Chapter

 501 16|            sobje naceszëc?~Tak jô sodł z njim v gromadze, alem rzekł:~—
 502 16|                Lipna dac na zopovjedze z ną snożą dzevką, chterni
 503 16|              davac, lem sę woddzękovoł z pustkami i vszetkjimi ludzami
 504 16|              movjił le to, czego ludze z chęcą słuchają... Bo żid
 505 16|                 Jô zaru vjidzoł, że cë z woczu jinaczi patrzi, njiże
 506 16|            Ruchna të mosz parobka, ale z woczu cë patrzi jak tim,
 507 16|             Karolinę na ten przikłod — z mocnimi pjersami i czervjoną
 508 16|                połovą mojich pjenjędzi z kjeszinji. Jô sę poddoł
 509 16|               serca. Nad dachem pałacu z nocnigo njeba mrugałë ku
 510 17|              jidze v svjat w gromadze ~z muzikańtem Trąbą. ~V zął
 511 17|                jednigo dnja svoję karę z tovarem i karovoł v svjat.
 512 17|               naszedł jem grocza Trąbę z Lipna. Na plecach łiszczala
 513 17|              mechu. Trąba zaro vëdobeł z torbë butelkę ze szperetusem,
 514 17|            żebes nji mjoł krzivdë. Bog z tobą, Remus! Nje pjijesz
 515 17|              przededvjerzu dregjigo, a z lecirzem v ręku trzecigo.
 516 17|              Mackovigo. A ti not barzo z moją bjałką! Ko të, Remus,
 517 17|            całą chvjilę pozeroł na mje z wuvogą i rzekł~— Zełgołbe,
 518 17|          rękoma i nogoma, bo nacuż nom z bjałką sę zrzeszac przed
 519 17|              njech worzą! A jô trzimom z Panem Jezusem, chturen jak
 520 17|           zavtorzełë mu vjesoło. Na to z njeba vesokjigo rozesmjało
 521 17|        zarobjima. Të tam vëzbędzesz co z tvojich tovaróv a jô zagraję
 522 17|         vjidzisz. Ze mną to je tak jak z nim żedem. — Szedł żid nocą
 523 17|              zabrała do tego młina; jô z dvuma pękami słomë na moji
 524 17|            słomë na moji karze a Trąba z letką forą svojich dvoje
 525 17|               na leżą ve młinje. Jeden z nich ludzi, stari dżod,
 526 17|           naszi, sprovodzelë so muzikę z mjasta, kjej jim sę zachcało
 527 17|             słuchac nji mogła. Dzevkji z dvoru povjodałë, że jak
 528 17|              pana wod dzecka, a njigde z nami nje godalë jinaczi
 529 17|             zemję przedaje przëvandrom z njemjeckjich krajóv.~Ale
 530 17|                 czimu nje jidą do pana z prozbą? ~Stari chłop wodezvoł:~—
 531 17|              wu njego takji peszni pon z mjasta z czornimi woczoma
 532 17|              takji peszni pon z mjasta z czornimi woczoma i z czorną
 533 17|            mjasta z czornimi woczoma i z czorną brodą. Jô nje vjem
 534 17|            możesz je przedac komu volô z głovą i wogonem, bele cë
 535 17|                To sę vje! wodrzekł nen z czorną brodą. — Zemja płotem
 536 17|             jak gęsti krze grabovjinë. Z taką żadną wukozką njigde
 537 18|            Vądoł głębokji beł a v njim z mocnim granjim płinęła rzeka.
 538 18|               że łbë sobje strącema, a z wognjem to besma, Boże bronji,
 539 18|                 cobe to beło za vojsko z takjimi strzelbami i kanonami.
 540 18|           porvje lestóv chmarę i jadze z njinni chdze chce.~Przë
 541 18|            wosvjeceł mu bladé skarnje, z chternich szklełë woczë
 542 18|                pocesze, chterną pjijoł z butelkji.~Ale czim sę rozvjidnjivało
 543 18|             Ale czim sę rozvjidnjivało z mjesądzovich parminji, tim
 544 18|                i przez skałë v scanach z deli zbjitich na vjązarku
 545 18|              deli zbjitich na vjązarku z grebich balk. Strzodkjem
 546 18|         zaredzevjałi pjiłë, co ku nama z daleka vëszczerzała jakbe
 547 18|           bezpjeczni. Pojle tu, Remus, z tvojim sposobem. Jeden pęk
 548 18|              ksążkji będą naju bronjic z ti szańcë, a moja strzelba
 549 18|              do wucha:~— Remus! A może z tim napravjenjim mje to
 550 18|                na javje ze zemji abo i z vodë zomkji i krolevjonkji
 551 18|          vjesołach, a jak zańdę do dom z vędrovkji, to bjałka moja,
 552 18|            jednak be sę do mje dobrała z mjetelokjem. A chtuż be
 553 18|             provdę Trąba. Na dużô żoga z zaredzevjałimi zęboma ruchała
 554 18|                woka, chocbe mje anjeli z njeba zibelë. Czut të ju
 555 18|           spravą, ale vnetk to zaczęło z jinszigo kuńca. Szum vodë
 556 18|           zapolëc jak svjeca. A cuż be z nami beło? Tvoja karadajka
 557 18|             nami beło? Tvoja karadajka z całim svjętim i svjatovim
 558 18|                mô jak dżenja, a woczë, z chternich bjiją zeloni parminje:
 559 18|                przeżegnoł sę i vëszedł z vodë. Tero jô dopjeru czuł,
 560 18|              Bożim. Wod czasu, jak jem z moją bjałką Trąbjiną stanął
 561 18|              bjałczenim rozumem. Dejle z tvoji karë trigjelk a jô
 562 18|                rzekji. Tego potępjińca z nocë jô sę tero nje boję,
 563 18|               jak topjelc jakji pravje z przerębla vëcignjęti.~Kjej
 564 18|          vëcignjęti.~Kjej jesma vëszła z pjiłë, to jesz vjęcij słuńca
 565 18|           pjiłë, to jesz vjęcij słuńca z njeba sę lało a dzeń sę
 566 18|               pesk a woczë jak dżenja, z chternich bjilë zeloni parminje.
