Chapter

1501 34|               żebes nje beł buszni i nje dovoł sę v ręce całovac
1502 34|          voli, jak jedvabje v sodzë. Nje je to provda, Remus?~Za
1503 34|        godzinkę ju belasma v drodze. Nje wodzękovałasma sę z panną
1504 34|             z Francuzami.~Ale ksądz, nje rzokłszë njick, pokozoł
1505 34|         spokojni.~— Vë mje na ksędza nje vëzdrzice — rzekł tero do
1506 34|              koszta sodze na vas.~ — Nje movjice tego tak głosno —
1507 34|          bełbe go zaduseł, kjejbe go nje bëlë strzimelë.~Szandara
1508 34|           takji?~— Won vom tego rzec nje potrafji — rzekł za mje
1509 34|             won mô skażoną godkę, co nje dziv przë skażonim rozumje.
1510 34|          przemjenjilë to na Krauze i nje pozvolają nom sę jinaczi
1511 34|             beło, kjejbem tam njigde nje beł zazdrzoł. Dvje moce
1512 34|              wurodë snożi Pon Bog cë nje wużiczeł a godka tvoja je
1513 34|           nji ma co żdac. Trąba dzis nje przińdze! Volałabem, żebe
1514 34|             spała, tovarzesza mojigo nje belo. Gorszo novjina najii
1515 34|          taką novjiną, a czężor naju nje wopusceł, choc jinszi przënosilë,
1516 34|           żort, wo jakjim jesz svjat nje czuł.~Tak muszałasma naszą
1517 34|              takji szpos mje sę jesz nje zdarzeł. Wuvożejta sobje:
1518 34|               A jô, żelim ze smjechu nje pękł, to le z ti prziczinë,
1519 34|        strachoł, cze mscëc sę na mje nje będąi mje v jakjim cemnim
1520 34|            mje v jakjim cemnim norce nje wupjitoszą. To beło tak:~
1521 34|         polsku jich godką mazurzącą: nje tu na zemji nas raj, le
1522 34|             Przińdą i vëpjiją, njick nje pitającë, a jô też nje pitom
1523 34|         njick nje pitającë, a jô też nje pitom wo zopłatę.~Dobrze!
1524 34|          żodnim ksędzu Krauzem njick nje vjem.~—Tero të łżesz, bratku —
1525 34|            przezvjiskjem Krauze, cze nje? Ale rzeknjice żevą provdę,
1526 34|              jisc, kjej besce provdë nje povjedzelë.~— Wod vczora
1527 34|            Krolevca! Jô go tam dalij nje znaję.~—Ha? smjoł sę szandara. —
1528 34|          pokozoł na mje — chturen sę nje chcącë zdradzeł! — Momë
1529 34|            Lepji besce sę svojivjarë nje vëpjerelë, bo vjedno lo
1530 34|                 Jô tich stron njijak nje znaję.~— To je dzivno, kjede
1531 34|             më vom tego, Hochvirden, nje vjerzimë! — Tej vezdrzol
1532 34|              wod słova do słova, jak nje chcoł jisc dobrą volą, tak
1533 34|             żoden gbur vom furmonkji nje najimic. Choba, besce sę
1534 34|          stoji na przededvjerzu. Ale nje vjem, cze będze chcoł vaju
1535 34|             kjej wonji vezną, co jim nje słuchô, że sobje tego na
1536 34|        woszukac. Ko rovnak Pana Boga nje woszukosz. Kjej wonji na
1537 34|           wodrzekł, że mje ti łaskji nje not. Ale won mje znadz nje
1538 34|           nje not. Ale won mje znadz nje dovjerzoł, le v Męczikalu
1539 34|       zeskoczeł na renku, a szandara nje chcoł mu pozvolic płacec.
1540 34|            povjem, państvo, se jô sę nje wobzeroł, le vzął nogji
1541 34|              svojigo gorzu szandarzë nje vëlelë.—~Tak wopovjodoł
1542 34|           mje vzął strach, żebe może nje vjidzała znaku rodovigo
1543 34|           Zoborskjich.~Takjô vstoł i nje rzekłszë njick, zaszedłjem
1544 34|              chvecadła v wobje ręce, nje woddzękovoł sę ze żevą duszą
1545 35|           jezoro. ~Tego rokujô sę ju nje doł v svjat. Z Trąbą, kjej
1546 35|          Klema sę za tobą też vjęcij nje pitała, le wudovała, jakbe
1547 35|        czasem sobje wuvożom, że krev nje je maslonka. Pjęknô wona
1548 35|         stanu a wona pańskô corka?~— Nje bój sę, Trąbo, jô wo tim
1549 35|             bój sę, Trąbo, jô wo tim nje zabeł a tvoje mesle jidą
1550 35|          tobą jisc nji mogę.~— Czimu nje?~— Bo wostanę doma.~Traba
1551 35|              zadané!~A kjej jô njick nje wodrzekł Trąba cignął svoję
1552 35|              na te bjałkovskji czarë nje vje sobje żodni radë, le
1553 35|         potimu mojeskrzepkji mje tak nje grałë, jak v nen czas! Cuż
1554 35|         Remus. A żeli sobje som radë nje vjesz, to jô znaję bjałkę,
1555 35|            mom vëcigac? Vjerzisz cze nje vjerzisz, ale na Szulistka
1556 35|             dlo chłopoka, chturen na nję nji mogł zgarac, a ju po
1557 35|            zelami wobkodzô, pokąd sę nje zervjesz z gropka z vjelgjim
1558 35|              bjałkji Szulistkji radë nje dadzą. Vjidzę, żes të mje
1559 35|        szopką. Svjat sę wob ten czas nje zapadnje, a jô przechodzeł
1560 35|         svoji dusze.— Cobe cę womona nje wosamętała, jak no za młodich
1561 35|             mje z lądu ku morzu, som nje vjem dloczego. Pjerszé mjasto,
1562 35|              hańdlem. Dlotego mje sę nje dzevjilë tak, jak Trąba
1563 35|             njicht takji ceremonjiji nje żądoł, choc jem przekarovoł
1564 35|              Bromë. Na tich wulicach nje vjidzołjô njikogo wobleczonigo,
1565 35|              jem cuzą movę, jakbe to nje beła stolica Kaszub, le
1566 35|             mova nasza jesz do negji nje vëmarła. Rod bełbem z njimi
1567 35|             njimi pogodoł, ale Trąbë nje beło, a godkę moję: — chtuż
1568 35|          czorni pomnjikovi kam, żebe nje zemgloc. Takji żol mje scesnął
1569 35|           Svjętopołkóv i Mestvjinóv.~Nje rozumjoł wod razu koscelni
1570 35|              tile latach mje sę jesz nje zdarzeło, żebe pon cze bjedni
1571 35|             postavjoni, żebe njikomu nje przëboczivoł naszich kaszubskjich
1572 35|            mną do njego zaszedł. Ale nje rzekł njick, le dzeń namjenjił.
