             zomkovjisku v lese.~Gnała mje z lądu ku morzu, som nje
1598 35|               svojim hańdlem. Dlotego mje sę nje dzevjilë tak, jak
1599 35|               dzevjilë tak, jak Trąba mje straszeł. Bo povjodoł won
1600 35|             straszeł. Bo povjodoł won mje v Lipnje, że kożdigo, chto
1601 35|               Kresztofa kusznąc. Wode mje njicht takji ceremonjiji
1602 35|         wukrziżovelë. Krom njich podł mje v woczë postavjoni za żelazną
1603 35|            murë i vjeże, wo chternich mje cuda wopovjodoł ksądz Paveł
1604 35|            jem braci z lądu. Zrobjiło mje sę cepło kol serca wod redoscë,
1605 35|         njevoli na Glonku ksądz Päveł mje povjedzoł, a przedtim na
1606 35|           gorę i wuzdrzoł patrząci na mje jich vjelgji postacije v
1607 35|             pancerzach, patrzącich na mje bjednigo, żorotnigo Remusa,
1608 35|           żebe nje zemgloc. Takji żol mje scesnął serce! A mesle mje
1609 35|            mje scesnął serce! A mesle mje woblotałë głovę naksztoł
1610 35|              pod Wolivską Bromą zadoł mje pitanjć: Vorto cze Njevorto? —
1611 35|        vjelgjim dzevovanjim zdrzoł na mje stari z bjołą głovą koscelni
1612 35|               jesz vjększi zrobjił na mje woczë, kjedem za njim zaszedł
1613 35|               przeczetoł, podnjosł na mje woczë i rzekł:~— Brace,
1614 35|            koscele, ale v tile latach mje sę jesz nje zdarzeło, żebe
1615 35|             dac?~ I zapłakoł i wobjął mje rękoma za sziję a nji mogł
1616 35|          Młodi jeszcze jezdes. Rzeczë mje: Cze vjęcij v tvojich stronach
1617 35|        pamjętają? Bo tu vszescë, krom mje jednigo, wo njich ju zaboczilë.
1618 35|           zańdę z taką wofjarą.~Ksądz mje sę przëzeroł z czekavoscą
1619 35|        rebackjich. Szum dun morskjich mje spjevoł:~— Dalij, Remus,
1620 35|              vjidem złolim, vësvjecoł mje drogę, jakbe rzec chcoł:~—
1621 35|             dunął vjater ku lądovji i mje zaspjevoł:~— Dalij, Remus,
1622 35|                Cepłô pogoda pozvoleła mje sipjac pod drzevami i chrostem
1623 35|               grobu v Lipnje dobjegoł mje zev:~— Pudzesz tede i wodvjedzisz
1624 35|           movją naszą godką... — Kjej mje porene budzeł zib wod zemnjice,
1625 35|          wukozk bladich bjegałë vedle mje ku zochodovji, jakbe mje
1626 35|              mje ku zochodovji, jakbe mje porvac ze sobą chcałë, a
1627 35|          vjelgji jezoro. Za njim, jak mje ksądz, Paveł povjodoł, ku
1628 35|               jidzenjô, jaż tu cos na mje vësunęło ze za krza: Vąsaté,
1629 35|       przënomnji z ludzami dogadac, a mje njichdze nje rozumjelë,
1630 35|               a ksądz Paveł na Glonku mje povjedzoł, że przë ji wuscu
1631 35|           wudboł, to pudę z tobą. Ale mje sę njick dobrigo nje mekci.
1632 35|               tobą. Cobes të tam beze mje zrobjił? Tam të sę navetk
1633 36|               na woczë vjidzę. Tropji mje takji njewubetk v duszë,
1634 36|               woprzestoł grac i rzekł mje do wucha:~— Cuż ten Njemc
1635 36|       granjice.~Na to vezdrzoł pon na mje i rzekł:~— Tos të zaszedł
1636 36|               va — pokozol na Trąbę i mje — sadnjijta kole mje, bo
1637 36|          Trąbę i mje — sadnjijta kole mje, bo jô vas zabjerom v goscenę.~
1638 36|               zaproszę v goscenę, ten mje sę nje vëvinje. Sadejta
1639 36|          zaproszô na goscenę, a të tu mje będzesz głupstva godoł!~
1640 36|             muzeum.~Trąba vezdrzoł na mje vëstraszoni, tej rzekł:~—
1641 36|           Trąba na to:~— Panje! Kamiń mje spodł ze serca. Bo spravjedlevje
1642 36|        wuznaje.~Znovu pon vezdrzoł na mje i sę pitoł:~—A czimu ten
1643 36|            svojigo strachu i pitoł sę mje:~— Remus! Jesz jakji szterë
1644 36|             Cuż ma będzema robjiła?~— Mje sę zdaje, że to dobri pon —
1645 36|            Remus? — krziknął Trąba.~I mje sę kąsk cepło zrobjiło,
1646 36|            krziknął Trąba. — V głovje mje sę krąci. Gvesno jô spję
1647 36|               krąci. Gvesno jô spję i mje sę co snjije!~— Njick vom
1648 36|              jezdem vobcą na głupich. Mje vësełają, żebe potępjonich
1649 36|           służcë, cze czortë. Choc to mje rovnak vëzdrzało vszetko
1650 36|               choba dosc, żebe Złé do mje przistęp mjało. A tej jesz
1651 36|             njijakjis Dąbrovje bjałka mje skuseła na wustrzechę, mje
1652 36|            mje skuseła na wustrzechę, mje starigo grzesznjika! No,
1653 36|         starigo grzesznjika! No, tero mje mają!~Ale czorni le svoje:
1654 36|        strachu zaczął sę trzasc.~Tero mje sę srodze żol zrobjiło tovarzesza.
