Chapter

 501 19|         Remus, nje beł to ten Strach ze młina? Mocko mje sę zdaje.
 502 20|             dalij jaż dął tak mocko, że nje doł nama postąpjic.
 503 20|           grzoł przë vjesołim wognju ze suchich knepli v lese wuzbranich.
 504 20|              sę jak pjes, kjej bjedę ze sebje strząsô, rzekł:~—
 505 20|            nje cignje. Mje sę zdaje, że jô mom noterę nich skorcóv,
 506 20|             połomoł jes szablę panu, że go wod gorzu paraluż trzasnąt.
 507 20|          jich rąk vëszła. Woboczisz, że wonji nasłą na naju szandaróv
 508 20|            naju za svojich. Vje won, że më jimu krzivdë nje zrobjimë.
 509 20|          będze takô gromada ludztva, że chcołbem vjidzec tego szandarę,
 510 20|           bobe cę po nji poznelë. Bo że të jezdes takji vesokji
 511 20|           drągji. Jesz dziso poznac, że jich przodkovje chodzilë
 512 20|          żoden szandara nje poznaje, że të ten Remus, chturen panu
 513 20|        młińskji koło.~Beł jem vjarë, że rada Trąbë je dobrô. I przëboczeło
 514 20|             mje v nji dur narobjilë, że vszeternostek dech, potrzebni
 515 20|              durë porobją, le vzął i ze skrzepjicami szedł i z trąbą,
 516 20|       Trąbjiną, to rzeczę cë, Remus, że szczestlevszigo człovjeka
 517 20|          dotnje. Mje mój duch movji, że co mje teczi, to mje nalezeta
 518 20|              sę zatacema. Żevnotë jô ze vsë przënjesę: bulev, krep,
 519 20|           mje:~— Mom nodzeję v Bogu, że naju naprovadzi, chdze not.
 520 20|             tim nje vjedzoł. Bivało, że naszich jeden, kjej mu pruskji
 521 20|            tak cemno, tobes vjidzoł, że wod połnocë i wod połnjô
 522 20|            wod tile czasu nje bivoł, że po wocemku nji mogę sę wod
 523 20|            gorą i gladzeła vodë tak, że jezoro leżało cecho, jak
 524 20|         Takji won długji i szerokji, że dva valné gburstva na njim
 525 20|             gospodarze v tich vsach, że dadzą sanu na łące zgnjic!
 526 20|              Ale przisągłbem, Remus, że ta jedna kopjica sana sę
 527 20|        Ksężec rozsvjeceł ju noc, tak że vszetko vjidzec beło jak
 528 20|              drugji dvje.~—Vjidzisz, że sę nje ruchô — rzekł jem.
 529 20|         povjedzoł, tak i jô vjidzoł, że ta kopjica sę jęła zibotac
 530 20|         Trąba. — Bo to ju tak dovno, że jô so tego nje vdarzę. A
 531 20|              Może też duch tego pana ze Zvadë, cos të mu vczora
 532 20|            vołané z takjim strachem, że nen cuzi i jô bez nameszlenjô
 533 20|          vnjebogłose, jak sę doznoł, że sę nji może vëdostac. Zaru
 534 20|              jednak sę mocko ceszeł, że retovoł żëcé. A ten z bjołą
 535 20|           pjesnją? Ale nje vjesz të, że zveczajem kaszubskjim po
 536 20|             wutopjił. A przeznajesz, że kopjica sana anji cę zjesc
 537 20|             Le mô jęzek skażoni, tak że ludze jego godkji nje rozumjeją.
 538 20|              na zemji, a nje bój sę, że tam mokro. Vkoł bo je porę
 539 20|       Noprzod bjołi dim jął strzikac ze sana, tej załiszczelë czervjoni
 540 20|              Vjidzącë to, jô scignął ze sebje vamps i mu go doł,
 541 20|           ruchna. — Ludze povjodają, że won tu v tim wostrovje głęboko
 542 20|         wodpovjodô! Ale to cë rzekę, że zle nom tu przë njim nje
 543 20|           njim nje będze. Woboczisz, że won nom vëpravji kjezróv
 544 20|             jezora,— Vszescë vjedzą, że Trąbjinô wo cę tile dbô,
 545 20|             spodku nje vzęłë, bo jak ze svoją bjałką nje żijesz,
 546 20|        przënomnji pjiva koscerskjigo ze Żindovi brovarnji. Lepszigo
 547 20|              vëpjijesz. Godka njese, że jeden z Kaszubóv naszich
 548 20|        żebesta nje godoła po svjece, że krol jezora vaju bjedno
 549 20|             vęgle dovałë tile cepła, że sę sedzało jak v wogrzani
 550 20|             na pustkovju jak pilątko ze skarupë. Ale ma nocovała
 551 20|              co ten sę tak zajisceł, że go paraluż ruszeł i chto
 552 20|          godkę wopovjodalë. Movjilë, że Czernjik zaproseł do muzekji
 553 20|             muzekji Trąbę v gromadze ze samim Luceprem v postaceji
 554 20|              nad zemją takji vjater, że rebocë nji moglë łovjic
 555 20|          naszło dzevczę, tej vzął je ze sobą i beło jego bjałką...
 556 20|             dużimi chłopami rodzilë, że pobrzeżnjicë jezora nom
 557 20|      polskjich czasóv nom folgovelë, że to më ricerzami i szlachtą.
