Chapter

501 24|      svjecącimi woczoma.~— Spovjodoł jem sę dziso dva raze: Bogu
502 24|           Remus? Poj ze mną! ~A kjej jem rozmiszloł jak to zrobjic,
503 24|              njebje boję  — wodrzekł jem. — Ludzi jô sę nie boję.
504 24|              pochvaleł i rzekł:~— Jô jem ti jistni wudbë. Muszisz
505 24|         spravę z Czernjikjem — rzekł jem. — Ro mom go za Smętka abo
506 24|        podłożoné: le zapolic!~Muszoł jem sę zdac na Trąbę, bom na
507 24|            provadzi, Remus. Polubjił jem cebje jak brata. V naszim
508 24|         njedługjim vanożenju przebeł jem tile v tovarzestvje z tobą,
509 25|            szterdzesce krokóv muszoł jem stavjic, be jedną z njich
510 25|             po rozum do głovë, vzął  jem noż i vëcinoł z grabovjinë
511 25|            nje woprzestoł, le gęsceł jem cerplivje svój dach, tak
512 25|           zrobjił. Po ti roboce vzął jem nadstavjac wucha, cze vaspon
513 25|         njemjirno zrobjiło i wuvożoł jem sobje:~— Może won zabłądzeł
514 25|             mechu z pod kaminji. Tej jem nadstuchivoł. Jak całą chvjilę
515 25|              pjerszich skrach wuczuł jem tak krotko kole sebje krzik
516 25|             sechich kneplóv rozpoleł jem wogjiń. Krol jezora skuńczivszë
517 25|             sę wogjiń rozpoleł, sodł jem przë vaspanu, a won tak
518 25|            won tak povjodoł:~— Szedł jem v stronę, podlug moji wudbë,
519 25|          Doszedłszë brzegu, wuzdrzoł jem dużé vodë przed sobą. Na
520 25|             v snodkji vodze wuzdrzoł jem całi las sicenë. Tak jô
521 25|               povjedzołjôsobje.~Vzął jem tede i vëcignął vjęcork.
522 25|        wobrona vłosnigo żëcô.~— I jô jem ti vjarë! — wodrzekł jem.~—
523 25|             jem ti vjarë! — wodrzekł jem.~— Bog cë zapłac za dobré
524 25|      vjidzisz — tile sełë i przez to jem z Bogjem v njezgodze. I
525 25|             tego dokazac?~I vezdrzoł jem gorą wognja naszigo vlas,
526 25|       poleceł wopjece Pana Boga. Tej jem legł mjedze grobami stolemóv
527 25|             njick nje szkodzi, bo jô jem przëvekłi gadac som ze sobą...
528 25|           sebje puscec muszoł i czuł jem sę przez chvjilę wopuszczoni
529 25|           reno przez wokno, wuzdrzoł jem naprocem na krotką chvjilę
530 25|             nje bolało v sercu, kjej jem ję wuzdrzoł, ale rovnak
531 25|             cuż cë sę stało? — pitoł jem. ~Trąba vëstchnął i rzekł:~—
532 25|             i gleń masła, przëroczeł jem Trąbę.~Won jodł łakomo tak,
533 25|              moje pjenjędze. Naszedł jem go też tam v karczmje i
534 26|             sę do sodze. ~ ~Wob lato jem tero z mojimi tovarami po
535 26|            beło zeżnjivjoné, karovoł jem znovu v svjat. Kole Matkji
536 26|          Matkji Boskji Sevni zaszedł jem na jarmark do Koscerznë.
537 26|          vszetko jak dzis. Postavjił jem svoję karę njedaleko njemjeckjigo
538 26|          stojoł. Wod levi rękji mjoł jem budë z pjernjikami, a wod
539 26|              v aktach sądovich, a jô jem wudbë, że nje pragnjesz
540 26|              vjedno przëboczeło, jak jem na mojim łożku v stanji
541 26|             wod cebje chcą? pomesloł jem sobje. Alem so jesz njiczego
542 26|       wulożoni v tim koszu, podnjosł jem głos i sę zapitoł:~— Nacuż
543 26|            chcoł dorunku robjic, tak jem sę vësunął z poza moji karë,
544 26|             mje za vjele. Tak porvoł jem kosz z rękji nigo policejanta
545 26|         przez wokamergnjenjé vjidzoł jem sę mołim knopem, co na drodze
546 26|            granju lasa i jezora. Tak jem tede popusceł kosz i levą
547 26|              dostac rum, tej scesnął jem pjęsc i wod levigo wucha
548 26|           tich njeprzijoceli, zaczął jem z kosza vëbjerac moje ksążkji
549 26|             rade nje dosz!— pomesloł jem sobje.— Ale kjej mosz zgjinąc
550 26|              Remus, kuli możesz.~Tak jem sę bronjił dzirżko nim jinsztom,
551 26|              le wod razu nje vjedzoł jem zkąd? Tich dvuch, ale chternich
552 26|           Wod dzecinnich lôt — rzekł jem.~Na to uwon sę z jesz vjększą
553 26|          provadzilë.~— Vjem! — rzekł jem na to. — Ale jeden dostol
554 27|              a nameslivszë sę, rzekł jem:~— Jô chcę jisc prostą drogą,
555 27|         njick nje zbrojił!— wodrzekł jem. — Ni dvaji zabjerelë mje
556 27|            ju njick nje pomoże, zdoł jem sę na volą Boską, podnjosł
557 27|              na volą Boską, podnjosł jem rękę v gorę i povjedzoł:~—
558 28|           wobsądzoni i przez to stoł jem sę wobivatelem sodze z vszetkjimi
559 28|           ruchna zdzerac, jaż stojoł jem golijak pesternjok. Pokąd
560 28|             sę zrobjiło żëcô i chcoł jem sę przënomnji przeżegnac
561 28|             mje dechu nje stalo. Jak jem beł ju napoł wudoszoni,
562 28|         płaczem jak przed lati, kjej jem na zomkovjisku sę doznoł,
563 28|           vjédze ze svjata, tej czuł jem sę tak wopuszczoni, jak
564 28|          murë sodze.~— Tero pomesloł jem sobje — smjeg nakreł pola
565 28|          gojącô. Potcevi Trąba! Zaru jem vjedzoł, że won to beł.