1655 36|             zapłac, braciszku, żes të mje z pazur tego czornigo djobła
1656 36|            granjô jesz nje czulë. Ale mje sę mekceło, że to beł takji
1657 36|         pozeroł chvjilę na Trąbę i na mje, przeżegnoł sę i rzekł:~—
1658 36|              szvernot veznje! Noprzod mje na pjekjelni sąd porvac
1659 36|         Lucepra wotrok czorni, ledvje mje druch z jego pazur vëbavjił,
1660 36|              pazur vëbavjił, a tej vë mje tu pjęscą łomjece żebra
1661 36|         bjałko, cę wopusceł! Rzeczëce mje ku reszce provdę! Jesce
1662 36|           wokno wuprovjoł, zańdzta do mje. Będzema so chvjilę wo naszich
1663 36|               nje vjedzoł, co zaszło. Mje beło wo ten grzem, chturen
1664 37|        vëbavjenjé zapadłich zomkóv. A mje won rzekł, że chce zvjedzëc
1665 37|              wo kavałk chleba?~Pon na mje vezdrzoł z wuvogą i rzekł:~—
1666 37|            srodze, jakżesce wob drogę mje rzeklë, żebe tak naju v
1667 37|              pazurë Złego. Ze strachu mje jesz serce bjije.~— No,
1668 37|           mjoł bjałkji i njepotrzebno mje beło vëpjic na dzirżkosc.
1669 37|             mocnigo trunku Ale rzeczë mje: Tvój tovarzesz chce vëbavjic
1670 37|             Pon na te słova dzivno na mje pozeroł całą chvjilę. Tej,
1671 37|            mjecze.~Pon sę wobroceł do mje, pokozoł na rząd portretóv
1672 37|          norodóv kosę klepje...~Serce mje krevavjiło na te słova,
1673 37|               ten som czas przëboczel mje sę stari koscelni v Wolivje
1674 37|          dużich łożach plotnje  — jak mje sę zdało malovoł.~Sorbskji
1675 37|              i mojigo dzecka, bo wono mje nje przeżije. Ale ti, co
1676 37|             malorz vezdrzoł wostro na mje. A ve mje jakbe pjorun trzasl,
1677 37|          vezdrzoł wostro na mje. A ve mje jakbe pjorun trzasl, bo
1678 37|               jak żevo won przëboczoł mje Czernjika. A bodej njim
1679 37|           jednak nje beł, bo nje znoł mje i z panem le godoł po njemjecku.
1680 37|               vaju Derda zełgoł, kjej mje rzekł, że je djobłem z pjekła,
1681 37|             leżoł na żogovkach, jakbe mje skorę scigelë i jakbem muszoł
1682 37|       Remusovi karë. Dlotego dozvolce mje, żebem z mojimi skrzepjicami
1683 37|                Boże, będzë mjiłoscevi mje grzesznimu! To cë tu, Remus,
1684 37|           rzekł im sę przeżegnoł:~— I mje won sę zdovoł bëc Czernjikjem
1685 37|              spravą czego dobrigo.~—A mje sę zdaje — rzekł jem — że
1686 38|           beło. Pon Sorbskji wodkozoł mje, żebem przëszedł. Przëjął
1687 38|              żebem przëszedł. Przëjął mje v ti dvornjicë, chdzesma
1688 38|               przëvekł. Pokozivoł won mje vjele ksążk i wobrozkóv
1689 38|           łoża jego płotna stojałë do mje bokjem. Ale mje sę mocko
1690 38|            stojałë do mje bokjem. Ale mje sę mocko zdovało, że przë
1691 38|        zbjerom kaszubskjich ludzi, be mje povjadelë wo starich dzejach,
1692 38|             pravje teczi cebje, to të mje z wurodą przëboczosz vjadomé
1693 38|                leno nje vjem czije? I mje tak je, jakbem cebje ju
1694 38|               żelazni szołm, podoł go mje i rzekł:~— Vsadz go na głovę!~
1695 38|               szołm wod razu przëlnął mje na głovę jak wulani. V ti
1696 38|               stóp do głovë przeszedł mje dzivni wogjiń, jakbe prąd
1697 38|             jak v wogroszce, a samimu mje beło dzivno, że procem voli
1698 38|          mjała mjecz.~Pon Sorbskji ze mje pozeroł ku potretom na scanje
1699 38|               scanje i na wotmjanë ku mje, carł łosenę i porovnjoł.