 558 20|              sę poprovdze tak zdaje, że wonji tam, chdze smjertelni
 559 20|      porachują. Ale jô jem ti wudbë, że ta maszina jich też roz
 560 20|             mój sin. A jô mom vjarę, że më przetrzimomë, jak to
 561 20|              naju mądrô godka movji, że naszi bjedë mdze dłużij,
 562 20|          Pusti Nocë. Nodzeja v Bogu, że za tę spravę ve Zvadze jich
 563 20|        złapji. Povjem vom, vaspanje, że ma sę na tę jintanceją zabjeroma
 564 21|          Trąba. — Żebem nje vjedzoł, że to vaspon, przesągłbem,
 565 21|              to vaspon, przesągłbem, że to dżod Klinkosz ze Zamjartigo,
 566 21|     przesągłbem, że to dżod Klinkosz ze Zamjartigo, co po wodpustach
 567 21|            kole sebje, a jô vjidzoł, że wono wod kuńca je barzo
 568 21|              pod lasem. Jak povjesz, że cę Much przëselô, to i na
 569 21|              i Redunji zdrojóv, i ti ze zemji koscerskji, zoborskji
 570 21|           nje wostavjił, le go vlokł ze sobą nazod na Vdzidzką Pustą...~ ~
 571 21|         stanąl na renku, raptem, jak ze zemji vërosłi, kanął przede
 572 21|             przede mną Czernjik, ten ze Zvadë.~— Dobri vjeczor,
 573 21|           vsadzëc do sodze. Wuvożej, że dziso panem na Zvadze je
 574 21|          razu, zdającë sobje worądz, że nji mosz — jak to movji
 575 21|            ten pjekjelnjik vjedzoł,  że krol jezora je vmjesce?
 576 21|            wucha Ha, Remus ceszë sę, że łeb całi, bom vjidzoł jak
 577 21|            na cę lecoł. Bogu chvała, że le vamps skażoni. Z czego
 578 21|            grac, a dziso sę vjeselą, że takjigo honoru dostąpjilë,
 579 21|              z gębë. Tej jô vjidzoł, że jimu z kożdigo nortu gębë
 580 21|            jedni brozdze na doł, tak że to vëzdrzało, jakbe won
 581 21|            rzekł:~— Trąbo! Të rągosz ze svjętich rzeczi. A jô cë
 582 21|      svjętich rzeczi. A jô cë movję, że na nim vozu je tich pudeł
 583 21|       bjednigo Trąbë.~— Płakac będą, że takji njezbednjik noleżi
 584 21|            dąc nogrebszim basem, tak że anji Trąba anji Klarneta
 585 21|              Neumana a doznajeta sę, że to nochvalnjejszô karczma
 586 21|                 Trąbo! Të zos rągosz ze svjętich rzeczi. Kjej të
 587 21|          chcą, żebes jich przeżevjił ze svoji kobjołkji. Ale nje
 588 21|          povjodoł mje v wucho:~— Ten ze stenką pod nosem, to Leon,
 589 21|             dotrzimoł, bo povjodają, że Leon ze stenką może na jeden
 590 21|     dotrzimoł, bo povjodają, że Leon ze stenką może na jeden moltech
 591 21|        muzikańtami do stołu, le Leon ze stenką som v norciku przë
 592 21|          dużi.~Franck ale sę gorzeł, że jego kolega godoł po łacenje
 593 21|             już sę wupjił bo wudovô, że wumje po łacenje gadac.~—
 594 21|              sę zgodzają, jak djobeł ze svjęconą vodą. Jesz be naju
 595 21|               To znaczi —rzekł Trąba że zdrój poceszenjô vëschł
 596 21|            zdrój poceszenjô vëschł i ze suchimi gardłami spjevac
 597 21|               Trąbo, të znovu rągosz ze svjętich rzeczi — zapjiszczała
 598 21|             rzekł jem.~Tak won szedł ze mną, a jô mu povjodoł:~—
 599 21|              vjidzę — rzekł vaspon — że i cebje co napotkało. Vjidzisz,
 600 21|             Czernjik. Meszlę czasem, że v njim jakjis Złé sedzi.
 601 21|         leczbje nadińdą. Ale meszlę, że żoden z njich vszeskjich
 602 22|             kjejbem nje beł vjedzoł, że to wonji. Tak wonji vëzdrzelë
 603 22|    woladovanich kobjołkami i pudłami ze żevnotą. Po wobu stronach
 604 22|              v polu! Va timu vjinné, że mje sę czężko zrobjiło na
 605 22|           wunoszają sę viże. Rzeklë, że v Mjechucenje będze wobjod,
 606 22|          wobjod, dlotegom beł wudbë, że mogę kąsk wodpocząc, bo
 607 22|      vskazivało połnją a grzało tak, że ludze v kompanjiji sobje
 608 22|         dvuch v szklącich szołmach i ze szablami przë boku, be cę
 609 22|                Remus!~— Ale jô vjem, że të jezdes Vjitosłavem. A
 610 22|            Chdzeroz sę jedna vësunje ze za drzév, vëstraszi cę i
 611 22|         czimu jô vjidzę, czego ludze ze vsë nje vjidzą i czimu te
 612 22|               To gvesno za nego pana ze Zvadë, chternimu żes szablę
 613 22|               bo so gvesno wuvożają, że tądka won jim przińsc muszi.
 614 22|       svjętim Jozvje. To będze znak, że ma możema bezpjeczno przelecec
 615 22|             krokóv, stoji na karczma ze szandarami. Naprocem nji
 616 22|             sę wod Trąbë dovjedzelë, że na mje njeprzelevkji i z
 617 22|            jem.~— Njick nje szkodzi! Ze vsë kompanjijô spjevô sama.
 618 22|               Mje be sę tak zdovało, że za dovnich czasóv, kjej
 619 22|          karczmą dac radę i to vjem, że v woni chvjilë nje bełbem
 620 22|             na woczë zesłała womonę, że mje nje poznelë. Ma przeszla
 621 22|              Maryi zadatek vieczny, ~Że v volnosci każdy gosci i
 622 22|       provadzi na pevną smjerc, złi, że ludzkji woko zazerô do jego
 623 22|             na ji vjechrz, vjidzisz, że wona wokręgłô i vkoł wusepani
 624 22|              na spichu wobronni vałë ze zemji. V jedni stronje vjidzisz
 625 22|         vëstrzelivszë v psa, bo vje, że na njego kula żodna nje
 626 22|     głębokjich dolinach priskają tam ze zemji zdroje i vązkjimi
 627 22|            Ludze wo njich povjodają, że to zaklęti vjeselnjicë.