 567 18|            zomku.~Trąba pozeroł na mje z wuvogą, krąceł głovą i rzekł:~—
 568 18|                jakji potępjeńc, to bes z njim bratku bez moji pomocë
 569 19|                tego dnja ma sę nalazła z Trąbą znovu na folvarku.
 570 19|               różné rzecze. Kjej jesma z Trąbą zaszła, tej jego prosilë,
 571 19|             njim chce litkup vëpravjic z muziką. Njerod barzo jô
 572 19|                 Njerod barzo jô wostoł z njimi, bo sobje przëboczeł
 573 19|        przëjechała jesz jedna briczka. Z nji vësodł pon vesokji postavë
 574 19|             vësodł pon vesokji postavë z czorną brodką i szklącimi
 575 19|              woczoma.~Jô stojoł pravje z moją karą na woborze a vkoł
 576 19|           stari rzekł:~— To je nen pon z bjołimi zęboma i czorną
 577 19|            bech tovaru do serca naloł. Z knopjęcich lôt na pustkovju
 578 19|               woczoma młodi vëszczerga z nigo strasznigo dnja, kjej
 579 19|         pustkovju a na mje żdała valka z Golijatem. Nji mogł jem
 580 19|                v łeb nigo vëstavjinogę z czorną brodką i bjołimi
 581 19|           wodezvała, że słova same mje z gębë vëszłë:~— Toje duch
 582 19|          przezvol Czernjikjem, vëszedł z voza i podszedt do naju.~—
 583 19|           rzekł — koguż vjidzę ? Trąbę z trąbą i skrzepjicami, to
 584 19|             mój tovarzesz vędrovni, co z tovarami wobjeżdżô vse i
 585 19|           sedzała wona, zdrzącô ku mje z czornich lom v gnocannich
 586 19|             szarpoł za rękov. A vesoko z bocznich stopjenji pon Czernjik
 587 19|               dvuch. Jeden vjekovi pon z licami statecznimi jak Bog
 588 19|           vëdovoł sę młodszim i sedzoł z brodą żołtą i szerokjimi
 589 19|              pjersach. Pon Czernjik sę z njimi przëvjitoł, tej zaczęlë
 590 19|              stoliku postavjił butelkę z gorzołką i dva kjeliszkji.~
 591 19|              tarcza dużô trzëkańczastô z vëwobrażenjim Grifa, chturen
 592 19|           Vstid jimu!~Tero jô sę znovu z wuvogą przëzdrzoł tim trzema
 593 19|             tim trzema przë stole. Ten z vezdrzenjim pełnim poczesnoscë
 594 19|             szabla na scanje wo tarczę z rebogrifem. Po njim podpjisoł
 595 19|             njim podpjisoł nen młodszi z żołtą brodą i flastrem nad
 596 19|                tero nopjerv przëzdrzoł z wuvogą. Tej rzekł do Czernjika:~—
 597 19|             Cuż za glupstvo mje vëszło z gębë! Gadac wo smjercë v
 598 19|             panje dzedzecu, żebesce sę z njimi przed woddzękovanjim
 599 19|              tarczë vëwobrażenjé Grifa z rebjim wogonem, to jedinô
 600 19|           przëznac sę do przijacelstva z njimi? Kjej vë ztąd do Berlina
 601 19|               Zvadë, moją jesta i mogę z nją robjic, co mje sę vjidzi.~—
 602 19|               przedpotopovich Kaszubóv z jich smjeszną godką? Moje
 603 19|              roczoné na bal. A jô pudę z njimi. Przëznajece som,
 604 19|              Przëjadzcele czim rechlij z pelnim mjeszkjem !~Pon machnąt
 605 19|              jak snożo malovani gronk, z chternigo vëlelë staré mocné
 606 19|            szari wobraze czężkjigo snu z nocë. Po chvjilë pon Czernjik
 607 19|            tvoja moc!~Tvojim płoszczem z szklącich gvjozd~wukrivosz
 608 19|           krvji ~v płom krevavi buchla z nji.~Prożni wogjiń, prożni
 609 19|              Ale kogo rodzi Noc, ~timu z pjekjeł płinje moc, ~rovno
 610 19|         vjeczné kołovaże.~A ten stolim z dvoje rzék,~co przëgnjetłi
 611 19| zmortvichvstanć zëcé dô,~be povstavszë z mogjił grzępë~vojsko tvoje
 612 19|               v dol spiczastą szklonkę z vjinem szumjącim. Ale mje
 613 19|                przodkóv v 1asu cenji, ~z pokolenjô pokolenjé, ~długjim
 614 19|                łiszczącą a tn vëlecała z pochvë z jęklevim vestchnjenjim.
 615 19|       łiszczącą a tn vëlecała z pochvë z jęklevim vestchnjenjim.
 616 19|         vszescë. Przëpodł do njego ten z żołtą brodą i go szarpoł
 617 19|             vstec groł a groł.~Ale nen z żołtą brodą vezdrzoł dzekjimi
 618 19|              vëdłużeła jak wu dżenji a z woczu priskałë zeloni parminje.
 619 19|            dobroł:Tec tobeł nen Strach z nocë ve młinje.~Chcoł sę
 620 19|           radovelë Tak won sę vëchileł z wokna i do njich zavrzeszczoł:~—
 621 19|               Ale Czernjik sę vëchileł z wokna i zavołoł:~— Pjijta
 622 19|          ceszta sę, bo pon vaju żije! ~Z dołu wodpovjedzalë mu vivatë.