1700 38|            rzekł:~— To to będze!~Vzął mje za rękę i podprovadzeł przed
1701 38|              vezdrzoł pon Sorbskji na mje z vjelgą wuvogą i povjedzoł:~—
1702 38|           pokozac mojimu dzecku. Wono mje povje, chto të takji.~Pozdnim
1703 38|               wudbë, że to trova. Tak mje rzeklë rebocë z nad jezora
1704 38|             vjerzę i ztąd gvesno wode mje leci kąsk gorzołką bo mje
1705 38|             mje leci kąsk gorzołką bo mje jako njenołożnimu tich morskjich
1706 38|               le beło rąganjé, jednak mje vjedno na woczë łazi. Nje
1707 38|             zamknął woczu i gębë. Ale mje to długo spac nje dało,
1708 38|             kjejjem wusnął, to snjiło mje sę, że v pan cerzu i pod
1709 38|               nji mogł, jaż nad ranem mje zmorzeło. Społ jem długo
1710 38|    zMłotkóvSorbskjich, ale dusza moja mje povjedzała, że v nji chorosc
1711 38|           pannje, sedząci pod woknem. Mje kozoł ponsadnąc kol sebje.
1712 38|         kaminja vëcętô, bjeleła sę ku mje. Z cemnjice jesz v kominku
1713 38|           njosł i pomstę...~Smętk, co mje popchnął. Svjatoborzicę.
1714 38|           woczami zdrzało drzevczę na mje:~—Tvojigo gnjozda vesokji
1715 38|            Vstała i vëcignęła ręce. A mje vłose zjeżelë sę na głovje —
1716 38|            bełbem mogł povjedzec, cze mje sę snjije, cze to java.
1717 38|          Slavjina wobroceła pomału na mje svoje szeroko wodemkłé woczë,
1718 38|              woczë, vëcignęła rękę ku mje i rzekła:~— Bo won tu!~Przeze
1719 38|           rzekła:~— Bo won tu!~Przeze mje przeszłë v ti chvjilë skrë,
1720 38|               załisnęło, jakbe krotko mje klasnął pjorun z njeba.
1721 38|            vstała i vëcignęła ręce ku mje. Tak stojala całą chvjilę,
1722 38|               dvornjice. I mrovkji po mje przeszłë wod stopë do głovë,
1723 38|        zasvjatovi chodzełë duchë. Ale mje drogę zastąpjił malorz.
1724 38|          zastąpjił malorz. Njigde won mje sę jesz nje vëdovoł takji
1725 38|                  Zdrzë! — krziknął do mje i zervoł dużé płotno z wobrazu
1726 38|            krolevjonce. Przez chvjilę mje chdzes zabjeleła tvarz Julkji
1727 38|          Buszni z ti mocë, chterna ve mje tkvjiła i za mną szła z
1728 38|            jich sę zesepało tesące na mje i na moje vojsko. Wobrzedlevi
1729 38|           wobojętnosc i słabota scęłë mje nogji i czuł jem, jak mje
1730 38|             mje nogji i czuł jem, jak mje żëcé wopuszczô. Ale jesz
1731 38|              jem sę na łożku, a znani mje dvornjik loł mje gorzołkę
1732 38|              a znani mje dvornjik loł mje gorzołkę do gardła. Nade
1733 38|            wożeł, Remus! Poznajesz të mje?~Ale mje wod tego wostrigo
1734 38|          Remus! Poznajesz të mje?~Ale mje wod tego wostrigo trunku
1735 38|            scesnjętigo wulżeło, jakbe mje z njego czężkji kamiń zjął.
