Chapter

  1 1 |        targji i wodpustë v zelonim, wod svojich lip tak przezvanim
  2 1 |        zemstva, chterne mjono vzęło wod chmjelu, co vërosł po wobu
  3 1 |           jich przë kominkach młodi wod starich, njepomnąci, że
  4 1 |             jego i pod gołim njebem wod deszczu i słuńca. Na vjechrzu
  5 1 |          Remusovi karë hańdel szedł wod samigo zavjitra...~Ludze
  6 1 |           kaszubsku, ale Pon Bog mu wod wurodzenjô doł taką skazę
  7 1 |           wużije i voli sę todrovac wod mjasta do mjasta, do vsë
  8 1 |           zveczajnje, kjej Remus sę wod smjechu trząsł. Tej mu tak
  9 1 |           po tich przidkjich gorach wod staceji do staceji, na vjększé
 10 1 |             vje?~Dokuczało mje, żem wod woni rozmovë z dzecinnich
 11 1 |         dotąd i nazod, jakbe dreżoł wod staroscë, a co zamanąvszë
 12 2 |            pjismje, mjało svój szek wod początku do kuńca.~Dlo cebje
 13 2 |               Kjej jem beł wodrosłi wod zemji tak, jiżem mogł signąc
 14 2 |            njikogo na pustkovju, bo wod długjich lôt tam służeła.
 15 2 |        Morcin jął kulac sę po zemji wod smjechu. Navetk Mjichoł
 16 2 |       przëstanął sę i smjoł. Bo mje wod wurodzenjô Pon Bog doł jęzek
 17 2 |      krokanjé varnë i be powucekalë wod nji, jak wod jakji wukozkji.~
 18 2 |             powucekalë wod nji, jak wod jakji wukozkji.~A jô na
 19 3 |       trzech strasznich wukozkach. ~Wod ti stronë pola trzë chojnë
 20 3 |          przez rov, co grodzeł pole wod lasa, i zrobjił kjile krokóv
 21 3 |           stronje rovu granjicznigo wod lasa.~Dzivnigo wona beła
 22 3 |    jarzębjiną. Cemno beło na svjece wod chmur na pobjegłim njebje.
 23 4 |             z masłem jô dziso pevno wod cebje nje dostanę.~Tej wona
 24 4 |        kozała mje jesz roz rzec, bo wod razu z moji skażoni godkji
 25 4 | zomkovjiszcze. Kjej chcesz, żebe ce wod wurzasu vłose povstalë do
 26 4 |         knopje? Robjic tobje trzeba wod lôt dzecinnich, bo nji mosz
 27 4 |       studnji, pokąd mje Marcijanna wod pustkovjô dostrzec mogła. ~
 28 4 |      wudobëc kvjatu paprocë i vęgla wod ji korzenja. Chto wudobędze,
 29 4 |       chterni sę vstec listë trząsą wod wurzasu. Jakuż też sę nji
 30 4 |             njego voda szła prądem. Wod brzegu do brzegu zdovało
 31 4 |         vołtorza dozdrzec nji ma. A wod stronë tego njevjidzalnigo
 32 4 |            jął vodę szleptac, jakbe wod tidzenja njick nje pjił,~
 33 4 |            të jesz roz wodbjegnjesz wod bedła, tej woboczisz! ~Ale
 34 4 |              Tak won i mje navroceł wod zomkovjiska. ~Kjej jem pod
 35 5 |   sladkovała, co gvesno wodezdrzała wod Lize abo Gnjadigo, na pażęc
 36 5 |            szczekanjô redosnigo. Jô wod njich zarvoł ti vjesoloscë,
 37 5 |            a na wolszka trzęsącô sę wod wurzasu, wostała v stron.
 38 5 |            spichała v doł, le v teł wod rzekji chrzebt ji zchodzeł
 39 5 |             i grabjiną, dzeleł gorę wod pola i lasu. Wod brodu szedi
 40 5 |        dzeleł gorę wod pola i lasu. Wod brodu szedi także vądoł
 41 5 |             ji beł przervani, pevno wod deszczovi fale. Bjeleł sę
 42 5 |             beł na siżeń, spiczasti wod kuńca a ve vestrzodku szerokji,
 43 5 |            jem go trzec rękovem. Ko wod tego won jesz barżij sę
 44 5 |        zmokł, bo beło mje spjeszno. Wod tego mje znovu krev jęła
 45 5 |         malą Mjichałovą z dvojokami wod trzech cliojen jidącą. Z
 46 5 |           żem beł wuszłi tak daleko wod bedła. Ale wona nje popusceła,
 47 6 |           to Marcijanna.~Njech tede wod Jaster na nowukę chodzą!~—
 48 7 |      strzeloł. Timu jô doł dva guze wod mojigo vampsa i kavałuszk
 49 7 |          Długô chvjila minęła, njim wod pustkovjô dravo jachoł voz
 50 7 |            vërivac dębë.~Jaż jô vej wod pustkovjô wuczuł trampanjé
 51 7 |            przcmiszlac do kuńca. Bo wod pustkovjó bjegoł Morcin
 52 7 |            skrzenovka abo i grulkji wod pjecka żelazni?~I płakała
 53 7 |     wogłuszoni...~Chata Zoblockjigo wod nortovich vjatróv zataconô
 54 7 |          vszeskji kosce bolałë, bom wod tego sedzenjô v durze zesztivnjoł,
 55 8 |         VIII~Jak ratovelë żeda Gabę wod mrozovi smjercë ~i jak Remus
 56 8 |          Vłose zlepjilë sę v kołton wod zeschłi krevji. Tak wonji
 57 8 |             Dla jabłka zjedzonego, ~Wod vęża skuszonego...~Pokąd
 58 8 |   Czernjikjem. Mjoł won bëc gorszim wod Golijata? Pozdnji, vjele
 59 8 |          gromadze. Mjichoł mu za to wod gbura przëvjozł skopa setigo.