566 28|            woczu mu na to patrzi. Jô jem ti vjarë, że won mogł cë
567 28|           svjece samimu chodzec. Tak jem zaszedł na pustkovjé Zoblockjigo,
568 28|             njeba nad sobą. Ale kjej jem chveceł za sekjcrę, tej
569 28|            ku słuńcu na njebje rzekł jem:~—Żeli to dva lata poderuje,
570 29|              wumjerającigo? Ale kjej jem sę wobuvoł, to mje njico
571 29|              jesz nje vjidzoł.~Szedł jem tede za dozeroczem, chturen
572 29|               Znajesz të mje?~Muszoł jem sadnąc na zedlu przë łożku —
573 29|       njeprzijacół.~Zdzevjoni zdrzoł jem na njego.~—Të sę dzevjisz! —
574 29|        Zoborach.~— Vaspanje! — rzekł jem na to. — Bjedni jezdem a
575 29|           coreczkę ducha mojigo, jak jem sę doznoł v noczęższi chvjilë
576 29|    vëchovjeta mje pomscecela!~A kjej jem rękę podnjosł i chcoł movjic,
577 29|              Jô jak ve snje zavjeseł jem sobje ten znak ricerskji
578 29|      przijemną vëszekovac i vëmesleł jem sobje sposob, żem przez
579 29|          pjerszim wurzasu przëboczeł jem sobje, że v Rebokach stari
580 29|         stari cvjardi Kaszuba wuczuł jem takji czężor na pjersach,
581 29|             vjadomi prziczinë muszoł jem płakac jak bober. Całi szturk
582 29|           mje tak męczeło, że mesloł jem skonac na mjejscu, ale ku
583 29|             zrobjiło srodze. Ale łzë jem svoje ju beł vëptakoł, le
584 29|              przemikała. Nje vjedzol jem, bjedni smjertelni człovjek,
585 29|     womjinęła vszelkô słabota, vstoł jem i rozparłi na moji vjerni
586 29|            sę nje namiszloł, le vzął jem sę jak beł i szedł na ten
587 29|           zdrzała na jezoro, ale jak jem naszedł, rzuceła mje sę
588 29|         jinaczi postąpjił.~I położeł jem strzelbę na zemji i szedł
589 29|      povjedzoł: ~— Dobrą volą woddoł jem sę ve vasze ręce! Tam kjile
590 29|           chvała i nodzeja. Nji mogł jem go anji wuscesnąc anji navetk
591 29|                Nje vdarzę sobje, jak jem sę nalozł znovu v moji celë.
592 29|              njick nje zdało. A kjcj jem roz tak na probę vząl v
593 29|              zaczęło krącëc i muszoł jem sadnąc. Wod ti chvjile jô
594 30|              kratë moji cele, a kjej jem vëszedł na mój codzenni
595 30|            mój codzenni spacer, czuł jem daleko za murami spjevę
596 30|             sę slode mje. Wobezdrzoł jem sę. Koguż vjidzę?~Trąbę!~
597 30|            będze!~— Vjem! — Wodrzekł jem. Bo jô ju dłużij nje strzimję!~—
598 30|            tego jô ju mom lata.~Kjej jem tak rozmiszloł wo tim, co
599 30|           głovje njiże bjałka! rzekł jem do Trąbë. — Jô chcę vëbavjic
600 30|        movjił przed smjercą! — rzekł jem.~— A cuż won cë povjedzoł?~—
601 30|            woddechem wulgji wuzdrzoł jem sę znovu na voli.~Kuńc drugjigo
602 31|           maszerovoł na volą, wuczuł jem njespodzevaną muzikę. To
603 31|  njedovjinnoscë! — rzekł Trąba, kjej jem jich wobu czestovoł wu Neumana
604 31|        vzęłasma drogę na Lipno. Kjej jem pjerszi roz znovu wuzdrzoł
605 31|       pustkovskji Morcin.~Podzękovoł jem Panu Bogu, że mje i ten
606 31|      njeprzijoceli vëbavjił i zaczął jem z nova z moją karą vanożec
607 31|            sodze vëpuscilë, vędrovoł jem przek i spak naszim krajem,
608 31|         sobje nje vjedzoł radë. Kjej jem na noc legł pod krzem v
609 31|              mje nje delë i nji mjoł jem njikogo, chtobe mje go wudzeleł.
