Chapter

1001 33|        jegomoscë nę spravę z lestem do Vcjherova, beł jem v ti
1002 33|         wuvędzą jak mje, chturen jô do dzisodnja nje vdarzę sobje,
1003 33|            strachu przeszedł, be sę do vaju dostac.~—Jakjigo strachu? —
1004 33|         njesącô kaczkę na przedanjé do Koscerznë, naszla go tidzeń
1005 33|    wostavjiła kaczkę i dravo nekała do dom. Ale na vjeczor kaczka
1006 33|       kaminju, chturen je dvjerzami do tego kretovjiska?~— Dobri
1007 33|          strząsł. Tej vstoł i szedł do kuchnji, njibe to sę przë
1008 33|             vjedzoł, że won zazdrzi do svoji butelkji. Za chvjilkę
1009 33|        butelkji. Za chvjilkę won sę do naju vroceł i tak povjedzoł:~—
1010 34|           żebem jak norechlij szedł do krajóv katolickjich, jaż
1011 34|            pańskji jizbje przéroczą do kart i szklonkji, to won
1012 34|             gburem Formelą, chturen do Tuchole jadze na termin,
1013 34|      njichto z mojim pjismem zańdze do ksędza proboszcza ve Vjelu,
1014 34|           że jak "wod Koscerznë jaż do Chojnjic zaczął djobeł djobła
1015 34|          svjat, wobroceło tero gorą do słuńca, be służeło za vołtorz.
1016 34|            komeżkach służeło ksędzu do vołtorza. Pod vesoką gorą
1017 34|            svoje łiszczącé norządzé do gębë, tej z njego vëszła
1018 34|      napełnjiła podnjebjé wod kuńca do kuńca. Norod zavtorzeł mocą,
1019 34|          vënekani z koscołóv, vołoł do Boga z dzekji knjeji, chdzc
1020 34|              Ale won wobrocivszë sę do ludu, zaczął sę trząsc tak
1021 34|          czężoru.~ Tero panna Klema do naju przëstąpjiła i rzekła:~—
1022 34|            Pon Czernjik doprovadzeł do tego, że vłoscicel Hutë
1023 34|           beł i Mackjem wostanjesz. Do Korsina to wobleczenjé spravji.
1024 34|           Bluma. A chocbe wob drogę do Korsina jegomoscë jakô veszka
1025 34|      vjidząci, że wu njich mało rąk do robotë, z vdzęcznoscë przëmovjiłasma
1026 34|         Dusza moja całą sełą 1gnęla do nji, ale strachoł jem sę
1027 34|        takji? — rzekł szandara tero do ksędza. — Vëzdrzice, jak
1028 34|          nje vëzdrzice — rzekł tero do mje szandara. — A to szkoda,
1029 34|             drabjinje moglëbe ludze do njeba vłożac. A jô szukom
1030 34|         zaarasztovoł i wodprovadzeł do vojta Czecha v Korsinje.
1031 34|        Trąba, przëstąpjivszë bliżij do szandarë i movjącë cecho,
1032 34|         resztę v Koscerznje i jidze do dom po vjęcij.~Szandara
1033 34|       budinkóv Korsina, wobroceł sę do mje Trąba i povjedzoł:~—
1034 34|         voli njigde ju v żëcu zińsc do gromadë.~Na Zoboracli mje
1035 34|              Jedna mje godała: Jidz do dom! Chtuż të jezdes, bjedni
1036 34|             panna Klema podchodzeła do kominka, żebe novą drzozgę
1037 34|            i pojma spac, bo dzeń je do robotë a noc do spanjô.~
1038 34|             dzeń je do robotë a noc do spanjô.~Kjedem sę reno zbudzeł
1039 34|             Trabę z njim i zavjezlë do sodze ku Chojnjicom. Vszescë
1040 34|            zamjast naszigo, zabrelë do sodze njemjeckjigo ksędza.
1041 34|            mje co jesc i pochadejta do robotë. Povjem vama po vjeczerzi
1042 34|            czekavosc wodstavjic jaż do vjeczora.~A Trąba vjeczorem
1043 34|      zavjezlë Njemcë naszigo ksędza do Chojnjic i tam go puscilë
1044 34|           pastora, be go wodstavjic do sodze. Jak sę tego doznelë
1045 34|             To beło tak:~Zaszedłszë do Korsina z ksędzem Pavłem,
1046 34|            dlo ksędza i wo furmonkę do Chojnjic. Vszetko szło jak
1047 34|          dvjerze. Vstąpjił jem tede do szankovnji, żebe na poceszenjé
1048 34|         gromadze. Sadną wonji sobje do szklonkji pjiva, a jô zdrzącë
1049 34|           na gorze. Wobrocę sę tede do Rezego i movję głosno:~—
1050 34|        arasztovac i vetransportovac do sodze v Chojnjicach.~Tej
1051 34|        Chojnjicach.~Tej wobroceł sę do mje:~— A të, bratku, pojle
1052 34|      przëzeroł won sę zgraji, co sę do njego vdzarła. Bo krom Rezego
1053 34|     vëpitivac vë nji moce prava, to do veższich głóv noleżi. Ale
1054 34|           Ale strzimoł sę, wobroceł do mje i pitoł:~— Poznajesz
1055 34|            Bog skoroł, bo wod słova do słova, jak nje chcoł jisc
1056 34|           vaju wobu muszema zavjezc do Chojnjic, żebesta sę tam
1057 34|       Vëszukejce nom chiże furmonkę do Chojnjic.~Ale Reza sę drapoł
1058 34|          Formelą, chturen na termin do Tuchole jadze. Jego furmonka
1059 34|            pitanjô vpakovelë na voz do ksędza. A ten, jak Formela.