1573 35|          słuńca na Darżlubską Pustą. Nje rechovoł jem anji dnji anji
1574 35|           Tovarë jôju vjele na karze nje vozeł, bom go vëzbeł wob
1575 35|       gburskjich vsach pitom, czë tu nje przechodzeł takji długji,
1576 35|             mom i poza te vodë dalij nje puszczę, bo tam krom Vjerzchucena
1577 35|              dogadac, a mje njichdze nje rozumjelë, choc jô jich
1578 35|             rożańcóv i ksążkóv kupac nje będą, bo choc chdzeroz movją
1579 35|       Morcena Lutra i Wojca svjętigo nje wuznovają.~Ale jô rzekł:~—
1580 35|             Ale mje sę njick dobrigo nje mekci. Pamjętej, że czekavosc
1581 35|              navetk wo kavałk chleba nje dogodosz. I nalezlëbe jednigo
1582 35| rozgrzeszenjô. bo ksędza tam nji ma. Nje chcę mjec tvojigo potępjenjô
1583 35|            Njicht tu ju mojich ksążk nje kupovoł, le njitkji, guze
1584 36|              tak movjił:~— Zorobk tu nje lechi. Ale nje chcołbem
1585 36|             Zorobk tu nje lechi. Ale nje chcołbem tu wumrzec i bëc
1586 36|              hurmą tich jinnovjercóv nje zlecołbem do pjekła. Ale
1587 36|             njewubetk v duszë, że so nje vjem radë, le veznę i zagraję
1588 36|           vjidzę — rzckł pon. — Żeli nje po tobje, muzikańce, to
1589 36|          noveższim dzekutnjikjem. Ko nje chcołbem vas wobrażëc pitającë,
1590 36|            wobrażëc pitającë, cze vë nje jesce może samim Luceprem
1591 36|             sę zaczął mocko smjac.~— Nje jezdem anji szandarą, anji
1592 36|       zaproszę v goscenę, ten mje sę nje vëvinje. Sadejta chiże!
1593 36|          kaszubskjich, jak va dvaji, nje vjidzoł na woczë. Nomjilij
1594 36|     wusmjercëc? ~Pon sę rozesmjoł:~— Nje bój sę! Sorbskji pon jesz
1595 36|           pon jesz żodnigo człovjeka nje wusmjercoł, choc jego sąsedzë
1596 36|  kavalerskjim stanje, potrzebë takji nje wuznaje.~Znovu pon vezdrzoł
1597 36|           czimu ten tvój kamrot njic nje movji?~— To, panje, mô prziczinę
1598 36|        rodzonô matka bez moji pomocë nje rozumjała. Ale v głovje
1599 36|              takjich trelóv, chterne nje przëstoją na nas bjednich
1600 36|              i rzekł:~— Remus! Jô tu nje vjidzę anji krziża, anji
1601 36|          jeden drugjigo, cobe vstidu nje robjic. Le rzekę tobje,
1602 36|           nas pusci v drogę.~— A jak nje pusci? — rzekłTrąba. Jô
1603 36|             won pochvoleł Pana Boga? Nje! Po drodze nje wuzdrzoł
1604 36|            Pana Boga? Nje! Po drodze nje wuzdrzoł jem żodni Bożimękji,
1605 36|              pevnoscą povjedzoł, ale nje bełjem pevni, cze może nje
1606 36|           nje bełjem pevni, cze może nje rągô. AIe Trąba wuvjerzeł
1607 36|             za rękov i rzekł:~— A vë nje rągoce?~— Jakuż jô mom rągac —
1608 36|           vëzdrzijce le przez wokno! Nje vjidzice vë lam jednigo
1609 36|             jô sę na chvjilę wurzasł nje lecho. Alem so jednak wuvożoł:
1610 36|          czim svjat, jak stoji, jesz nje czuł. Może to jakô womona,
1611 36|            dvje godzenë, bobe dłużij nje strzimelë. Le doktor, jako
1612 36|            Słuchoł jem takji godkji, nje vjedzącë, co meslëc. Ale
1613 36|            sę do ti buchtë pjekjelni nje dostanę, bo le przezvjisko
1614 36|          jimję napjisac wumjem!~— To nje je njiżodna przeszkoda.
1615 36|              hańdlu z gęsami. Ti też nje wiimjeją vjele vjęcij, jak
1616 36|            co snjije!~— Njick vom sę nje snjije, bratku Ale nje strachejce
1617 36|            sę nje snjije, bratku Ale nje strachejce sę zabarzo! Do
1618 36|         buclilë naszigo pjekła vë sę nje dostanjece. A to je tam,
1619 36|             potępjińcóv, że to njibe nje jich ludze. Za żëcô na zemji
1620 36|        svojim pjekle wonji jich mjec nje chcą.~Na takjich je wurządzoni
1621 36|              je kaszubskô skora, cze nje? Zeli tak, to njeszczestlivimu
1622 36|             cze wona jim pasuje, cze nje. Przez to njepotrzebno vjele
1623 36|              jakji! — rzekł Trąba. — Nje vjem poprovdze, co sę ze
1624 36|           Jidztale z njim! Won njick nje movji, bo won znaje le pjekjelną
1625 36|            stoł i zavrzeszczoł:~— Jô nje jidę!~Jô jistamańtnje nje
1626 36|            nje jidę!~Jô jistamańtnje nje vjedzoł cze ma są v pjekle
1627 36|       vjedzoł cze ma są v pjekle cze nje, cze to służcë, cze czortë.