 623 19|          drogji. Vëdobeł jem moję karę z tovarami z vozarkji i karovoł,
 624 19|               jem moję karę z tovarami z vozarkji i karovoł, chdze
 625 19|             jego postaceji jakji czort z pjekła? A nen ze żołtą brodą?
 626 20|             Nje duńdzema. To Złi jadze z potępjoną duszą do pjekła
 627 20|            pole wod lasa. Vjednim molu z ti stronë pola stojoł vjelgji
 628 20|               vodë. Kjej jem sę vroceł z vodą z mołigo błotka dobetą,
 629 20|              Kjej jem sę vroceł z vodą z mołigo błotka dobetą, Trąba
 630 20|               lese wuzbranich. Jô sodł z drugji stronë i beło nom
 631 20|             mje trzimoł łęczk złi duch z pjekła.~—Tak też beło! —
 632 20|           akuratno vszetko, povjem cë: Z nami zle! Bo cuż? Pobjiłjes
 633 20|             Pon Bog vje, jakbesma beła z jich rąk vëszła. Woboczisz,
 634 20|          vëcigającë na gvołt robaczkji z kurząci zemji. Stari jozc,
 635 20|                Jidą krziżovi dnje. Tej z całich Kaszub zbjerają sę
 636 20|             tak zle. Będze tam chłopóv z nad Vdzidzkjigo jezora,
 637 20|                nad Vdzidzkjigo jezora, z chternich też czasem możno
 638 20|             zrobjic dvuch. A krom tego z gochóv. Bo tam v parafijach
 639 20|         jezdzilë na vesokjich konjach. Z timi të sę trzimej v gromadze,
 640 20|               tak będze! ~Trąba kjivoł z wukuńtańtovanjim.~— Bjedni
 641 20|                ze skrzepjicami szedł i z trąbą, chdze nije lubjilë.
 642 20|                 tamem sę nje morzeł. I z tim mje je dobrze. Żebe
 643 20|          chturen mje trzimô v gromadze z moją bjałką Trąbjiną, to
 644 20|               bulev, krep, a na sledza z karczmë të mosz może porę
 645 20|         zrobjiło na svjece i cecho. Le z daleka czuc beło wujadanjé
 646 20|            njim vjosło. Vëlałasma tede z njego vodę, zapakovała moję
 647 20|                sedzë cecho, żebesma sę z tim czężorem na czołnje
 648 20|               sę na jezorze, a kjej go z jednigo wostrovu vënekalë,
 649 20|          suchim molu i je wod vjilgocë z gorë wochronjic. Ale Trąba
 650 20|            Remus — rzekł Trąba. jak to z ti vodë czasem na brzegu
 651 20|              doka sę chcałi rozińc! Bo z ludzi nom tu be njicht krzivdë
 652 20|              chcoł nońc na takjigo, co z njim njigde nje vjesz, jak
 653 20|                voda wuderzela wo pjosk z takjim letkjim szumem jakji
 654 20|            vodą jakbe wopokę, vëdvigłą z jezora.~— To je Vdzidzkji
 655 20|              stoją. Ale jak wonji chcą z krovą na jarmark, tej wonji
 656 20|              kopjica sę ruchała?~— Ta, z chterni nen cenkji szach
 657 20|                za dnja. Ale na kopjica z drążkjem stojała cecho,
 658 20|          kopjica sę jęła zibotac razem z nim drążkjem v ną i v wovą
 659 20|                mu ducha. Vëdobeł chiże z dreżącimi rękoma z mjeszka
 660 20|               chiże z dreżącimi rękoma z mjeszka na plecacli svoję
 661 20|                tero woboje. Na kopjica z drążkjem stojała całą chvjilę
 662 20|          pjerszą notę pjesnji nobożni, z kopjice doł sę czuc glos
 663 20|                rosła v gorę. Ku reszce z nji sano wopadło i stojoł
 664 20|         wopadło i stojoł vesokji chłop z dłiigą bjołą brodą, v skorznjach
 665 20|       vesokjich, jak je rebocë noszą i z barankovą mucą na głovje.
 666 20|               krokji, stanąl, vezdrzoł z wuvogą na mje i rzekł:~—
 667 20|             mje gvesno za jaką wukozkę z lasa, bo moji godkji nje
 668 20|              bo wutonę!~Beło to vołané z takjim strachem, że nen
 669 20|            może vëdostac. Zaru też ten z kopjice sana wodpjął pas
 670 20|             wodpjął pas svoji strzelbë z jednigo kuńca i mu kuńc
 671 20|                 że retovoł żëcé. A ten z bjołą brodą rzekł:~— Stari
 672 20|            czimu moja kanona, choc jem z nji strzeloł boską notą,
 673 20|               takjigo, bo cë dzirżkosc z woczu patrzi. Chłop z cebje
 674 20|        dzirżkosc z woczu patrzi. Chłop z cebje jak stolim, a serce
 675 20|               zrobjił, to v ti spravje z njim nji ma żartóv.~I zchileł
 676 20|             moltech.~Wob ten czas sano z vjerzchu sę vëpoleło, a
 677 20|                vjerzchu sę vëpoleło, a z kopjice zaczęło mocko trzeszczec
 678 20|             jakji to dô wogjiń. Rebocë z nad jezora przë łovjenju
 679 20|         vëbuchnął v gorę slup wognja a z njego szłë pod gvjozdë milijonë
 680 20|               vëszedł nasz krol jezora z flińtą v ręce i vorkjem
 681 20|            Tero le mje zjim mój plecok z karku i vëpakuj na trovę.
 682 20|             bjałką nje żijesz, to wona z jinszimi psë posô.~Vestchnąl
 683 20|            Trąba zjąl vasponovji torbę z pleći, vëdobeł z nji chleba
 684 20|      vasponovji torbę z pleći, vëdobeł z nji chleba bochenk, masła
 685 20|                 Provdzevô gduńszczonka z łososem i płivającim złotem!