 60 8 |            nje mjinje! Vołanjé szło wod rzekji, chdze wona do jezora
 61 8 |     Wodeszłasma tim sposobem kavałk wod brzegu, chdze przez wolszkji
 62 8 |            całi szturk vjedno dalij wod brzegu na lod, na chternim
 63 8 |           pevnô smjerc.~— A może ji wod ni stronë nje vjidzi?~—
 64 8 |           tanji. Bo mje tu retovelë wod mokri vodë i jesc delë...~
 65 8 |       krziknęła:~— Jô żodni stążkji wod Morcena nje chcę! — Ale
 66 8 |           rzekł:~— Njech mje pon dô wod mojigo mita talara, bo bem
 67 8 |             negji, tej sę pitô:~— A wod koguż to moji domovnjicë
 68 8 |     Remusovji, chturen mje navroceł wod mokri vodë, spuszczę jesz
 69 8 |          jak ju vszescë poszlë, abe wod njego kupjic svoję planetę
 70 8 |            to beła ksążka, chternąm wod czasóv nowukji Vjarë svjęti
 71 9 |        njeba. Svjeczkęm so wuproseł wod Marcijannë, a czetoł jem
 72 9 |             i zomkovjiska tego! Vez wod sługji tvojigo, co tobje
 73 9 |       dalekji, jakbe sto lôt minęło wod tego czasu. Smutk mje sciskoł
 74 9 |          szła pravje z bęboruszkjem wod studnji. Vëzdrzala wona
 75 9 |        wostavjił: na brzegu rzekji.~Wod ti njedzeli nji mjoł jem
 76 9 |     wobjecivoł:~— V njedzelę prosto wod kozanjô pudzesz na zomkovjisko.
 77 9 |            jem wodeckł, zeloni vjid wod mjesądza szedł przez wokno
 78 9 |         vezce mje sekjerą v łeb, to wod razu będze dobrze,~Na takji
 79 9 |             remję i przëlgła do mje wod wurzasu. Tej zaczęla mje,
 80 9 |            szeję izaczęła sę trząsc wod płaczu.~A jak sę vëpłakała,
 81 9 |           zbjił za to, żem wodbjegł wod dobetku.~Z początku kolana
 82 10|              bo beła mje jak sostra wod dzecka. Żeli wonacę chce,
 83 10|     zdovanjô. Ludze na polu stovelë wod robotë i zdrzełë za nami,
 84 10|         przez korunë vjelgjich lip, wod chternich vjes brała mjono.
 85 10|       koscoła. Ksądz pravje vëszedł wod vołtorza, a kjile kobjet
 86 10|         żebe sę wuchvacëc i vëdobëc wod smjercë. Na posovje vesoko
 87 10|         meslach mojich bluznję. Ale wod wokna szedł grubi parmiń
 88 10|             woczu nji mogł wodervac wod ni bjołi postaceji przed
 89 10|        cechô i zgurdżałô, jakbe mje wod staroscë ledvje poznała
 90 10|           tu nji mô żodni vortoscë!~Wod tego dnja jô vszetko robjił
 91 11|              jakô chorosc mje żarła wod strzodka. Ale wona njikomu
 92 11|        ceché glińgotanjé lińcuszkóv wod noszejnjikóv Gnjadigo i
 93 11|              Tak jô podnjosł rękę i wod razu jô trafjił na łobskji
 94 11|           cebje nje będze!~Tero mje wod razu vjidno sę zrobjiło: —
 95 11|            Skrë gorącé mje przeszłë wod pjęt do głovë, jak jesz
 96 11|      poczułë njeprzijocela i zmokłë wod wurzasu.~A jô tero sodł
 97 11|            vjerzesko, legł i wusnął wod razu.~Porene, kjej jem drevka
 98 11|             wujodałë i trzosk szedł wod chleva jak grzmot. Cuż to
 99 11|      pjekjelni wogjiń, rożô. Jak je wod razu nje vënekosz, mogą
100 11| smjertelnigo. Krom tich są chorosce wod strzodka. Te są ju gorszé.