1628 36|         chcoł ducha dodac słovami:~— Nje bójże sę, Trąbo! Bo to pevno
1629 36|          chca vëpravjic. — Ale Trąba nje słuchoł le płaczlivim zevem
1630 36|           wuvożoł sobje: — czort cze nje czort! — Napluł jem v gorsce,
1631 36|           wod żogóvk! Njigde cë tego nje zaboczę! Wostatnô nodzeja
1632 36|          vëvrocëc murë Jerichońskji, nje tile tich budinkóv i pałacu.
1633 36|       potępjińce takjigo granjô jesz nje czulë. Ale mje sę mekceło,
1634 36|             Remus, trzimej dvjerze i nje vpuszcz tich djobłóv! Tak
1635 36|         wonji sę doznelë, żc gvołtem nje wodemkną dvjerzi, tak wonji
1636 36|           Wodemknjijta! Njic vama sę nje stanje!~— Ha! Czortë! —
1637 36|            pitoł:~— Cze va poprovdze nje są djobłë a to tu nje je
1638 36|      poprovdze nje są djobłë a to tu nje je pjekło?~— Chobas som
1639 36|            bëlë złomelë, kjejbe wone nje bełë tego nołożné i wobjité
1640 36|         dvornjik smjoł sę i rzekł:~— Nje bójta sę tego morusa. To
1641 36|         panjenkji ten całi trzosk tu nje doszedł, bo bëlëbe ju z
1642 36|               rzekł na to dvornjik.— Nje znoł jem vas i nje vjedzoł,
1643 36|        dvornjik.— Nje znoł jem vas i nje vjedzoł, co zaszło. Mje
1644 36|       drevjannimi cegłami, żebe voze nje rumotałë. A vë robjilësce
1645 36|              takji malorz, chternimu nje dobrze z woczu patrzi. Mjeszkô
1646 36|         stari vjeżë. Nocą tam njicht nje podińdze, bo z wokjen v
1647 36|            vszetkjim, że pon go jesz nje vënekoł. Ale jak won tu
1648 36|              dłużij svjętigo Morcena nje vëbędę, żebe dusze nje zatracëc.
1649 36|       Morcena nje vëbędę, żebe dusze nje zatracëc. Bo nen malorz
1650 36|            malorz pevno njic dobrigo nje je.~Trąba na to dostol vjelgji
1651 36|            ztąd krijamko karovała!~— Nje robjita naszimu panu vstidu —
1652 36|               bo strach na mężczeznę nje przëstoji.~ ~
1653 37|        kaszubskji wostatné granjice. Nje chcoł jem go samigo puscëc,
1654 37|          godkę, a po njemjecku godac nje potrafji. Jakużbe sę tu
1655 37|          żadno. Tvój tovarzesz bodej nje pjije, bo bem go też przëroczeł.~—
1656 37|             vëpjiję, panje, żebe vas nje wobrazëc. V jego latach
1657 37|         smjoł:~— Vëboczë, że jô pjic nje będę. Jô jem gvesno vjele
1658 37|             ksężeca do novju pjechti nje przevandrujesz. A chocbe
1659 37|             chvjilę zgasną. Młodi ju nje rozumjeją godkji starszich,
1660 37|         wuczułjem czężor na pjersach nje do strzimanjô. Bełbem v
1661 37|      wuvożanju svoje bjedni togle!~— Nje wone bjedné, ale va bjedni,
1662 37|              nas patrzi?~Ale jô tcgo nje vjedzoł. ~A pon rzekł:~—
1663 37|      vëbavjic zapadłi zomk. A jednak nje vjesz, czije to vizerunkji
1664 37|      svobodnim krajem, gvesno bem sę nje nazevoł wostatnim Kaszubą.
1665 37|        pamjątk na scanach jim navetk nje not, bo je noszą v duszë,
1666 37|           mojigo dzecka, bo wono mje nje przeżije. Ale ti, co długjim
1667 37|       Czernjika. A bodej njim jednak nje beł, bo nje znoł mje i z
1668 37|              njim jednak nje beł, bo nje znoł mje i z panem le godoł
1669 37|              gviżdże svoję pjosenkę. Nje strzimom strzod tich vjelgjich
1670 37|        chternim za żodne grzechë bem nje wostoł anji pocerza. Com
1671 37|             pokazac mogą a to gvesno nje za spravą czego dobrigo.~—
1672 38|            Vjitosłava. ~Reno juTrąbë nje beło. Pon Sorbskji wodkozoł
1673 38|             żesma beła, kjej tu naju nje będze.~A jô rzekł na to:~—
1674 38|              dlo dzevovanjô drugjich nje not zbjerac tich pamjątk,
1675 38|           dac na to, alem sę doznoł: Nje vorto!~Wob tę rozmovę beł
1676 38|              pana, jak won vërzekł: "Nje vorto", v woczach jego jakbe
1677 38|    przëboczosz vjadomé skarnje, leno nje vjem czije? I mje tak je,
1678 38|            cebje ju roz vjidzoł, ale nje v tich żorotnich ruchnach,
1679 38|              wogjiń, jakbe prąd sełë nje z tego svjata. Strzęsło
1680 38|            rebocë. Chovë wonji żodni nje chovją, bo nji mają czim
1681 38|              Złé jich vje, cze to le nje je takji rąganjé. Godką
1682 38|          jesz movją, a młodi ju jich nje rozumjeją. Ale jich nogji
1683 38|         katolickjich jinsztrumańtach nje grivac njemjeckjich pjesnji.