 628 22|      muzikańcë przed kompanjiją, tak że na przodk vëstąpjił som
 629 22|           viżavë. Ptoszkji, czującë, że jidze kompanjijô sedzałë
 630 22|          sedzałë cecho, bo vjedzałë, że vnetk za porę chvjil zabrzmjeje
 631 22|              zlęklë sę, bo vjedzelë, że nje jidze na njich gonjitva.
 632 22|         sercu będze krolovji jezora, że przë tiin spanjałim granju
 633 22|              ludztva zdovało mje sę, że vjidzę jego vjechovati vłose
 634 22|           tak vjele nich cenji beło, że ten żevi lud procemko njich
 635 23|        Naprocem vëszła nom procesijô ze spjevem. Vjitałë sę wobraze
 636 23|             goji zanjosł do karczmë. Ze zodroscą przëzerelë sę jimu
 637 23|             Leon sę vroceł, a KIerik ze złoscą tak na njego vpodł:~—
 638 23|      kobjolkji przenjesę! ~Jak wonji ze Stachem wodeszlë, tej Leon
 639 23|               Tero znovu takji jeden ze szklącą mucą rozpitivoł
 640 23|             ludztva z całich Kaszub, że te kęsi psë zvątpją wo nalezenju
 641 23|              i prosz Boga, żebe timu ze szklącą mucą womonę na slepje
 642 23|         slepje zësłoł. A nje vątpję, że cę litoscevje vësłuchô.
 643 23|          anji chvjilęm sę nje bojoł, że mje złapją. Noc nachodzeła
 644 23|               Bo jô mom taką noterę, że mogę jesc wod rena do vjeczora
 645 23|              vëdej!~Jô krąceł głovą, że tego nje zrobję, bo też
 646 23|              jego robota. Të pudzesz ze mną, jak vszescë wusną,
 647 23|            Reti Remus! Mje sę zdaje, że jô vëvołoł vjilka z lasa.
 648 23|              pana...~— Mje sę zdaje, że të rągosz, të mądrzelo! —
 649 23|           wuvożejce, panje szandaro, że mój parobk i moja pora konji
 650 23|         parobk sę wobrazi i wuceknje ze służbë. Ko bełobe procem
 651 23|          szukają. Muszelë sę doznac, że mje njima na Vdzidzkjich
 652 23|      wodrzekł vaspon. — Wob noc pudę ze szczudłem na plecach drogą
 653 23|             nakreł slepje szandarom, że mje puscilë z kompanjiją,
 654 23|             podzękovac Matce Boskji, że vczora Trąbovim vëmiszlanjim
 655 23|           parafijô wodprovadzeła nas ze spjevem i chorągvjami v
 656 23|           rzekł:~— Remus. Woboczisz, że mjedze wobraznjikami i Leonem
 657 23|        mjedze wobraznjikami i Leonem ze stenką jesz sę co stanje.
 658 23|        bjałka, to be delë poku. Leon ze stenką co knuje, bo Klerik
 659 23|              Boskô. Vjidzisz, Remus, że bjałka je przicziną vszelkjigo
 660 23|              za to pjękno dzękovała. Ze stronë przëzerelë sę Stach
 661 23|         przëzerelë sę Stach i Klerik ze sercami pełnimi zodroscë.
 662 23|           zodroscë. Tak jô wuzdrzot, że Klerik dostoł wokrągłé woczë
 663 23|         zachovoł. Somem vjidzoł, jak ze za vozóv grozeł Klerikovji:
 664 23|           Dvuma mjeszczanom, chterni ze svojimi berlami mjelë wo
 665 23|              wognjisku i sę vësuszi. Że też slepji svojich wotvorzëc
 666 23|           głupô sprava mjedze Leonem ze stenką i Klerikjem szła
 667 24|       zaklętigo zomku!~— Vjedzoł jô, że tak wodpovjesz. Bo i të
 668 24|            Bo i të jezdes z tich, co ze sebje robją wofjarę, choc
 669 24|              Jak kamjanni svjodkovje ze svjęti zemji, kaplice stojałë
 670 24|           kaplicą i rzekł:~— Dobrze, że cę vjidzę, Remus! Żevi dusze
 671 24|            njego z wuvogą i vjidzoł, że mô lica bladé a woczë jakbe
 672 24|            tam na kalvariji pojednoł ze sobą.~A krol jezora rzekł:~—
 673 24|      szczudło v ręce a doznajesz sę, że nji mogłobe bëc takji czężkji,
 674 24|            kulë v głovje sę doznelë, że to nje topjelc, le vëstrzałem
 675 24|    przodkovje i doznac bem sę chcoł, że won v naszi rozdze wumje
 676 24|              provadzi v svjat a moja ze svjata. Ale tak mje na duszë,
 677 24|                 Vjesz co, Remus? Poj ze mną! ~A kjej jem rozmiszloł
 678 24|          Noprzod go trzeba szandarom ze zębóv vëcigac, a tej won
 679 24|           vzął mje za rękov i cignął ze sobą. Wob drogę zos robjił
 680 24|            tego jô nje vjem. Bo Leon ze stenką zrobjił nożka pon.
 681 24|             nożka pon. Mje sę zdaje, że Klerik i jesz jeden z njich
 682 24|              v jakjim norciku za to, że won to njibe jim kobjołkę
 683 24|          cemnich nocach. — Ale pojle ze mną! Kamrot Veber chce vëdac
 684 24|          dodom. Bo jinaczi ti Njemce ze Zvadë będą cę przepłoszelë
 685 24|             mje nje pusceł le zabroł ze sobą do karczmë.~— Tec të
 686 24|      mjeszczanje z berłami, Klarneta ze svoją kapelą i wobraznjicë.