101 11|         tvoję cliorosc. Znaję cebje wod knopa.Tës jodoł jak sę noleżi,
102 11|            le że cë je co zadané, a wod tego dusza tvoja je wurzasłô
103 11|             wurzasłô i mjozga rë sę wod strzodku psuje. — Rzeczë
104 12|           dzeją takji rzecze, żebes wod wurzasu mogł smjerc dostac.~
105 12|          łiszczącimi kłami, chturen wod jezora rzeką podpłenął pod
106 12|            njick vjęcij, wuczuł jem wod razu klasnjęcé v plece,
107 12|              vszetko ve mje dreżało wod zibu i wurzasu. Kjej jem
108 12|              vjidzoł jem dva krokji wod sebje v vodze Mjichała,
109 12|            tego nje minje. Szczescé wod Boga, żes vëbłądzeł z kraju
110 13|            boru dzeleł wogjiń njeba wod krevavi vodë. Naszi na pustkovju
111 13|            dovają. Dzis naszi ludze wod tego wodviklë. Ale mój njeboszczik
112 13|         vzęlë konje, a navetk klacz wod zgrzebjęca i wuszlë v svjat.~
113 13|    tesknjiła za svojim zgrzebjęcem.~Wod tego czasu bronjô redzevjeje
114 13|            A może naszi le wodveklë wod bronji. — Bo i sekjera i
115 13|         tatku, jô mom bąble na ręku wod woranjô — tej kuńc svjata
116 13|          povjôstk Mjichała, cze też wod skarnji Martë, vjęząci przë
117 13|              Czeszilë sę z tego, bo wod wojcóv vjedzelë, że kjej
118 13|     boczenjé, żebe wochronjic woczë wod gałązk, jidącë przez sod,
119 13|          wona wob tile lôt, a skaze wod złomani vjetvji nji mogłjem
120 13|            na woborze, ale z daleka wod ni wukozkji i Golijata.
121 14|            v dzejach kaszubskjich. ~Wod ti njedzeli nje tile vjid
122 14|          vami gadac, panje, kjej jô wod kolebkji mom jęzek skażoni
123 14|          ten przikłod sę dzeje. Nje wod razu z głębokjigo dna svjata
124 14|          vëzbeła, jakżesma wodvekła wod bronji i panovanjô i delësma
125 14|           jem takjich gódk jak tero wod pana Jozva i Mjichala. I
126 14|        wudbë, że takji naju porządk wod początku svjata wod Boga
127 14|         porządk wod początku svjata wod Boga beł namjenjoni i jinaczi
128 14|        zaczął mje wopovjadac tak:~— Wod nomłodszich lôt szukoł jem
129 14|         nasze dzeje som. Ale daleko wod wojczeznë, njewubetk i vanożenjé
130 14|             woczach zażoleło sę jak wod żevigo vęgla. Tej zaczął
131 14|            Roztoka, njedalek morzô. Wod połnjô sznur Vartë i Notecë,
132 14|             Vjisłë przë Fordonje, a wod nocë morzé: to starodovné
133 14|                Naszedł njeprzijocel wod zochodu słuńca i wurivoł
134 14|             Mjichoł i Morcen i knop wod dobetku i Marcijanna i Marta.
135 14|          braci, co ku Wodrze cigną, wod tich co lgną do Gduńska.
136 14|            vodzóv i rozeżglę płomiń wod bjołigo Helu po Stopjenni
137 14|            leżą vkamjannich grobach wod Matkji Redë do pjoskóv Helu.
138 15|         całi las, skrë pobjegłë mje wod głovë do pjęt, strach mje
139 15|           ti chvjile mje wodgrodzoł wod svjata. Tej jem vstoł, przeżegnoł
140 15|           straszni vjeczor, jak mje wod zemstë Golijatovi wuchronjiło
141 15|            tile lati kupjil dlo nji wod żeda Gabë. Tak jô sę ju
142 15|            tvoją godkę i znajema cę wod dzecka.~— Poj do dom!~—
143 16|   Lipińskjich Pustk, co mje retovoł wod mokri vodë! Aj vaj, jak
144 16|          żes lë jim tatka wuretovoł wod mokri vodë. Vszescë wonji:
145 16|           storim Mjichałem zavroceł wod przerębla! Wurosł jes dużi
146 16|           Ale jô vjem! — Të kupjisz wod żeda Gabë jego tovarë, chterne
147 17|             bo jô mom jęzek skażoni wod wurodzenjô?~—Tak të do mje
148 17|            bem strzimoł! Sto krokóv wod checzë veznę jednigo, na
149 17|        butelka v kjeszinji vëschnje wod razu, żeli vjem, jak jô
150 17|           nje ludze żijąci, bo młin wod vjele lôt ju nje chodzi,
151 17|              ale stodołë stovałë sę wod lata do lata za dużé, bo
152 17|        starka i wojca i samigo pana wod dzecka, a njigde z nami
153 17|             jak po naszimu. Bodejże wod początku svjata abo przënomnji
154 17|      początku svjata abo przënomnji wod potopu — bo tej sę vszescë
155 17|                Naszedł njeprzijocel wod zochodu i wurivoł nom kraj
156 17|          stari pon naju vëszkalovoł wod złodzeji, wodrzemjechóv,
157 18|          mjołbe sę bronjic muziką?~—Wod czego të bes sę chcoł bronjic?~—
158 18|           të bes sę chcoł bronjic?~—Wod vjilka, wod wukozkji, wod
159 18|         chcoł bronjic?~—Wod vjilka, wod wukozkji, wod czego not
160 18|           Wod vjilka, wod wukozkji, wod czego not będze!— wodrzekł
161 18|            grzeboł v norce naprocem wod zaredzevjałi pjiłë, co ku
162 18|          dlo mje. Svoję karę możesz wod boku wustavjic. Vjedno dobrze
163 18|           svjeżi vjater będze lotoł wod bromë do wokjenka i na wodlev.~
164 18|            le czestim słovem Bożim. Wod czasu, jak jem z moją bjałką
165 18|            vołtorzu, wodnęcełjem sę wod zemni vodë pjicô. Të, Remus,
166 18|             jô jak dobrô gospodenji wod bjałk na folvarku nabroł
167 18|            beł to jakji cuzi mester wod napravjenjô młinóv.~Muszoł
168 19|          nen stari chłop, co go pon wod mamutóv vëszkalovał. Beł
169 19|             Nji mogł jem tero woczu wod njego wodervac, a pamjęc
170 19|             Kaszubóv, jak to robjił wod długjich set lôt.~Won, chternigo
171 19|          Kaszuba! Długji, jak droga wod Szczecena do Gduńska, bjedni
172 19|           prosto przed sebje, a mje wod tego vjidzenjô serce bjic
173 19|         dziseszigo pana svoji zemji wod njeprzijocela, chternich
174 19|              Podpjisoł dreżącą ręką wod njewubetku dusznigo. Ale
175 19|             rod tego pana vëtrupjoł wod strzodka i tero go wobalô
176 19|           pon, co sę czorni zrobjił wod tvoji klątvë! Remus, co
177 19|            sztołt vëszedl njedaleko wod nich vjidóv dvorskjich.