1684 38|         grivac njemjeckjich pjesnji. Nje chcołbem vjęcij grzeszec,
1685 38|            mje vjedno na woczë łazi. Nje bełbem sę gvesno wurzasł
1686 38|       podchmjeloni, pokąd jimu spjik nje zamknął woczu i gębë. Ale
1687 38|          gębë. Ale mje to długo spac nje dało, a kjejjem wusnął,
1688 38|   historicznimi ksążkami, bo so baro nje dovjerzô zańsc tobje na
1689 38|              corko moja! Zemno cë?~— Nje, wojcze!~I znovu ceszô sadła
1690 38|       bjołich svjec. Ale njicht jich nje kozoł zapolëc. Ku reszce
1691 38|           roku żëcô mjeczem scętô...~Nje bełbem mogł povjedzec, cze
1692 38|        ricerza. Pon Sorbskji z njego nje spuszczoł woczu, a v ceszë
1693 38|         Slavjino, corko moja! Czimuż nje vëstępuje ricerz Vjitosłav,
1694 38|          wuroczesto pon Sorbskji:~—  Nje dzevuj sę, brace! Duch ludzkji
1695 38|          służëc przegrani spravje!~— Nje służi przegrani spravje! —
1696 38|          krziknęła panna Slavjina. — Nje służi przegrani! Przëtim
1697 38|               Njigde won mje sę jesz nje vëdovoł takji podobni Czernjikovji,
1698 38|         Njigdem jesz takjigo wurzasu nje doznoł. Mój sen z dzecinnich
1699 38|              tu wone sę stałë zjavą. Nje jak na wobroz, ale jak przez
1700 38|             jakjich jô v żëcu njigde nje vjidzoł. Przed drzevami
1701 38|      Njevorto ! Njevorto!~Alc sebjem nje vjidzoł jako małigo knopa,
1702 38|             Mjirachovskjim lese! Ale nje bełë to ju cenje, ale krosni
1703 38|         zmarłi v dalekjim kraju. Ale nje, to beł jem jô, — jô som.
1704 38|        zgasła, a kjej jem wuczuł, że nje czężi nijev ręku mjecz,
1705 38|             zbrojną pravjicę. Tam ju nje beło mjecza. ale trzimoł
1706 38|           nobarżij chodzeło, żebe go nje vjidzoł. Bjedok gvesno tak
1707 38|        womglenjim, że na njic vjęcij nje doł boczenjô. Za małą chvjilę
1708 38|             dłużij svjęligo Mjichała nje vëbędę! — zavołoł dvornjik.~—
1709 38|            Jô tu anji pocerza dłużij nje wostanę! — krziknął Trąba. —
1710 38|                krziknął Trąba. — Jak nje pudzesz ze mną, Remus, to
1711 38|            na sąd brelë, mało, że cę nje wusmjerceł nen malorz z
1712 38|             i nad moją?~Ale jô njick nje wodrzekłszë, pchoł svoję
1713 39|             zovje sę Łebskjim.~Przez nje płenje rzeka Łeba do Bołtickjigo
1714 39|         njitkji. Mojich ksążk njicht nje chcoł kupjic, bo pjisma
1715 39|            kupjic, bo pjisma naszigo nje bëlë vekłi.~Trąba vëpjivszë
1716 39|          taką dobrą gorzołkę duńską, nje strachom sę, żebe mje sę
1717 39|        strachom sę, żebe mje sę pesk nje vëkrzevjił na ksztoł starnjevkjenigo.
1718 39|        kaszubskjigo svjata, le dziso nje vjem, cze strzimom. Gvesno
1719 39|          czorni wod zbjeranjô żogóvk nje nadarmo nom grozeł. Meszlę,
1720 39|           zadané, bo nogji mje njesc nje chcą.~— Kjej tak — rzekł
1721 39|          spjik nas zaczął morzëc, że nje beło radë. Położelësma sę
1722 39|            za sobą. Szerokô droga na nje provadzeła, na chterni dva
1723 39|             Żevigo człovjeka vjidzec nje beło, le dalek przode naju
1724 39|             skarnji. — Tu mje sę cos nje vjidzi. Ten tam przode nas,
1725 39|            zemni vodë. Wuvożejie: to nje są rebackji ruchna, chterne
1726 39|      kłobukóv i szerokjich kołnjerzi nje not rebokom. Może też to
1727 39|             not rebokom. Może też to nje je żodna przegrzecha, le
1728 39|            mje jakbe trzasło! Tec to nje beł njicht jinszi, le ten
1729 39|           jem za njim, ale choc wone nje pokrivalë vjększigo molu,
1730 39|             zapalczivoscë, ale njick nje zbjegło, le vrocëc sę do
1731 39|              nim brzidze zgjinął, to nje beł żoden malorz. Jô cë
1732 39|            kaminje, żeli Pon Bog nom nje zesle retunku.~Provdę movjił
1733 39|            pochadej za mną, pokąd sę nje scemnjeje. V nich chrostach,
1734 39|             przemiszlała.~Dalij jisc nje beło sposobu, bo chiżim
1735 39|             przërodzenju Trąba njick nje movjił, le zdrzoł ku zemji,
1736 39|        błądzi Smutk i Wurzas i że tu nje dobrze ludzom nocovac.~Pevné
1737 39|              Trąbo! Zebe naju deszcz nje przemoczeł, lepji zbudujma
1738 39|              naszim dachu! Długo won nje strzimô Ale chcołbem z gorë
1739 39|            njitkji, kjejbe le z dołu nje przëszła voda. Czuł të,
1740 39|              Tak chiże choba voda sę nje podnjese!~— Dołbe Bog! Ale
1741 39|            Łebskji Błota są zdradné.~Nje vdarzę so dobrze, jak długo
1742 39|              won krąceł głovą:~— Tak nje szczekają psë z gburskji
1743 39|             wuszë, cze sę znovu czuc nje dô. Nje długo też a szczekanjé
1744 39|            cze sę znovu czuc nje dô. Nje długo też a szczekanjé sę
1745 39|             Wujodanjé psóv ju vjęcij nje woprzestało. Grało wono
1746 39|         ledvje sę przëzdrzoł a ju ji nje beło. Alem to vjidzoł dobrze,
1747 39|              anji voda pod tą zgrają nje priskała, anji trova sę
1748 39|              priskała, anji trova sę nje zgjinęła pod kopetami konji.
1749 39|             mulë. Jak meslisz? Czebe nje vząc na pomoc moji kanonë?~
1750 39|              ję i groł, ale njick sę nje wodezvało krom czężkjigo
1751 39|             żodnigo dechu v pjersach nje zbjegło. Tej sodł smutni
1752 39|          rena ten torf naju połknje. Nje vjidzoł të, jak ta czornô
1753 39|           Trąba mjoł provdę. Ale mje nje beło njijak do smjercë.