1736 38|              wobezdrzoł. Stojelë vkoł mje dobri Trąba, dvornjik i
1737 38|          łożka. Tej jem sę doznoł, że mje mjelë vamps rozpjęti, be
1738 38|              mjelë vamps rozpjęti, be mje cucëc, a tero na pjersë
1739 38|            nomnji Trąba, wo chternigo mje nobarżij chodzeło, żebe
1740 38|          boczenjô. Za małą chvjilę ju mje słabosc wodeszła i czuł
1741 38|               Gorzełasta sę gvesno na mje! Ale cze jô nji mjoł provdë,
1742 38|             Remus, to jidę som, chdze mje woczë ponjesą.~— Jô jidę
1743 38|              za folvark. Tak Trąba do mje rzekł:~— Pocuż të tam zdrzisz
1744 38|      wostatnim Kaszubom. Ale v głovje mje sę burzeło, kjej jem so
1745 39|         vjelgji vojsko cenji, chterno mje na woczë przëszło v ti minjoni
1746 39|              Sorbskjim. Vjelgô tęgota mje sę v sercu wodezvała za
1747 39|               woczë njesą. A pocuż të mje vleczesz jaż tu, na ten
1748 39|         duńską, nje strachom sę, żebe mje sę pesk nje vëkrzevjił na
1749 39|        nadarmo nom grozeł. Meszlę, że mje mô zadané, bo nogji mje
1750 39|               mje mô zadané, bo nogji mje njesc nje chcą.~— Kjej tak —
1751 39|               z karku i skarnji. — Tu mje sę cos nje vjidzi. Ten tam
1752 39|               Ten tam przode nas, jak mje sę zdaje, zaprovadzi nas
1753 39|              sę pomału i vezdrzoł.~Ve mje jakbe trzasło! Tec to nje
1754 39|              Znadz go poznoł też.~Ale mje za ten vstid, chturen won
1755 39|             krevni!~A won stojoł i na mje żdoł. Ale jak jem nadbjegł
1756 39|           gburskô wobora, zgjinął won mje z woczu, jakbe go zibjô
1757 39|           jakbe go zibjô połkła.~Belo mje tero kąsk vstid moji zapalczivoscë,
1758 39|              Trąbë, chturen też ju na mje vołoł. Kjedem naszedł, sedzoł
1759 39|       straszlevą zibją.~— Zgjinął won mje, jakbe go zemja połkła —
1760 39|               rzekł Trąba. — Przeszło mje, jak krzik sovë v nocë.
1761 39|               V nich chrostach, chdze mje nen pjekjelni malorz zgjinął
1762 39|        pjekjelni malorz zgjinął zdaje mje sę bëc vjększi kavał grądu.~—
1763 39|         vjększi kavał grądu.~—Vszetko mje jedno! — rzekł  Trąba. —
1764 39|            chtużbe za mną sunął, żebe mje vëdobëc?~Mjedze chrostami,
1765 39|             ludzom nocovac.~Pevné dlo mje beło, że z tich czężkjich
1766 39|             jô godoł z rebokami. A ti mje povjadelë, że te Łebskji
1767 39|         przënomnji do rena dożdac, bo mje sę zdaje, że tu pod nami
1768 39|               nami sę gruńt ziboce.~I mje sę tak zdovało. Po chvjilë
1769 39|               ze Sorbska! — strzeleło mje do głovë. Ale won nekoł,
1770 39|                szeptoł Trąba, dużi na mje robjącë woczë Tec to kraj
1771 39|               moji kanonë?~Przëboczeł mje sę v ti czężkji chvjilë
1772 39|                Trąba mjoł provdę. Ale mje nje beło njijak do smjercë.
1773 39|        vszeskji stronë, jaż ku reszce mje sę zdovało, że vjidzę nizko
1774 39|              wod cebje, ksążeczko, do mje szedł za dzecinnich lôt! —
1775 39|               wogjiń do pożercô, może mje wuratujesz żëcé.~I vzął
1776 39|         duńdzcs na cvjardi gruńt.~Żol mje beło karë, chterna mje tile
1777 39|            Żol mje beło karë, chterna mje tile lôt służeła vjerno.
1778 39|              sprzęt bez dusze, jednak mje serce scesnęło, kjej jem
1779 40|              same zvątpjenjé chveceło mje za serce, czującigo taką
1780 40|               poprovdze, Remus, czemu mje sę tak czężko zrobjiło.
1781 40|   Smołdzińskjim koscele, wo chternirn mje pon Sorbskji wopovjodoł.
1782 40|            brace, — rzekł chtos slode mje. Kjej jem sę ze zdzevjenjim
1783 40|                chturen sę bojoł, żebe mje nazod do Sorbska nje namovjilë,
1784 40|              panje! V tim momance doł mje Remus przërzeczenjé, że
1785 40|         Łebskjich Błotach! Ale pon do mje sę wodezvoł:~— Moje dzecko
1786 40|               i nas vjidzi. Povjodało mje wo vaszich drogach i przepravach.
