Chapter

501 33|           vëjavjic. Choba ten wogjiń, co sę v tobje żoli, samim cepłem
502 33|          cepłem svojim zagrzeje tich, co mają przejacelską tobje
503 33|                chadej i boczë, że to, co robjisz ve zgodze z duszą
504 33|              sę cud. Ale cudem zovją, co mili bjedni ludzkji wobrechunkji.
505 33|               wokolnich vsóv. Bezmała co dzeń z vesokjigo Zoborskjigo
506 33|             nji sę też dovjedzałasma, co sę na svjece dzeje. A te
507 33|              dzeń jô sę ju doznoł, po co wona njebem przeszła. Panna
508 33|                 Z tim zdzebłem vjidu, co go nom Pon Bog wużiczeł
509 33|               wużiczeł do rozeznanjô, co złé i dobré, nji ma sposobu
510 33|        pevnoscą. Małi vjarë są ludze, co sę boją, be Jancekrest nje
511 33|              i v stronę Plęs vjidzec, co sę na jezerze dzeje. Sedzącë
512 33|          zdzevjilo go, że krom vjidu, co z gorë szedł, jesz wostrô
513 33|              przë kominku i żdałasma, co sę stanje. Dzivné to jednak
514 33|           Tero jô nopjervji rozumjoł, co znaczelë słova ksędza Lipińskjigo,
515 33|             tile szandarovje i lesni, co naju pjilują. Nolepji tero
516 33|              beło, jakbem muszoł jesz co woporządzëc, njim legnę,
517 33|               legnę, alem nje vjedzoł co? Łomoł jem so głovę zeblekającë
518 33|              dziseszi vjerzec chcema. Co sę teczi mi ten przikłod
519 33|              Remus, żebes të vjedzoł, co tvój druch vszetko strzimac
520 33|            jizbë, a të przënjes varu, co sobje v nich gronuszkach
521 33|             ale jeden z tich starich, co mje znają i vjedzą, że vanożę
522 33|          dostelë, tej jeden z. njich, co wumjoł po polsku, zaczął
523 33|           Gvesno jes trąbjił na tich, co sę tam — i pokozoł ręką
524 33|              sodze v gromadze z timi, co sę tam zatacilë!~Tak jô
525 33|            cobe mje nogu nje skjidła. Co mje sę też przë pomocë Boskji
526 33|            sobotę. Dlotego bem gvesno co zjodł z daróv pannë Klemë.~
527 34|          Bluma, chturen, chocbe mu sę co mekceło, njick nje povje.
528 34|             sę brzegji modrigo njeba, co jak przezdrzesti zvon vjelgji
529 34|              zemji będze.~— I jô vjem co sę svjęci, chdze Czernjik
530 34|            ruchna, le muszice woblec, co sę naleze. Bo v svoji suknji
531 34|        jegomoscë przëdało, njim sobje co lepszigo nje kupji.~— Rada! —
532 34|            wod Vejherova i wod Pucka, co dotechczos chodzilë vëgoloni
533 34|           jezorach won to gvesno beł, co tam ludzi burzeł. A może
534 34|              Bo won mô skażoną godkę, co nje dziv przë skażonim rozumje.
535 34|            momë przezvjisko ""Kruża", co znaczi tile co gronk, ale
536 34|                Kruża", co znaczi tile co gronk, ale Njemcë przemjenjilë
537 34|       navrocisz na Zoborë. Z tich bo, co naju dziso reno z czołna
538 34|               rzekła:~—Tero ju nji ma co żdac. Trąba dzis nje przińdze!
539 34|              jak sę noleżi! Dejta mje co jesc i pochadejta do robotë.
540 34|          zvjerzeł jem sę zaru Rezemu, co sę svjęci. A kjej jem mu
541 34|       krziknął szandara. — Woboczimë, co nom povje karczmorz. Hej,
542 34|              przëzeroł won sę zgraji, co sę do njego vdzarła. Bo
543 34|       wokurzilë svoje botë i płoszcz, co tam na krzasle leżi?~— Słuchejcele
544 34|              słova, kjej wonji vezną, co jim nje słuchô, że sobje
545 34|       vëvadzeł, tej won sę mje pitoł, co jô so rachuję za swoję zmudę.
546 34|   rozpogodzelë skarnje, jak wod łunë, co v zemni dnje z kominka cepłem
547 34|               woczë, jak dvoje ludzi, co sobje przipodkjem zazdrzelë
548 35|            vjęcij vjedzec. A rzekę cë co jinszigo:Poj ze mną v svjat.