1060 34|        woczëvjidno, że sąsod sąsada do koszule splondruje, kjej
1061 34|             nami drugjimi pojachalë do sądu. Ale kjej naszi szandarzë
1062 34|         kjej naszi szandarzë veszlë do sądu buszni, jakbe samegoo
1063 34|             beł zgodzoni na vjesele do Vjela i przez tom dva talarë
1064 34|        wonji mają mje na svój koszt do dom wodvjezc. Ale jô vama
1065 34|         sobje przipodkjem zazdrzelë do notajnjeszigo norcika dusze.
1066 34|          rzekłszë njick, zaszedłjem do stodołë po moję karę. Vzął
1067 34|            sę ze żevą duszą i nekoł do dom — do Lipna. Drugji roz
1068 34|         żevą duszą i nekoł do dom — do Lipna. Drugji roz v mojim
1069 35|         wobronję. Pochadej, pudzema do Szulistkji!~— Trąbo! rzekł
1070 35|        nekoł, Remus!— tak rzekł jem do svoji dusze.— Cobe cę womona
1071 35|           chto pjerszi roz przińdze do Gduńska, zaprovadzą na rotusz,
1072 35|           Bromę Długjim Renkjem jaż do Vesokji Bromë. Na tich wulicach
1073 35|        kaszubskjich mova nasza jesz do negji nje vëmarła. Rod bełbem
1074 35|        słuńca karovoł jem z Gduńska do Wolivë. Tam v dnje targovi
1075 35|             le szedł na Mszą Svjętą do koscoła klosztornigo. Bo
1076 35|    njeboszczik pon Jozef nakozoł:~— Do Wolivë kożdi Kaszuba, chocle
1077 35|       rządzilë — zavdzęczomë, żesmë do dzisodnja zatrzimelë vjarę,
1078 35|             rozeszlë, postąpjił jem do vjelgjigo vołtorza. Tam
1079 35|              kjedem za njim zaszedł do zokresteji i rzekł:~— Chcołbem
1080 35|          mjarą wuspokojic. A jak sę do voli vëpłakoł, tej sę pitoł;~—
1081 35|    przëzeroł z czekavoscą wod stopë do głovë, kjej koscelni ze
1082 35|         głovë, kjej koscelni ze mną do njego zaszedł. Ale nje rzekł
1083 35|         Przed nocą duńdzesz, Remus, do Żarnovca. Tam cë drogę zagrodzi
1084 35|            że pudę.~Tej jem sę vzął do jidzenjô, jaż tu cos na
1085 35|             Wod krziżovich dnji jaż do svjętigo Jana vanożę jô
1086 35|            vjeząci karę przed sobą? Do Pucka jô tim sposobem vëszlachovoł
1087 35|      njemjecką movę. Rzekł jem tede do njego:~— Bog cę sprovadzeł,
1088 35|        czekavosc to pjerszi stopjeń do pjekła. A tam na zochod
1089 35|            Njemcë. Nosładnji sę tam do sodze dostanjesz, a jô z
1090 35|            Remusa na polu ze zębami do gorë, wusmjerconigo głodem,
1091 35|        grivoł parobkom i dzevczętom do tuńca, pokąd jô społ na
1092 36|        wostatecznim dovrzeszczoł sę do Pana Jezusa, żem katolik,
1093 36|          jinnovjercóv nje zlecołbem do pjekła. Ale mom nodzeję,
1094 36|         woprzestoł grac i rzekł mje do wucha:~— Cuż ten Njemc nom
1095 36|         drogji. Panje Derda — rzekł do młodigo człovjeka — pomożce
1096 36|          naju bjednich ludzi roczeł do złoconi karetë? Cuż ma zgrzeszeła
1097 36|          Trąbjiną, żem przënęceł sę do pjicô na dzirżkosc. Bo mój
1098 36|            z voza i naju provadzilë do jakjichs pesznich budinkóv.