1787 40|       straszni nocë. Proszę cę, pokoż mje ten znak!~Tak jô rozpjął
1788 40|             retovoł v bjitvje. Rzeczë mje, przijacelu: Zkąd të vzął
1789 40|             gbura na pustkovjé, chdze mje vëchovelë na parobka. Ale
1790 40|              seła mocnjejszô vënekała mje v svjat. A ten ricerskji
1791 40|              A ten ricerskji znak doł mje na vłosnosc człovjek barzo
1792 40|           przë tim duszę stracëc!~Ale mje wob nę całą rozmovę v głovje
1793 40|             zimkovi vjater. Prąd skri mje przechodzeł, jak v nen czas,
1794 40|              dusze vëszło i zazdrzało mje do woczu pitanjé:~— Czim
1795 40|               Trąbjinë, Remus. A żeli mje wob drogę do tich błogosłavjonich
1796 40|            Złé veznje, tak të będzesz mje mjoł na sumjenju!~Tak jô
1797 40|            krom vszetkjigo dusza moja mje tam cignęła.~Pana Sorbskjigojem
1798 40|               Won, takji pon vjelgji, mje bjednigo człovjeka wuscesnął
1799 40|            vestchnął i rzekł:~— Kamiń mje ze serca spodł. Bo mje stracli
1800 40|          Kamiń mje ze serca spodł. Bo mje stracli beło żebe cę znovu
1801 40|             namovjilë do nigo pjekla. Mje vjedno sę mekci, że i ten
1802 40|        dopjero naszę movę, woczë moje mje provadzełë. Naszedłszë,
1803 40|            verazno chtos spjevoł! Tak mje to ruszeło, żem stanął jak
1804 40|           łaskavim ~Svim głosem: sądz mje przë boku pravim~Aż tvoje
1805 40|                Ale v ti chvjilë Trąba mje chveceł za remję, cignął
1806 40|             Trąbje, jak won chcoł, bo mje vjedno v wuszach brzemjoł
1807 40|               vjesko za lasami! Jakże mje belo mjiło, kjej jô po tim
1808 41|              wostatné przigodë dodałë mje jich jesz tile. Wumęczenjé
1809 41|             tile. Wumęczenjé legło na mje, jak kamiń czężkji, tak
1810 41|           przodkóv mojich, chterną ve mje zgodł ju i njeboszczik krol
1811 41|               wudba ludzi, chterni ve mje vjidzelë le dovnigo parobka
1812 41|               rovnak seła, chterna ve mje vëbuchła v chvjilë, jak
1813 41|           mjoł robotë i dlo tego wona mje duseła wod strzodka.~Kjej
1814 41|             krolevjonkji jezora. Beło mje tede, jakbem muszoł zańsc,
1815 41|             të moja krolovô!~Ale kjej mje Trąba navjedzeł, jiscącë
1816 41|               robjiła sę małô i vstid mje przëgnjotł do zemji, jak
1817 41|      żenjałich ludzi. Klinë możesz na mje czosac, tak jô jezdem jesz
1818 41|                Ale chto vje, czebe sę mje v ręku nje wotmjenił v kupę
1819 41|             ju, chto to beł. Njedarmo mje panna Slavijna v Sorbsku
1820 41|              poł drogji sę zavroceł i mje wodszedl. Movjoł tej, żiczącë
1821 41|         wodszedl. Movjoł tej, żiczącë mje drogji z Bogjem:~— Remus!
1822 41|             Bogjem:~— Remus! Straszno mje sę zrobjiło! A nąże v nocë,
1823 41|       rozpłakoł sę Trąba i szedł.~A i mje sę chdzeroz zdovało, kjej
1824 41|              v Bożé Narodzenjé. Trąba mje pakovał szopkę na karę,
1825 41|           zgromadzonich vkoł szopkji. Mje tede zveczajno starszi brelë
1826 41|          Trąba i rzekł:~— Remus, tero mje ju pcvno jak amen v pocerzu,
1827 41|               tim barżij cuzô zdovała mje sę bëc ta strona, ale vjid
1828 41|                Trąba sę trząsł wokoma mje jak v wogroszce, cze to
1829 41|              wona ju przed lati zvała mje Vjitosłavem, kjej pjerszi
1830 41|         Vjitosłavem, kjej pjerszi roz mje vjidzała na drodze do Slrzepcza.
1831 41|           jeden i roz drugji nańdzesz mje na svoji drodze. I tede
1832 41|           Starô Julka wobroceła sę do mje i rzekła:~— Chcałabem cë
1833 41|              vjedzoł, kęde jisc, kjej mje nje będze. Bo jô, boczë,
1834 41|           muszisz.~V ti chvjilë Trąba mje szturnął łokcem i szepnął
1835 41|             pomesloł jem sobje, a zib mje przeszedł po plecach. A
1836 41|          szatan z pjekła! Lepji besta mje povjedzała drogę na goscińc
1837 41|       żorotnim chłopje — i pokozoł na mje — ducha Vjitosłava z przed
1838 41|          jinszi le Czernjik. A won do mje kjivnął głovą i rzekł:~—
1839 41|              dziso jeden wumrze.~Tero mje jakbe wogroszka porvała.
1840 41|            woczë. Tej wobroceła sę do mje Julka i rzekła dichającô
1841 41|             ale ledvjem vezdrzoł. tak mje zemni pot na łosenje vëstąpjił.