 686 20|       vëpjijesz. Godka njese, że jeden z Kaszubóv naszich zanjosł
 687 20|               ten wogjiń wopadnje, tej z pod kaminji vëdobędzema
 688 20|         strzelbę, chterną znadz njigde z ręku njevëpusceł i zaczął
 689 20|               a nad głovą posova njeba z milijonami gvjôzd i dużim
 690 20|                 A vëboczta nę komediją z kopjicą sana. Dzis to beł
 691 20|              krolem jezora i mom vojnę z krolem pruskjim. Won mô
 692 20|               a jô le jezdem som jeden z moją vjerną strzelbą. Ale
 693 20|               won jeszna mje njedobeł. Z mojigo gnjozda na Zoborach,
 694 20|         gnjozda na Zoborach, tam chdze z vesokjigo brzegu moja chata
 695 20|                i słonuszko Bożé svjeci z gorë przeką rozervanich
 696 20|          dachem gospodarzi moja bjałka z corką i senem. Jich dobetk
 697 20|             krzivdę ludzką wobmeslą. A z tich, co tu wostelë, szandaróv,
 698 20|              cze żije.~Vaspon vezdrzoł z wuvogą na mje i rzekł:~—
 699 20|              pjorunovą chiżoscą. Ludze z Lipë wo jego smjercë dzivną
 700 20|              Złi Duch, skręcoł mu kark z tvarzą na plece, vëvlekł
 701 20|               tvarzą na plece, vëvlekł z njego jesz cepłą duszę i
 702 20|               njego jesz cepłą duszę i z nją kominem nekoł do pjekla.
 703 20|       zachovała spusceznę po wojcach i z vrogami nje szła v konszachtë.
 704 20|              gvjozdze i povjodoł:~—Tam z dalekjich stron, chdze mjeszkô
 705 20|                wostrovje. Jednigo rena z vesokjigo brzegu zoborskjigo
 706 20|                Tej mjałasma przezpravë z Krziżokami, chterni Zoborë
 707 20|                i wudzelac i chojeczkji z lasa i sorena i zajka z
 708 20|                z lasa i sorena i zajka z pola i rebë z jezora. Mje
 709 20|           sorena i zajka z pola i rebë z jezora. Mje sę poprovdze
 710 20|          przerachują. Do ti chvjile jô z njimi vojovac będę, a kjej
 711 20|            jich państva. .~Słuchalasma z vjelgą wuvogą godkji krola
 712 20|               Zvadze jich wobłava naju z Remusem nje złapji. Povjem
 713 20|                tę jintanceją zabjeroma z kompanjiją do Vejherova.~—
 714 20|               do Vejherova.~— Ajô pudę z vami — rzekł krol jezora.
 715 20|            vaspana wuchvecą?~— Jô pudę z vami v gromadze do tego
 716 20|             rebockjich dusz, ale dalij z jezora szło ku mje letkji
 717 20|             nad dzecka kolebką. Chdzes z daleka sę chdzeroz wodezvało
 718 20|            jakuż jô do njego przemovję z moją skażoną godką?~Ku reszce
 719 21|               Remus i Trąba v gromadze z krolem jezora wudbają sobje
 720 21|              jezora wudbają sobje jisc z kompanjiją do Vejherova.
 721 21|         zchovanô v njim beła strzelba, z chterną won sę njigde nje
 722 21|               figurë, pokreté vjonkami z bestrich malbronkóv i zelonigo
 723 21|              chvalë, chterna brzemjeje z vojska tego ludu ve dnje
 724 21|               na kalvarijskjich gorach z jich kaplicami, chternich
 725 21|            Vszescë wonji sę tam zeszlë z naszigo kraju kaszubskjigo.
 726 21|           kraju kaszubskjigo. I rebocë z mjedzemorzô helskjigo, z
 727 21|               z mjedzemorzô helskjigo, z pod Svorzeva i Pucka, i
 728 21|                sedzą, i ti dużi chłopë z Wolivë, chterni strzegą
 729 21|           lasach Mjirachovskjich, i ti z Czestich Pól, i ti z brzegóv
 730 21|                ti z Czestich Pól, i ti z brzegóv Redunji ku Gduńskovji,
 731 21|            Redunji ku Gduńskovji, i ti z Kaszubskji Szvajcariji i
 732 21|                koscerskji, zoborskji i z gruntóv pjoskovatich szlacheckjich
 733 21|              Gochóv. Vjele przëvandróv z cuzich stron żevji zemja
 734 21|              drogą na Kalvarije. Kożdi z nich vlokł svój mjeszk pełen
 735 21|             też i rod bełbem sę potkoł z Trąbą, do chternigom wob
 736 21|                słuńca! Jô cę lubję, bo z cebje dzirżkji chlop. Dlotego
 737 21|            njim jô zdołoł gębę zamknąc z podzevjenjô. Zkąd ten pjekjelnjik
 738 21|           jeszcze v meslach dalij, jak z vjelgjigo voza, wobladovanigo
 739 21|                 wobladovanigo pudłami, z gorë czężkji pudło zlecało,
 740 21|              gorę nad drugjimi jak bob z marchvji i trzimoł przë
 741 21|           ATrąba spjevoł:~Spadło pudło z vesokoscë — narobjiło vjele
 742 21|                vjidzoł jak ten grzemot z gorë na cę lecoł. Bogu chvała,
 743 21|           chvała, że le vamps skażoni. Z czego be kravce żëlë? —
 744 21|             Kapelmester vëjął klarnetę z gębë. Tej jô vjidzoł, że
 745 21|                Tej jô vjidzoł, że jimu z kożdigo nortu gębë szłë
 746 21|               chvalëc będą i sę ceszëc z bjednigo Trąbë.~— Płakac
 747 21|              sę vëdostac i muszoł jisc z njimi v gromadze.~Przed
 748 21|           Klarneta sę na to przeżegnoł z miną płaczlevą i pjerszi
 749 21|       szankovnji.~Beła tam dużô jizba. Z nji sę vëchodzeło do mjejszich
 750 21|                na kompanjiji vama będą z glodu flakji grałë.~— Będze
 751 21|            mjeskji chłopok i przëlecoł z mołi jizdebkji.~— Muzikańcë! —
 752 21|       njebelnich ruchnach dużi i mocni z długjim nosem, pokuńc chternigo
 753 21|           mestrem szevjeckjim i jednim z nobogatszich mjeszczanóv.