 687 24|              wobraznjicë. Leno Leona ze stenką nje beło. Stach sedzoł
 688 24|         zaszlë.~— A vjece vë, Trąbo, że Leon ze stenką vzął sę i
 689 24|             vjece vë, Trąbo, że Leon ze stenką vzął sę i wucekł?~—
 690 24|          Takji głupstva! Wona i Leon ze stenką! Gołąbuszk bjołi
 691 24|       przëgłupavi! Jô mesloł, Trąbo, że vë mjelë vjęcij rozumu.~—
 692 24|          tile v tovarzestvje z tobą, że czężko mje sę rozińsc. Ko
 693 24|       będzema vjidzała, a mom vjarę, że ma jesz njejedną vędrovkę
 694 24|     tovarzeła. Ko wona vjedno movji, że jô be sedzoł doma, kjejbe
 695 25|       vędrovkji. Njebo tak pobjegło, że żodna gvjozda nom drogji
 696 25|            czuł krzik sovë to boczë, że jô vołom. V tim razu zapolisz
 697 25|         krotko sebje bełë sę zeszłë, że ledvje voz be mjedze njimi
 698 25|             wukłodoł na vjechrz. Ale że jesz mjozga v njich sę votovała
 699 25|             cerplivje svój dach, tak że słabi deszcz wob jedną noc
 700 25|           krzik sovë, żem sę bezmała że nje vërzasł. Za chvjilę
 701 25|             na dachu mojim sposobem.~Ze sechich kneplóv rozpoleł
 702 25|         vonją vodë. Tero jô vjedzoł, że to muszi bëc Kłączińskji
 703 25|              cze sę dovjedzą v żëcu, że zrobjilë dobri wuczink i
 704 25|             Pon Bog dziso v gromadze ze svjata vzął, to be może
 705 25|              patrzącë v wogjiń kożdi ze svojimi meslami. Deszcz
 706 25|             naju milczenjé:~— Movją, że takjimu, co zabjił człovjeka,
 707 25|            zavzęti. Muszisz vjedzec, że to wod dvadzesce lôt ma
 708 25|             dzekjigo. Tak jô meszlę, że kjedem v njego przëtrzimoł
 709 25|              mje wodtąd dusza movji, że zkądkas jakji vjelgji njeszczescé
 710 25|             Ale won cignąl dalij dim ze svoji fefkji a po długji
 711 25|             woczë zrobjilë vjidzącë, że jich potomkovje nocą przë
 712 25|           szczekanjé psa tak krotko, że jaż vaspon zervoł sę na
 713 25|               Remus. To nje beł pjes ze żodni gburskji woborë anji
 714 25|         krotko mojigo jezora i vjem, że zrzucę jutro te dżadovskji
 715 25|              jem przëvekłi gadac som ze sobą... Mogłbem cebje tu
 716 25|          przeszła njedovno, provadzi ze vsë Tuszkóv do Lepusza.
 717 25|             dobrze. Mje njico movji, że ma sę jesz przë vożni worędzë
 718 25|            mojim łożku. Szczestlevi, że mom jednak svoje doma. Kjedem
 719 25|            moji minjoni krolevjonkji ze zomkovjiska nad rzeką v
 720 25|      wodpovjedz na moje przezvjisko, że mogę smjało chodzec z mojim
 721 25|         ruchnami.~Tero jô sę dobroł, że go jego bjałka sprała.~—
 722 25|             naszigo ksędza jegomosce ze skargą, żem ji nje przënjosł
 723 25|          Markotno mje beło na Trąbę, że sobje jak dzecko postąpjił.
 724 25|           jego znovu żol zrobjiło. A że mje pon szkolni za robotę
 725 25|             łakomo tak, żem vjidzoł, że jego bjałka mu stravë nje
 726 25|           nje potrafję. Kjedes të sę ze mną woddzękovoł ve Vejherovje,
 727 25|            Tero Stach zaczął płakac, że Leon wucekł i won nji mô
 728 25|        kompanjijô na noc zaszła. Ale że won nji mjoł pjenjędzi,
 729 25|             czekało! — Tam ma sobje, że to ju po svjętim wodpuscë,
 730 25|          Stacha, com jimu wuręczeł i że wonji na pocechę mje połkvaterk
 731 25|              Żeli të meslisz, Remus, że sę wobeło na drapanju nokcami,
 732 25|             pozeroł. Tak jô vjidzoł, że won mô jesz vjęcij kłopotu.
 733 25|              v chlevje i povjedzała, że ji nje vëdô, jaż ji nje
 734 25|              przëkarovanjé. Vjem jô, że to procem szeku i mje je
 735 25|        dostoł svoję karę, a Trąba sę ze svoją bjałką pogodzeł.~ ~
 736 26|            XXVI~Jak Remus po bjitvje ze szandarami ~i Szabelką dostoł
 737 26|            mje kupalë. Bivało i tak, że njerzitelni człovjek vzął
 738 26|             lato do mje żodno pjismo ze sądu nje przëszło.~Beł to
 739 26|          Beło to jesz vczas, a ludze ze vsë jesz popędzalë svoje
 740 26|            sądovich, a jô jem wudbë, że nje pragnjesz ji wobudzëc.
 741 26|        prorokjem. Wuvożej: Nigo pana ze Zvadë, co to go przez tvoję
 742 26|          grobu i muszelë go jesz roz ze zemji vëdobivac.~Jô na to
 743 26|         Korunë Polskji, a kożdi vje, że krol pruskji kavałk polskji
 744 26|           wostrzegę, bom so umvożoł, że co naszi biskupë pjeczęcą
 745 26|           krąceło sę kjile szandaróv ze szklącimi szołmami na głovach
 746 26|         takji njebożné zgromadzenjé, że strzod njich nji ma razu
 747 26|            vërzaslë wojcovje mjasta, że wuchvalilë sę navrocëc.