1842 41|           mojich woczach, przëboczeła mje mojigo tovarzesza. Szlachóv
1843 41|          mojigo tovarzesza. Krom tego mje chdzeroz chodzeło do głovë
1844 41|           podnjosł ręce do Boga, żebe mje doł nalezc drogę do ludzi
1845 41|                Kjej jem vstoł, rzekło mje do wucha:~— Jidz, Remus,
1846 41|          szedł dobrą godzenę i dzivno mje beło, bo moje kraczaje provadzełë
1847 41|         doszedł do takjigo molu, zkąd mje sę znovu pokozała droga
1848 41|              chodzenjô i przëchodzeło mje do głovë:~— Cze może ta
1849 41|             cze też zataconô żdała na mje pode drogą v lese?~Alem
1850 41|            rębach stojałë drzeva.~Zib mje broł i chęc spjiku, alem
1851 41|               mu sełë wubivało.~Serce mje zaczęło bjic mocno, alem
1852 41|            żëcu nje vdarzeł. A jednak mje sę gorąco zrobjiło, kjej
1853 41|          vargji njemigo norzędza, tej mje sę tak czężko zrobjiło,
1854 41|              tovarzesza i płakoł, jaż mje woczë lodem zaszłë.~— Mój
1855 41|       szołtesa, be vësłoł ludzi, cobe mje pomoglë zanjesc mojigo drucha
1856 41|     Vęglikovjicom. Całé wumęczenjé ze mje spadło i czuł jem sę mocni
1857 41|               vjid mocni. Jesz barżij mje zdzevjiło, kjej jem podszedłszë
1858 41|              Za stołem sedzoł znajomi mje szołtes. Z drugji stronë
1859 41|             pjisoł, podnjosł woczë na mje Czernjik! Zdrevnjoł jem
1860 41|                choc vszeskji woczë na mje sę wobrocelë. Całąm chvjilę
1861 41|              njick, podnjosł woczë na mje, kjivoł mje głovą, jak dobrimu
1862 41|         podnjosł woczë na mje, kjivoł mje głovą, jak dobrimu znajomimu
1863 41|             po spôdk meldovac?~Ale ve mje serce vezbrało żolem nad
1864 41|           pjerszi roz potkoł. Vszescë mje rozumjelë. Ale Czernjik
1865 41|        Szołtes na to vstoł i rzekł do mje:~— Rzeczë, Rcmus, co të
1866 41|             na svoję wofjarę.~I takji mje gorz porvoł, żem przeskoczeł,
1867 41|             jizbje sę kopnęlë i drogę mje zastąpilë. A szołtes, wu
1868 41|               nocovoł, przëstąpjił do mje i povjedzoł:~— Jidz z Bogjem,
1869 41|             kjej chcesz, to wostań wu mje wob noc przë pjecku. Ale
1870 41|            przë pjecku. Ale nje robji mje trzosku! Bo co te tam povjodosz,
1871 41|         litoscą i rąganjim. A szołtes mje mjiłosernje poklepoł po
1872 41|            rzekł:~— Wostań, Remus, wu mje na ten straszni mroz! Ale
1873 41|            słova bełbem wuvjerzeł, że mje sę le smjije, kjejbe nje
1874 41|            możno. Zmęczenjé spadło ze mje jak voda z gęsë. Nalozł
1875 42|          procem jego voli wożenjilë. ~Mje bełbem njigde v żëcu so
1876 42|               a të ji nje żądosz!~Ale mje mjerdzeło tojich targovanjé.
1877 42|         pogrzebu.~Szołtes vezdrzoł na mje z vątpjenjim:~— A mosz të
1878 42|          rzekł szoltes, przez "vë" do mje movjącë, jak czuł, że mom
1879 42|              wutropjenjé. Ratovoł jes mje z rąk pruskjich szandaróv,
1880 42|             wokna moji sodze i grivoł mje na wucechę. Za to na tvojim
1881 42|          chterne mojim żëcim kjerują, mje samimu na wurzas, a v ti
1882 42|             strasznich przigodach moc mje vszestka na czas wodstąpjiła.
1883 42|               na czas wodstąpjiła. Za mje pon szkolni starą mjoł wo
1884 42|              przed duszą przechodzełë mje wobraze z naszigo v gromadze
1885 42|             Chleb mój povszedni dovoł mje mój hańdel tak dostatno,
1886 42|         nabjeroł sę talarami. Ale cuż mje z njich, kjej z njimi vëkupjic
1887 42|   Przemiszlującë tak, vjidzoł jem, że mje przëbivô vjidu, vjidzoł
1888 42|               co cë dusza koże! — tak mje povjedzoł wonge ksądz Paveł
1889 42|         strzod ludzi takjich, chterni mje są duszą krevni, kjej navetk
1890 42|            Vątk mojich mesli przervoł mje zimk. Jakoż redosc zalevała
1891 42|           zimk. Jakoż redosc zalevała mje duszę, kjej jô na Strumjanną
1892 42|               karovoł v svjat! Le żol mje scesnął serce, że Trąbë
1893 42|          scesnął serce, że Trąbë przë mje nje beło. Kożdi kamiń przë
1894 42|            kożdô Bożomęka przëboczała mje go. A beło, żem sę chdzeroz
1895 42|      zdzevovanju postavjiła sę wokoma mje — Trąbjinô, vdova po mojim
1896 42|             cë chcała pomoc.~— Pomocë mje nje not!~— Będę pjilovała,
1897 42|              be cebje nje wokredlë.~— Mje nje wokrodają.~— Jô dejadej
1898 42|            vjidzę Trąbjinô stoji kole mje. Tak jô sę pitom:~— Cuż
1899 42|               Cuż të tak przëlnęła do mje, kobjeto?~A wona zaczęła
1900 42|          pomogł v hańdlu. Pocuż të na mje cudujesz, kjej cë rovnak
1901 42|         bliżij Lipna, nalazła sę kole mje, jak cenjô.~Beło to ve Vjelu
1902 42|             jak Trąbjinô stojała kole mje za karą z ksążkami i tovarem,
1903 42|          ksążkami i tovarem, jakbe do mje noleżała. Nje vjem, dloczego
1904 42|          noleżała. Nje vjem, dloczego mje sę na Trąbjiną srodze markotno
1905 42|             gromadë ludzlva vëszła ku mje pjęknô łovczka, panna Klema
1906 42|              z Vesokjich Zobór. Serce mje zaczęlo bjic jak młotem
1907 42|              Nje! — rzekł jem. I krev mje buchnęła gorącą falą do
1908 42|       pjersach vjidzała.~ Ale wona na mje zdrzała dobrimi i kąsk smutnimi
1909 42|             chvjilę woczë, tej podała mje rękę i zgjinęła v hurmje
1910 42|           słonecznigo cepła wuderzełë mje do serca. Całą chvjilę jô
1911 42|               v moji duszë. Wobudzeła mje Trąbjinô, chterna zakaszlała,
1912 42|           tego, Trąbjinô? — rzekę. Bo mje belo na nję srodze markotno.
