Chapter

1501 41|       podeptani.~—To zle! — povjedzoł jô sobje. — Won ju wodpoczivoł,
1502 41|              kjilkanosce krokóv znovu jô natrafjił na mol, chdze
1503 41|            jem wuzdrzoł nę krev. Tero jô ju bjegł dravo, jażem dobjegł...~
1504 41|             jesz żije.~Pod tą cliojną jô nalozł mojigo vjernigo tovarzesza,
1505 41|             pjerszé vezdrzenjé doznoł jô sę, że won ju nje żije.
1506 41|               za jego duszę. Tej vzął jô przemiszlac, co pocznę.~
1507 41|           szerokji trakt, na chternim jô sę zbłądzec nje bojoł.~—
1508 41|              jednim wokjem v doł. Tak jô nakreł skarnje zmarłigo
1509 41|             svojich legovjiskach. Ale jô vjedzoł, chdze mjeszkô szołtes.
1510 41|             mjeszkô szołtes. Do njego jô po skrzepjącim smjegu kjerovoł
1511 41|         kjerovoł svoje krokji. Jakżeż jô sę zdzevjił, kjej jem wuzdrzoł
1512 41|              moja v ti chvjilë — czuł jô to dobrze — verazno szła,
1513 41|               chternigo na wustrzesze jô njeroz nocovoł, przëstąpjił
1514 41|        krzivdë nje zrobjił. Przëvjozł jô go v połnjé mojimi konjami
1515 41|            jaką krzivdę zrobjic, kjej jô przësignąc mogę, że won
1516 41|               sę jedni rzechotac. Ale jô so wuvożol:~— Cuż të będzesz
1517 41|           galęzë blészczoł v doł.~Tak jô so wuvożoł:~— Przëprovadzisz
1518 41|               jem też mol, v chternim jô vszedł na drogę do Vęglikovjic
1519 41|               znac nje beło.~Nji mjoł jô anji czasu anji wochotë
1520 42|              ce prożno szukac.~—Jakuż jô mom mjec na pogrzeb, kjej
1521 42|         meslisz go pochovac?~—  Jakże jô to mom vjedzec, kjej jô
1522 42|               jô to mom vjedzec, kjej jô detka pod duszą nji mom.~—
1523 42|             nje chcała go pochovac?~— Jô sę z tobą spjerac nje będę,
1524 42|           kobjeto! — rzekł szołtes. — Jô też wuznaję robotę, ale
1525 42|                 Nje bójta sę kosztóv. Jô go pochovję. I to vom povjem,
1526 42|           czuł, że mom pjenjędze. Ale jô zdrzącë v zemni skarnje
1527 42|           valce straceł jes żëcé. Ale jô wo tobje pamjętac będę!~
1528 42|             pogrzeb. Ale na Pustą Noc jô ju sę czuł mocni.~V małim
1529 42|               pjesnje przez całą noc. Jô sedzoł do rena na zedlu
1530 42|               jizbje spjevelë, wuczuł jô verazno przë wuchu głos
1531 42|              na spravë svjata.~Czimuż jô ti jego wostrzegji nje słuchoł?...~
1532 42|               czar svoji notë.~Wostoł jô terô som na svjece z mojimi
1533 42|            Matkji Boskji Gromnjiczni. Jô poleł v pjecku v moji jizdebce,
1534 42|         vëcinoł rozgji na woknje, tej jô przemiszloł, co beło i co
1535 42|             co mô bëc dalij. Przë tim jô zaboczeł v pjeń wo ni wostrzedze
1536 42|          proce nje beło sposobu.~Tero jô ju vjedzoł dobrze, że mój
1537 42|  błogosłavjącë procë ludzkji. Vjedzoł jô tero, że zapadłi zomk ludu
1538 42|              ksądz Paveł na Glonku. A jô przenomnji vjedzoł, że mo
1539 42|             proce na zemji. Ale jakuż jô vészukom strzod ludzi takjich,
1540 42|              zalevała mje duszę, kjej jô na Strumjanną wopakovoł
1541 42|                kobjeto? — pitom sę.~— Jô cë chcała pomoc.~— Pomocë
1542 42|                  Mje nje wokrodają.~— Jô dejadej wostanę, bo të som
1543 42|          gromadze z tobą vanożeł.~Cuż jô mjoł na to rzec? Beło to
1544 42|          Trąbjinô stoji kole mje. Tak jô sę pitom:~— Cuż të tak przëlnęła
1545 42|               wod bjałkji czim? — Tak jô sobje povjedzoł i doł jipoku.~
1546 42|                Mjirachovje, Kętrzenje jô ji nje vjidzoł na woczë.