549 35|         pochnąci vodë, mjoł ten rozum co dzis, to bełbem zębë scesnął,
550 35|       pejsatich żedóv nji mjoł jem sę co vstidzec, wobzerołjem z
551 35|               głovę naksztoł skorcóv, co v jesenni dzeń woblatują
552 35|         stronach chronji Bog takjich, co wo tich grobach pamjętają?
553 36|             muzeum przechovuje sę to, co ju wumarło.~— A vë chcece
554 36|               czasu jô vama przënjesę co do jedzenjô.~Jak won vëszedł,
555 36|            razu i sę głosno jisceł:~— Co za njeszczescé! A to gvesno
556 36|           mnją kjile służkóv. Kuczer, co vaju vjozł i pon som. Ale
557 36|      przeskurzëc procem Bogu i ludzom co takjigo, wo czim svjat,
558 36|            czuł. Może to jakô womona, co ludzom na woczë jidze, abo
559 36|              chternich spac muszą ti, co wobmovę robjilë na drugjich
560 36|     wustanovjoni. Na ten przikłod ti, co v lestach, ksążkach abo
561 36|             njich ju je żot takji, że co vëżegô, to list, gazetę
562 36|          ksążkę. Nomjejszô męka tich, co małą gazetkę vëżegac muszą.
563 36|            jim dobrze! Ale są jinszi, co szvotolë dużi jak żogle
564 36|             Straszné mękji cerpją ti, co całé grubé ksążkji żegac
565 36|               zaru kopami. Czortovje, co v tim dzelu pjekła służbę
566 36|         pjekła służbę mają, lozują sę co dvje godzenë, bobe dłużij
567 36|           takji godkji, nje vjedzącë, co meslëc. Ale Trąba sę poprovdze
568 36|            jego vołë, tej są i takji, co zbankrotovelë na hańdlu
569 36|       ludzkôju takô, żegeldziję, kjej co brzedkjigo wo bliznim czuje,
570 36|               Gvesno jô spję i mje sę co snjije!~— Njick vom sę nje
571 36|            vjecznigo żeda, chturen je co zamanąvszë halivô i dobrze
572 36|          Trąba. — Nje vjem poprovdze, co sę ze mną dzeje. Le to vjem,
573 36|               tą vipravą malżeńską. A co vë, chturen vëmiszloce,
574 36|           Trąba krziknął:~—To je ten, co żogovkji zbjerô! Ale czorni
575 36|              sę jiscec:~—Pon Bog vje, co to vszetko znaczi. Ale żem
576 36|           graję v Mjirachovskjim lese co rok na chvałę Bożą, to choba
577 36|            Tero nas mają! ~Na to ten, co vskokł przez wokno, pozeroł
578 36|             zvlekoł, Bog jego vje, po co?~Tero Traba sę podnjosł
579 36|       muzikańce!~Tej zavołoł na tich, co sę do dvjerzi dobjijelë:~—
580 36|              krziknął na czornigo, na co ten jął wucekac, jak kulavô
581 36|           czorno vędzi. Muszałasta mu co zrobjic, że vama grozi.~
582 36|           znoł jem vas i nje vjedzoł, co zaszło. Mje beło wo ten
583 36|           vpodô v krampë i prorokuje, co ji gvesno żëcé wukroci.
584 37|             bo je to dobri Kaszuba, a co vjęcij, pjisorz i poeta
585 37|          pastor starim ludzoin pravji co njedzelę kozanjé kaszubskji
586 37|          vstoł i rzekł:~— Pokożę vom, co vas ceszëc będze.~I wodemknął
587 37|             mota v poczestnoscë tego, co vasze. Ve vas też, jak v
588 37|        scanach. A cuż wodpovjedzą ti, co po zemji chodzą le jak mrovkji
589 37|       jedzenjé i vigodę... Boczë: Ti, co długą regą z tich scan na
590 37|            jego sin Mestvjin. Z njim, co provda, vëmarł rod, ale
591 37|          prożnô nodzeja!... Tak tede, co va tu vjidzita, bracô, to
592 37|             mje nje przeżije. Ale ti, co długjim rzędem — ricerze
593 37|                i robjita wob vjeczor, co sę vama vjidzi. Jutro jô
594 37|             djobłem z pjekła, to won, co sę teczi moji noteré, mjoł
595 37|           starich ludzi, że są takji, co na kjile molach v jedni
596 38|             svojim dużim płotnem. Ale co won tam malovoł, tegom nji
597 38|              spjisané. Ale krom tego, co sę pravje teczi cebje, to
598 38|             beł woblekłi i rozmiszloł co robjic, zdrzącë, że Trąba
599 38|           Slode Smętk jidze, ten som, co v dzejach naszich wod kuńca
600 38|              njosł i pomstę...~Smętk, co mje popchnął. Svjatoborzicę.