610 31|           dobeté. Po koscele trafjił jem Morcena, chturen mje cuda
611 31|            Jezdem ksędzem i zbłądzeł jem v tich lasach, wucekającë
612 31|              bjedną żevnotą.~Vjedzoł jem dobrze z vłosnigo doznanjô,
613 31|         cemjężiceli wukreł. Pomakloł jem ręką na pjersë jego znak
614 31|          patrzilë, jak dalij — rzekł jem. — Bom ju mjoł v głovje
615 31|           peszné dzevczę. Przëzdrzoł jem ji sę tero z wuvogą. A przëboczała
616 31|       povjedzoł?~— Povjedzoł — rzekł jem.~Vjęcij sę dzevczę nje pitało,
617 31|             pannë nje dalë spac. Tak jem vstoł i patrzeł v mjesądzovim
618 31|              z krolem jezora. A kjej jem sę dłużij zapatrzeł na te
619 31|         poleł sę kjerz mateczni.~Tak jem wukląkł skarnją ku jego
620 32|             beł povjodoł. Przëboczeł jem so jego słova: — wod stronë
621 32|              nę gromadę kaminji. Tak jem doł znak pannje Klemje,
622 32|      Vëszedłszë na łaczkę, provadzeł jem wod stronë Plęs rovno brzegjem,
623 32|            sana vëstraszeła. A voloł jem, żebe mje som Straszk za
624 32|            beło je vodą wobińsc. Tak jem sodł i jął zebuvac botë. ~
625 32|             mje moglë pomoc? Ale jak jem veszedł v vodę, czuł jem,
626 32|             jem veszedł v vodę, czuł jem, że dzevczę jidze za mną.
627 32|       dzevczę jidze za mną. Wobroceł jem sę, a wono rzekło:~— Choba
628 32|           tovarzestvem ludzkjim.~Doł jem znak, że sę godzę i dzevczę
629 32|              njeboszczika, wuchvaceł jem go za gorni kańt i cignął
630 32|              namiszlającë przeżegnoł jem sę krziżem svjętim i vlozł
631 32|        zchilac barzo. A nogoma szedł jem jaż do kolon v vodze. Ale
632 32|        Jidącë vjedno dalij, wuzdrzoł jem ku reszce chdzes naprost
633 32|               dichającë czężko. Kjej jem stanął i sę do njego wobroceł,
634 32|          nama?~— Bog to vje! — rzekł jem, bo czasem mje sę vëdovało
635 32|            Naszedłszë krotko, doznoł jem sę, co to beło:~Pokuńc gonku
636 32|      sebjejakji połkopë ludzi. Vnetk jem sę też doznoł, zkąd szedł
637 32|            woczë kąsk przëvekłë, tej jem rozeznoł, że podłoga jomë
638 32|            vjele beło sedzané A kjej jem wodemknął vjeko, leżałë
639 32|        Vszedłszë na skrzenję, doznoł jem sę wod razu, że to dvjerze,
640 32|              statkji domovi. Veszedł jem tede przez prog vesokji
641 32|          przez prog vesokji i makloł jem po scanje, chdze vjid dochodzeł,
642 32|             dochodzeł, jaż natrafjił jem na małi wokjennice. Grubi
643 32|          wobok nich pjerszich, a jak jem je wodemknął, tej sę stało
644 32|          mjeszkoł nasz człovjek.~Jak jem sę rozezdrzoł dobrze, nji
645 32|          rozezdrzoł dobrze, nji mogł jem sę dosc nadzevovac przemeslnoscë
646 32|          wuszekovoł. Ale jesz barżij jem sę zdzevjił, kjej jem vëzdrzoł
647 32|         barżij jem sę zdzevjił, kjej jem vëzdrzoł przez lukji, przedtim
648 32|        Zoborami i Glonkjem. Wuzdrzoł jem navetk vesoką Bożąmękę,
649 32|         podzemną lukę. Noprzod szedł jem jô, tej Trąba, trzimająci
650 33|     woblegelë. Wo stolimach. ~Wudboł jem sobje vësedzec v ti dobrovolni
651 33|             będze muszoł. Czasu mjoł jem dosc. Żona i dzecë za mną
652 33|           człovjeka, jak ksądz, mogł jem sę noprędzij spodzevac.
