Chapter

1501 41|                   na Łisce. Wobrządk stari, jak żëcé ludzi na ti zemji,
1502 41|                    cë dac njimogę: Tego, co jak bliza morskô scigô wokrętë
1503 41|                   brozdëjich dróg, tego, co jak wobręcz trzimô gromadę,
1504 41|                    të, Remus?~Jô słuchoł, a jak milczenjé zapadło v jizbje,
1505 41|                  zemnim szklełë sę łiskjem. jak lod ve mrozové noce. Ale
1506 41|                 skarnje zaczęłë sę krzevjic jak wu dzecka, chterno płakac
1507 41|                plecach. A patrząci v Julkę, jak wona tam vëprostovanô v
1508 41|                 Sorbska! — krziknął Trąba i jak szoloni vëburkł z jizbë.
1509 41|                    krziżem svjętim i zdrzoł jak zdrevnjałi, jak na bjołô
1510 41|                    i zdrzoł jak zdrevnjałi, jak na bjołô postacejô Smjercë
1511 41|                   zemnigo njeba, a mroz cął jak żogovkami. Tak jem szedł
1512 41|                    sę z tobą, Remus. dzeje? Jak nje vëbłądzisz na dobrą
1513 41|                 dłużij. Ale drogji do Juszk jak nje beło, tak nje beło.~
1514 41|                  Przëboczeł jem sobje tero, jak no Mjichoł na Lipińskjich
1515 41|                      jakbe człovjek wupodł, jak długji. V jednim takjim
1516 41|                     za pamjęcë jich wojcóv, jak dziso stoji: Veższô njiż
1517 41|                     Le na noveższim czubku, jak chmurka z njeba vjerzchem
1518 41|                  strachoł jem sę zabłądzec, jak przedtim. Do Vęglikojc dobré
1519 41|                   na mje, kjivoł mje głovą, jak dobrimu znajomimu i rzekł:~—
1520 41|                   to dobrze — verazno szła, jak no wonge ve Zvadze, chdzem
1521 41|                   przeskoczeł, be go zdusëc jak psa. Ale v jizbje sę kopnęlë
1522 41|                   chojnë nalozł jem drucha, jak jem go wostavjil. Navetk
1523 41|                   druchu, vëpravję pogrzeb, jak sę noleżi.~Vzął jem sę tero
1524 41|                     Zmęczenjé spadło ze mje jak voda z gęsë. Nalozł jem
1525 41|                     smjegu zagjinął a chatë jak nje beło, tak nje beło.
1526 41|                  Smjeg vkoł nji beł mjętkji jak puch i żodnich krokóv ludzkjich
1527 41|                   anji wochotë przemiszlac, jak moja kara sę tu nalazła.
1528 42|                                        XLII~Jak Remusa procem jego voli
1529 42|           położełasma wu Trąbjinë v jizbje. Jak skuńczilë pjisanjé, wodezvoł
1530 42|              Remusem. To tej gadej rozumno, jak meslisz go pochovac?~— 
1531 42|                  przez "vë" do mje movjącë, jak czuł, że mom pjenjędze.