1099 36|          czasu jô vama przënjesę co do jedzenjô.~Jak won vëszedł,
1100 36|      Woboczisz, że ma sę tu dostała do djobelskji kuchnji!~Moję
1101 36|           Jesz jakji szterë godzenë do vjeczora. Cuż ma będzema
1102 36|        rzekłTrąba. Jô nji mom vjarë do tego pana. Czeż won pochvoleł
1103 36|        Trąba wobroceł sę z pitanjim do Derdë:~— Panje Derdo! Vëboczce,
1104 36|         jednak wuvożoł: Żebe żivcem do pjekła przińsc, to be człovjek
1105 36|           kuli żadno. Potim wosobno do ti robotë nasadzoni djobeł
1106 36|             przechodzi. Vjater, not do tego, z vnętrznosci nekô
1107 36|          wodpłocają. I tak wode łba do łba lotają te produktë żołcë,
1108 36|           doktor, jako że przëvekłi do brzedalstva, procuje tam
1109 36|            wurzasł. A ja kvësłuchoł do kuńca, tej rzekł vzdichającë:~—
1110 36|  vzdichającë:~— No, przënomji jô sę do ti buchtë pjekjelni nje
1111 36|          nje strachejce sę zabarzo! Do nogorszi buclilë naszigo
1112 36|            to Njemce jich rechovelë do svojich, ale v svojim pjekle
1113 36|    scignjęti skorë przedaje Njemcom do Berlina i to przez vjecznigo
1114 36|         człovjek, moce v tim pjekle do robotë?~— Jô jezdem vobcą
1115 36|            żebe potępjonich zvabjic do kaszubskjigo pjekła. Z ti
1116 36|   vëszczerzoł le jesz barżij zębë i do njego do stołu podchodzeł.
1117 36|         jesz barżij zębë i do njego do stołu podchodzeł. Jô mu
1118 36|             to choba dosc, żebe Złé do mje przistęp mjało. A tej
1119 36|          wokno, drudzë sę dobjijelë do dvjerzi. A Trąba na momańt
1120 36|          podvorzu, a pokąd jedni sę do dvjerzi dobjijelë, drudzë
1121 36|           że te z glińgotem vlecałë do jizbë — i za njimi chiże
1122 36|          Tej zavołoł na tich, co sę do dvjerzi dobjijelë:~—Dejta
1123 36|             że jô mu tero mogę jisc do pomocë, nabroł kąsk ducha
1124 36|        kulałë. A jak sę vërzechotoł do negji, tej rzekł:~— V tim
1125 36|          wucekac, jak kulavô kaczka do dvoru. A dvornjik smjoł
1126 36|            wokno wuprovjoł, zańdzta do mje. Będzema so chvjilę
1127 36|        stronach korbała. Meszlę, że do naszi panjenkji ten całi
1128 36|            żesce sę za żëcô dostclë do pjekła, a będzece też trzoskovelë
1129 36|           dvornjika dostoł i vezvoł do pana. A Trąba, choc nji
1130 37|  domovnjikami provadzeł naju służka do svojigo pana. Ku reszce
1131 37|           so wudboł, panje! Zkąd mu do głovë strzeleło, Bog to
1132 37|             vkoł na Pomorsce, roczę do sebje vaju bjednich vanogóv.
1133 37|           chterne wod novju ksężeca do novju pjechti nje przevandrujesz.
1134 37|             zvjerzęta, a ludze jich do negji vëtępjilë. Boczta:
1135 37|         zovje Remusem, chcesz duńsc do wostatnich granjic movë
1136 37|             ze starszimi pudze wona do grobu...~Va tam za Żarnovską
1137 37|    wuczułjem czężor na pjersach nje do strzimanjô. Bełbem v ti
1138 37|          będze.~I wodemknął dvjerze do dużi dvornjice, a jô stanął
1139 37|           dalij i wodemknął dvjerze do drugji, jesz vjększi, dvornjice.
1140 37|             mjecze.~Pon sę wobroceł do mje, pokozoł na rząd portretóv
1141 37|         vkoł Wodrë jaż po Łebę, jaż do wostatnigo Bogusłava Czternostigo,
1142 37|           ksążąt wod Svjętobora jaż do wostatnigo Mestvjina. Prędzij
1143 37|              Szesc set lôt wubjegło do vjecznoscë, jak go pochovelë
1144 37|          ten, chternimu bjołô broda do pasa spłivô, a rękę trzimjąci
1145 37|           pon naju tero zaprovadzeł do trzeci dvornjice, novjększi
1146 37|           wostatni.~Jak ma podeszła do nigo malarza, tak uwon zakreł
1147 37|          pon sę wobroceł po chvjilë do naju, kozoł nom przëstąpjic
1148 37|         naju, kozoł nom przëstąpjic do wokna i patrzec. A tam jakbe
1149 37|          dużô czervjonô kula słuńca do połovë ju beła zaszłô za
1150 37|       wobrazu zdrzała i przemavjała do dusze njezmjerzonô moc Boskô
1151 37|      zalevac svjat. Pon sę wobroceł do naju i povjedzoł:~— Bjejta
1152 37|             złoté ruchna i norzędza do zabjijanjô ludzi! Bo wod
1153 37|             na noc vjedno, jak jozc do svoji jomë, jaż będę mogł
1154 37|            sę na noc kładła v łożka do spjiku, Trąba vëbjivszë
1155 37|           bëc nji może, bo bełbe sę do naju wodezvoł.~A jô rzekł