1547 42|             ji vjidok, chterni wobroz jô noseł v sercu wod ni chvjile,
1548 42|        zebranich na wodpusce ludzi. A jô rozumjoł ji słova, chterne
1549 42|            mje do serca. Całą chvjilę jô nje vjidzoł njic, jak ten
1550 42|           krolevjonką jezora, chterną jô vjidzoł jidącą postavną
1551 42|            Pomorsce, z chternigo rodu jô, bjedni Remus, beł jem też.~
1552 42|             beł jem też.~Ale Trąbjinë jô sę wodtąd nje vëzbeł. V
1553 42|            nalazła sę kole mje. A jak jô cignął dalij, tej ji nje
1554 42|               Mjichoł. Do Zobór zańsc jô jesz wodvogji v sobje nje
1555 42|       tęsknjączka, bo wob jinszé lata jô z mojim zmarłim kamrotem
1556 42|           beło letko, a krom tego cuż jô mjoł spolnigo z timi potcevimi
1557 42|               nje będze przeką nosa ?~Jô mu podoł rękę i go roczeł
1558 42|          talaróv wuzbrané v soloku.~— Jô jich tam nje rechovoł.~—
1559 42|              Rzemiszk. — Kjej tak, to jô cë jako, że tak rzec, duchovnô
1560 42|               bjałkami...~Nje vjedzoł jô poprovdze, dokąd won cignje
1561 42|              jego mjono sę vzęło. Tak jô do njego rzekł:~— Vëboczë,
1562 42|                 Vëboczë, koscelni, że jô na minutkę vińdę. Zveczajno
1563 42|              bo njick nji mom doma.~— Jô będę żdoł na cebje, Remus,
1564 42|             tej zaczął mje chvalic.~— Jô vjedno movję, Remus, że
1565 42|             mjeszku nje nabjerałë. Bo jô jesz nje vjidzoł żodnigo
1566 42|              wo vigilijach i egzorce. Jô cë mogę, jak cë będze not,
1567 42|         bjałką?~— Cuż to pomoże, kjej jô nji mom bjałkji!~— Ale mogłbes
1568 42|             gburom srodze vjidzała, a jô som movję, że ten Czernjik
1569 42|            nji mô lecho v głovje.~Ale jô na to povjedzenjé Rzemiszka
1570 42|            wożenjenjô noleżą dvoje, a jô nje chcę!~Ale koscelni sę
1571 42|             mô taką wo njego starę.~A jô wodrzekł ze smjechem:~—
1572 42|            Vstoł i chcoł wucekac. Ale jô go przëcesnął na stolk i
1573 42|           Njebój sę, koscelni! Chdziż jô be skrzivdzeł tak vjidzałigo
1574 42|              mjoł v kolanach sztivną. Jô za njim przez wokno zdrzoł
1575 42|              mają svoje sposobë. Kjej jô jednigo dnja karovoł przez
1576 42|         pchnęłë na mostové poręcze, a jô z moją karą zjachoł z poręczim
1577 42|               pjeca nii łeb. Przë tim jô stłukl sobje głovę, jaż
1578 42|             głova mje srodze bolała a jô leżoł v łożku. Ale nje v
1579 42|             Minął długji szturk, njim jô przëszedł tak dalek do sebje,
1580 42|           sebje, żem sę doznoł, chdze jô jezdem. Wob ten czas Trąbjinô
1581 42|        Kochani Remusku! Vjidzisz, jak jô jedinô cebje dozerom. Żebe
1582 42|               cebje dozerom. Żebe nje jô, to bes ju beł na tamtim
1583 42|            mje sceskac i całovac.~Tak jô sę zervol chiże, woblekł
1584 42|           dzeń całô vjes vjedzała, że jô wob noc społ wu Trąbjinë.~
1585 42|               mje zgorszenjé, chterno jô seję po vsë. Som jegomosc
1586 42|          Trąbjinë v łożko vlozł.~Tero jô sobje zapozdze przëboczeł
1587 42|        zopovjedze.~Za szterë tidzenje jô ju beł mężem Trąbjinë. Ale
1588 42|               mężem Trąbjinë. Ale jak jô mjoł do nji jisc, tak jô
1589 42|              jô mjoł do nji jisc, tak jô ji povjedzoł:~— Kobjeto!