1532 42|                     do dom, wupodł na łożko jak kam. Po ti vjelgji fatedze
1533 42|                mojigo wucha glosem Trąbë:~— Jak cesnjesz wostatną gorsc
1534 42|             wumarligo drucha, ale won leżoł jak z kaminja vëkuti, cechi
1535 42|                   grobu, a ludzi sę zebrało jak na wodpusce. Dzevovoł sę
1536 42|                     wuznovoł jinszi robotë, jak ti, chdze gnotë trzeszczą,
1537 42|                   Tec nji mogł jem ji nekac jak wonich wod sebje, kjej z
1538 42|                    przëszła! Tak wostała, a jak beło po targu, tej sę chdzes
1539 42|                 Lipna, nalazła sę kole mje, jak cenjô.~Beło to ve Vjelu
1540 42|                    i krocij Lipna vjidzelë, jak Trąbjinô stojała kole mje
1541 42|                      Serce mje zaczęlo bjic jak młotem v pjersë na ji vjidok,
1542 42|             wobzerała zveczajni mantolikji, jak je kupają do posvjęcenjô
1543 42|                  rozumjoł ji słova, chterne jak vjelgô fala słonecznigo
1544 42|                chvjilę jô nje vjidzoł njic, jak ten vjid v moji duszë. Wobudzeła
1545 42|                     vjidzoł jidącą postavną jak provdzevô krolovô przez
1546 42|                  tesknjączka, takô strasznô jak ta, chterna mje nekała przez
1547 42|                rągającim głosem:~— No komu, jak vdovje po Trąbje? Wona sę
1548 42|                 wona nalazła sę kole mje. A jak jô cignął dalij, tej ji
1549 42|                     to.~— To sę vje ! Żedë, jak no to chitri norod, też
1550 42|                    żebe stateczni człovjek, jak na ten przikłod jezdes të,
1551 42|           vigilijach i egzorce. Jô cë mogę, jak cë będze not, to vszetko
1552 42|                   żevjic muszi, a të vjesz, jak gburom je detka żol. Tak
1553 42|              Rzemiszka tak sę muszoł smjac, jak jem sę jesz v żëcu nje smjoł.~—
1554 42|                  stopjenji na doł szmergnę, jak mjech brukvji?~Zląkł sę
1555 42|                   tak vjidzałigo człovjeka, jak koscelni z Lipna! Le boczë:
1556 42|                     inna po tim dzejało. Le jak jem sę wobudzeł, głova mje
1557 42|                  Kochani Remusku! Vjidzisz, jak jô jedinô cebje dozerom.
1558 42|                Trąbjinen remjonk i vëbjegł, jak szoloni, do dom. Beł to
1559 42|                zmarłigo drucha v Pustą Noc: Jak cesnjesz wostatną gorsc
1560 42|                     beł mężem Trąbjinë. Ale jak jô mjoł do nji jisc, tak
1561 42|                     przërzekł płacec dalij, jak dotąd, bom vjedzoł. że prędzij
1562 42|                  jem i karovoł do Trąbjinë.~Jak jô wodemkł dvjerze do nji,
1563 42|                   na stolc, nogji pod sebje jak krovc. Na głovje mjała muckę
1564 42|                  zabjic! ~Zbjeglë sę ludze, jak vjcdno przë takjim vjidovjisku,
1565 42|                    rękę na słabą kobjetę...~Jak jem przëszedł po wurzasu
1566 42|                     Remus! Czo le! Czuł të, jak jô tvoji bjałce provdę povjedzoł?~
1567 42|                    bjałce provdę povjedzoł?~Jak jô na to njick nje wodrzekł,
1568 42|                    vstoł i povjedzoł tak:~— Jak długo ta vjes stoji, gvesno
1569 42|                    bliznigo nje popełnjilë, jak procem mje. Żebe strącëc
1570 42|                   jednak vjekovac nje będze jak do czasu, kjede trova na
1571 42|                  mova szła verazno i wostro jak stol, co sę vjedno dzejało,
1572 42|                  Rozstąpjilë sę przede mną, jak psë bojąci, le slode sebje
1573 43|                                       XLIII~Jak Remus wuzdrzoł na woczë
1574 43|                    woczë wukozkę Njevorto i jak pjorun spoleł gnjozdo jego
1575 43|                    jagód i boróvk i letkji, jak mgła, lestë paprocë. Nje
1576 43|              krosnję z długą broda, vjekové jak svjat, beło veszło i zdrzącë
1577 43|                    njeboszczik krol jezora, jak won naju z Trąbą vëstraszeł
1578 43|                 gvjôzd i vjidu ksężecovigo, jak vjelgji vodë vkoł mje.~V
1579 43|                     mechu, nje vjem kjede i jak. Kjedem wodecknął, bjołi
1580 43|              vstępovała Łovczonka ze Zobór. Jak jem ję poznoł, to v duszë
1581 43|                 woczach sę zaszklełë vjidë, jak v słuńcu na gładze jezora
1582 43|               przëkreła svoje cudné lica.~A jak sę vëpłakała wod serca,
1583 43|                    rozmjiłovoł sę v njim. A jak wono przëjachało roz na
1584 43|                     stała veraznô i czestô, jak voda ze zdroju.~Cze to bełë
1585 43|              Wostrovu chiże czołno, bjeżącë jak strzała v kjerunku Knjeji.