1754 39|              z vatpjenjim:~— Żeli to nje je znovu jakô przegrzecha,
1755 39|          Remus! A żeli to strzimje i nje wuńdze, tej to poprovdze
1756 39|    przeżegnanjé krziżem svjętim tego nje wodnekało. Tak Trąba dął
1757 39|             dechtovné, że paka njick nje zamokła. Vëdobeł jem tede
1758 39|           jich sprovadzeł.~Ale wonji nje szlë prosto na nas, le robjilë
1759 39|              njicht v noc Małgorzatë nje zadołbe so drogji przez
1760 39|             njinja przez te błota sę nje przedostanjesz. To le so
1761 39|            Chocbes ję vzął na plece, nje dosz radë. Błota muszą mjec
1762 39|              a ratuj żëcé, chternigo nje kupjisz. Przë tim mogłbes
1763 40|              jizbje, chdzesma spała, nje beło żodni posovë, ale mogł
1764 40|           nad chternim stojoł komin. Nje szedł ten komin przez dach
1765 40|            poszëcim povjeszoné, njim nje vekleszczeł sę na dvor z
1766 40|           dzecë na nas zdrzałë njick nje rozumjejącë. Rzekł rebok
1767 40|              naju:~—  Dzeckom naszim nje dozvolają v szkole movjic
1768 40|              wono sę vjęcij wodbivac nje będze. ~Płacz beł wu starich,
1769 40|            wu starich, ale to spravë nje wotmjenji. Listë jich kaszubskji
1770 40|            navetk przed Panem Bogjem nje popłocô.~Przeszłasma wurzas
1771 40|              zavroceł do dom, kjejbe nje słovo, chternem doł wumjerającimu
1772 40|          czegom jesz njigde wu njego nje vjidzoł. Trzimało go to
1773 40|              zgodivoł moje mesle:~—  Nje vjem poprovdze, Remus, czemu
1774 40|           gonji Małgorzata ten po to nje jidze. Prożno be beło! Dejadej
1775 40|      vjecznigo korzinja zapuscëc, bo nje dostovało ji wopjekji naju
1776 40|            żebe mje nazod do Sorbska nje namovjilë, chiże jął movjic
1777 40|              to Derda :~— To też pon nje chcoł vaju zatrzimac, le
1778 40|            le Remusa wo njico pitac. Nje bój sę muzikańce! Chto sę
1779 40|        vëdostoł, tego drugji roz tam nje chcą. Boczë: Nen czorni
1780 40|             żid po cemnich nocach.~— Nje zgjinął won ! — wodrzekł
1781 40|       ricerskji znak?~Jô wodrzekł:~— Nje vzął jem go v spodku po
1782 40|              spodku po starszich, bo nje znoł jem njigde anji matkji
1783 40|             zarzekac, że żodną mjarą nje pojadze.~— Volę mjetelok
1784 40|           Tak jô mu przërzekł, że sę nje vrocę do Sorbska, choc krom
1785 40|           stracli beło żebe cę znovu nje namovjilë do nigo pjekla.
1786 40|         czorni wod żogóvk zbjeranjô, nje rzekłszë wo samim panu,
1787 40|   zgromadzeła sę na smętorzu. Ale jô nje vjidzoł tich ludzi, le muszoł
1788 40|           Njigdem jesz v żëcu tak sę nje ceszeł, że mom svoje doma.
1789 41|              na polu. Smjerc Trąbë. ~Nje liczeł jem sobje jesz mnogo
1790 41|             głovę, ta seła ju wusnąc nje chcała. Le dlo nji jô nji
1791 41|        nostarszim Luceprem z pjekła. Nje vjem jesz dzis, cze won
1792 41|           vjem jesz dzis, cze won to nje beł nim pjekjelnim malorzem
1793 41|              pjekjelnim malorzem cze nje, tak wonji za sobą szlachują!
1794 41|       strzodka dostoł svoję pojigę i nje dopusceł żevi dusze do retunku.
1795 41|             vje, czebe sę mje v ręku nje wotmjenił v kupę smołë abo
1796 41|            żëcé moje sę wodtąd njick nje wotmjenjiło. Rok za rokjem
1797 41|          stronę Glonka i Zobór. Alem nje smjoł wodvjedzëc molóv moji
1798 41|            jaką zibję. Ludzkô moc tu nje pomoże, a jô sę przëznaję
1799 41|        zvrotkę. Ho, ho! Ju jô vjęcij nje będę grivoł pjerszi notë
1800 41|            abo zbjerac drevno, że to nje Trąba, ale jakjis vjekové
1801 41|            vędrovkę po vsach. Wu mjc nje beło vjelgji chęcë, ale
1802 41|          stronę valkjerz, żebe dzecë nje vjidzałë, co dlo njich gvjozdka
1803 41|              poprovdze njigdem mrozu nje czuł, a Trąba potcevi wogrzevoł
1804 41|          takô kurzatva, żesma svjata nje vjidzała. V takji krzikvjo
1805 41|             jednak Juszk jak vjidzec nje beło, tak nje beło. Wokolica
1806 41|            jak vjidzec nje beło, tak nje beło. Wokolica znanô nama
1807 41|              jakbesma ji jesz njigde nje wobzerała. Dovno ju nom
1808 41|      zbłądzonigo.~— Jô żodnigo vjidu nje vjidzę — rzekł na to Trąba. — 
1809 41|         błądzec v ti smjegovi pusti, nje vjedzącë, cze woczë człovjeka
1810 41|          klepoł, Kjej sę jimu njicht nje wodezvoł, wustavjił jem
1811 41|            Remus, jô tu njick vjęcij nje vjidzę jak samę checz, bez
1812 41|            zchronjiskach. Żebe to tu nje bełë rovnak nasze stronë,
1813 41|             svjece bem do ti chałupë nje vlozł. Ale v ti pogodze
1814 41|              nasze klepanjé njick sę nje wodezvało. Trąba sę trząsł
1815 41|             strachu, tegom sę njigde nje dovjedzoł. Tak jô vzął za
1816 41|              Vjitosłavje! — Jô njick nje wodrzekł, bom sobje tero
1817 41|         pudzesz svoją drogą... Dalij nje vjidzę... Chmura a za nją
1818 41|         smjotë a vjater, chturen jim nje dozvoloł przezerac woknem,
1819 41|         vjedzoł, kęde jisc, kjej mje nje będze. Bo jô, boczë, ju
1820 41|              będze. Bo jô, boczë, ju nje będę długo vjekovała. Położ
1821 41|            łokcem i szepnął cecho:~— Nje czuł të, Remus?~Jô słuchoł,
1822 41|            chcesz, be tvój tovarzesz nje przëpłuceł żëcim ti nocë.