653 33|              jak jesz njikomu, pokąd jem żeł na svjece.~Ale mój tovarzesz
654 33|             zelonim wostrovje nabroł jem do ksędza Pavła ti vjarë,
655 33|              z vesokjigo njeba.~Kjej jem sę roz jisceł, że vjidu
656 33|              zvjercadle.~Nje pragnoł jem jinszioo żëcô, jak sedzec
657 33|         Furmana na njebje. Nje rzekl jem ksędzu njick, le przeżegnoł
658 33|            beł ti sami wudbë. To też jem chiże zbjeroł naju sprzęt
659 33|             lesa z jomë. V jomje doł jem boczenjé, żebe v kuchnji
660 33|              dimnigo wognja, zasepoł jem zorzevje z vjelgą starą
661 33|            zavołoł:~— Jadą!~ Pobjegł jem do lukji i vjidzę:~Vodą
662 33|       szandarskji.~— Aha! — pomesloł jem sobje. — Ti wod Zobór naju
663 33|          naju szukac będą — pomesloł jem sobje.~Sadlasma tero na
664 33|          ksądz.~—To jô vjem! — rzekł jem. —V Zoborskjich rozdze poląci
665 33|                To beł Trąba! — rzekł jem do ksędza. —Poznołbem go
666 33|          Poznołbem go po granju, ale jem też pevni jego wurodë.~—
667 33|           jesz na kjile dnji — rzekł jem, be ksędza poceszëc.~— A
668 33|        vësvjeceł drogę, chterną mogł jem meslą svoją provadzëc za
669 33|           alem nje vjedzoł co? Łomoł jem so głovę zeblekającë sę,
670 33|              na svjat. Tej wodemknał jem go, be sę rozezdrzec. Ale
671 33|       Vrocivszë donaszi jizbë, rzekł jem:~— Trąba, chocem go nje
672 33|         dzirżkjim, kjej tego not. Jô jem ti wudbë, że kjej go jakji
673 33|             krolevjonkę jezora! Kjej jem trzë dnji nazod zaszedł
674 33|        Koscerskjich Vdzidzach nalozł jem trzech rebokóv i jednę bjałkę,
675 33|             Bom muzikańt! — wodezvoł jem. ~Na taką wodpovjedz won
676 33|                rzekl Trąba. — Ale jô jem słabi człovjek, a mocną
677 33|             klonovi wovinjętim. Mogł jem sę spodzevac, że mje przëjimje
678 33|             lestem do Vcjherova, beł jem v ti domovi vojnje srodze
679 33|               pjękno to nje je, kjej jem tile vodë z gorë i tile
680 33|             Jakjigo strachu? — pitoł jem sę Trąbë.~—Jegomosc povje,
681 33|            złego nje zrobji! — rzekł jem.~—Vjem jô, że to beł dobri
682 33|            tak povjedzoł:~— Vëmoczeł jem sę dziso jak sledz na sobotę.
683 34|              wostac zaru, ale wuparł jem sę wodprovadzëc ksędza v
684 34|          1gnęla do nji, ale strachoł jem sę wostac z nją som pod
685 34|          czężkjim serccm woddzękovoł jem sę z ksędzem, mojim nolepszim
686 34|           nji woczu wodervac i pitoł jem som sobje:~— Cuż sę z tobą,
687 34|               głupi człovjek, vëbroł jem drogę vestrzedną. Pudę!
688 34|              vestrzedną. Pudę! rzekł jem sobje. — Pomogę ve żnjivach,
689 34|         pannë Klemë. Navetk zaboczeł jem, że żdomë na potcevigo Trąbę,
690 34|             drzozgę zatchnąc, mesloł jem le wo tim, jak mjętkji i
691 34|             ksędzem Pavłem, zvjerzeł jem sę zaru Rezemu, co sę svjęci.
692 34|         Rezemu, co sę svjęci. A kjej jem mu povjedzoł, że naszłusma
693 34|              przed dvjerze. Vstąpjił jem tede do szankovnji, żebe
694 34|         zdrzącë na njich, przëboczeł jem sobje wo nim pastorze Krauzem
695 34|             strach zrobjiło i zaczął jem sę jiscec:~— A żebe mje
696 34|   rzimsko-katolickjigo vëznanjô?~—Jô jem pastor evangjelicko-reformovanigo
697 34|             vas zastępcę vłodze. Beł jem jesz v szarim vjidze dziso
698 34|             woczë vjidzę! — wodrzekł jem.~— Më tvoji pamjęcë pomożemë.
699 34|       smjechu — bo na gębje strachoł jem sę go pokazac, brzuch jął
700 34|               Kole podvjeczorka czuł jem sę takji wumęczoni, żem
701 34|              chvjilę zdrevnjałi. Tej jem so przëboczeł i chveceł
702 34|           stodołë po moję karę. Vzął jem chvecadła v wobje ręce,
703 34|            roz v mojim żëcu zatrzasł jem za sobą dvjerze, za chternimi
704 35|             sę vroceł ze Zobór, mjoł jem rozmovę taką:~— Remus! —
705 35|        woddzękovanjô.~—Vjem! — rzekł jem.~— Czimu të so tede tak
706 35|          Pudzesz ten roz som — rzekł jem. — Jô wostanę, be wodrobjic
707 35|             vojnë domoci. Dlotego jô jem wudbë, że cebje za szkoda,
708 35|           doktorzë z mjasta. Vjidzoł jem som, jak dzevczę so wod
709 35|           Szulistkji!~— Trąbo! rzekł jem na to. — Podług moji wudbë
710 35|              a zemja wobeschła, vzął jem chvecadła moji karë i karovał
711 35|             nekoł, Remus!— tak rzekł jem do svoji dusze.— Cobe cę
712 35|          ceremonjiji nje żądoł, choc jem przekarovoł przez Zeloną
713 35|             pejsatich żedóv nji mjoł jem sę co vstidzec, wobzerołjem