1586 43|                     tim anji kjile pocerzi, jak z daleka, chdze njebo stoji
1587 43|                  żesma woboje sę dzevovała, jak v woczach vjid dzenni gasnje.~
1588 43|                głębji vërzucô na vjechrz. A jak minje, to brzegji i wostrovë
1589 43|                     lica. Tak je poszarpje!~Jak na potvjerdzenjé czężkji
1590 43|                    strząsł vjodrem, chterno jak wołov kładło sę na pjersë.
1591 43|                   czorni łavje chmur żołti, jak sarka, pase rozcągałë sę
1592 43|               wognjistą pjesnją. Czuc beło, jak stari jason nad nami trząsł
1593 43|                    Matkji Boskji, gorzlevé, jak woczë sędzigo. Moja krolevjonka,
1594 43|                wodvożnô, cesnęła sę do mje, jak sarna vërzasłô. Krom wodvogji
1595 43|                 burzę pod lestami zchovanô, jak zając, i nji mogę rzec,
1596 43|              polonigo vosku rozchodzeła sę, jak v jizbje, chdze człovjek
1597 43|                zemja i nas żevich pochovje, jak v grobje.~Ledvom tak pomesloł,
1598 43|                      jednostajni i krevavi, jak rzoze słuńca v dnje vjelgjigo
1599 43|                  zaloł nas i cepło chopało, jak z pjeca. Jedno vezdrzenjé
1600 43|           starodovni jason, paląci sę tero, jak vjelgô smolnjica pod njebo.~
1601 43|                   Priskało z vałóv na naju, jak v gorku z varem, a czołen
1602 43|                     varem, a czołen skokoł, jak koń, kjej sę zapodô v smjegu
1603 43|                     do wucha.~— Robji tero, jak wode mje vjidzisz, cobe
1604 43|                  vodą, broł vałë vjechrzem, jak dzekô kaczka, pjerzącë v
1605 43|                   krolevjonkji na pamjątkę, jak wojc v lińcuchach njevoli
1606 43|                 figurze Pana Jezusa, rożovi jak wod rzozóv jutrznji. Zdzevjoni
1607 43|                  jesz poleł sę stari jason, jak smolnjica stolemnô. Won
1608 43|                  duszę poprovdze krolevską. Jak sę bo vëpłakała, vëprostovała
1609 43|                  wurodę, scesnęła mje rękę, jak z jakjim mocnim przërzeczenjim:~—
1610 43|                     chternich drogji nje są jak drogji zveczajnich ludzi.
1611 43|                  będze panem na Zoborach, a jak dorosnje. ringraf nasz rodovi
1612 43|                  vesoką Bożąmęką. Z Glonka, jak vjelgô smolnjica, żgleł
1613 44|                                        XLIV~Jak v Svjętojańską noc na Łisce ~
1614 44|                    stracilë Remus i Julka i jak tam dobeł Smętk. ~Długô
1615 44|                   na Łisce. Wobrządk stari, jak żëcé ludzi na ti zemji,
1616 44|                     zapolic po całim kraju, jak noc sę położi na zemji.
1617 44|                   cë dac nji mogę. Tego, co jak bliza morskô scigô wokrętë
1618 44|                  brozdë jich dróg, tego, co jak wobrącz trzimô gromadę,
1619 44|                vjidze cemnô postacejô cecho jak samotnô figura v polu. Naszedłszë
1620 44|                  skarnje nabrałë vezdrzenjô jak no v Sorbsku, kjej zdrzała
1621 44|                krosą aksamjętovą i głęboką, jak ją mô jezoro v głębokjim
1622 44|                  dnje njepojętô tajemnjica. Jak na mje timi woczoma vezdrzała,
1623 44|                     zochodu i rzekła tak:~— Jak dalek dozdrzisz wokjem ve
1624 44|                  jego i zaspjevelë pjesnją. Jak vëspjevelë, vëszedł kat
1625 44|                     kanjo! ~Vdarzisz të so, jak të v lese ~Na vjetvje sedzała ~
1626 44|                      Co të tam vjidzisz, to jak starodovni wobroz z chternigo
1627 44|                    grzechë zetną kanję. Ale jak spadnje głova kanji pod
1628 44|                 gorę. Chvjila, a wuzdrzisz, jak na vszeskjich gorach vkoł
1629 44|                gorach vkoł zapolą sę vjidë, jak gvjozdë polącé, co zes łë
1630 44|                  paproc, chterną cë daję, a jak załisną wognje vkoł, tej
1631 44|                  korovodem povędrują chiże, jak duchë do cebje na tę gorę,
1632 44|                     tvoja sę stanie wostrô, jak stol, a czestô, jak zdrój
1633 44|                 wostrô, jak stol, a czestô, jak zdrój a wogjiń tvojich woczu
1634 44|                będze rządzeł sercami ludzi, jak woko słuńca słonjecznim
1635 44|                     załiszczałë po chvjilë, jak uwokjem dozdrzec, gorë vkoł.