601 38|               łożko i topor wostrzeł, co zrąbjił głovę mojigo męża
602 38|               svjęti Arkonë...~Smętk, co do bratni podmovjił vojnë
603 38|              na Gduńsku braci, Smętk, co truł ręką vłoskjigo vędra
604 38|              vędra Vartisłavjiczóv...~Co mazoł pamjęc ricerskjich
605 38|         pamjęc ricerskjich rodóv...,  co zduseł koscoł v Revkoła
606 38|            koscoł v Revkoła nogach... co zniszczeł dusze kaszubskji
607 38|          dusze kaszubskji szlachtë... co gasi wognja narodovigo wostatni
608 38|              zemji chadzac muszisz, a co nogorszé: służëc przegrani
609 38|       wodemknąc wokno do tego svjata, co sę wotmikô za progjem smjercë.
610 38|         grzebac v starich szvotołach, co tam pjisané wo naszich dzejach.
611 39|        vjelgjich vodach płeną krople, co scekałë z drzév na nasz
612 39|          zrobjiła sę vjedno vęższô, a co gorszigo, zaczęla sę zibotac
613 39|           ksądz abo szkolni. Vjesz të co? Jô na njego zavołom! Choba
614 39|         błotach a jidze noc. Ten tam, co v nim brzidze zgjinął, to
615 39|          poprovdze może bëc człovjek, co nom na retunk jidze.~Jô
616 40|          podnjosł rękę. Chto wostavji co v Błoce v nocë, kjej gonji
617 40|            zovją Kabotkami, wod tich, co nad jezorem Garneńskjim
618 40|              ludze i rodë, tam vjedno co strasznigo sę dzeje. A ma
619 40|          znaczi bez svoji karë? Tile, co koń bez wogona. Do negji
620 40|              z njich më woddobędzemë, co nasze!~V Smołdzenoch pon
621 40|             kvjitłë kvjotkji te same, co wu naju na vsë przed woknami
622 40|            chterni zgasilë movę tich, co ję zbudovelë na Jego chvałę.~
623 40|           sobą, a pokazującë na tego, co to wokno vëbjił i sę szętoleł
624 41|              żebe dzecë nje vjidzałë, co dlo njich gvjozdka przënjese.
625 41|               svoji drodze. I tede sę co stanje. Ale dnja anji godzenë
626 41|             jak duchë, rade zazdrzec, co sę dzeje v ti samotni chałupje.~
627 41|         jednigo cë dac njimogę: Tego, co jak bliza morskô scigô wokrętë
628 41|              v brozdëjich dróg, tego, co jak wobręcz trzimô gromadę,
629 41|          wobręcz trzimô gromadę, tego co duchom daje moc nad całami...
630 41|             bjijącim sercem żdoł jem, co sę stanje. Julka stojała
631 41|       pomesloł jem sobje. Ale Smjerc, co przed chvjilą przeszła v
632 41|               tede i szedł, ale znovu co dzivnigo sę stało: na drogę,
633 41|                 pomesloł jem sobje. — Co sę z tobą, Remus. dzeje?
634 41|           vestrzodk drogji, ale tu ju co porę krokóv smjeg beł vëgnjetłi
635 41|              Tej vzął jô przemiszlac, co pocznę.~Do Lizokóv beło
636 41|              v polu trup leżi. A ten, co mu smjerc spravjił, sedzi
637 41|              do mje:~— Rzeczë, Rcmus, co të poprovdze chcoł?~—Ten —
638 41|             nje robji mje trzosku! Bo co te tam povjodosz, to sę
639 41|             nje vjinjen, le ti ludze, co sę wujednac nji mogą. Jakuż
640 42|            pogrzeb, kjej njeboszczik, co zarobjił to przepjił? Ale
641 42|              reszce rzekł:~— Kobjeto! Co të tile cudujesz? Kożdi
642 42|               A czijesz to je słuńce, co vom żetka dogrzevô, a czijeż
643 42|              czijeż to deszcz i rosa, co vom pola roszô? Co Pon Bog
644 42|              rosa, co vom pola roszô? Co Pon Bog daje za darmo, to
645 42|              Njeboszczik nje vjedzoł, co robota, dlotego nje wostavjił,
646 42|             dlotego nje wostavjił, za co go pochovac. V takjim razu
647 42|           woknje, tej jô przemiszloł, co beło i co mô bëc dalij.