714 35|              Glonku. Vkoł sebje czuł jem cuzą movę, jakbe to nje
715 35|            Targu Kaszubskjim vjidzoł jem braci z lądu. Zrobjiło mje
716 35|             parminjem słuńca karovoł jem z Gduńska do Wolivë. Tam
717 35|           Svjęti rozeszlë, postąpjił jem do vjelgjigo vołtorza. Tam
718 35|             zmovjic pocerz. Ale kjej jem vezdrzoł v gorę i wuzdrzoł
719 35|         żorotnigo Remusa, tej muszoł jem przëlożëc głovę na ten zemni
720 35|           Boga i szedł.~Wodtąd szedł jem brzegiem morzô po vsach
721 35|             z Bogjem!~V Pucku sedzoł jem kjile dnji i pozeroł na
722 35|       Darżlubską Pustą. Nje rechovoł jem anji dnji anji noci. Cepłô
723 35|      navrocëc nazod po novi nji mjoł jem chęcë, bo z dalekjigo grobu
724 35|          vjelgji kamiń, chturen, jak jem sę pozdnji dovjedzoł, zovją
725 35|              so wudboł, że pudę.~Tej jem sę vzął do jidzenjô, jaż
726 35|             Żarnovskjigo klosztoru i jem zgodł. A tero jô ce mom
727 35|         dobrze njemjecką movę. Rzekł jem tede do njego:~— Bog cę
728 35|       wuznovają.~Ale jô rzekł:~—Pjił jem vodę ze zdrojóv Łebë v Mjirachovskjim
729 36|               Drogą pjoskovatą pchoł jem svoję karę, a Trąba vëdobivszë
730 36|              stojałë łożka. Vezdrzoł jem tero na dużą miskę vodë
731 36|             i na szczotkę i pomesloł jem sobje:~— Vëczesczëc ze sebje
732 36|              że to dobri pon — rzekł jem. — Może won naju wotrzimô
733 36|               Po drodze nje wuzdrzoł jem żodni Bożimękji, a tu nji
734 36|            rzekł Derda — kjej jô som jem djobłem z pjekła!~Trąba
735 36|             przez całą dobę.~Słuchoł jem takji godkji, nje vjedzącë,
736 36|             zrobjiło tovarzesza. Tak jem wuvożoł sobje: — czort cze
737 36|              cze nje czort! — Napluł jem v gorsce, chveceł czornigo
738 36|            na to dvornjik.— Nje znoł jem vas i nje vjedzoł, co zaszło.
739 37|            pjerse przëkrivała, a jak jem sę jimu przëzdrzoł tero
740 37|             Vjitejtaż Kaszubji! Czuł jem, że moji ludze vama psotę
741 37|         wostatné granjice. Nje chcoł jem go samigo puscëc, że won
742 37|              zapropkovac. Ale gorżij jem sę wurzasł nigo morusa,
743 37|              że jô pjic nje będę. Jô jem gvesno vjele starszi njiże
744 37|          strzeleło, Bog to vje! Dosc jem so gębë napsuł, żebe mu
745 37|          przësvjodczeł Trąba. — Czuł jem wod starich ludzi, że są
746 37|               A mje sę zdaje — rzekł jem — że Smętk chodzi po Kaszubach:
747 38|           dalekjim svjece. Wodecknął jem, njim jesz słonuszko veszło
748 38|            na njebje, i długo wusnac jem nji mogł, jaż nad ranem
749 38|             ranem mje zmorzeło. Społ jem długo do połnjô, a kjoj
750 38|              długo do połnjô, a kjoj jem ju beł woblekłi i rozmiszloł
751 38|              woczë.~Vjeczorcm nalozł jem sę znovu v ni dvornjicë
752 38|       klasnął pjorun z njeba. A kjej jem przëszedł do sebje, tej
753 38|             wod stopë do głovë, kjej jem vjidzoł, jak vëskoczeł na
754 38|      dalekjim kraju. Ale nje, to beł jem jô, — jô som. Verazno czuł
755 38|                 jô som. Verazno czuł jem v woczach vjid moji pochodnji
756 38|             zbrojnich ricerzi, valeł jem jak burzô ku rzece. Priskałë
757 38|             pochodnjô zgasła, a kjej jem wuczuł, że nje czężi nijev
758 38|           nijev ręku mjecz, vezdrzoł jem na moję zbrojną pravjicę.
759 38|             beło mjecza. ale trzimoł jem v njich letkji bat, a jô
760 38|             letkji bat, a jô som beł jem małim pasturkjem, chturen
761 38|       słabota scęłë mje nogji i czuł jem, jak mje żëcé wopuszczô.
762 38|            szum v moji głovje wuczuł jem, jak z baro daleka rąganjé
763 38|              të nji mosz...~Wobudzeł jem sę na łożku, a znani mje
764 38|            njego Trąba i vołoł, kjej jem voczë wodemknął:~— Bogu
765 38|        czężkji kamiń zjął. Vestchnął jem głęboko i sę wobezdrzoł.
766 38|              vjeczné gvjozdë.~Porvoł jem sę chiże z łożka. Tej jem
767 38|            jem sę chiże z łożka. Tej jem sę doznoł, że mje mjelë
768 38|              słabosc wodeszła i czuł jem sę mocni.~Derda, chturen
769 38|              Jô jidę z tobą! — rzekł jem do Trąbë.~— Jidzta z Bogjem! —
770 38|     zasipjającigo słuńca. Wobezdrzoł jem sę za sebje. Jak cemnô wopoka
771 38|          głovje mje sę burzeło, kjej jem so spomjoł ten straszni
772 39|       Zdrzącë na te vodë, przëboczeł jem sobje, jak jô no z njeboszczikjem
773 39|          bramą tonęła v morzu. Rzekł jem tede do Trąbë:~— Chto vje,
774 39|             lecoł na njego. A mesloł jem sobje:~— Pożdejże pjekjelniku!