1636 44|               vjelgji łunje przëboczeła sę, jak żevô chvjila, kjedem sę
1637 44|                  daleka na Glonku poleł sę, jak stolemnô smolnjica, jason
1638 44|                    tim momańce vjidzoł jem, jak z nocë vëskoczeł chtos naksztolt
1639 44|              trzimoł paproc v ręku i zdrzoł jak zdrevnjałi na to, co sę
1640 44|                      z chternigo szła vonjô jak z mocnigo trunku. Za njim
1641 44|                      Komediji vaszi kuńc!~A jak zaczęlë tańcovac podług
1642 44|                 stojoł ve vestrzodku njich, jak złi duch, chturen drużbuje
1643 44|                     ale mje serce zasłabło, jak wonge małimu knopu, kjej
1644 45|                    lud kaszubskji mô gjinąc jak smjeg, chturen taje? Czeż
1645 45|              zapadlé zomkovjiska i mogjiłë, jak morze wustępującë wostovjô
1646 45|                        Chcę!~Nje vjesz som, jak vjelgą pocechę vlołjes mje
1647 45|                    dorosłim moje słovo beło jak granjé vjatru v suchich
1648 45|                   tich kartach przechovała, jak v zasepanim wognjisku, dlo
1649 45|               valczeł moję noczęższą valkę.~Jak modrô krosa mojigo vampsa
1650 45|           dvjeprosté. Ta krzevô mjała czubk jak mjotłę, jedna z tich prostich
1651 45|                jedna z tich prostich korunę jak kopjicę sana. Ta trzecô
1652 45|                  pjerszi kartë mojigo żëcô, jak sę wotmikają po długjich
1653 45|                    z płaczem wostała slode. Jak długo to beło, żem nji mogł
1654 45|                     spomnjenjô szlë ku mje, jak karno skorcóv woblotô jesinją
1655 45|                spjevanjé Mjichała v checzë, jak grzib stari sedząci v sadze,
1656 45|                     wod woczu, vjidzoł jem, jak dvu knopjikóv gnało dobetk
1657 45|                njich patrzeła na mje Marta, jak no wona mje wobjod przënjesła
1658 45|                    njich. — To je Remus, co jak va rosł tu na tim pustkovju.
1659 45|               povjadałam jô vama tile razi, jak won, małi bivszë jak va,
1660 45|                  razi, jak won, małi bivszë jak va, dobeł na Golijace?~Tej
1661 45|                 czas zaredzevjałą gordzelą, jak dovnji. Ale z njim przenjosł
1662 45|                   nje dboł. Pozeroł na mje, jak dovnji na pustkovju, a pokąd
1663 45|                 zchovanigo i v zbłądzonigo, jak jim fantazejô dzecinnô do
1664 45|                     sę na słuńcu. A dzecë — jak no dzece — pomału przëvekłë
1665 45|             wobsodivałë vkoł mje na wurzmje jak rój, bo jô jim wopovjodol
1666 45|                        Czeguż to?... VJARË.~Jak wod łiskavjice, tak sę mje
1667 45|                    dzecom:~— Vjarë! Chterna jak bliza morskô scigô wokrętë
1668 45|                     morskjich dróg, chterna jak pałąg trzimô gromadę i duchom
1669 45|                zaczetoł, żem nje postrzegł, jak noc mje przeszła na czetanju
1670 45|                   burzô jesz nadińsc mjałë. Jak won tam sedzoł, raptem drogą
1671 45|                     smjercë Remusa, v konje jak szoloni przënekoł do vsë.
1672 45|                    vsë. V njim leżoł czorni jak smoła, zastrzeloni pjorunem