 748 26|            vszetkji.~Ale jô vjidzoł, że won ragoł. I gorz mje zaczął
 749 26|            cë jednigo vëdzelę v łeb, że të jesz vjęcij poczujesz
 750 26|              Bratku! Będzë spokojni, że ma tu cebje nje bjerzema
 751 26|        mjeskjimi lontrusami, ale nje ze mną!~Tero przëstąpjił szandara
 752 26|            noparlusovji zowusznjicę, że go porvało na budę, co na
 753 26|             wukładac, bom beł vjarë, że jezdem v svojim pravje.
 754 26|           żelazné kratë. Ruchna moje ze mje zlotivałë rzępami wod
 755 26|       policejantóv.~ — Vstanji i poj ze mną! — rzekł won.— A mjij
 756 26|              bo timi czasu, jak uwon ze mną mjoł spravę, jô jiesz
 757 26|           wodezvoł:~—Jô nje vjedzoł, że rabunk woprzestanjébëc rabunkjem,
 758 26|            pevni jak amen v pocerzu, że të żiv z najich rąk nje
 759 26|             wokna, a mje sę zdovało, że won rągô:~— Vdzek! Vdzektobje!~ ~
 760 27|           mną i rzekł:~— Vjedzoł jô, że wonji cę roz przëskrzenją,
 761 27|              cë przëszedł povjedzec, że za dva tidzenje wodbędze
 762 27|         wobrońcę, bo Pon Bog vjidzi, że jô njedovjinnje sedzę.~—
 763 27|              przijemné woddzękovanjé ze sądem ale ludze volą wostavjic
 764 27|       przëstąpmë do spravë: Jô vjem, że mje nje lubjisz, bo ve mje
 765 27|            czuł. Ale jô nje vjedzoł, że jak złodzejstvo nazvje po
 766 27|           tej nji ma radë.~— Pevnje, że to je złodzejstvo abo, lepji
 767 27|      szkolnigo z Lipna. Beł też Leon ze stenką, Stach, Klerik i
 768 27|           Trąba. Vjidno mje tu beło, że procem spravjedlivoscë svjata
 769 27|              i krolevjonkach, znadz, że ze stanem svojim przez Wopatrznosc
 770 27|             krolevjonkach, znadz, że ze stanem svojim przez Wopatrznosc
 771 27|            wubjił. Vząvszë ve zgodze ze svojim złim przërodzenjim
 772 27|            złim przërodzenjim navetk ze słova Bożigo pobudzenjé
 773 27|         rąganjô, trafjił go kaminjem ze svoji puszczovkji vëstrzelonim
 774 27|         jednak potrafjił sę zatacec, że nalezc go nje beło możno.~ 
 775 27|     wuczinkji Remusovi kożą vjerzec, że zmarłi Jozef Zobłockji wob
 776 27|        krijamko i javno procują, abe ze zemji kaszubskji vënekac
 777 27|             folvark Zvadę. Z pomstë, że dotechczosni pon przedoł
 778 27|     Njemcovji vjes svoją, zervoł won ze scanë jego szablę rodovą,
 779 27|           przijacel pruskjigo norodu ze zmortvjenjô i wurzasu wumarł
 780 27|              a pevné je pomeszlenjé, że won sę tam zapoznoł z drugjim
 781 27|       przedłożivszë atest lekarskji, że pon ze Zvadë chorovoł na
 782 27|              atest lekarskji, że pon ze Zvadë chorovoł na sercovą
 783 27|          sercovą chorosc tak czężko, że lada chvjilę dejadej bełbe
 784 27|        vłodzë tim vjększô, zvożivszë że lud kaszubskji zebrani na
 785 27|    potvjerdzoni przez svjodkóv fakt, że na cel svoji burzońskji
 786 27|              drodze do Lipna, znadz, że won ten simbol potęgji i
 787 27|             potęgji i vłodze pruskji ze szczegolną przesloduje pomstą.
 788 27|             po jedno — skutk takji — że tenże Szabelka potoczeł
 789 27|          svojim całem, a po drugji — że z levi szczękji dolni vëmjenonigo
 790 27|           przërodzonigo członka tak, że Szabelka przëszedłszë do
 791 27|     porachovoł za ten złoti ząb, ale że z tim nje dobeł, bo kjej
 792 27|            kuńtant. Ale jô vjedzącë, że ju njick nje pomoże, zdoł
 793 27|       chvjilë tlomocz mje povjedzoł, że za wobrażenjé sądu jesz
 794 27|            czasu do czasu tak mocno, że moje granjé naksztołt trąbë
 795 28|               ale doznelë sę rovnak, że nje chcę sę poddac jich
 796 28|          Davida z Golijatem! Szkoda, że cë v nen czas szandara nje
 797 28|      grzeczné przëroczenjé znaczeło, że dvuch mje porvało za reminja
 798 28|           jeden popichoł slode i tej ze mną pognelë na dravoka z
 799 28|        procovelë. Małovjele a bëlëbe ze mje skorę zdzerlë. Ale dozerocz
 800 28|            na zomkovjisku sę doznoł, że moja krolevjonka wo mje
 801 28|           całi nji mjoł żodni vjédze ze svjata, tej czuł jem sę
 802 28|             na dvorze. Mjichol zjimô ze scanë rog i jidze trąbjic
 803 28|              serca jich zranjił.~Ale że tam za murami chtos wo mje
 804 28|      granjiczełë na wotvarté pole. A ze stronë pola doszło mje reno
 805 28|             Trąba! Zaru jem vjedzoł, że won to beł. Ale po ti pjerszi
 806 28|              granjé, tej jô vjedzoł, że Trąba przezebłi jidze głębokjim
 807 28|            przez te murë dac vjédze, że jego granjé czuję i że sę
 808 28|               że jego granjé czuję i że sę njimu ceszę.~Tej znovu
 809 28|             patrzi. Jô jem ti vjarë, że won mogł cë vëszczekac letszą
 810 28|              dzivno, Remusu kochani, że ten norod bjałkovskji takji
 811 28|         łożka nje vstojô i je vjarë, że mu latosigo roku je smjerc
 812 28|            tej jô co takjigo zrobję, że mje też v sodzë zamkną.