178 20|           polu? Tam pojma! Won naju wod tego pjekjelnigo vjatru
179 20|            giębokji rov dzeleł pole wod lasa. Vjednim molu z ti
180 20|      połomoł jes szablę panu, że go wod gorzu paraluż trzasnąt.
181 20|       Zemnjice sę rozbjegałë pomału wod cepłigo chopanjô słuńca,
182 20|        vëgłodnjałi vëlozł njedaleko wod naszi durë i sedzącë v rovje
183 20|        pustkovju zchovelë v sklepje wod bulev przed pomstą Golijatovą.
184 20|     wodemkła sę łączka, wodgrodzonô wod brzegu pasmem zelonigo brzidu.
185 20|            cemno, tobes vjidzoł, że wod połnocë i wod połnjô tich
186 20|           vjidzoł, że wod połnocë i wod połnjô tich wostrovóv je
187 20|             jakjim suchim molu i je wod vjilgocë z gorë wochronjic.
188 20|         vëszukoma sobje leżą. Jô tu wod tile czasu nje bivoł, że
189 20|           że po wocemku nji mogę sę wod razu rozeznac. Ale pożdejma
190 20|         wokrąg nje dostoł. Tu ludze wod vłosnigo doktorovanjô i
191 20|        jakbe złotô stegna kładła sę wod ksężeca na jezoro, a jak
192 20|          jął dąc. A głos jego trąbë wod razu povtorzelë drzeva i
193 20|         wuzdrzata? Na zibji, co tam wod stronë jezora zelonimi kępoma
194 20|            choc të jes takji mester wod muzekji, przëdarzi cë sę
195 20|       kopjicę sana na pravo. Sadnji wod nji dva łokce na zemji,
196 20|        Trąba — to won tę kopjicę mô wod strzodka jałovcem zapravjoną.
197 20|            na sądze svojim vëboczi! Wod knopjęcich lôt won gardzeł
198 20|         Berlinje. Tam wone wodveklë wod movë i wobeczajóv wojcóv
199 20|            nje szła v konszachtë. A wod naszich prav nje wustąpjiłasma
200 20|        nasza. Zoborskjich — rozga — wod stolimóv pochodzi. A chtoze
201 20|          sobą i beło jego bjałką... Wod nigo stolima ma sę takjimi
202 21|        sebje, a jô vjidzoł, że wono wod kuńca je barzo grubé i czężkji.
203 21|      doszłasma stegnami za lase, co wod ti stronë podchodzą jaż
204 21|             vesokji jak vjeże bukji wod długjich set lôt. Vszescë
205 21|          gotovi cę vëtchnąc do durë wod razu, zdającë sobje worądz,
206 21|            na drogę.~— Chto chce co wod Francka? — wodezvoł sę njevjelgji
207 21|        dostovała, co jô v Pelplinje wod ksędza Ziga, to besta przënomnji
208 22|         wostatni woddzękovują ludze wod ludzi, chorągvje wod chorągvji,
209 22|          ludze wod ludzi, chorągvje wod chorągvji, wobraze wod wobrazóv,
210 22|    chorągvje wod chorągvji, wobraze wod wobrazóv, njim sę puszczi
211 22|       szczescé szkleło jim z woczu.~Wod Borzestova do Mjechucena
212 22|             jezorem jô przemiszloł. Wod chvjile, jak jem wuzdrzoł
213 22|        płinął nad jich rzędami. Ale wod njich anji spjevu czuc nje
214 22|            lôt czasu nazod jezdzilë wod zomka do zomka i strzeglë
215 22|       Garecznjicą. Tęde jô chodzeła wod młodich lôt i pitałam dusze,
216 22|            naju wuzdrzisz z Remusem wod Borzestova jidącich, tej
217 22|           Franck i Klerik. Wonji sę wod Trąbë dovjedzelë, że na
218 22|              jak las Mjirachovskji. Wod Mojsza i Gburskji Kamjenjice
219 22|         Setni Gorë i Czarcich Błot, wod Mjechucena i Dzevczi Gorë
220 22|   zasłonjała v pusti Izraelskji lud wod vojska Faraonovigo.~Cecho
221 22|            żdoł las, jaż zabrzmjała wod razu, jakbe vëvołanô rozgą
222 22|             dunami morskjimi daleko wod ludzi i strądu.~Przeżegnoł
223 23|             zaprovadzeł na procemną wod bjałk stionę, wusodł i scignął