775 39|        stojoł i na mje żdoł. Ale jak jem nadbjegł krotko na kjilkanosce
776 39|            tam vstron stojałë. Vpodł jem za njim, ale choc wone nje
777 39|              go zemja połkła — rzekł jem.— A przedtim rozesmjoł sę
778 39|         novigo dnja.~—Trąbo! — rzekł jem. — V Bogu nodzeja! Zlez
779 39|           gburskô wobora, przeszukoł jem jesz roz kożdi mol za nim
780 39|         zavczas dach nad głovą. Kjej jem jesz vanożeł z njeboszczikjem
781 39|            dechtovné płotno, położeł jem na spodk. Trąba, scinając
782 39|           Będze, jak Bog dô! — rzekł jem. I tak v ti cemnoscë ma
783 39|          ludze mjeszkają! — pomesloł jem sobje i rzekł jem to do
784 39|           pomesloł jem sobje i rzekł jem to do Trąbë. ~Ale won krąceł
785 39|            na zbłądzonigo. Tak rzekł jem do Trąbë:~— Grej! — Może
786 39|          njijak do smjercë. Rozzeroł jem sę na vszeskji stronë, jaż
787 39|              njosł latarnją. Pokozol jem Trabje, chturen zaru nabroł
788 39|           dovné krzosedła. Wodemknął jem tede moję pakę, be vząci
789 39|           njick nje zamokła. Vëdobeł jem tede szvebelkji a potim
790 39|             vjidze szvebelka vjidzoł jem, że ksążka naznaczonô na
791 39|              dzecinnich lôt! — rzekł jem do sebje. — A tero, kjej
792 39|              wuratujesz żëcé.~I vzął jem i zapoleł ksążkę wo Genovefje.
793 39|             mje serce scesnęło, kjej jem zjął moję pakę z nji, vzął
794 40|          beło żodni posovë, ale mogł jem dozdrzec jaż pod kozłë,
795 40|          rzekł chtos slode mje. Kjej jem sę ze zdzevjenjim wobroceł,
796 40|              Jô wodrzekł:~— Nje vzął jem go v spodku po starszich,
797 40|            po starszich, bo nje znoł jem njigde anji matkji anji
798 40|           anji wojca. Serota, dostoł jem sę do gbura na pustkovjé,
799 40|      provadzełë. Naszedłszë, vjidzoł jem, że bełve vjązark z dużich
800 40|     zbudovelë na Jego chvałę.~Zdrzoł jem, jak wuroczoni na ten poląci
801 40|              przez to zvonjenjé czuł jem jesz cos: Tec tam v tim
802 40|        vjidzoł tich ludzi, le muszoł jem patrzec na len poląci koscoł,
803 41|            Smjerc Trąbë. ~Nje liczeł jem sobje jesz mnogo lôt, ale
804 41|            namjenjonô procô?~Vjedzoł jem tero, że ricerską mom duszę
805 41|              vëbuchła v chvjilë, jak jem vłożeł ricerskji szołm mojigo
806 41|            duseła wod strzodka.~Kjej jem tero spomnjoł wo pjękni
807 41|            sę na svoję bjałkę i kjej jem na sobje czuł woczë ludzi,
808 41|              za dzecinnich lôt, kjej jem bosi knop mjoł przenjesc
809 41|         przez wuzimkji drzév celovoł jem chdze roz wokjem v stronę
810 41|             smjot jakjis vjid. Rzekł jem tede do Trąbë:~— Navprost
811 41|          smjegjem leżałë. Przejachoł jem przez nę lukę z moją karą,
812 41|              nje wodezvoł, wustavjił jem moję karę z tovarem i Trąbovą
813 41|           klucz do ti zogodkji?~Kjej jem tak stojoł i przemiszloł,
814 41|         Położ drevna na wogjiń.~Kjej jem przëłożeł drevna, płomiń
815 41|              tero stanje! — pomesloł jem sobje, a zib mje przeszedł
816 41|               Z bjijącim sercem żdoł jem, co sę stanje. Julka stojała
817 41|             mojigo tovarzesza i vzął jem sę chiże i vëbjegł na dvor.
818 41|     vjelgjimu dzevovanju nje vjidzoł jem anji sank anji konji, chterne
819 41|              strachu wo Trąbę szukoł jem v smjegu jego szlachu. Beł
820 41|      spravjedlivą robotę.~Przeżegnoł jem sę krziżem svjętim i zdrzoł
821 41|          pomału znjikała v lese. Tej jem sę vzał i chiże dążeł do
822 41|           tero nje dzeje? — pomesloł jem sobje. Ale Smjerc, co przed
823 41|          mroz cął jak żogovkami. Tak jem szedł dalij, srodze zajisconi
824 41|            przëvjezłë Czernjika?~Tej jem szedł dalij. A na svjece
825 41|           Juszk provadzeła, nji mogł jem nańsc.~— Cuż na svjece! —
826 41|            Cuż na svjece! — pomesloł jem sobje. — Co sę z tobą, Remus.
827 41|             lasem i drugjim.~I szedł jem dalij godzenę i dłużij.