 813 28|            tę robotę, bom sę ceszeł, że ku reszce woboczę vjększi
 814 29|             za serce. Jô so wuvożoł, że to wod słaboscë. Bom czuł,
 815 29|              wod słaboscë. Bom czuł, że mje te murë naksztolt morë
 816 29|           leżoł, jesz łońskjigo roku ze mną v gromadze przebjegl
 817 29|          rzekł njic. A jô sę dobroł, że jak fudamańt pękł, na chternim
 818 29|          zesłoł na mje takji przimus że lepji mje beło legnąc njeżevi
 819 29|             podnjosł i chcoł movjic, że mje prostimu parobkovji
 820 29|          patrzec do pańskji corkji i że v duszë moji krolevjonka
 821 29|             v duszë moji krolevjonka ze zomkovjiska zaklętigo zaparła
 822 29|            czuję przez skorę i vjem, że ricerskji v tobje bjije
 823 29|        szturk całi leżoł jak njeżevi ze zamknjętimi woczoma. Ale
 824 29|              słabosc całą a jô czuł, że won mje mô jesz vjele do
 825 29|        wostatni Zoborskji tak marnje ze svjata zchodzema? — Gvoli
 826 29|          srodze vesokji a tak stari, że go zovjemë matką tich, co
 827 29|             pjerse mu robjiłë, jakbe ze sebje chcałë vërzucëc jakjis
 828 29|        tajemnice: Jak to beło możno, że jô dłużij njiż lôt trzë
 829 29|         zdaje sę bëc takji wopoczni, że żoden człovjek be nje przëszedł
 830 29|       położeło na jego pjersach, tak że noprzod po długji chvjilë
 831 29|       njedovjidzałë, tam naszi ludze ze vsóv bëlö mojimi woczoma
 832 29|              jô przëvekł do nodzeji, że ten vjidzałi stroż na progu
 833 29|        wurzasu przëboczeł jem sobje, że v Rebokach stari grof Lipskji
 834 29|           szturk to mje tak męczeło, że mesloł jem skonac na mjejscu,
 835 29|      milijonami skri.~Terom vjedzoł, że cos strasznigo sę stało
 836 29|           kjedem naszedł tak krotko, że cepło wod polącigo krza
 837 29|            potłukł wo lod tak mocko, że go muszelë zanjesc do dom.
 838 29|             wo ksędza, kjej vjidzoł, że nje będze rade. Wumarł jak
 839 29|         svobodë, pevno bełbe zgjinął ze szablą v ręce, jak provdzevi
 840 29|             zev:~— Stój!~Vjedzoł jô, że to mje czekô. Nje bëlëbe
 841 29|          kjejbe so nje wobrachovelë, że jô, wojc, kożdą razą przińdę
 842 29|          strzelbę lufą v doł na znak że sę bronjic nje będę. Na
 843 29|            moje dzevczątko vjidzącë, że nachodzą, krziknęło:~— Bronjicë
 844 29|        stanęła provda przed woczoma, że mom jednak dvoje dzeci i
 845 29|             mom jednak dvoje dzeci i że to dzirżkji dzevczątko sena
 846 29|           mje też przeszło do głovë, że mje nje puszczą do konającego
 847 29|          przeką drogji. Na nji leżoł ze smjercą v woczach mój jedini
 848 29|             stojoł jak dąb cvjurdi i ze suchimi woczoma. Ale kjej
 849 29|            sodzë, tej vjidzisz co sę ze mną stało...~Nje vdarzę
 850 29|             za szeją przëboczeł mje, że to nje beł sen żoden le
 851 29|             Dozerocz vjidzącë, co sę ze mną dzeje, vëdobeł ze serca
 852 29|             sę ze mną dzeje, vëdobeł ze serca kąsk ludzkji dusze
 853 30|            jakjimu szandarze zrzuceł ze łba jego szkopk szkląci?
 854 30|           jesz z tego nji ma dokazu, że wone są jego vłosnoscą.
 855 30|          jidze vojna. Vszescë movją, że Njemce vëpuszczą ze vszetkjich
 856 30|           movją, że Njemce vëpuszczą ze vszetkjich sodz navetk nogorszich
 857 30|               Ko to jednak je pevno, że kjej Njemce jidą na vojnę,
 858 30|               bom cë ju zapovjedzoł, że sę dom vpakovac. Ale tego
 859 30|            Martą i cuduje a nje vje, że dzevczę le dotąd je anjołem,
 860 30|          rzekł provdę. Bo povjem cë, że mje to Marta zabrała lasem
 861 30|           Czernjik. Tero jô vjedzoł, że na svjece cos novigo sę
 862 30|            takjigo! Remus przëznaje, że so zle postą pjił procem
 863 30|            procem vłodzë krolevskji, że go sąd wukoroł spravjedlevje
 864 30|              wukoroł spravjedlevje i że prosi wo vëboczenjé, bo
 865 30|          rzekł Czernjik Chtuż povje, że tińtem na papjorze malované
 866 30|          povjedzoł:~— Nje movjił jô, że tak będze? Mjichałovji beło
 867 30|             żenji. Jô vjedno movjił, że żoden chłop dobrich dnji
 868 31|          XXXI~Jak Remus vëmaszerovoł ze sodze pruskji z muzeką.
 869 31|             svjętigo Jakuba, jak mje ze sodze pruskji vëpuscilë.
 870 31|        przekartovoł, tej jô vjidzoł, że "krolovo korunë polskji"
 871 31|          Panu Bogu podzękovac za to, że tim pruskjim sędzom zmjękczeł
 872 31|            sę pozdnjże wustąpjilë le ze strachu, nje vjedzącë, cze
 873 31|             Ale będzë pevnim, Remus, że wonji be nom ti pojigji
 874 31|           resztë zębóv, a szandaróv, że to chłopë seti i dzirżkji,
 875 31|          Klerik, Franck a navet Leon ze stenką junoszą ruchna krolevskji.