1823 41|          mojimu vjelgjimu dzevovanju nje vjidzoł jem anji sank anji
1824 41|       njepevni a po kjile krokach ju nje doł sę vjęcij rozeznac.
1825 41|             bom so wuvożoł, że Trąba nje chdze jindze będze szedł
1826 41|             Julką.~— Cuż sę tam tero nje dzeje? — pomesloł jem sobje.
1827 41|              z wuvogą. Ale njicht sę nje wodezvoł. Le gvjozdë mrugałë
1828 41|              tobą, Remus. dzeje? Jak nje vëbłądzisz na dobrą drogę,
1829 41|              Ale drogji do Juszk jak nje beło, tak nje beło.~Tak
1830 41|              Juszk jak nje beło, tak nje beło.~Tak jô stanął, wobroceł
1831 41|              nocë.~Ale chatë vjidzec nje beło.~Przëboczeł jem sobje
1832 41|        zdrovim rozumje jisc v koło a nje prosto? Ale nje mój rozum
1833 41|             v koło a nje prosto? Ale nje mój rozum tu zbłądzeł, le
1834 41|            mogł jem sę ji dopatrzec. Nje robjił jô sobje wo to v
1835 41|             może ta Smjerc na drodze nje njesła kose na Trąbę, cze
1836 41|             woczami na gvjozdë, cobe nje milec drogji. Tak jem sę
1837 41|         żodné kołovaża anji łoze sań nje vëcignęłëpo nji dvojnich
1838 41|           wostri, jakjigom so v żëcu nje vdarzeł. A jednak mje sę
1839 41|             njiżodno zeloné jiglevjé nje przëwoblekô jich. Le na
1840 41|              doznoł jô sę, że won ju nje żije. Leżoł na vznak, zgasłé
1841 41|            tovarzesz mojich przigód, nje żeł!...~Jakoż to straszno
1842 41|              chternim jô sę zbłądzec nje bojoł.~— Pudę — rzekł jem
1843 41|          vjele głosóv.~Tim lepji, że nje spją, meszlę. I zaklepoł
1844 41|            bełbem wupodł, kjejbem sę nje beł sparł wo scanę. ~W jizbje
1845 41|              tego vjidzenjô tak, żem nje potrafjił vërzec słova,
1846 41|             wob noc przë pjecku. Ale nje robji mje trzosku! Bo co
1847 41|              Pon Czernjik cë krzivdë nje zrobjił. Przëvjozł jô go
1848 41|          pozdni nocë deruje, tim won nje vjinjen, le ti ludze, co
1849 41|             wod naju anji na chvjilę nje vëszedł.~Tero ludze zaczęlë
1850 41|        svjodkami, że won sę wod naju nje ruszeł.~Potcevi i zacni
1851 41|             mje sę le smjije, kjejbe nje ten trup pod vesoką chojną
1852 41|            mô v svoji wopjece! Bo va nje vjeta, że duch pjekła mjedze
1853 41|             szlachem nazod. Zbłądzec nje beło możno. Zmęczenjé spadło
1854 41|          smjegu zagjinął a chatë jak nje beło, tak nje beło. Le njedalek
1855 41|              chatë jak nje beło, tak nje beło. Le njedalek v smjegu
1856 41|        żodnich krokóv ludzkjich znac nje beło.~Nji mjoł jô anji czasu
1857 42|              kjej sę doznała, że won nje żije, zaczęła sę jiscec
1858 42|        chocbe pjił jesz tile, belebe nje beł wumarł, serdeczni chłop
1859 42|          meła będzesz do trumë, żeli nje zeszłë wob czas vanożenjô
1860 42|           soloku sedzi. A tero besta nje chcała go pochovac?~— Jô
1861 42|                 Jô sę z tobą spjerac nje będę, kobjeto! — rzekł szołtes. —
1862 42|         trele i zobovka. Njeboszczik nje vjedzoł, co robota, dlotego
1863 42|          vjedzoł, co robota, dlotego nje wostavjił, za co go pochovac.
1864 42|        vjelgji paradë uwon sę gvesno nje spodzevoł, a të ji nje żądosz!~
1865 42|        gvesno nje spodzevoł, a të ji nje żądosz!~Ale mje mjerdzeło
1866 42|         targovanjé. Tak jem rzekł:~— Nje bójta sę kosztóv. Jô go
1867 42|           novjidzalszi gbur lepszigo nje będze mjoł pogrzebu.~Szołtes
1868 42|           smętorza, wucekej ze vsë i nje pokoż sę rechlij, jaż trova
1869 42|         Czimuż jô ti jego wostrzegji nje słuchoł?...~Na pogrzebje
1870 42|          szołtes Kjedrovskji chturen nje wuznovoł jinszi robotë,
1871 42|         kraju mjoł wuvożanjô. Bo won nje vjedzoł, że ten ponjevjerani,
1872 42|               bjedok njikomu krzivdë nje zrobjił a vszeskjim noseł
1873 42|           vëkupjic sę wod moji proce nje beło sposobu.~Tero jô ju
1874 42|   kaszubskjigo z jego chvałą rechlij nje vińdże z cemni głębji, njim
1875 42|           Njevorta tesące pastuszkóv nje przenjesą svoji krolevjonkji
1876 42|    przenomnji vjedzoł, że mo jadusza nje je z tich, co wu tich prostich
1877 42|             serce, że Trąbë przë mje nje beło. Kożdi kamiń przë drodze,
1878 42|           chcała pomoc.~— Pomocë mje nje not!~— Będę pjilovała, be
1879 42|             Będę pjilovała, be cebje nje wokredlë.~— Mje nje wokrodają.~—
1880 42|            cebje nje wokredlë.~— Mje nje wokrodają.~— Jô dejadej
1881 42|        dejadej wostanę, bo të som so nje dosz radë. Tec njeboszczik
1882 42|             cudujesz, kjej cë rovnak nje zavodzom!~— Wod złigo ducha
1883 42|         Mjirachovje, Kętrzenje jô ji nje vjidzoł na woczë. Ale ledvjem
1884 42|               jakbe do mje noleżała. Nje vjem, dloczego mje sę na
1885 42|        Takjigo pevno dziso ju kupjic nje możno?~—Nje! — rzekł jem.