1156 38|          kożdą ksążkę, kożdi sprzęt do gromadë, żebe vjedzoł svjat,
1157 38|            łoża jego płotna stojałë do mje bokjem. Ale mje sę mocko
1158 38|          głovę, przëvekłą zveczajno do naszi prosti kapuze. A szołm
1159 38|       wulani. V ti chvjilë wod stóp do głovë przeszedł mje dzivni
1160 38|             voli ręka moja chvitała do levigo boku, jakbe tam nalezc
1161 38|         vstąpjił ve vojarską służbę do krola polskjigo Stefana
1162 38|             beło, kjejbem sę vroceł do cebje z gębą, zamjast pod
1163 38|            zmorzeło. Społ jem długo do połnjô, a kjoj jem ju beł
1164 38|       morskjich wu rebokóv, naszedł do naszi jizdebkji som pon.~—
1165 38|          svjęti Arkonë...~Smętk, co do bratni podmovjił vojnë Svjętopołkovich
1166 38|         woczë, jak wotvarté dvjerze do drugjigo svjata. Le v jednich
1167 38|         njeba. A kjej jem przëszedł do sebje, tej jô poznoł v portrece
1168 38|           po mje przeszłë wod stopë do głovë, kjej jem vjidzoł,
1169 38|             Sorbskji dzecku svojimu do pomocë i zaczął vołac na
1170 38|        chvjilë.~— Zdrzë! — krziknął do mje i zervoł dużé płotno
1171 38|           wobjimala vjerzeje zloté. Do bromë provadzełë stopjenje
1172 38|         drzevami pjosk sceleł drogę do rzekji a v rzecem wuzdrzoł
1173 38|       Wobrzedlevi gadë przëpjiłë sę do ricerskjich karkóv i do
1174 38|             do ricerskjich karkóv i do końskjich grziv, a chdze
1175 38|           dvornjik loł mje gorzołkę do gardła. Nade mną stojoł
1176 38|        pjekło? Tam z pałacu vësłelë do Lęborka i do Lebë po jednim
1177 38|         pałacu vësłelë do Lęborka i do Lebë po jednim vozu v szterë
1178 38|             starimu wodemknąc wokno do tego svjata, co sę wotmikô
1179 38|            jidę z tobą! — rzekł jem do Trąbë.~— Jidzta z Bogjem! —
1180 38|        daleko za folvark. Tak Trąba do mje rzekł:~— Pocuż të tam
1181 38|             zdrzisz przed sebje? Ko do dom trzeba nom jisc v stronę
1182 38|            przësigł sobje, że duńdę do wostatnich granjic kaszubskji
1183 39|      sedzała. Ludze pravje vstovelë do robotë, a na nasze pitanjé
1184 39|         Przez nje płenje rzeka Łeba do Bołtickjigo morzô vëzębjivszë
1185 39|             przë mjesce Łebje wuscé do morzô przez dinë morskji.
1186 39|     kompanjiją po roz pjerszi szedł do Vejherova i wuzdrzoł za
1187 39|             v morzu. Rzekł jem tede do Trąbë:~— Chto vje, chdze
1188 39|       Mjirachovskjim lese?~— Cuż cë do głovë przëszło? — rzckł
1189 39|            sę chcało. Tak ma poszła do małi karczmë, chdzesma kjile
1190 39|       możemë vaju przevjezc czołnem do Jizbjic. Bo vedle jezora
1191 39|           czołna nji mogłë dojachac do kraju. Le v żłobje cemnim,
1192 39|      Mjałasma jesz przed nocą duńsc do Kluczëc, a rebocë naju wostrzegelë,
1193 39|         zeszła i zbłądzeła, tego jô do dzisodnja vërozumjec nji
1194 39|            sę zdaje, zaprovadzi nas do zemni vodë. Wuvożejie: to
1195 39|           nje zbjegło, le vrocëc sę do Trąbë, chturen też ju na
1196 39|        Trąba z Lipna, i kopnąc nogą do pjekjelnich wotchłanji.
1197 39|         chiże zajęłë wono wod kuńca do kuńca, jakbe jakji njeżeczni
1198 39|         krzem karę wustavjic nogoma do gorë, przëkrëc ję i przeplesc
1199 39|            pod nją scesnjema dobrze do gromadë, to jednak kask
1200 39|           będze,~Trąba sę zaru vzął do vëcinanjô cenkjich vjetev
1201 39|         chrostu, a jô karę vëvroceł do gorë. Pakę z tovarem i ksążkami,
1202 39|           rzekł:~— Vjele jô nodzeji do ti naszi chahipë nji mom.
1203 39|             chcołbem z gorë zmoknąc do wostatni njitkji, kjejbe
1204 39|      svojich dun, chterne wono nekô do jezora Łebskjigo. A to je
1205 39|          Ale ten som vjoter znoszoł do naszich wuszu coroz mocnjejszé
1206 39|           trzęsavjiskach. Wod czasu do czasu z głębji Błota vëdobivalo
1207 39|             zaczęłë przëlegac lodem do skorë.~— Remus — rzekł Trąba,
1208 39|             zibu. — Żebe przënomnji do rena dożdac, bo mje sę zdaje,
1209 39|            jem sobje i rzekł jem to do Trąbë. ~Ale won krąceł głovą:~—
1210 39|            Sorbska! — strzeleło mje do głovë. Ale won nekoł, jakbe
1211 39|          zbłądzonigo. Tak rzekł jem do Trąbë:~— Grej! — Może rovnak
1212 39|         nogji moczëc przed smjercą. Do rena ten torf naju połknje.