1913 42|            przez morzé ludzi. I vzęła mje za nją strasznô tesknjączka,
1914 42|              strasznô jak ta, chterna mje nekała przez kaszubskji
1915 42|              nova vëbuchło.~Przëvołoł mje do sebje grubi głos naszigo
1916 42|               wo to nje zachodzeł, bo mje stojała przed woczoma pjęknô
1917 42|      krolevjonka jezora i przëboczełë mje sę dnje ze Sorbska, chdzem
1918 42|           vjedno wona nalazła sę kole mje. A jak jô cignął dalij,
1919 42|              sobje nje nalozł. Srodze mje tropjiła tęsknjączka, bo
1920 42|              i vszedł gosc. Zdzevjiło mje to barzo, bo zveczajno mje
1921 42|            mje to barzo, bo zveczajno mje njicht nje wodvjedzoł. Dogadac
1922 42|               vińdę. Zveczajno njicht mje nje wodvjedzô, a chcołbem
1923 42|             że som nje pjiję. AIe won mje to z chęcą vëboczeł, vëpjił
1924 42|              i drugjigo, a tej zaczął mje chvalic.~— Jô vjedno movję,
1925 42|        mądrzejszi.~Zażeł, vezdrzoł na mje z boku i sę pitoł:~— A na
1926 42|               kjejbem beł vjedzoł, co mje czekô.~Gburzë mają svoje
1927 42|            most v naszi vsë, najachoł mje z tełu vozem v porę konji
1928 42|            szołtes Kjedrovskji. Konje mje pchnęłë na mostové poręcze,
1929 42|               stłukl sobje głovę, jaż mje wogłuszeło. Nje beło v rzece
1930 42|               som Kjedrovskji nje beł mje przëszedł z pomocą. Zbjeglë
1931 42|          napoł wogłuszonigo vëcignęlë mje z rzekji. Kjedrovskji tero
1932 42|              rzekji. Kjedrovskji tero mje jął lac mocni gorzołkjiv
1933 42|       trunkovji. A won loł i loł, jaż mje sę svjat zaczał krącëc przed
1934 42|            jak jem sę wobudzeł, głova mje srodze bolała a jô leżoł
1935 42|               ze słodkjimi słovami do mje sę wodzevała.~— Kochani
1936 42|        njeboszczika chłopa.~I zaczęła mje sceskac i całovac.~Tak jô
1937 42|     vëgvjizdivoł godzenë. Ten, skorno mje wuzdrzoł wod Trąbjinë vëbjegającigo,
1938 42|               worganjista przëszed do mje z rozkazu ksędza jegomoscë
1939 42|             ksędza jegomoscë vëmavjac mje zgorszenjé, chterno jô seję
1940 42|               vsë. Som jegomosc kozoł mje przińsc i mje wostrimi słovami
1941 42|          jegomosc kozoł mje przińsc i mje wostrimi słovami povjedzoł,
1942 42|         koscele, to choba vjęcij wode mje nje żądosz. Tu mosz vszeskji
1943 42|              a jô szedł z karą. chdze mje woczë njesłë.~Małovjele
1944 42|              sę rozińdę. Nje przëszło mje do głovë, że to będze tak
1945 42|            jôj i jęła njimi ceskac ve mje, vrzeszczącô:~— Nje vorto
1946 42|             vorto! Nje vorto!~Zjeżelë mje se vłose na głovje. Tec
1947 42|          wukorunovaną jarzębjiną! Tam mje ję krolevjonka polcem pokozała.