 876 31|              krolevskji. Żol mje le, że może i tobje, Remus, nje
 877 31|           doznoł pjerszi roz v żëcu, że zgnjiłi dnje vjęcij człovjeka
 878 31|       szołtes Kjedrovskji napomknął, że to njibe z mojim rozumem
 879 31|            Podzękovoł jem Panu Bogu, że mje i ten roz z rąk njeprzijoceli
 880 31|          svoji.~Wod chvjile, jak mje ze sodze vëpuscilë, vędrovoł
 881 31|          bëlë na vojnje, przësigelë, że nastaną czase lepszi. Ale
 882 31|              not beło, żebe dokazac, że ti co tak povjadelë, mjelë
 883 31|         doznoł, nje beło mje dzivno, że wonji sę vzęlë do wobalenjô
 884 31|              chturen chiże, jak kula ze strzelbë vedle wucha vjornje,
 885 31|          bjedné i zrobjałé v wudbje, że jiin tego not do szczestlivoscë.~
 886 31|            głębokjim lese, rzekłbem, że to ksądz.~—To jidzma dalij!
 887 31|              czuł wod starich ludzi, że Złi Duch na sę przëwoblekô
 888 31|               Ale mje markotno beło, że Pon Bog v njich nje klasnął
 889 31|           krziknął:~— Jedna pocecha, ze v pjekle choba dosc grôp
 890 31|          dobrze z vłosnigo doznanjô, że złapją ksędza Pavła, żeli
 891 31|            to dołbem so głovę wucąc, że won be jegomoscë wukreł
 892 31|             be jegomoscë wukreł tak, że navetk pon Czernjik, chturen
 893 31|             chturen mô mjec kuntrakt ze Złim Duchem, jegomoscë be
 894 31|           głupi rozum, mje sę zdaje, że v wokolicach jezora i na
 895 31|            Żevnotę be dovozilë ludze ze vsi rebackjich, a nji ma
 896 31|              bliżij, tej jô vjidzoł, że jak snop grubi varkocz złocanich
 897 31|       paneszką dlo wochotë, vanożącą ze strzelbą po polu, cze też
 898 31|         panna.  — Leno mje markotno, że na naszim pustkovju nje
 899 31|        zrobji Trąba! Jak zagraję, to ze vszetkjich vsi rebackjich
 900 31|            krolóv jezora.~I ju Trąba ze szklącim norzędzem przë
 901 31|         wojcem i bratem.~Tej złożeła ze sebje sprzęt strzeleckji
 902 31|         kominka:~— Tec vjece, matko, że njeboszczik wojc doł nasz
 903 31|             smjeszno mje sę zdovało, że jô bjedni vanoga mjołbem
 904 31|             dosz żodną mjarą poznac, że z ji wojca rękji mosz znak
 905 31|           ksędzu sę srodze vjidzało, że dzevczę tak tci volą wojca
 906 31|  njeboszczika przënjese. Bo vjidzec, że volô wojca cë svjętô.~Tej
 907 31|          matka:~— Kjej kłopot v tim, że mój njeboszczik Zoborskji
 908 31|       wurodzenjô kąsk skażoną godkę, że go ludze nje rozumjeją,
 909 31|      przijacel Remus dopjeru movjił, że won vje krijovkę krola jezora
 910 31|              krijovkę krola jezora i że won ksędza v nji wukrije.~
 911 31|            sodzë pruskji krol jezora ze mną movjił i mje povjedzoł
 912 31|            vodë, tej mje sę zdovało, że tam na Glonku v mjesądzovim
 913 32|             Verazno teżem sę doznoł, że njedovno muszała bëc postavjonô,
 914 32|             v koscele, bivszë pevni, że ten mol i njezveczajni viżavë
 915 32|           Knjeji. Bom sobje wudbała, że ta Bożomęka muszi bëc takô
 916 32|             bëc takô vesokô, żebe ję ze vszetkjich vsi vjidzoł rebackji
 917 32|          woddzękovanjé sę na svjece.~Ze vszetkjich vsi vkoł, kjej
 918 32|               kjej słuńce spędzi noc ze svjata, reno vjidzą tę vesoką
 919 32|          przed smjercą woddzękovanjé ze svojim jedinim sinem na
 920 32|             Kozała tede Trąbje i mje ze strzedni duchtë robjic vjosłami
 921 32|         pravi stronë. Ale woczë moje ze zdzevjenjim, chęcą  —rzekłbem —
 922 32|      zdzevjenjim, chęcą  —rzekłbem — ze strachem błądzełë po ji
 923 32|         vjidze? Cze moję krolevjonkę ze zomkovjiska nad brodem v
 924 32|           kjej mjęv czężkji choroscë ze svjata gorączkovich womon
 925 32|              ale tak mje sę zdavało, że gromadzi wona v sobje vszelką
 926 32|         zdaje sę bëc takji wopoczni, że żoden człovjek be nje przëszedł
 927 32|             ten molami beł sapovati, że możno beło sę v njim zapadnąc.~—
 928 32|             jakbe je ta gora gvołtem ze sebje vëpchnęła v jezoro.
 929 32|            pod som przidkji brzeg, a ze samigo brzegu zvjeszałë
 930 32|            veszedł v vodę, czuł jem, że dzevczę jidze za mną. Wobroceł
 931 32|              ludzkjim.~Doł jem znak, że sę godzę i dzevczę szło
 932 32|            sę takji dużi i wopoczni, że smjeszné sę zdovało pomeszlenjé,
 933 32|            Może to też le jakji vjid ze svjata do ti jomë vpodô. ~
 934 32|    rozkoscerzoni na vszetkji stronë, że strzod sebje wostavjiłë
 935 32|        strzodka beło vëtrupjałé tak, że przez jego wuzimk v gorę
 936 32|    przëpłivało pod zemję tile vjidu, że prosto pod luką beło możno
 937 32|         przëvekłë, tej jem rozeznoł, że podłoga jomë beła gładzonô,
 938 32|              vjidu stojało wognjisko ze żelazną platą i pudło z
 939 32|               Jak jô tero beł pevni, że to poprovdze krijovka krola
 940 32|              doznoł jem sę wod razu, że to dvjerze, mjedze dvuma
 941 32|              do cemnjice, rozeznałë, że v ti jizbje są statkji domovi.