1213 39|             Ale mje nje beło njijak do smjercë. Rozzeroł jem sę
1214 39|          vjid wod cebje, ksążeczko, do mje szedł za dzecinnich
1215 39|         dzecinnich lôt! — rzekł jem do sebje. — A tero, kjej cebje
1216 39|            kjej cebje dom na wogjiń do pożercô, może mje wuratujesz
1217 39|             koła, skoczącë wod kępë do kępë. Jak naszlë krotko,
1218 39|           jidze wod morzô a voda sę do rena podnjesejesz veżij.
1219 39|     skokającë z kępë na kępę zaszła do chałupë, chterni bjołi scanë
1220 40|            kaszubskji na Pomorsce. ~Do rena jô wodecknął i zdrzoł
1221 40|              Rzekł rebok jiscącë sę do naju:~—  Dzeckom naszim
1222 40|        bełbem v ti chvjilë zavroceł do dom, kjejbe nje słovo, chternem
1223 40|        Słovjińcami. Jesz długo beło do połnjô, kjej jesma stanęła
1224 40|            vołóv v pjoskach wusadło do dzegvjenjô i podnjesło rogati
1225 40|   dzegvjenjô i podnjesło rogati łbë do gorë. Takji vjelgji i sztołtu
1226 40|           Tak jô cë movję: Navrocma do dom! Bo jô mom też duszę
1227 40|        Smołdzenach a reno zavrocema do dom.~—  Tede to dobri traf,
1228 40|            sę bojoł, żebe mje nazod do Sorbska nje namovjilë, chiże
1229 40|         namovjilë, chiże jął movjic do pana:~— Vjelmożni panje!
1230 40|           navroci ze mną v gromadze do dom. Vejcele: Karę jimu
1231 40|            Tile, co koń bez wogona. Do negji sę zatraci, kjej jesz
1232 40|          Łebskjich Błotach! Ale pon do mje sę wodezvoł:~— Moje
1233 40|          Zoborskjich. A pon vzął go do rękji i z vjelgą wuvogą
1234 40|        wojca. Serota, dostoł jem sę do gbura na pustkovjé, chdze
1235 40|        dusze vëszło i zazdrzało mje do woczu pitanjé:~— Czim i
1236 40|         vëszukac kvaterë. Przëszedł do nas Derda jesz przed nocą
1237 40|            njimi zabrała v gromadze do Sorbska, bo pon v porę dobrich
1238 40|         Remus. A żeli mje wob drogę do tich błogosłavjonich norzędzi
1239 40|          przërzekł, że sę nje vrocę do Sorbska, choc krom vszetkjigo
1240 40|         żebe cę znovu nje namovjilë do nigo pjekla. Mje vjedno
1241 40|             a chdze novotni potomcë do zemji sę kłedlë. Bo v ti
1242 40|           polącigo dachu:~Rzekł Pan do Pana mego łaskavim ~Svim
1243 40|         koscele retovac! Cesnęlë sę do dvjerzi, ale te dzivnim
1244 40|           Chtos przëstavjił drabinę do wokna i vezdrzoł:~— Sedzą
1245 40|       vëlecało i z trzoskjem vpadło do koscoła. V ti sami chvjilë
1246 41|         małô i vstid mje przëgnjotł do zemji, jak na za dzecinnich
1247 41|        przenjesc peszną krolevjonkę do zaklętigo zomku.~Krotko
1248 41|             nje dopusceł żevi dusze do retunku. Żebem beł szandarą,
1249 41|           to bem go za to zaru broł do sodze. Ale chto vje, czebe
1250 41|         jakjis vjid. Rzekł jem tede do Trąbë:~— Navprost jô vjidzę
1251 41|          woczë człovjeka vëprovadzą do ludzi, cze też ducha wostavji
1252 41|            Trąba przede mną skoczeł do dvjerzi i klepoł, Kjej sę
1253 41|       stronë, za njick v svjece bem do ti chałupë nje vlozł. Ale
1254 41|            v stron vjelgjigo komina do drugjich dvjerzi, przez
1255 41|              chturen z nami veszedł do chałupë, wodvroceł sę płom
1256 41|             moji pjerszi kompanjiji do Vejherova. Jednak całô długô
1257 41|          roz mje vjidzała na drodze do Slrzepcza. A tam v zomku
1258 41|          człovjek mjoł nalezc klucz do ti zogodkji?~Kjej jem tak
1259 41|             zanjesłam vołanjé vasze do rebokóv, chterni vaju retovelë.