224 23|             na mje i smjoł sę cecho wod wucha do wucha. Tej podol
225 23|           taką noterę, że mogę jesc wod rena do vjeczora a na noc
226 23|           kuczer.~Szandarze sę gęba wod wucha do wucha vëvarła wod
227 23|          wod wucha do wucha vëvarła wod smjechu. Ale won sę strzimoł,
228 23|              Ma Kaszubji, lud Bożi, wod wojca i prawojca na naszi
229 23|          podzoł krol jezora, bom go wod Mjechucena na woczë nje
230 23|       Klerik do pannë. ~Ale wona sę wod njego plecoma wodvroceła
231 23|           nje rzekła. A Leon muszoł wod Strzepcza jisc z wobrazem,
232 23|          bjałkji i rozporządzilë:~— Wod ti mokroscë babsko nabędze
233 23|         wunoszącé jich v gorę precz wod sprav marnich robocigo dnja.~ ~
234 24|          Vjid ji i chvała jak rzoze wod pomji nocë svjecą jim v
235 24|          cze nje vorto?~Zkąd mje sę wod razu przëboczeło wono straszedło
236 24|           stanęło javno. Tak jak be wod nich dzejóv litoscivego
237 24|        navroceł v godzenę smjercë i wod samigo Zbavjicela dostoł
238 24|             bo czuję sę wopuszczoni wod Boga i ludzi.~Tak żorotno
239 25|            sechi mol i wochronjenjé wod deszczu! Jesz lepji be beło,
240 25|           chternem wukłodoł kuńcami wod mogjilë do mogjiłë, jaż
241 25|          kąsk njepevné wuchronjenjé wod deszczu. Tak jô zaczął wuschłi
242 25|              Remus, bo ma tu daleko wod ludzi. A v ti pogodze anji
243 25|             bëc Kłączińskji jezoro, wod chternigo to nasze legovjisko
244 25|          wobrechunk dobri, to będze wod tich mogjił kole mjile drogji
245 25|              Muszisz vjedzec, że to wod dvadzesce lôt ma sobje psotë
246 25|           cë zapłac za dobré słovo! Wod dvuch lôt jô sę ju tacę
247 25|    vëmjerzełë. Bo vłodzô vszelko je wod Boga. A jô nji mom — vjidzisz —
248 25|         rozezdrzoł sę i przëstąpjił wod razu do kjile krzóv, chterne
249 25|      godzenë drogji ztąd nade drogą wod Lepusza do Tuszkóv mjeszkô
250 25|  frantovkami wuroczëc, bo njedaleko wod naju v lese stoji wurzma
251 25|            mojich novich przijoceli wod sebje puscec muszoł i czuł
252 25|           nje przëjął. — Sto krokóv wod checzë jednigo, na przededvjerzé
253 25|         dregji dzeń jô sę dovjedzoł wod kamrota Vebra, chturen mje
254 25|            fenjiga pod duszą, be ję wod moji bjałkji vëkupjic.~V
255 26|           na strzodku renku stojoł. Wod levi rękji mjoł jem budë
256 26|           jem budë z pjernjikami, a wod pravi rękji wustavjilë svoje
257 26|             konjikji ku mjastu. Tak wod razu, jak Złé jakjis, stanął
258 26|          mje też na woczë żid Gaba, wod chternigom nabeł tę ksążkę,
259 26|      ksążkji. Moje mesle tak daleko wod tego renku pełnigo jarmarku
260 26|           kosz.~Cuż ti njezbednjicë wod cebje chcą? pomesloł jem
261 26|        vëdała celę z dvuma głovami. Wod takjigo cudu tak sę vërzaslë
262 26|             do njego, tero nabivają wod cebje vszetkji.~Ale jô vjidzoł,
263 26|             tej scesnął jem pjęsc i wod levigo wucha mu trzasnął
264 26|        vołelë:~— Cuż ti Njemce chcą wod naszigo Remusa? Za nobożné
265 26|            ze mje zlotivałë rzępami wod moji jarmarkovi bjitvë.
266 26|        chternigom so przëboczoł, le wod razu nje vjedzoł jem zkąd?
267 26|             v woczë i sę pitoł:~— A wod kjede të tam służeł wu Zobłockjigo?~—
268 26|            służeł wu Zobłockjigo?~— Wod dzecinnich lôt — rzekł jem.~
269 26|          Ptoszk takji jak të nom ju wod dovna nje vlozł v sidła.