648 42|             jô przemiszloł, co beło i co mô bëc dalij. Przë tim jô
649 42|             sę na volę Boską i robji, co cë dusza koże! — tak mje
650 42|             mo jadusza nje je z tich, co wu tich prostich ludzi,
651 42|              na wodpusce. Ludztva tam co njemjera zbjerô sę na Matkę
652 42|              jego wostatnich granjic. Co v nen czas straszné przigodë
653 42|       gburskjich vsach. Tero nje beło co robjic.~ Jedni njedzeli,
654 42|             tobakji i rzekł:~— Jednak co hańdel to hańdel. Człovjek
655 42|      dzevusami v grzeszni sposob abo, co jesz gorżij, z cuzimi bjałkami...~
656 42|         jezdes człovjek, chturen vje, co sę noleżi.~Przënjosł jem
657 42|               boku i sę pitoł:~— A na co të svoje talarë zbjerosz?~—
658 42|            Żeli të jich mosz do tila, co jich nje rechujesz, to dej
659 42|           smjoł. kjejbem beł vjedzoł, co mje czekô.~Gburzë mają svoje
660 42|              przed woczoma. Nje vjem, co sę ze inna po tim dzejało.
661 42|              sobje v głovje wukłodoł, co tero robjic. Patrzeł chvjilę,
662 42|               sobą tich ludzi ze vsë, co tam stoją, bo jô mom vama
663 42|             vëpłaci z mojigo mjeszka, co ji not do żëcô. Dłużij wona
664 42|            verazno i wostro jak stol, co sę vjedno dzejało, kjej
665 43|          brzegii, vëszedł jem na mol, co naju z njeboszczikjem Trąbą
666 43|            smutnim głosem:~— Vjem jô, co v Lipnje njedobri ludze
667 43|               wo vszestkjim dochodzi, co sę na svjece dzeje. A vjédz,
668 43|              mje zapadło sę vszestko, co mje ze svjatem vjązało.
669 43|              nad żëcé i nad vszestko, co dlo mje svjęté. Ringraf
670 43|             Njic!~— Anji tego czołna, co tak cliiże przebjeżało?~—
671 43|             razu jidze burzô, jakô le co sto lôt spodô na ten nasz
672 43|      rozcągałë sę wod kuńca do kuńca. Co chvjilę rozdzerałë scanę
673 43|               sedzała sami, rozdzeroł co chvjilę, jaż do woslepjenjô,
674 43|            vjater. Le łiskavjice jesz co chvjilę wobsvjecałë dzekji
675 43|            vezdrzenjé povjedzało mje, co sę stalo: Sklepjenjé nad
676 44|        jednigo cë dac nji mogę. Tego, co jak bliza morskô scigô wokrętë
677 44|               brozdë jich dróg, tego, co jak wobrącz trzimô gromadę,
678 44|         wobrącz trzimô gromadę, tego, co duchom daje moc nad całami.
679 44|               mjec muszisz!~— Cuż to, co jô som mjec muszę?~Nje vjedzoł
680 44|         strzod szarigo ludztva. A ti, co z ni krevji pochodzą, staną
681 44|                  Zdrzë noprzod v dol, co sę dzeje kol stóp gorë.~
682 44|           naszigo, ~Cobe sę nje stało co złego! ~Rozstąpta sę na
683 44|             tu zeszlë?~Tec nje vjeta, co to znaczi~Starodovni wobrządk
684 44|              mogjiłach dovno zgnjilë,~Co ten zveczoj stanovjilë.~
685 44|              mje za remję i rzekła:~— Co të tam vjidzisz, to jak
686 44|            vjidë, jak gvjozdë polącé, co zes łë z njeba na tę naszą
687 44|               i będzesz mjoł v duszë, co trzeba, tej cudovnigo vjidu
688 44|          zdrzoł jak zdrevnjałi na to, co sę dzeje. Poznoł jô Czernjika.
689 44|           vstoł!...~Nje vdarzę sobje, co sę ze mną dzejało v ni chvjilë.
690 45|         1njannovłosich głovkach tich, co jesz dzecinnimi nożkoma
691 45|              do njich. — To je Remus, co jak va rosł tu na tim pustkovju.
692 45|              woczë, ale nje vjedzała, co povjedzec. Bo mjedze nama
693 45|               nad całami. To beło to, co v nen dzeń straszni na Łisce
694 45|              beł czims vjęcij njiż za co go mjelë, i że nje won błądzeł,