 754 21|              nobogatszich mjeszczanóv. Z jego botami mogłbes przëwoblëc
 755 21|              przed wukuńczenjim szkołë z Pelplina vënekalë. Ko won
 756 21|              Ale wonji sę tero zasedlë z muzikańtami do stołu, le
 757 21|          dżadach wostoł i sę przëzeroł z daleka, co chvjilę wocerającë
 758 21|                beło nadarmo, bo vjedno z nova wona sę zaszkleła.~—
 759 21|              po łacenje jak ksądz. Tak z njego zaczął rągac:~— Vejtale!
 760 21|            vulgus et arceo! Co znaczi: Z głupim na rekji a won żabë
 761 21|                movją. Vasze vjesolosce z jich nobożnoscą tak sę zgodzają,
 762 21|                be naju ksądz proboszcz z kozalnjice vevołoł!~— To
 763 21|            jakji słovo, to pudę kavałk z tobą.~— Mom! — rzekł jem.~
 764 21|         chvjilë so przëboczeł no pudło z voza, chterno mje małovjele
 765 21|            deska v czołnje, tak żem le z bjedą sę retovoł. Jinszą
 766 21|               Drugjich tile zrzeszi sę z nami wob drogę a na samich
 767 21|               samich kalvarijach bracô z przëmorskjich parafiji ve
 768 21|          nadińdą. Ale meszlę, że żoden z njich vszeskjich takjigo
 769 22|               wobjeżë szandaróv, jidze z kompanjiją przez Mjirachovskji
 770 22|              ludu podnjosł stari chłop z bjołą brodą vesoko krziż,
 771 22|                spjev bjałk. Skovronkji z pola po wobu stronach drogji
 772 22|            berło grubé jak kosesko ale z krziżem pokuńc. Ale porządk
 773 22|               sę też njebelno vëdovało z karą jisc. Dlotegom sę przed
 774 22|              małô kapliczka a vjonkami z malbronkóv i borovjiczô
 775 22|                mjesku młodô panna boso z vjelgjim smutkjem na tvarze.
 776 22|                młodi chłopok i klęknął z drugji stronë. Długo wonji
 777 22|                i zvonë wucechłë, kożdé z njich sę samo podnjesło
 778 22|            ręce a szczescé szkleło jim z woczu.~Wod Borzestova do
 779 22|               wuzdrzoł nę mołą gąsorkę z pilątkami pod figurą, dziso
 780 22|     wodpoczinku i nje szedł v gromadze z kompanjiją ve vjes. Bo tam
 781 22|               tvój tovarzesz. Tej jidz z njim a rechlij nje! I sadła
 782 22|            wuczinjic do voli, jô dobeł z karë chleba i jodł. A wona
 783 22|            Strzod njego stari człovjek z bjołą brodą vesoko njosł
 784 22|         vjelgji jak płominje vërastałë z jich żelaznich szołmóv.
 785 22|             Mjecze długji zvjeszałë sę z jich bokóv, a las długjich
 786 22|             głovę.~— Pjerszi njibe roz z tobą movję a jednak cę znaję.
 787 22|               pjers tvoję pokrivałë, a z tvojigo szołmu żelaznigo
 788 22|                do grobu, vëszto ku mje z Garecznjice njevjadomé dzevczątko
 789 22|              zakreło lica i zeszło mje z woczu. Ale ve vsë jô vszeskjim
 790 22|          lnjanné głovkji, a dzevczątka z Garecznjice mjedze njimi
 791 22|          Pochadej Remus i nje szpalkuj z kobjetami pod mjedzą — vołoł
 792 22|          dużigo chłopa, co karuje karę z tovarami". Ale të znajesz
 793 22|              viżavje gnotóv i ti karze z tovarami wonji sę go doznają.
 794 22|                 Ale jak naju wuzdrzisz z Remusem wod Borzestova jidącich,
 795 22|              won graje.~A kamrot Veber z łiszczącą vjelgą trąbą,
 796 22|              że na mje njeprzelevkji i z pomocą furmanóv chiże zjimelë
 797 22|        furmanóv chiże zjimelë pakunkji z jednigo voza. Jak ju beło
 798 22|              Jozvje. Ale ledvjebëlësma z robotą do kuńca, jak nota
 799 22|            Veber graje:~— Vjitaj Janie z Bolesłava. Masz się stavjic
 800 22|            sprovadzeł wobu mjeszczanóv z berłami. Zaru jidzema.~Tak
 801 22|            lecz vszystkie uniżone ~    Z lakiej dani, Sliczna Pani,
 802 22|             poznasz człovieka.~Niechaj z czysca vyrvani Tvoji będą
 803 22|               dzeką jabłonką na drodze z pustkovjô do Lipna radę
 804 22|             radę doł takjimu jak jeden z njich, choc jem tej beł
 805 22|              tem runem, ~Nie ma szkody z ognia, vody, kto tę tarcz
 806 22|           Pjesnjô dobjegła kuńca, a ma z goscińca na pravą rękę zavroceła
 807 22|          szerzą i dhiżą won sę rozsodł z vojskjem svojich stolemnich
 808 22|          lestami studnją, a pod jednim z krzóv grabovich, co tam
 809 22|               woborze. Chto tądkę nocą z Bącza, Szop abo Boru jisc
 810 22|             straszno. A lesni, chturen z nabjitą rącznjicą pjiluje
 811 22|              krziżackjich vëjęło berło z rąk Chmjelna jako stolica
 812 22|              sę zevsząd na kalvariją. ~Z dołu do gori jisc nam potrzeba, ~
 813 22|          pokażą drogę do nieba... ~Ale z vjększą jesz mocą, strząsnąivszë
 814 22|                i spjevac notę, chterną z drogji wuczulë, a dalszi
 815 22|          słuchoł, tej vstoł i woblecoł z głosnim szczekanjim svoję
 816 22|           ricerzi na vesokjich konjach z pjorami na szołmach i z
 817 22|                z pjorami na szołmach i z lasem kopjij nad njimi Tich
 818 22|           Julkji vjidzałë vëchodzącich z gardła Garecznjice. A za
 819 22|             dovni i ten dziseszi jidze z nami na kalvariją!~Skrë
 820 22|             vesoko przez nigo chłopoka z pod figurë przë Vigodze,
 821 22|               Vigodze, chturen go vzął z ręku wumęczonigo starka.