1260 41|            Starô Julka wobroceła sę do mje i rzekła:~— Chcałabem
1261 41|       skarnjach drgnęło, bo znadz i do ji wuszu dochodzeło przez
1262 41|         povjedzała drogę na goscińc do Koscerznë.~— Tę të lepji
1263 41|          Borkovno, cos przëznała sę do czaróv, chternimi vëtępjiłas
1264 41|      nakreła! Tëro jô tu panem, jaż do rena!— I vzął i zervoł ze
1265 41|           jinszi le Czernjik. A won do mje kjivnął głovą i rzekł:~—
1266 41|             woczë. Tej wobroceła sę do mje Julka i rzekła dichającô
1267 41|         provadzeła wod jednigo lasu do drugjigo. I wod razu jô
1268 41|         poznoł, że to vjadomô droga do Juszk. Ve vjelgjim strachu
1269 41|            tam drogą z jednigo lasa do drugjigo, bjelącô sę straszną
1270 41|           jem sę vzał i chiże dążeł do woni vësadzoni drogji, bom
1271 41|         pjervji, njimesma zbłądzeła do ni dzivni chatë z Julką.~—
1272 41|          tego mje chdzeroz chodzeło do głovë pitanjé:~— Chdziż
1273 41|             konje i sankji, chterne do samotni chatë przëvjezłë
1274 41|              chterna z jednigo lasa do drugjigo a dalij do Juszk
1275 41|            lasa do drugjigo a dalij do Juszk provadzeła, nji mogł
1276 41|        godzenę i dłużij. Ale drogji do Juszk jak nje beło, tak
1277 41|        jakji Złé manji! — rzekł jem do se. Tak jô sę przeżegnoł,
1278 41|           na smjegu i podnjosł ręce do Boga, żebe mje doł nalezc
1279 41|           żebe mje doł nalezc drogę do ludzi i pozvoleł retovac
1280 41|          Kjej jem vstoł, rzekło mje do wucha:~— Jidz, Remus, tvojim
1281 41|           reszce żem jednak doszedł do takjigo molu, zkąd mje sę
1282 41|        chodzenjô i przëchodzeło mje do głovë:~— Cze może ta Smjerc
1283 41|           ku reszce dostoł na drogę do Vęglikovjic. Zavjanô wona
1284 41|       wuzimkjem bez korë jaż v gorę do pjerszich gałęzi. Barzo
1285 41|         spjevnich skrzipk i szeroką do jich vnętrznosci wodemkł
1286 41|             Kjej jem vezdrzoł na te do krziku wodemkłé vargji njemigo
1287 41|              A kjej jem sę vëpłakoł do negji, tej vzął jem sę i
1288 41|             przemiszlac, co pocznę.~Do Lizokóv beło blizko, do
1289 41|             Do Lizokóv beło blizko, do Grzebova njevjele dalij
1290 41|            zabłądzec, jak przedtim. Do Vęglikojc dobré mogło bëc
1291 41|               Pudę — rzekł jem tede do sebje — do szołtesa, be
1292 41|           rzekł jem tede do sebje — do szołtesa, be vësłoł ludzi,
1293 41|       pomoglë zanjesc mojigo drucha do vsë.~Kjej jem vstoł i vezdrzoł
1294 41|          Kjej jem ku reszce zaszedł do vsë, tej ve vszeskjich woknach
1295 41|              chdze mjeszkô szołtes. Do njego jô po skrzepjącim
1296 41|     wodemknął jem dvjerze i veszedl do jizbë. Ale ledvjem vezdrzoł,
1297 41|   pjekjelnjika. Tak jem przëstąpjił do stołu, podnjosł rękę i zavrzeszczoł:~—
1298 41|         Szołtes na to vstoł i rzekł do mje:~— Rzeczë, Rcmus, co
1299 41|         njeroz nocovoł, przëstąpjił do mje i povjedzoł:~— Jidz
1300 41|      pracuje. A że to tak długo jaż do pozdni nocë deruje, tim
1301 41|            rąganjô?~ Szedl jem tede do dvjerzi, ale njimem vëszedł,
1302 41|         mrozu i smjercë. Doszedłszë do stari chojnë nalozł jem
1303 41|       zavjezesz zmarłigo som na nji do Lipna do jego njevjastë.
1304 41|        zmarłigo som na nji do Lipna do jego njevjastë. Tam cë,
1305 41|         chternim jô vszedł na drogę do Vęglikovjic i szedł jem
1306 41|           całi czężor, vestchnąvszë do Boga, vjozł jem przez mroz
1307 42|          sedzec!~Kjej jem zakarovoł do Trąbjinë, tej wona vëpadła
1308 42|        znakji, kjej go meła będzesz do trumë, żeli nje zeszłë wob
1309 42|             ju muszala po katolicku do zemji dostac. Tec vjelgji
1310 42|           rzekł szoltes, przez "vë" do mje movjącë, jak czuł, że
1311 42|    serdecznigo drucha, takjem rzekł do nigo:~— Dzeleł jes ze mną
1312 42|            paradô wodprovadzi cebje do wostatnigo spoczinku. Veszedł
1313 42|       szkolnigo, tamem przëszedłszë do dom, wupodł na łożko jak
1314 42|           przez całą noc. Jô sedzoł do rena na zedlu przë wumarłim,
1315 42|           chorągvjami provadzełe go do grobu, a ludzi sę zebrało
1316 42|          latosigo roku trzimałë jaż do Matkji Boskji Gromnjiczni.
1317 42|       vëleje pot wod pjerszi skjibë do pjerszigo cęcô kose po Svjętim
1318 42|            żem sę chdzeroz wodezvoł do njego, njimem so przëboczeł,
1319 42|                Cuż të tak przëlnęła do mje, kobjeto?~A wona zaczęła
1320 42|           jem cignął na drugji dzeń do Serakojc, tej ji ju njebeło.