1886 42|          dziso ju kupjic nje możno?~—Nje! — rzekł jem. I krev mje
1887 42|        bjedni, że ti vesokji cenë mu nje zapłacą. Ale na moję wudbę
1888 42|            jinaczi vjedzec, czebe mu nje delë, czego żądô.~Przë wostatnich
1889 42|            do serca. Całą chvjilę jô nje vjidzoł njic, jak ten vjid
1890 42|                rzekę. Bo mje belo na nję srodze markotno. Tej zdrzoł
1891 42|            cebje zavzęła i të gvesno nje wuńdzesz vłodzë ji mjeteloka.~—
1892 42|            Alem v głovę vjęcij wo to nje zachodzeł, bo mje stojała
1893 42|            Ale Trąbjinë jô sę wodtąd nje vëzbeł. V parafijach bliżij
1894 42|              jô cignął dalij, tej ji nje beło.~Tak minęło lato i
1895 42|             jô jesz wodvogji v sobje nje nalozł. Srodze mje tropjiła
1896 42|            po gburskjich vsach. Tero nje beło co robjic.~ Jedni njedzeli,
1897 42|              bo zveczajno mje njicht nje wodvjedzoł. Dogadac ze mną
1898 42|        wodvjedzoł. Dogadac ze mną sę nje beło letko, a krom tego
1899 42|          ludzami, chterni moji dusze nje rozumjelë? Vszedł tede gosc
1900 42|              Meszlę, Remus, że cë to nje będze przeką nosa ?~Jô mu
1901 42|           hańdel to hańdel. Człovjek nje złomje sobje gnota a vzątk
1902 42|              v soloku.~— Jô jich tam nje rechovoł.~— Jaż tile? —
1903 42|          sobje. Kjej jem na to njick nje uwodrzekł, Rzemiszk zażeł
1904 42|      stvorzeł Jevę na to, żebe Jadom nje wostoł som na svjece. Bo
1905 42|         gorżij, z cuzimi bjałkami...~Nje vjedzoł jô poprovdze, dokąd
1906 42|          vińdę. Zveczajno njicht mje nje wodvjedzô, a chcołbem cebje
1907 42|         gosca, przeprosivszë, że som nje pjiję. AIe won mje to z
1908 42|      błądzisz, to sobje z tego njick nje robji. Bo żebes të nji mjoł
1909 42|            be cë sę talarë v mjeszku nje nabjerałë. Bo jô jesz nje
1910 42|            nje nabjerałë. Bo jô jesz nje vjidzoł żodnigo głupigo,
1911 42|           jich mosz do tila, co jich nje rechujesz, to dej sobje
1912 42|              to dej sobje povjedzec: Nje tile chorągvje z bractvami
1913 42|             i divan pod katafalkjem, nje movjącë wo vigilijach i
1914 42|              do katafalku i egzortë. Nje bełobe to lepji i zdrovji
1915 42|               jak jem sę jesz v żëcu nje smjoł.~— Rzemiszku! — rzekł
1916 42|            duch. Le va głupi sę tego nje doznajeta. Ale możesz vaszim
1917 42|        wożenjenjô noleżą dvoje, a jô nje chcę!~Ale koscelni sę wobrazeł,
1918 42|              të gvesno na vezdrzenjé nje jes, a vszetcë mają cę za
1919 42|          koscelni z Lipna! Le boczë: Nje sadnje worzeł na grzędze
1920 42|             jidz z Bogjem!~Won sobje nje doł tego dva raze povjedzec,
1921 42|         smjechu strzimac. Ale pevnje nje bełbem sę tak smjoł. kjejbem
1922 42|           głovę, jaż mje wogłuszeło. Nje beło v rzece głęboko, ale
1923 42|               kjejbe som Kjedrovskji nje beł mje przëszedł z pomocą.
1924 42|         zaczał krącëc przed woczoma. Nje vjem, co sę ze inna po tim
1925 42|              a jô leżoł v łożku. Ale nje v moji jizdebce wu szkolnigo.
1926 42|           jedinô cebje dozerom. Żebe nje jô, to bes ju beł na tamtim
1927 42|           smętorza, wucekej ze vsë i nje pokoż sę rechlij, jaż trova
1928 42|      wumęczeło moję duszę, żem sobje nje vjedzoł radë, le doł na
1929 42|         żesta wobelgała, ale Boga va nje wobełżeta. A kjej jô dlo
1930 42|             to choba vjęcij wode mje nje żądosz. Tu mosz vszeskji
1931 42|          bjałkji. Jô tvoji jizdebkji nje vëarądovoł, ale zrobję to
1932 42|        wujednoł, żebe moji jizdebkji nje vëarądovoł. Arąd jô przërzekł
1933 42|       pozdnji z Trąbjiną sę rozińdę. Nje przëszło mje do głovë, że
1934 42|        ceskac ve mje, vrzeszczącô:~— Nje vorto po svjece szukac zapadłich
1935 42|              kochaną doma wostavjic! Nje vorto! Nje vorto!~Zjeżelë
1936 42|           doma wostavjic! Nje vorto! Nje vorto!~Zjeżelë mje se vłose
1937 42|              vłose na głovje. Tec to nje beła Trąbjinô, le na wukozka
1938 42|              vjes vëmordujc, żeli go nje zavjezeta do głupigo domu!~
1939 42|       pojednom.~— Żodną mjarą jô tam nje pudę! — krzikała bjałka. —
1940 42|        povjedzoł?~Jak jô na to njick nje wodrzekł, tak won znovu:~—
1941 42|             wuczinku procem bliznigo nje popełnjilë, jak procem mje.