 822 22|           kjile i kjile razi. Pjił jem z tvojich zdrojóv, społ nocami
 823 23|               wognje. Vjara sę vjitała z vjarą, jakbe movjic chcała:
 824 23|           jakbe movjic chcała: Vjitomë z dalekji drogji! Wostanji
 825 23|       Nosvjętszi Matkji beł wustavjoni z vjelgą poczesnoscą v Strzepskjim
 826 23|         podzeję, wuzdrzoł jem nę pannę z mołimi nożkoma, chterna
 827 23|               boso chodzec, v rozmovje z Leonem. Vëzdrzoł won barzo
 828 23|            vzął i vëdobeł kuferk pannë z voza i goji zanjosł do karczmë.
 829 23|              wocerającë rękovem stenkę z nosa:~— Jidztale, jô vaju
 830 23|             wodeszlë, tej Leon vëdobeł z voza dvje dużé pękaté kobjołkji.
 831 23|           wotvorzeł tę vjększą i vëjął z nji jakji poł mańdla jôj,
 832 23|              to v svoje kjeszinje. Tej z vjelgą starą wobvjązoł kobjolkę
 833 23|        kobjolkę sznurem i vzął drugą i z njimi szedł do karczmë.
 834 23|              Trąba i scignął mje chiże z drogji na woborę.~— Remus! —
 835 23|                   rzekł. — Wutropjenjé z timi szandarami! Tero znovu
 836 23|                Jô cę zaprovadzę ludzom z woczu. Pogodoma co robjic.
 837 23|               klonóv rosło vkoł figurë z czervjoni cegłë murovani
 838 23|                sę. Kjej ma naszła, tej z jedni stronë sedzało kjile
 839 23|            cemno pod drzevami, żebe cę z daleka nje vjidzelë. Wostanji
 840 23|             jaż będze cemnô noc. Ludze z kompanjiji spją na sztreji
 841 23|               znovu będze tile ludztva z całich Kaszub, że te kęsi
 842 23|             cobes mje nje vëdoł, bo to z Klerikovi kobjołkji!~Ale
 843 23|                sę nje chce jesc.~— Bog z tobą. Remus! — rzekł na
 844 23|             stenka szkleła jak gvjozda z njeba, spadłô pokuńc nosa.
 845 23|            jakbe not. Tu pod tą figurą z daleka nas njicht nje vjidzi.
 846 23|             nas njicht nje vjidzi. Ale z blizka, jak nańdze, woboczi.~
 847 23|            zdaje, że jô vëvołoł vjilka z lasa. Vjidzisz të nę szklącą
 848 23|              jakjigo jinszigo Svjętigo z mocnimi pjęscoma, co be
 849 23|               tę spjiczastą mucę vbjił z gorë v łeb, co be mu slepje
 850 23|                   To je młodi KIińkosz z Jomna, sin njeboszczika
 851 23|                Tede won so wudboł jisc z kompanjiją do Vejherova,
 852 23|                  wodezvoł Trąba — jidę z Lipusza, a mom provdzevi
 853 23|          drugji je slepi. Tero jô jidę z kompanjiją najintaceją,
 854 23|               dostoł do kupjenjô konja z jednim le uwokjem. Bo jak
 855 23|                 cze nje znają Prdzonka z Lipusza a młodigo Klińkosza
 856 23|               won leżi! — wodezvalo sę z drugjigo nortu pod figurą.~—
 857 23|              szandarom, że mje puscilë z kompanjiją, choc i ti z
 858 23|                z kompanjiją, choc i ti z Mjechucena reno sę nalezlë.
 859 23|               ma vczora do pozdni nocë z Trąbą sedzala, reno zgromadzeła
 860 23|                Luzena, svjeceło słuńce z modrigo njeba. Po drodze
 861 23|           wopjekę Boską jak vëcignjętą z njeba rękę dobrigo wojca.
 862 23|               psotę. Jak ma vëchodzeła z Luzena, tej Trąba kanął
 863 23|                wonji vjedzelë, jakô sę z nomjilszigo dzevczęca zrobji
 864 23|       pakunkovim vozu vesoko i zdrzoł, z nogoma zvjeszonimi, plecoma
 865 23|              prosto na Leona. Wo reti! Z kjeszinji jimu vëzeroł grubi
 866 23|               Klerik nje vëcignje i mu z nją nje vëdzeli v głovę,
 867 23|                Tę kjełbasę won wukrodł z moji kobjołkji.~Ale panjence
 868 23|              muszoł wod Strzepcza jisc z wobrazem, ale pomste so
 869 23|        retovała Leona. Bo wob ten czas z vesokji drogji nad drzevami
 870 23|           przidkjich gorach Kalvariji. Z celem naszi pjelgrzimkji
 871 24|               rozmajitą i podkorbjanjé z rożnich parafijnich zveczajóv
 872 24|              na wosobje vesokjigo pana z worzlovim vezdrzenjim i
 873 24|              drogą provadzilësmë trumę z całem njeboszczika pana
 874 24|            Polełë sę smolnjice a rzozô z njich bjiła po czubë drzév
 875 24|                Wodvożni jezdes i jeden z tich, co v żecu nje chcą
 876 24|        szerokjim goscińcu, provadzącim z Gduńska na Pomorską. Vesoko
 877 24|            Gduńska na Pomorską. Vesoko z gór szadich zdrzałë na njich
 878 24|                za njimi stojelë ti, co z Garecznjice vëszlë za kompanjiją
 879 24|                to norod chvalni!~A pon z worzłovim vezdrzenjim rzekł:~—
 880 24|             dzis na nji są le sługami. Z movą svoją i wobeczajem
 881 24|            przëboczeło wono straszedło z pod korunovani jarzębjinë?