1321 42|           ksążkami i tovarem, jakbe do mje noleżała. Nje vjem,
1322 42|           mantolikji, jak je kupają do posvjęcenjô na wodpustach
1323 42|            mje buchnęła gorącą falą do tvarze, bom sobje przëboczeł,
1324 42|     słonecznigo cepła wuderzełë mje do serca. Całą chvjilę jô nje
1325 42|             panna ze Zobór njelecho do cebje z woczu strzelała.
1326 42|          młodé dzevczęta !~— Cuż cë do tego, Trąbjinô? — rzekę.
1327 42|        nekała przez kaszubskji kraj do jego wostatnich granjic.
1328 42|             vëbuchło.~Przëvołoł mje do sebje grubi głos naszigo
1329 42|             i kanął svjęti Mjichoł. Do Zobór zańsc jô jesz wodvogji
1330 42|           mu podoł rękę i go roczeł do sedzenjô. Won sodł, vëjął
1331 42|         jego mjono sę vzęło. Tak jô do njego rzekł:~— Vëboczë,
1332 42|          pogrzeb? Żeli të jich mosz do tila, co jich nje rechujesz,
1333 42|   njeszczescé, to tobje jesz daleko do katafalku i egzortë. Nje
1334 42|            vaszim gburom povjedzec: Do wożenjenjô noleżą dvoje,
1335 42|         njim jô przëszedł tak dalek do sebje, żem sę doznoł, chdze
1336 42|       Trąbjinô ze słodkjimi słovami do mje sę wodzevała.~— Kochani
1337 42|             i vëbjegł, jak szoloni, do dom. Beł to ju czas nad
1338 42|         Remus! To të wob noc lezesz do vdóv? No, pożdejle, stari
1339 42|            Som worganjista przëszed do mje z rozkazu ksędza jegomoscë
1340 42|             To beł szpos! Remus roz~Do Trąbjinë v łożko vlozł.~
1341 42|           Trąbjinë. Ale jak jô mjoł do nji jisc, tak jô ji povjedzoł:~—
1342 42|       kosnjikóv, kjej jem sę vroceł do Lipna. Zakarovoł jem do
1343 42|             do Lipna. Zakarovoł jem do moji jizdebkji wu pana szkolnigo.
1344 42|           rozińdę. Nje przëszło mje do głovë, że to będze tak prędko.
1345 42|              Tej vzął jem i karovoł do Trąbjinë.~Jak jô wodemkł
1346 42|              Jak jô wodemkł dvjerze do nji, vëburklë z jizbë dvje
1347 42|            pełen vonji sana, vlecoł do jizbë. A jô czężko wusodł
1348 42|    vëmordujc, żeli go nje zavjezeta do głupigo domu!~Njech mje
1349 42|            jem przëszedł po wurzasu do sebje, tej jô vjidzoł przez
1350 42|            ludztvem. Szołtes kjivoł do mje głovą, tej zaczął pravjic
1351 42|           głovą, tej zaczął pravjic do bjałkji:~— Kobjeto! Żeli
1352 42|            no wokno beło, i patrzeł do jizbë, chdze jô sedzoł na
1353 42|           Szołtesu! Njebój sę i poj do jizbë. A vez ze sobą tich
1354 42|         stoją, bo jô mom vama njico do povjedzenjô.~Za chvjilę
1355 42|            że mô jisc kożdi mjesądz do szkolnigo, chturen ji vëpłaci
1356 42|           mojigo mjeszka, co ji not do żëcô. Dłużij wona jednak
1357 42|       jednak vjekovac nje będze jak do czasu, kjede trova na grobje
1358 42|        Rzekłszë to, zabjeroł jem sę do dvjerzi i povjedzoł:~— A
1359 43|             tak:~— Pudzesz na Glonk do krijovkji njeboszczika krola
1360 43|            zamknąc wostatné dvjerze do szczescô, bo złô ręka pomachtała
1361 43|         njedaleko jezora, bo lecało do mje vonją vodë i rebackjich
1362 43|        vonją, doszedł jem ku reszce do brzegu jezora i zaczął szukac
1363 43|             czosu dosc.~Najechavszë do brzegii, vëszedł jem na
1364 43|          brzegu wod stronë jałovcóv do czołna vstępovała Łovczonka
1365 43|            i ten złoti dzeń vësłalë do mje svoję krolovą.~Przëbjivszë
1366 43|          svoję krolovą.~Przëbjivszë do kraju, vëcignęła czołno
1367 43|       zrobjiło i tak vjelgô mjiłosc do nji mje duszę rozparła,
1368 43|          dusze nasze szukałë drogji do sebje. Jaż krolevjonka jezora,
1369 43|       stolim pod rękę i zaprovadzeł do svoji jomë pod zemją i wona
1370 43|           sprzecivjenjô ze mną szła do vjelgjigo kaminja, chturen
1371 43|             chturen zamikoł dvjerze do jomë krola jezora. V gromadze
1372 43|          sobą. Ale kjej jem doszedł do podzemnigo mjeszkanjô, tej
1373 43|        wuzdrzoł a vszestka krev mje do serca zbjegła i kvjatë vëpadłë
1374 43|         pase rozcągałë sę wod kuńca do kuńca. Co chvjilę rozdzerałë
1375 43|           rozdzeroł co chvjilę, jaż do woslepjenjô, zeloni vjid
1376 43|            tak wodvożnô, cesnęła sę do mje, jak sarna vërzasłô.