270 26|            vlozł v sidła. Tec të ju wod kolebkji bełjes burzonem
271 27|           noprzod będzesz mjoł guze wod kjija wovczarzovigo i ranë
272 27|       wovczarzovigo i ranë v skorze wod psich zębóv i żebra będzesz
273 27|         żebra będzesz mjoł złomjoné wod rogóv volich i wobarchnjejesz
274 27|            wobarchnjejesz porę razi wod żądeł szerszenjovich, tej
275 27|         ksążkami i drobnim tovarem, wod młodich lôt wokozivoł chęc
276 27|        nowukę svoji vjarë, czuł won wod vojigo ksędza povjostkę
277 27|        dębovigo kjija rozczepjonigo wod kuńca, a z tego rozczepu
278 27|       vjechrzem z Lipińskjich Pustk wod wurzędovigo szukanjô za
279 27|         vëstrzelonim prosto v głovę wod czego wogłuszoni mocni nen
280 27|     pustkovjé burzon Zobłockji. Ale wod pomstë prava chronjiła go
281 27|          bełbe wumarł. Wosvobodzoni wod aresztu, Remus na novo zaczął
282 27|            i chterne won, Szabelka, wod wurzasu połknął i do ti
283 27|        movji, nje nalozł. Krom tego wod klasnjęcô Remusovi pjęscë
284 27|      skrzenovk abo i grulkę żelazną wod pjecka?~I przë tim sciskała
285 27|            mjasta. A jô będę grivoł wod czasu do czasu tak mocno,
286 28|      pjesnje advańtové. Jezoro pękô wod mrozu, a krzikva kurzi na
287 28|              tim barżij, żem vłosną wod njich volą szedł v svjat
288 28|         kolana v smjegu i zgurdżałi wod mrozu. A mje łzë jak groch
289 28|             Kole Zopust jô wodebroł wod Trąbë takji lest:~— Mój
290 28|       Delëbe nama! Za to jô cë groł wod pola, a kjejbem beł mjoł
291 28|          Jezusa wukrziżovelë, to be wod mojigo granjô murë tvoji
292 28|       Marcijannamovji, połikô czas. Wod czego mu gordzel jednak
293 28|             blevjązka, chterną wona wod cebje dostała. Ale cuż dzevczę
294 28|          tobą, kochani druchu!~Lest wod mojigo tovarzcsza bel przez
295 29|         serce. Jô so wuvożoł, że to wod słaboscë. Bom czuł, że mje
296 29|      przebjegl v dvuch dnjach drogę wod gór kalvarijskjich jaż do
297 29|             Bog wopusceł. Zdrzë: Të wod pjerszigo z njimi zetchnjęcô
298 29|            be to machtanjé Smętkové wod razu przecąc? I dlotego
299 29|           pokji abo wonji nje vińdą wod nas, abo ma nje vëgjinema
300 29|         plachc jałovcziznë. V stron wod njego ku Lipnje stoji wosobno
301 29|           jak pravje Glonk. Na njim wod stronë Pustk leżi vjelgô
302 29|          będzesz rozumjoł, czimu jô wod vęglovnjika ve vejherovskjim
303 29|             Tej raptem nocą pusceło wod chuchanjô vjatru z połnjô.
304 29|            mateczni kjerz sę poleł!~Wod dołu stolatni svjodk tile
305 29|        naszedł tak krotko, że cepło wod polącigo krza sejało ku
306 29|             szedł dalij. Tero wonji wod razu vszescc do mje przëskoczilë
307 29|         krącëc i muszoł jem sadnąc. Wod ti chvjile jô le żdoł, kjej
308 30|          mną trząsc, jakbe wodszedł wod rozumu. A jak mje dosc natrząsł,
309 30|           Ku reszce wusodł na klocu wod rąbjenjô drzeva, wodsapnął
310 30|             Bos wu njego mjoł łaskę wod chvjile nigo tuńca kopjice
311 30|        njedovjinnoscë. Przez to też wod początku, jak ludze sę na
312 30|         Dozerocz przënjost mje list wod Martë z Pustk: ~wojc wumarł.
313 31|  pogvjizdivoł, ve mje dusza płakała wod smutku, bo po koscołach
314 31|               pitoł jô dusze svoji.~Wod chvjile, jak mje ze sodze
315 31|         njeszczestlevi nje vjedzoł, wod jakjigo kuńca tę robotę
316 31|            provdę. Po tim, czego jô wod njich sę doznoł, nje beło
317 31|          prziczinë i może wob drogę wod jednigo drzeva do drugjigo
318 31|            pon! — To beł naju svjat wod rena do vjeczora. Ale v
319 31|           wosoba? Choc jô i to czuł wod starich ludzi, że Złi Duch
320 31|           duszë kromkę chleba i mje wod nji wużiczita będze to wuczink
321 31|             pozvoleł sę wukrziżovac wod żedóv. A kjej dziso Won
322 31|       chvjilkę ma ju sedzała daleko wod drogji strzod leszczenovigo
323 31|        bohatera jak Remusa i mestra wod muzekji, jak jô som, nji
324 31|            nas i jęła wopovjadac:~— Wod długjich lôt takjigo granjô,
325 31|             to wodezvało sę dzevczę wod kominka:~— Tec vjece, matko,
326 31|           tego, co znak rodovi vasz wod wojca njeboszczika przënjese.
327 31|      kozanjé takji: — Gnjelo! Torbo wod wobroku! Nosisz przë sobje
328 31|              Na to Trąba podskoczeł wod stołu i krziknął:~— Rada!
329 31|              Rada! Mój tovarzesz mô wod wurodzenjô kąsk skażoną
330 31|            jesz nje beło zczernjałé wod deszczu i słuńca.~Przëboczeła
331 32|             svoję vjeczną notę, jak wod początku svjata. Budzełë
332 32|           na Krziżu i długji szlach wod koscerskjich Vdzidz jaż
333 32|     Przëboczeł jem so jego słova: — wod stronë Plęs leżi vjelgô
334 32|         brzid abo chrostë zakrivają wod kraju nę gromadę kaminji.