 882 24|             wodpovjesz. Bo i të jezdes z tich, co ze sebje robją
 883 24|                bezmała dva tesące lôt. Z gorë v doł a z dołu v gorę
 884 24|             tesące lôt. Z gorë v doł a z dołu v gorę czężkô vjodła
 885 24|              vasza wodpocznje i vesoko z gorë vezdrzi na vasz trud
 886 24|               vjelgji. Na njich vjiszą z rękoma skrępovanimi v teł
 887 24|               won, szczudło pod pochą, z głovą do zemji zgjętą, bjił
 888 24|            ludze a jinszi przëchodzilë z prosbami i dzękovanjim,
 889 24|           dlotego jô vezdrzoł na njego z wuvogą i vjidzoł, że mô
 890 24|             ludzi młodich: nen chłopok z pod kapliczkji pod Vigodą
 891 24|              rzekł:~— Poj! Sadnjema tu z boku gorë, bom zmęczoni
 892 24|              je wodebroł i zacignąvszë z kuńca vëcignął do połovë
 893 24|             przëkreł ręką. Vëjim ribkę z vodë, a wutchnje sę. Zamknji
 894 24|               nowuce po moji pobjitvje z Golijatem:~— Le za vjarę
 895 24|                anji za wojczeznę, anji z ricerskjigo przikozanjô.
 896 24|            karę: Pjęc lôt sodze! Choba z pomocą Złego wosamętoł sąd
 897 24|                mój sin jesz nje vërosł z knopjęcich lôt. A chcołbem
 898 24|          muszoł vrocec do mjasta, żebe z Trąbą spravę wobgadac. Krol
 899 24|                sądzëc vas. AIe kjejbem z wurzędu beł sędzą, to bem
 900 24|             mje tu pod kaplicę.~Kjedem z gorë zchodzeł na doł do
 901 24|             zchodzeł na doł do mjasta, z cemnoscë vëstąpjił człovjek.
 902 24|            przidkjich gorach. Stach ju z wucechë przepjił svoje wobraznjickji
 903 24|                 że Klerik i jesz jeden z njich sprelë go v jakjim
 904 24|            pjękné granjé.~Tak jô szedł z njim im mu wob drogę wopovjodoł
 905 24|            wopovjodoł wo naszi wumovje z krolem jezora. Won mje to
 906 24|               przëvjezę. Rod bem szedł z tobą i krolem jezora v gromadze,
 907 24|              Jô bem njerod mjoł spravę z Czernjikjem — rzekł jem. —
 908 24|            Vszescë ti advokacë żiją le z przekrącanjô prava. Za to
 909 24|              të muszisz sę woddzękovac z kompanjiją — rzekł.~V karczmje
 910 24|                vszescë. Ti mjeszczanje z berłami, Klarneta ze svoją
 911 24|             smutni naprocem Klerika, a z boku Franck. Trąba do njich
 912 24|           Woboczita! V Koscerznje Leon z nją zańdze prosto do ksędza
 913 24|               v jich godanjé mjeszczon z berłem.~— Młodi ludze! Je
 914 24|                jem tile v tovarzestvje z tobą, że czężko mje sę rozińsc.
 915 25|               XXV~Jak Remus v gromadze z krolem jezora ~głębokjimi
 916 25|                chternimu le bjel woczu z czornich svjeceła skarnji,
 917 25|           Wonji sę wo to nje wobrażą i z chęcą nom przitułku wudzelą,
 918 25|                jô ma przenomnji gvesno z jich  — stolimóv — rodu.
 919 25|             pod pazechę svoje szczudło z wukretą v njim strzelbą.
 920 25|           muszoł jem stavjic, be jedną z njich wobińsc. V jednim
 921 25|            wobińsc. V jednim molu dvje z njich tak krotko sebje bełë
 922 25|                vzął  jem noż i vëcinoł z grabovjinë na mogjiłach
 923 25|            anji krziku sovë, le deszcz z cechim szemarzenjim kropjił
 924 25|               Tak jô sę vzął i vëszedł z mjedze mogjił v gorę, ale
 925 25|           sobje vëszukoł suchigo mechu z pod kaminji. Tej jem nadstuchivoł.
 926 25|                 rzekł won.—A tero poj! Z ti sicenë poszijemë so dach,
 927 25|              młodszi.~Jô vzął szczudło z jego czężorem na sebje i
 928 25|              torbę dżadovską i vësepoł z nji całą gromadę svjeżich
 929 25|               tede i vëcignął vjęcork. Z njego te rebë są. Rozumje
 930 25|          głęboką vodę. Pevnje to ludze z Potęgovaprzejachelë przez
 931 25|                v rok naju nje nalezlë.~Z nich rib ma so wuszekovała
 932 25|                jak kropjił tak kropjił z cechim bębnjenjim po lestach.