 942 32|            nalazła v chędogji jizbje ze scanami z gładzonigo drzeva
 943 32|          leżalë jak divanë pleconkji ze słomë i sicenë. Stoł a stołkji
 944 32|            chace. Vjidzec tero beło, że njeboszczik krol jezora
 945 32|               Navetk kjile wobrozkóv ze scenami z gonjitvë na dzekjigo
 946 32|          povjeszoni krziż svjodczeł, że tu mjeszkoł nasz człovjek.~
 947 32|           Ale z tego beło sę doznac, że z jezora jich mjedze krzami
 948 32|              takji svjęti pamjątkji, że serce be mje bolało, kjejbe
 949 32|             i vołoł:~— Ju jô vjidzę, że va nalazła zapadłi zomk
 950 32|              do pjekła! Lepji będze, że sę vrocę do moji bjałkji,
 951 33|          straszno. Krom tego boczta, że jô żenjałi chłop. Tede jô,
 952 33|        dobelë, dała jim taką pojigę, że koscołë zamikają a ksężom
 953 33|         zvożoł, le broł na sę plecok ze skrzepkami i zavjeszoł svoję
 954 33|          wostavjic, be sę rozpravjic ze svoją bjałką, mjołbem do
 955 33|            nje movjił. Boczë, Trąbo, że vjęcij dobrich ludzi be
 956 33|           roz tak vjesoło, vjedzącë, że jô naszim njeprzijocelom
 957 33|            Ale ksądz vëłożeł Trąbje, że to nji żodna zopłata, bo
 958 33|         namovjic i szedł na rozpravę ze svoją bjałką...~Długji tidzenje
 959 33|              beło jedno vëstrzelenjé ze strzelbë. Kjejbe strzeleła
 960 33|          rebacki vkoł jezora vjedzoł że na Glonku sę taci ksądz,
 961 33|           strzod kvjotkóv i paprocë. Ze vszetkjich stron szklelë
 962 33|              Kjej jem sę roz jisceł, że vjidu mje nje delë a mjeczem
 963 33|              i vjid, to boczë na to, że notera ludzkjigo karna je
 964 33|             svjece, —chadej i boczë, że to, co robjisz ve zgodze
 965 33|           dobędzesz, povjedzą ludze, że stoł sę cud. Ale cudem zovją,
 966 33|              ku svojimu Naznaczenju, że przë kożdim vożnim kaminju
 967 33|      kaszubskji nji mjoł sę podnjesc ze zemji, jak zapadłi zomk?
 968 33|            zomk? Tec beł czas takji, że vjodł pod svojimi Grifami
 969 33|             vojska, panóv i ricerzi, że bjeżoł po morzu v tesące
 970 33|              vjitani jako przejacel. Że dzis sę krije pod dębami
 971 33|             ksądz. A mje sę zdovało, że naju wostrov sę podnoszô
 972 33|             Klema dovała nom vjédzą, że możemë bezpjeczno vińsc
 973 33|       zapanovoł v sercach ludzkjich, że sę zamikelë v chatach, a
 974 33|               Povjodała panna Klema, że stari ludze przepovjadelë
 975 33|          Znovu minęłë dnje a novjinë ze svjata szłë lepszé. Zaraza
 976 33|              hok sę doł zamknac, tak że jinaczi be naju vëdostac
 977 33|             mjeszkała, ksądz vëkreł, że njeboszczik krol jezora,
 978 33|     korzinjami jasona, zdzevjilo go, że krom vjidu, co z gorë szedł,
 979 33|           Czes të ju wuvożoł, Remus, że te lukji z naszi jizbë ku
 980 33|        ledvje podlozł kot, vëpuscełë ze sebje vjetvje, chterne je
 981 33|             v pocerzu — rzekł ksądz, że dzevczę strzelô na wostrzegę,
 982 33|         rozmovë i kożdi z nas zdrzoł ze svojigo placu, jak żołnjerz
 983 33|         Paveł. Ale ma tero vjedzała, że wonji naju szukają. A ksądz
 984 33|            armijô jadze!~Vjidzołjem, że na vodze njick sę nje reszało.
 985 33|              Ztąd tero beło vjidzec, że trzë czołna rebackji bjeżą
 986 33|        vjoseł wo burtë zasvjodczełë, że jadą. Komuda nocnô ju wusadła
 987 33|      podvjeczorku, tede jô wuzdrzoł, że sę poli na kraju jeden samotni
 988 33|        njeszczescé. Zapoleł go chtos ze Zobór, żebe dac vjédzą,
 989 33|              Zobór, żebe dac vjédzą, że złe i że naszi njeprzijocele
 990 33|            żebe dac vjédzą, że złe i że naszi njeprzijocele pjilują
 991 33|             do vszetkjigo. Vjidzącë, że naju nalezc nji mogą, jęłasma
 992 33|           sebje, ale kuńc beł takji, że szandarzë zavrocilë do brzegu,
 993 33|           nom czężorem na dusze, tak że długa chvjilę sedzałasma
 994 33|        flińtą po polu, vdarzę sobje, że navetk zajk nje wubędze
 995 33|     Zoborskjim brzegjem nę przepravę ze szandarami. Tero jô sę dobroł,
 996 33|           tego not. Jô jem ti wudbë, że kjej go jakji duch nje vëstraszi,
 997 33|            worędzë nje będze mjoł. A że won chce do naju, tego won
 998 33|         rozestajnich drogach: Boczë, że nen dovni lud stolimóv go
 999 33|              dzivno wostanje vjedno, że takji dzirżkji lud vëdoł
1000 33|              mje sę wodrazu zdovało, że cos szlapje v gonku do naszi