1590 42|              va nje wobełżeta. A kjej jô dlo ludzkjich woczu tero
1591 42|            żebes mjała z czego żëc, a jô jidę v svjat!~Wona z tim
1592 42|            tim beła barzo spokojnô, a jô szedł z karą. chdze mje
1593 42|              Małovjele po Gromnjiczni jô sę ruszeł v svjat, a Svjęti
1594 42|             je lero wu tvoji bjałkji. Jô tvoji jizdebkji nje vëarądovoł,
1595 42|          zrobję to przë leżnoscë!~Tak jô go proseł barzo i jem sę
1596 42|        jizdebkji nje vëarądovoł. Arąd jô przërzekł płacec dalij,
1597 42|              karovoł do Trąbjinë.~Jak jô wodemkł dvjerze do nji,
1598 42|              chmura woczë pobjegła, a jô vzął to straszedło v wobje
1599 42|              sana, vlecoł do jizbë. A jô czężko wusodł na zedlu i
1600 42|              po wurzasu do sebje, tej jô vjidzoł przez vjelgą durę
1601 42|         vërovnani. A tero poj ze mną! Jô vaju pojednom.~— Żodną mjarą
1602 42|               pojednom.~— Żodną mjarą jô tam nje pudę! — krzikała
1603 42|               patrzeł do jizbë, chdze jô sedzoł na zedlu i sobje
1604 42|           Remus! Czo le! Czuł të, jak jô tvoji bjałce provdę povjedzoł?~
1605 42|          bjałce provdę povjedzoł?~Jak jô na to njick nje wodrzekł,
1606 42|            takji babskji bojanjé?~Tak jô povjedzoł:~— Szołtesu! Njebój
1607 42|              ze vsë, co tam stoją, bo jô mom vama njico do povjedzenjô.~
1608 42|             chvjilę jizba beła pełnô. Jô vstoł i povjedzoł tak:~—
1609 43|            przed nocą na mjescé. Mjoł jô przed sobą czężkji postanovjenjé,
1610 43|           skovronk gvesno vjedzoł, że jô szedł vezdrzec na wostatni
1611 43|             szedł na wobjod.~Za lasem jô vëszedł v pole a z pola
1612 43|           sztołt wostrovu, v chternim jô poznoł Glonk. Chdzes daleko
1613 43|           vjosła v njim nje beło. Tak jô nje namiszlającë sę, vëloł
1614 43|             Szło to barzo pomdłu, ale jô mjoł czosu dosc.~Najechavszë
1615 43|               vszeskjimi gvjozdami, a jô legł na tim samim molu na
1616 43|         rzekła smutnim głosem:~— Vjem jô, co v Lipnje njedobri ludze
1617 43|             svjece dzeje. A vjédz, że jô jedinô jezdem tvoją woddaną
1618 43|            won jesz na voli chodzoł i jô go poznoł v jego krolestvje.~
1619 43|            podzemnigo mjeszkanjô, tej jô vjidzoł, że ręka dzevczęca
1620 43|               jezorem i kvjatami. Tak jô zjął z pjersë svoji ringraf
1621 43|          mjescé, chterno mu słuchô.~I jô czuł v ti chvjilë, że moja
1622 43|              z moją krolevjonką, tego jô sobje nje vdarzę. Pjerszi
1623 43|             tobje, mój nodrogszi?~Ale jô njick nje wodrzekl le patrzeł:
1624 43|             czołna nje vjidzałam.~Ale jô vjedzoł v ti chvjilë, że
1625 43|             żebem sę beła bojała.~Tak jô vstoł i zapoleł gromnjicę,
1626 43|        Vjidzącë smjerc przed woczami, jô podskoczeł i zervoł ze scanë
1627 43|            jego burtę mocnimi rękoma. Jô zdrzącë to, przëskoczeł
1628 43|            Przëtrzimej, mój drogji, a jô vëleję kjijonką vodę z njego.~
1629 43|              kjerunku. Vëjim vjosło a jô czołen zavrocę.~Wod jednigo
1630 43|               krom voli zatrzimała, a jô pitoł:~— Dokąd mje provadzisz,
1631 43|             dom — rzekło dzevczę.~Ale jô krąceł głovą, bom vjedzoł,
1632 43|         chcałë jisc przez gardło, ale jô zebroł vszelką moc i jem