1942 42|       wusadzeła, to vom vëboczom, bo nje ve vaszich głovach ten podstęp
1943 42|          Dłużij wona jednak vjekovac nje będze jak do czasu, kjede
1944 42|       zaklętigo zomku. A jego drogji nje są vaszimi drogami!~Rozstąpjilë
1945 43|             ju vedle połnjô, dlotego nje beło możnoscë zańsc przed
1946 43|             jak mgła, lestë paprocë. Nje bełbem sę dzevovoł, kjejbe
1947 43|         cechi las?~Ale żodne krosnję nje vëszło choc his vëzdrzoł,
1948 43|            czołen, ale vjosła v njim nje beło. Tak jô nje namiszlającë
1949 43|              v njim nje beło. Tak jô nje namiszlającë sę, vëloł z
1950 43|             vjelgjich vodach, jednak nje czuł jem sę samotni, ale
1951 43|         wusnął jein na lesnim mechu, nje vjem kjede i jak. Kjedem
1952 43|         stojała. Ale të rovnak z nją nje żijesz?~— Nje!~— Pitom,
1953 43|           rovnak z nją nje żijesz?~— Nje!~— Pitom, choc vjem vszestko.
1954 43|          namjenjoné, że nasze drogii nje jidą szlachem zveczajnich
1955 43|              mje svjęté. Ringraf ten nje povroci na moją pjers, ale
1956 43|           krolevjonką, tego jô sobje nje vdarzę. Pjerszi i uwostatni
1957 43|          njebo i vodę, a chvjila nom nje beła njigde długô. To znovu
1958 43|              nodrogszi?~Ale jô njick nje wodrzekl le patrzeł: V czołnje
1959 43|             vjidzisz, kochani mój?~— Nje vjidzałas të njick? — pitom
1960 43|        przebjeżało?~— Żodnigo czołna nje vjidzałam.~Ale jô vjedzoł
1961 43|              to moje szczescé trvało nje będze, że grzech to szczescé
1962 43|        podnjosł mje vłose na głovje.~Nje minęlo po tim anji kjile
1963 43|  przërodzenjô jezoro ti scanë czorni nje zatrzimuje. Stari rebocë
1964 43|           sebje v czężkjich meslach. Nje minęło poł godzenë a na
1965 43|           zemji anji na jeden momańt nje woprzestałë. Mogło sę zdovac,
1966 43|          vrota na jezoro, chterno ju nje vëzdrzało zburzoné vjatrem,
1967 43|       chvjilë chcałë pogrzebac. A ma nje vjedzała sobje radë.~V tim
1968 43|      Zveczajną drogą naszą vrocëc sę nje beło możno. Przez wodemkłą
1969 43|         smjegu albo na zibji, ale sę nje vëvroceł. Przez szor i rëk
1970 43|      Zoborskji, ale ma vzęła kjerunk nje na nen brzeg, ale na wotvarłé
1971 43|         kjerunk boczącô, be voda nas nje znjosła bliżij a bliżij
1972 43|         dalek na brzeg, cobe go voda nje zabrała i szłasma dalij
1973 43|          domu anji wubetku na svjece nje będze, jaż go nalezę v grobje.
1974 43|           nalezę v grobje. Słova mje nje chcałë jisc przez gardło,
1975 43|              jisc njesposob be na cę nje sprovadzëc ludzkji wobmovë.
1976 43|            na chternich sę ju vjęcij nje zińdą. Może wurosnje kjedes
1977 43|           stolimóv, chternich drogji nje są jak drogji zveczajnich
1978 43|         jedini! Żoden przed tobą mje nje znoł, żoden po tobje mje
1979 43|              żoden po tobje mje znac nje będze. Tvój sin będze panem
1980 44|            mje sę ti godce vjarë dac nje chcało, bo so wuvożom, żc
1981 44|              njicht movë tego pjisma nje przeczetoł.~Pod tim kaminjem
1982 44|            to, co jô som mjec muszę?~Nje vjedzoł jô na to wodpovjedzë
1983 44|        Vjitosłavje! Tero poj ze mną!~Nje provadzeła mje drogą przez
1984 44|               Ale krev stolimóv jesz nje vëmarla le zataceła sę strzod
1985 44|            sę stanje, abo jô ti nocë nje przeżiję. Wudzirżë ducha,
1986 44|              placu naszigo, ~Cobe sę nje stało co złego! ~Rozstąpta
1987 44|           dzotkji strzeżce, ~Cobe sę nje dostałë pod katovskji ręce ~
1988 44|        dostałë pod katovskji ręce ~I nje konałë v wurzasu i męce ~
1989 44|          pravo ve krvji mije, ~Bo to nje kat, le svjęté pravo bjije.~
1990 44|           Pocuż va sę tu zeszlë?~Tec nje vjeta, co to znaczi~Starodovni
1991 44|             nom v dorunku~Trojakjigo nje dô trunku,~Chteren njese
1992 44|             nen v duchóv mocë,~Pokąd nje zakvjitł paprocë~Szczescodajni
1993 44|            paprocë v tvojim ręku Tej nje tile ni żevi z dołu do cebje
1994 44|            Jako motel vjechrzem róż.~Nje zdrzë na przodk, nje zdrzë
1995 44|            róż.~Nje zdrzë na przodk, nje zdrzë v teł,~Żebes kvjitł
1996 44|              Nji czołenka anji vątk ~Nje vërvje won z ręku prządk, ~
1997 44|              grzmji, ~Słabi człovjek nje zradzi, ~Le wupadnje v proch
1998 44|           kôł, ~Z kęde won vstoł!...~Nje vdarzę sobje, co sę ze mną
1999 44|            małimu knopu, kjej jem sę nje czuł przenjesc krolevjonkji
2000 44|       skarnje i vjidzoł wod razu, że nje żije. Woczë mjała zamklé