1948 42|           womonje choroscë szła uwona mje na woczë, vënekanô mjętką
1949 42|              Jimję ji Njevorto!~Na to mje czervjonô chmura woczë pobjegła,
1950 42|        krziczała:~— Remus wogłupjoł i mje chce zabjic! ~Zbjeglë sę
1951 42|               Remus zaszedł v głovę i mję woknem vërzuceł! Vszeskji
1952 42|      zavjezeta do głupigo domu!~Njech mje Bog vëboczi, żcm v woni
1953 42|           ludztvem. Szołtes kjivoł do mje głovą, tej zaczął pravjic
1954 42|             Won wodszedł wod rozumu i mje zabjije.~Na to szoltes chvjilę
1955 42|           człovjek stateczni. Rzeknji mje provdę: Wodszedł të poprovdze
1956 42|            nje popełnjilë, jak procem mje. Żebe strącëc ze sebje wobovjązk
1957 42|             bjedni vdovë, strącilësta mje v rzekę z mostu, wupojilë
1958 42|          naszim ksędzem. Zkantrelësta mje v takji sposob z kobjetą,
1959 42|               pjekjelnim podstępem na mje sę wusadzeła, to vom vëboczom,
1960 42|       vërosnje i zvjędnjeje.~Słuchelë mje ze zdzevjenjim, bo moja
1961 43|              wostatnim czasu, zgrezłë mje duszę. Ale krom tego serce
1962 43|               redoscë. Pon Bog, jakbe mje chcoł vënagrodzëc, doł pjękną
1963 43|           skovronkji spjevałë, tak że mje sę przëboczeła wona pjesnjô
1964 43|              vesoko latasz:~Povjedzże mje novjineczkę, chdze sę wobracasz! ~
1965 43|              beło veszło i zdrzącë na mje mądrimi woczoma, beło pitało:~—
1966 43|              pola znovu v las. V lese mje naszła noc. Muszało to bëc
1967 43|        njedaleko jezora, bo lecało do mje vonją vodë i rebackjich
1968 43|               czołna. Naprocem, jakbe mje provadzeła jakô dobrô ręka,
1969 43|              Zvadë nekała. Przéboczeł mje sę tero njeboszczik krol
1970 43|    ksężecovigo, jak vjelgji vodë vkoł mje.~V ti spokojnoscë wusnął
1971 43|           markotnosce, jakjimi napasł mje svjat za tim jezorem i za
1972 43|             ten złoti dzeń vësłalë do mje svoję krolovą.~Przëbjivszë
1973 43|            zdrzącó pod gorę wuzdrzała mje. Na to v ji woczach sę zaszklełë
1974 43|           letkjimi nogoma podeszła ku mje. Podała mje rękę i rzekła:~—
1975 43|               podeszła ku mje. Podała mje rękę i rzekła:~—Vjedzałam,
1976 43|                sadła na dzarnje, ręką mje roczącô, bem sodł przë nji.
1977 43|               woddała go płominjom. A mje sę ji srogji żol zrobjiło
1978 43|             tak vjelgô mjiłosc do nji mje duszę rozparła, żem ję wobjął
1979 43|            svjece zaboczeł. A wona wo mje sę sparła i długo, barzo
1980 43|          serca, tej wodsunęła sę wode mje i rzekła smutnim głosem:~—
1981 43|              nji może!~I vezdrzała na mje pańskjim wokjem, tak żem
1982 43|            tam volimë wumrzec.~Ale ve mje zapadło sę vszestko, co
1983 43|               zapadło sę vszestko, co mje ze svjatem vjązało. Zdovało
1984 43|              svjatem vjązało. Zdovało mje sę, że ma dvoje le są sami
1985 43|           żëcé i nad vszestko, co dlo mje svjęté. Ringraf ten nje
1986 43|         wukochanô kobjeta wobdarovała mje mjiłoscą svoją.~Chadzałasma
1987 43|              wuzdrzoł a vszestka krev mje do serca zbjegła i kvjatë
1988 43|         vjidzącô, żem zblodł, wobjęła mje szeję bjołim reminjem i
1989 43|         wostrovami.~A dzevczę zdrzącë mje v woczë, pitô:~— Cuż të
1990 43|        rozbjije. Dlotego smutk srogji mje zaloł duszę a strach njeznani
1991 43|              dzisem i jutrem podnjosł mje vłose na głovje.~Nje minęlo
1992 43|        vezdrzało na njebo, wuchveceło mje svoją cepłą rączką za dłoń
1993 43|               tim vjidze łiszczałë ku mje z ringrafa, zavjeszonigo
1994 43|               wodvożnô, cesnęła sę do mje, jak sarna vërzasłô. Krom
1995 43|             mój ricerzu, i zapolë, bo mje straszno. Znadz mjiłosc
1996 43|               straszno. Znadz mjiłosc mje zmjenjiła na bojącą kobjetę,
1997 43|           Jedno vezdrzenjé povjedzało mje, co sę stalo: Sklepjenjé
1998 43|            czołno? — krzikało dzevczę mje do wucha przez rëk burze. —
1999 43|               go v rovnoscë. Tej dało mje jedno vjosło i sadłasma
2000 43|          Przez szor i rëk vód dzevczę mje krzikało do wucha.~— Robji