1377 43|  krolevjonkji. Tej przëcesnąvszë ją do sebje, stanął jem na procem
1378 43|        naszą jizbę vëvaleła dvjerze do kuchnji pod korzinjami jasona.
1379 43|          sełami vëcignęłasma czołen do sebje. V njim leżałë dva
1380 43|                krzikało dzevczę mje do wucha przez rëk burze. —
1381 43|           Wobrocelësma go przodkjem do jezora i vësunąvszë na vodę,
1382 43|            vód dzevczę mje krzikało do wucha.~— Robji tero, jak
1383 43|     spravnje. Vjosła nasze sę gjęlë do pęknjęcô wod czężkji proce,
1384 43|             serce pełne vdzęcznoscë do Boga za retunk ze smjertelnigo
1385 43|     provadzisz, krolevjonko moja?~— Do dom — rzekło dzevczę.~Ale
1386 43|        njima dodom, nodrogszô moja. Do cebje jisc njesposob be
1387 44|          jem doszedł na dregji dzeń do vjelgjigo kaminja pod Vjeprznjicą
1388 44|        rovno dalekô droga wod njego do starich vsóv: Gostomja,
1389 44|         słuńca muszoł jô jesz duńsc do Łiskji, bo gnało mje procem
1390 44|         starą Julkę. Vëcignęła wona do mje rękę i povjedzała:~—
1391 44|        długji lińcuch, przërzeszoni do beczkji ze smołą. V dole,
1392 44|         droga provadzeła z Gostomja do Njesołovjic i do Długjigo
1393 44|           Gostomja do Njesołovjic i do Długjigo jezora, zbjerało
1394 44|        podnjebju wod vschodu słuńca do zochodu i rzekła tak:~—
1395 44|            rakorz przërzeszoł kanję do słupa, a chłopocë jęlë spjevac:~
1396 44|              I nama rągała,~Kjej ma do dom konje gnalë i cebje
1397 44|         krziknjij na tich v dole:~— Do mje !~V chternim z njich
1398 44|         kropla krevji stolimóv, ten do cebje sę garnąc będze. Tej
1399 44|             nje tile ni żevi z dołu do cebje sę garnac będą ale
1400 44|          povędrują chiże, jak duchë do cebje na tę gorę, be sę
1401 44|      zaboczeł zavołac na ten lud:~— Do mje !~Lem trzimoł paproc
1402 44|         muzikańtóv, won sę wobroceł do naju dvoje samotnje stojącich
1403 44|             Julkji i mje, i spjevoł do notë svojich groczi:~— Tańcuj,
1404 44|         czuł przenjesc krolevjonkji do zaklętigo zomku. Paproc
1405 44|             i konji, be ję wodvjezc do ji vsë. Njedługom szukoł,
1406 44|          Przez całą noc jô vjozł ję do Borzestova.~Chcoł jem ję
1407 45|            lud nasz mô sę cofac jaż do bromë Smjercë i wostavjic
1408 45|             sę chcało pęknąc i chęc do żëcô mje wodeszła. Bełbem
1409 45|          jarzębjinë. I przëszło mje do głovë:~— Kjej v tobje zapoleła
1410 45|          strzimac dalij to żëcé jaż do kuńca, jakji svjętô volô
1411 45|     bjałkovskji drobjozg wod mjasta do mjasta, wode vsë do vsé.
1412 45|          mjasta do mjasta, wode vsë do vsé. A wob drogę zazeroł
1413 45|            błądzę.~— Njechże ksążka do njich przemovji — rzekł
1414 45|         njich przemovji — rzekł jem do sebje kjej movë moji anji
1415 45|          nje zeblec tego vampsa jaż do trumë, bo to mundur, v chternim
1416 45|          mje gorącim varem spłivała do serca. Jô vjedzoł, że tam
1417 45|      płinęła rzeka. Na nji splinęłë do mje ne bjołi kołpje. Za
1418 45|             bójta sę! — rzekła wona do njich. — To je Remus, co
1419 45|             gołi plac, chturen mjoł do rzekji wurzmę długą, leżącą
1420 45|         rzekji wurzmę długą, leżącą do słuńca. Na ti wurzmje zabovjałë
1421 45|          jak jim fantazejô dzecinnô do głovë njesła.~Tam i jô po
1422 45|            dzece — pomału przëvekłë do mje i nje wucekałë. Ku reszce
1423 45|              Ale jô sę vzął i szedł do dom, bo mje vjelgô njemoc
1424 45|            czetanjé, ludze vstojelë do robotë, a stari szkolni
1425 45|         konje jak szoloni przënekoł do vsë. V njim leżoł czorni
1426 45|           jednak jednimu i drugjimu do głovë przëszło, że ten njeboszczik