828 41|         vjidzec nje beło.~Przëboczeł jem sobje tero, jak no Mjichoł
829 41|             jakji Złé manji! — rzekł jem do se. Tak jô sę przeżegnoł,
830 41|              mojigo tovarzesza. Kjej jem vstoł, rzekło mje do wucha:~—
831 41|          lasem i drugjim. Wobezdrzoł jem sę tero v teł, żebe wuzdrzec
832 41|       strasznich ludzi, ale nji mogł jem sę ji dopatrzec. Nje robjił
833 41|           cobe nje milec drogji. Tak jem sę ku reszce dostoł na drogę
834 41|              wone mało zavjané.~Kjej jem tak spori sztuk wuszedł,
835 41|         spori sztuk wuszedł, trafjil jem na mol, na chternim smjeg
836 41|             sę gorąco zrobjiło, kjej jem wuzdrzoł nę krev. Tero jô
837 41|             duszą svojigo pana. Kjej jem vezdrzoł na te do krziku
838 41|              to straszno noc!~A kjej jem sę vëpłakoł do negji, tej
839 41|          vëpłakoł do negji, tej vzął jem sę i zamknął druchovji woczë.
840 41|       zamknął druchovji woczë. Kląkł jem potim i zmovjił pocerz za
841 41|              svjeżim smjegu strachoł jem sę zabłądzec, jak przedtim.
842 41|            nje bojoł.~— Pudę — rzekł jem tede do sebje — do szołtesa,
843 41|           mojigo drucha do vsë.~Kjej jem vstoł i vezdrzoł v gorę
844 41|      wumęczenjé ze mje spadło i czuł jem sę mocni i chvatkji.~Kjej
845 41|            sę mocni i chvatkji.~Kjej jem ku reszce zaszedł do vsë,
846 41|          Jakżeż jô sę zdzevjił, kjej jem wuzdrzoł v jego woknach
847 41|           barżij mje zdzevjiło, kjej jem podszedłszë czuł wod strzodka
848 41|             spją, meszlę. I zaklepoł jem ve dvjerze. A kjej sę wodezvelë,
849 41|              sę wodezvelë, wodemknął jem dvjerze i veszedl do jizbë.
850 41|              mje Czernjik! Zdrevnjoł jem wod tego vjidzenjô tak,
851 41|            na tego pjekjelnjika. Tak jem przëstąpjił do stołu, podnjosł
852 41|      spravjił, sedzi tu! — I pokozoł jem ręką na Czernjika.~Mova
853 41|        poprovdze chcoł?~—Ten — rzekł jem — zjavił sę v chace v polu
854 41|         błądzi!~— Smętku! — krziknął jem tero. — Czorni duchu! Tës
855 41|              leżnosc rąganjô?~ Szedl jem tede do dvjerzi, ale njimem
856 41|            njimem vëszedł, uwobroceł jem sę i rzekł:~— Njech vaju
857 41|         mjedze vami sedzi.~Tej szedł jem nazod v tę noc mrozu i smjercë.
858 41|    Doszedłszë do stari chojnë nalozł jem drucha, jak jem go wostavjil.
859 41|        chojnë nalozł jem drucha, jak jem go wostavjil. Navetk czorni
860 41|         pogrzeb, jak sę noleżi.~Vzął jem sę tero i szedł svojim szlachem
861 41|              jak voda z gęsë. Nalozł jem też mol, v chternim jô vszedł
862 41|         drogę do Vęglikovjic i szedł jem po mojim szlachu, vjidnim
863 41|             i vjidnô. Ale woprzestol jem sę dzevjic v ti straszni
864 41|           njedalek v smjegu wuzdrzoł jem svoję karę z paką tovaróv
865 41|            Pod vesoką chojną wułożeł jem go sobje z pakami i szopką
866 41|          vestchnąvszë do Boga, vjozł jem przez mroz i smjegji ku
867 42|            komedjanctva sedzec!~Kjej jem zakarovoł do Trąbjinë, tej
868 42|     mjerdzeło tojich targovanjé. Tak jem rzekł:~— Nje bójta sę kosztóv.
869 42|                 Remus! Czo!~Vezdrzoł jem, ale wumarłi leżoł z tim
870 42|      wurosnje i zvjędnjeje.~Podnjosł jem woczë na wumarligo drucha,
871 42|          Przemiszlującë tak, vjidzoł jem, że mje przëbivô vjidu,
872 42|              przëbivô vjidu, vjidzoł jem, że może sobje wukuję mjecz.
873 42|         Korunë Polskji. Tec nji mogł jem ji nekac jak wonich wod
874 42|           jarmark v Suleczinje. Kjej jem sę postavjił njedaleko koscoła,
875 42|         povjedzoł i doł jipoku.~Kjej jem cignął na drugji dzeń do
876 42|           sercu wod ni chvjile, kjej jem ję wuzdrzoł postavną v rzozach
877 42|             nje możno?~—Nje! — rzekł jem. I krev mje buchnęła gorącą
878 42|          srodze markotno. Tej zdrzoł jem znovu za krolevjonką jezora,
879 42|             z woczu patrzi!~Vezdrzoł jem na njego pitającim wokjem,
880 42|           rodu jô, bjedni Remus, beł jem też.~Ale Trąbjinë jô sę
881 42|        robjic.~ Jedni njedzeli, kjej jem sedzoł v moji jizdebce i
882 42|            chce?— meszlę sobje. Kjej jem na to njick nje uwodrzekł,
883 42|              co sę noleżi.~Przënjosł jem tede z karczmë połkvaterk
884 42|              kjeliszkji i przëroczeł jem gosca, przeprosivszë, że
885 42|             tak sę muszoł smjac, jak jem sę jesz v żëcu nje smjoł.~—
886 42|          smjoł.~— Rzemiszku! — rzekł jem. —  Czernjik to złi duch.