335 32|            na łaczkę, provadzeł jem wod stronë Plęs rovno brzegjem,
336 32|           Czim dalij, tim veżij nom wod levi rękji zemja rosła v
337 32|           vałë, chterne njespokojno wod porena do połnjô lubją bjic
338 32|          Tej pokozała na vpuszczoną wod stronë lukji v kam żelazną
339 32|           jak v noglębszim sklepje. Wod lukji szedł tero v głębją
340 32|             korzenji v scanje jomë, wod strzodka beło vëtrupjałé
341 32|           beło vjidzec. Le pod furą wod vjidu stojało wognjisko
342 32|             skrzenję, doznoł jem sę wod razu, że to dvjerze, mjedze
343 32|             cerpjąci przesladovanjé wod Njemcóv. Jô go wuproszę,
344 32|            naszi rozdze na Zoborach wod vjekóv matkji dzecom povjodają.
345 32|    krosnjęta wobronją sina ti zemji wod pomstë ji dziseszich panóv!~
346 33|          parobk z Lipińskjich Pustk wod takjigo wuczałigo człovjeka,
347 33|           vesokji brzeg Zoborskji i wod jałovcóv abo i wod vesokji
348 33|      Zoborskji i wod jałovcóv abo i wod vesokji Bożimękji pozerom
349 33|       chvałę Boską. Wobtrąbję drogę wod Lipna jaż po Vejherovo i
350 33|          ten list do njich i vjédzô wod njich szandarzë dostelë
351 33|         kota. Bo i v tich dalekjich wod svjata stronach namnożoni
352 33|    vëspovjodoł mu sę z mojigo żëcô, wod pjerszich chvjil, chternem
353 33|        gvesno nje poli. I bronji go wod zemnigo chopu tich, chternich
354 33|           żebe słova te sę rozeszłë wod Rozevjô do Naklë, wod Gduńskji
355 33|      rozeszłë wod Rozevjô do Naklë, wod Gduńskji Głovë po Stopjenni
356 33|   Koscerznje dlo ksędza przësełelë. Wod nji sę też dovjedzałasma,
357 33|         trząsc, jak wogroszka, kjej wod zochodu nad rębem lasu vëpłinęła
358 33|          przëbjeżała czołnem svojim wod vesokjigo brzegu Zoborskjigo
359 33|         novjinë. Po vsach na połnoc wod Koscerznë straszlevô cholera
360 33|             nje dobeł nad Koscołem. Wod dvuch bezmała tesęci lôt
361 33|    potvjerdzenjé, pękłë dva strzalë wod stronë Zobór.~—Njeprzelevkji! —
362 33|         sobą vjelgji kamiń, chturen wod vnętrzm stronë navetk na
363 33|             psuło.~Mjelësma dvjerze wod jizbë do kuchnji wodemkłé
364 33|            pomesloł jem sobje. — Ti wod Zobór naju najadą, a ti
365 33|             Zobór naju najadą, a ti wod Plęs pjilują, żebesma jim
366 33|        czekałasma prożno vëstrzałóv wod brzegu. Minęło połnjé i
367 33|       samotni kjerz, stojąci vstron wod gromadë jałovcóv.~— Cuż
368 33|          noc, a tu njiżodnigo znaku wod pannë Klemë.~Ale człovjek
369 33|           nje zavrocilë. Gorzij! Bo wod brzegu vëbjeżoł drugji czołen
370 33|         sposobu, bo vjelgji kam beł wod naszi stronë na hok założoni!
371 33|            Kaszubach, won tu nalozł wod razu drogę na Glonk. Won
372 33|             list. Le dzevję sę, żem wod tile vodë movë nje vëzbeł,
373 33|           szura vodnigo. Dreżę całi wod zibu. Jak nje wodtajom kąsk
374 33|         czas vęgle sę rozżolełë, że wod njich nasza kuchnjô i jizba
375 33|          Ale jak go dotegovac, kjej wod Zobór i wod Plęs pjilują
376 33|         dotegovac, kjej wod Zobór i wod Plęs pjilują ti zeloni i
377 33|             jednak beł wudbë, że sę wod vas wo nich kanonach dovjemë
378 33|          nom jesz szandara, kjej sę wod naju wodczepjilë:~— Żebesta
379 34|     woddzękovanjô. ~Reno zagrzemjoł wod stronë Vesokjich Zobór vëstrzoł
380 34|  vjidzałasma przez nasze wokna, jak wod vesokjigo brzegu Zoborskjigo
381 34|            naju krolevjonka jezora. Wod nji dovjedzałasma sę, że
382 34|            są pjisané, a moja droga wod vaszi sę dzeli. Dobri Trąba,
383 34|            Vjele. Ale tam sę gotuje wod pruskjich szandaróv, bo
384 34|          pokoje. A ruchna przënjesę wod żeda Bluma, chturen, chocbe
385 34|             rebackô rzecze, że jak "wod Koscerznë jaż do Chojnjic
386 34|     brzegach rebackji sprzęt. Dalij wod brzegu buchtują sę v gromodkach
387 34|             svjat, mającë napjisané wod vjekóv na sobje polcem Bożim
388 34|           vołtorza. Pod vesoką gorą wod lądu jako worganjista postavjił
389 34|         bjałkami i dzectvem bjeżałë wod Olpucha, wod Vdzidz Koscerskjich,
390 34|       dzectvem bjeżałë wod Olpucha, wod Vdzidz Koscerskjich, wod
391 34|            wod Vdzidz Koscerskjich, wod Czorlinë, wod pustkovji
392 34|         Koscerskjich, wod Czorlinë, wod pustkovji samotnich nad