1633 43|          jutrznji. Zdzevjoni vezdrzoł jô na jezoro. Ale tam naprocem
1634 43|        przërzeczenjim:~— Przed Bogjem jô tam bełam i wostanę na vjekji
1635 44|          przeczetoł.~Pod tim kaminjem jô wodpoczivoł. Przed zochodem
1636 44|          Przed zochodem słuńca muszoł jô jesz duńsc do Łiskji, bo
1637 44|            mjec muszisz!~— Cuż to, co jô som mjec muszę?~Nje vjedzoł
1638 44|               mjec muszę?~Nje vjedzoł jô na to wodpovjedzë i v meslach
1639 44|              A ten cud sę stanje, abo jô ti nocë nje przeżiję. Wudzirżë
1640 44|          dzeje kol stóp gorë.~Vjidzoł jô wode vsë jidąci długji rząd
1641 44|               to, co sę dzeje. Poznoł jô Czernjika. Takji won mje
1642 44|         dzejało v ni chvjilë. Vjidzoł jô lud tańcująci vkoł Czernjika,
1643 44|            Łisce.~— Cud sę stanje abo jô ti nocë nje przeżiję! —
1644 44|              uwona mje mjała movjonć.~Jô rozumjoł tero, że cud sę
1645 44|           trup legł na moji drodze, a jô przegroł spravę.~Tak jô
1646 44|               jô przegroł spravę.~Tak jô sę zchileł i vzął letkji
1647 44|      stracivszë słova.~Przez całą noc jô vjozł ję do Borzestova.~
1648 44|          koscoł i bjednich gminë. Ale jô wostoł, be rzucëc gorsc
1649 45|           ladunk tovaróv, z chternimi jô so wudboł tero jisc na długji
1650 45|               jeden të, dlo chternigo jô pjiszę moje przigodë, dzeckjem
1651 45|          suchich vjetvjach a namavjac jô jich nje smjoł, bo vjerziłë,
1652 45|             lata zaczęłë mje mijac, a jô jich mijanjé poznovoł, le
1653 45|         vampsu, tim samim, v chternim jô przeżeł moje novjększé szczescé
1654 45|              bo to mundur, v chternim jô valczeł moję noczęższą valkę.~
1655 45|              varem spłivała do serca. Jô vjedzoł, że tam matka —
1656 45|       stolimóv kvjitnąc nji może. Ale jô tam wobchodzeł z daleka,
1657 45|           pojigji bjednimu sercu.~Roz jô zabłądzeł nocą v lasach.
1658 45|         pustkovju zvelë studnją.~Tede jô sodł pod tirni chojnami
1659 45|         wokjenko nad moją leżą, chdze jô moję pjerszą ksążkę czetoł
1660 45|              srodze vëkoroł. Ale kjej jô dzecom kjivoł, tej vzęlë
1661 45|              dzecë mje sę bojałë.~Ale jô wostoł, jakbe mje njico
1662 45|               chvjilę naszła bjałka a jô poznoł że to Marta. Tak
1663 45|               poznoł że to Marta. Tak jô vstoł i szedł ji naprocem.
1664 45|             pustkovju. Nje povjadałam jô vama tile razi, jak won,
1665 45|               pon i panji. Krom njich jô i mój chłop Morcin. Ale
1666 45|           smjercą woprzestoł chodzec. Jô cë go przenjesę, żeli chcesz.~—
1667 45|              Przenjesë mje go, Marto! Jô go postavję v moji jizdebce,
1668 45|          dovnji na pustkovju, a pokąd jô leżoł v gorączce, wopovjodoł
1669 45|       dzecinnô do głovë njesła.~Tam i jô po moji choroscë vëgrzevoł
1670 45|            mje na wurzmje jak rój, bo jô jim wopovjodol bojkji.~I
1671 45|           moję godką rozumjeją, pokąd jô ze starszimi żodną mjarą
1672 45|              ji vëbavjic nji mogą Tej jô povjodoł wo zaklętim zomku
1673 45|             moc i v svjętą spravę, ti jô nji mjoł ju jako małi pasturk
1674 45|      wukorunovaną jarzębjiną. Dlotego jô przegrol spravę, a dobeł
1675 45|          dobeł Smętk.~Ale dzecë, kjej jô sę namiszloł i patrzeł v
1676 45|           Remus! Povjadej dalij!~ Ale jô sę vzął i szedł do dom,