887 42|              wokno zdrzoł i nji mogł jem sę smjechu strzimac. Ale
888 42|         gorzołkjiv gardło. Takji beł jem słabi, żem sę nji mogł wobronjic
889 42|          inna po tim dzejało. Le jak jem sę wobudzeł, głova mje srodze
890 42|           żdającë na kosnjikóv, kjej jem sę vroceł do Lipna. Zakarovoł
891 42|           vroceł do Lipna. Zakarovoł jem do moji jizdebkji wu pana
892 42|             Tak jô go proseł barzo i jem sę z njim ku reszce wujednoł,
893 42|           będze tak prędko. Tej vzął jem i karovoł do Trąbjinë.~Jak
894 42|              na słabą kobjetę...~Jak jem przëszedł po wurzasu do
895 42|    rozburzonô. Rzekłszë to, zabjeroł jem sę do dvjerzi i povjedzoł:~—
896 42|          bojąci, le slode sebje czuł jem jich szeptanjé:~— Tero won
897 43|            szczescô. ~Tero povjedzoł jem sobje tak:~— Pudzesz na
898 43|               teguż samigo dnja vzął jem sę i szedł. Naszedł czas
899 43|            przędzę mojigo żëcô.~Kjej jem zaszedł v las, to i tam
900 43|          Jidącë za ta vonją, doszedł jem ku reszce do brzegu jezora
901 43|      Najechavszë do brzegii, vëszedł jem na mol, co naju z njeboszczikjem
902 43|              vodach, jednak nje czuł jem sę samotni, ale dusza moja
903 43|              Łovczonka ze Zobór. Jak jem ję poznoł, to v duszë moji
904 43|              vszestko gotové.~A kjej jem na nją vezdrzoł zdzevjonimi
905 43|            są sami na svjece, i vzął jem dzevczę pod rękę i rzekł:~—
906 43|              kamiń za sobą. Ale kjej jem doszedł do podzemnigo mjeszkanjô,
907 43|               Jaż dnja jednigo, kjej jem vjińce z koczoróv kłodł
908 43|    przëcesnąvszë ją do sebje, stanął jem na procem bjijąci mocë vód,
909 43|              jô zebroł vszelką moc i jem povjedzoł:~— Dlo mje njima
910 44|          cenjô szła bokjem mje, kjej jem doszedł na dregji dzeń do
911 44|         wodpovjedzë i v meslach vzął jem sę i szedł dalij.~Na rozestajnich
912 44|            Naszedłszë krocij, poznoł jem starą Julkę. Vëcignęła wona
913 44|             stronë Rzepisk. Wuzdrzoł jem vesokji drąg, z chternigo
914 44|            słonjecznim kvjatem.~Vzął jem z dreżącą ręką paproc z
915 44|         gorze. V tim momańce vjidzoł jem, jak z nocë vëskoczeł chtos
916 44|             wonge małimu knopu, kjej jem sę nje czuł przenjesc krolevjonkji
917 44|       wopusceła lestë i vjędła. Kjej jem sę wobroceł za Julką, sedzała
918 44|            mje cos tchnęło. Vezdrzoł jem v ji skarnje i vjidzoł wod
919 44|              Bożąmęką ve vsë położeł jem trupa Julkji, a tej jem
920 44|              jem trupa Julkji, a tej jem szukoł voza i konji, be
921 44|              ję do Borzestova.~Chcoł jem ję pochovac vłosnim kosztem,
922 45|             cuż będze dalij? — pitoł jem sebje. — Czeż Smętk mô rządzec
923 45|             vsé. A wob drogę zazeroł jem dzecom pod czuprinë v modri
924 45|              njich przemovji — rzekł jem do sebje kjej movë moji
925 45|              Ale z początku nji mogł jem minąc stari, vesokji chojnë
926 45|              tovarzeszem Trąbą. Kjej jem z daleka z poza lasóv wuzdrzoł
927 45|        zabłądzeł nocą v lasach. Kjej jem vëszedł z lasa v komudnim
928 45|        komudnim vjidze napole nalozł jem sę pod trzema chojnami.
929 45|            stążkjiv ji vłosach, kjej jem mjedze nją i sobą wostavjił
930 45|              przëvołac retunku.~Kjej jem ręce wodjąl wod woczu, vjidzoł
931 45|            wodjąl wod woczu, vjidzoł jem, jak dvu knopjikóv gnało
932 45|         dovnji. Ale z njim przenjosł jem so chorosc, chterna mje
933 45|          wopovjodol bojkji.~I doznoł jem sę tede, a serce mje sę
934 45|           vjelgô njemoc zmogła, kjej jem dobeł tę provdę.~ ~*      *      * ~
935 45|          napjisané przez Remusa. Tak jem sę beł zaczetoł, żem nje