 933 25|                i noc. Żoden szczek psa z dalekji woborë czuc sę nje
 934 25|               tile sełë i przez to jem z Bogjem v njezgodze. I vjedno
 935 25|               mu Pon Bog wukozoł drogę z tego wutropjenjô. Ale won
 936 25|          zgadnąc nę zogodkę dzevczątka z Garecznjice z gorscą pełną
 937 25|               dzevczątka z Garecznjice z gorscą pełną worzechóv i
 938 25|              na sedzączkę, vëjął fefkę z gębë i nadsłuchivoł. Szczekanjé
 939 25|            grobami stolemóv pod dachem z mechu i sicenë, a szemarzenjé
 940 25|           wuczułjem cepłé chopanjé jak z pjecka, a kjedem vezdrzoł,
 941 25|               v chternim vesokô posova z lestóv i galęzi czężela
 942 25|             krotko v dole stoji błotko z czestą vodą. Trzeba nom
 943 25|              cë pokożę drogę do Lipna.~Z moją paką na plecach wodczuł
 944 25|          resztą chleba i rib zbjegłich z vczoraszi vjeczerze i legła
 945 25|                njich mjeszkają gburzë, z chternich jinszi le sobje
 946 25|                 że mogę smjało chodzec z mojim hańdlem po vsach i
 947 25|             svojigo kamrota, wopusceł? Z godzeną, jakżes wode mje
 948 25|      przededvjerzé drugjigo, a jednigo z ręką na lecirzu, tej strzimom.
 949 25|                Pavele — të vjesz, tcgo z berłem — to wona to zrobjiła
 950 25|           berłem — to wona to zrobjiła z przërodzoni złoscë serca,
 951 25|                przënjosł żodnigo detka z wodpustu.~— Ko të ji rovnak
 952 25|              brace na mje nje gorz, bo z połkvaterkjem v żołądku
 953 25|                przedtim svojigo talara z Mjechucena. Ale jak przëszła
 954 25|           poczestunk, noclig i stravę, z wostatnim talurem szczestlevjem
 955 25|               koscele rozeszła, tej jô z kamrotem Vebrem zaszedł
 956 25|               tam v karczmje i Klerika z njim, chternigo jesz vjedno
 957 25|           barzo letkjigo ducha, żem sę z njimi vdoł v kartë granjé.
 958 25|                 Ku reszce won vëjachoł z njim.~— Remus! Tvoję karę
 959 25|             markotno. Ale cuż zrobjisz z bjałką? Pożiczë mje, żeli
 960 26|            sodze. ~ ~Wob lato jem tero z mojimi tovarami po vsach
 961 26|           njerzitelni człovjek vzął co z moji karë i nje zapłacivszë
 962 26|               levi rękji mjoł jem budë z pjernjikami, a wod pravi
 963 26|               przëstąpjił i vzął jednę z mojich ksążk v rękę. Beła
 964 26|                Tak Czernjik vzał jeden z viborkóv, vëjął go z pochvö
 965 26|             jeden z viborkóv, vëjął go z pochvö i zaczoł v njim kartovac.
 966 26|               ję v rękę i povjedzoł:~— Z timi ksążkami mjij sę na
 967 26|            Liza chuchałë mje po głovje z vdzęcznoscë. Przëszedł mje
 968 26|               spjevająci svoje pjesnje z vjelgji ksążkji. Moje mesle
 969 26|        przëstąpjił i vzął v rękę jeden z mojich viborkóv. Vëjął go
 970 26|              mojich viborkóv. Vëjął go z pochevkji, kartovoł v njim,
 971 26|               won sę vroceł v gromadze z jesz jednim człovjekjem.
 972 26|              na głovje wokręgłą czopkę z nebą, vkoł czopkji czervjoną
 973 26|            czopkji czervjoną blevjązkę z czornobestrim guzikjem z
 974 26|               z czornobestrim guzikjem z przodku. Ten jistni trzimoł
 975 26|           koscoła nabivota?~ Na to nen z czervjoną blevjązką na czopku
 976 26|               bormistrza i vëdała celę z dvuma głovami. Wod takjigo
 977 26|             robjic, tak jem sę vësunął z poza moji karë, chveceł
 978 26|           bjerzema do sodze v gromadze z tvojimi ksążkami. Bo to
 979 26|             vjele. Tak porvoł jem kosz z rękji nigo policejanta mjeskjigo
 980 26|         miszkjiklonje! Vëmiszlej sobje z mjeskjimi lontrusami, ale
 981 26|          chvjilë przëboczeł straszedło z pod wukorunovani jarzębjinë,
 982 26|             pod dzeką jabłonką bjił sę z Golijatem przë granju lasa
 983 26|             poku, bom mu wodebroł kosz z ksążkami, ale jak won nje
 984 26|                jô za jego bluznjerstvo z przed chvjile vëdzelel noparlusovji
 985 26|             płocanną scanę, wobaleł ję z całim rusztunkjem i z vjechrzu
 986 26|               ję z całim rusztunkjem i z vjechrzu wostoł leżącë.
 987 26|               wostoł leżącë. Povstoł i z ti stronë krzik takji jak
 988 26|              njeprzijoceli, zaczął jem z kosza vëbjerac moje ksążkji
 989 26|             cobe Wojcze nasz zmovjił a z ti chmurë vësepało sę kjilenosce
 990 26|          bęborkji abo na wobaloną budę z pjernjikami. Bełbem v wutcevi
 991 26|          Bełbem v wutcevi bjitvje może z njimi so doł radę, ale dvuch
 992 26|              ale dvuch skoczeło na mje z tełu i mje ręce v teł skrępovalë.
 993 26|             zomkji. Jedno jediné wokno z nodvorzô mjało mocné żelazné
 994 26|               beł vjedzec, co sę stało z moją karą tam na renku i
 995 26|               moją karą tam na renku i z tovarami, ale po prożnim
 996 26|           prożnim rozmiszlanju zdoł sę z vszetkjim na na volą Boską.
 997 26|                v zomku i naszedł jeden z policejantóv.~ — Vstanji
 998 26|         bormistrz a przë njim pjisorz, Z drugji stronë rozpjeroł
 999 26|               rzekł jem.~Na to uwon sę z jesz vjększą wuvogą mje
1000 26|             beł poprovdze nen Golijat, z chternim jô v pojedinkę