393 34|             samotnich nad Radolnją, wod Zobród, wod Vdzidz Chojnjickjich
394 34|           nad Radolnją, wod Zobród, wod Vdzidz Chojnjickjich czele
395 34|        Chojnjickjich czele Rebokóv, wod Plęs, wod spjevni Lipë wod
396 34|            czele Rebokóv, wod Plęs, wod spjevni Lipë wod Knjeji
397 34|          wod Plęs, wod spjevni Lipë wod Knjeji i vsóv gburskjich
398 34|            beło ceché granjé zvonka wod czołennigo vołtorza.~A kjej
399 34|             że napełnjiła podnjebjé wod kuńca do kuńca. Norod zavtorzeł
400 34|  njeprzijoceli dreżąci kraj i szedł wod vołtorza precz.~Jesz sę
401 34|      pozvolełbe gvołtem brac ksędza wod vołtorza. Ale skorno przejachelë
402 34|           spravji. Tam kupjimë nové wod żeda Bluma. A chocbe wob
403 34|        vjedzce, że naszi Kaszubovje wod Vejherova i wod Pucka, co
404 34|          Kaszubovje wod Vejherova i wod Pucka, co dotechczos chodzilë
405 34|            Matka, panna Klema i jô. Wod blizkjigo koininka, v chternim
406 34|           pannë Klemë, żem nji mogł wod nji woczu wodervac i pitoł
407 34|    povjedzoł: To je dzivni traf! Bo wod vczora wu mje nocuje jakjis
408 34|            provdë nje povjedzelë.~— Wod vczora vjeczora — rzekł
409 34|             veszedł.~V jizbje vstoł wod stołu vesokji człovjek v
410 34|    szandarovje sę kańtovelë, tak że wod tile ludztva małô jizba
411 34|          wobrazeł, vëmiszlającë mje wod vanogóv? Za to go też zaru
412 34|             zaru Pon Bog skoroł, bo wod słova do słova, jak nje
413 34|        pastora Krauzego, tej mje sę wod vnętrznigo smjechu — bo
414 34|           mje je vëpłacec, kozoł je wod njich, njibe szandaróv,
415 34|           rozpogodzelë skarnje, jak wod łunë, co v zemni dnje z
416 35|             jem som, jak dzevczę so wod nji lubjiczka njosło dlo
417 35|     Zrobjiło mje sę cepło kol serca wod redoscë, że v tim mjesce,
418 35|            Mestvjinóv.~Nje rozumjoł wod razu koscelni moji godkji,
419 35|           sę przëzeroł z czekavoscą wod stopë do głovë, kjej koscelni
420 35|        jasné vodë Małigo Morzô. Jaż wod Hele dunął vjater ku lądovji
421 35|          Kjej mje porene budzeł zib wod zemnjice, chterna vstojała
422 35|           po ten vjelgji kam wucekł wod vjernigo drucha, chturen
423 35|            muszi, jak złi pjenjądz? Wod krziżovich dnji jaż do svjętigo
424 35|             pjekła. A tam na zochod wod jezora mjeszkają sami Njemcë.
425 36|      takjich, jak ma, vanogóv. Jidę wod krziżovich dnji a mój kamrot
426 36|           mô prziczinę taką: won mô wod wurodzenjô skażoną godkę,
427 36|            całigo kaszubskjigo lata wod Strumjanni jaż po svjętigo
428 36|           rągô. AIe Trąba wuvjerzeł wod razu i sę głosno jisceł:~—
429 36|            Bo jô też mom pozvolenjé wod samigo Lucepra, żebe v ludzkji
430 36|           Luceprovigo — to le selna wod przodku. V teł won sę cignje
431 36|          napjitku nalevô v gordzel. Wod tego jich vezną krampë,
432 36|         stronë vjatru. Bo to czasem wod tego vëpjitigo trenku pjekjelnigo
433 36|           mo svoje vłosné pjekło. A wod pjęcset lôt i dłużij dzeje
434 36|         dzubnje, chdze sę trafji, i wod razu vëcknje, cze tam spodkjem
435 36|          czortóv nę njemjecką skorę wod pjęt przez głovę scigną.
436 36|      czornigo djobła retovoł. Czort wod żogóvk! Njigde cë tego nje
437 36|           som dom radę! Na to wonji wod dvjerzi wodstąpjilë, a Trąba
438 36|             znovu stoji, nen djobeł wod zbjeranjô żogóvk!~Na to
439 36|            żodni robotë.~Ale służka wod pana ju szukoł za nami.
440 37|         samigo puscëc, że won to mô wod wurodzenjô skażoną godkę,
441 37|           takji borë, przez chterne wod novju ksężeca do novju pjechti
442 37|           chterne vszędze jindze ju wod set lôt vëmarłë, bo naszłë
443 37|             v rovni dalekoscë jedni wod drugjich zdrzałë na nas
444 37|            Mosz jich tu vszeskjich: wod Vartisłava począvszë, chturen
445 37|           vaszich gduńskjich ksążąt wod Svjętobora jaż do wostatnigo
446 37|       wotmikoł: Za parkjem, chturen wod palacu vkoł cignął sę długjimi
447 37|             do zabjijanjô ludzi! Bo wod dzecka jimu sę rojiło v
448 37|             jimu sę rojiło v głovje wod zapadłich zomkóv, ricerzi,
449 37|     przësvjodczeł Trąba. — Czuł jem wod starich ludzi, że są takji,
450 38|         panovała v ti całi Pomorsce wod Koszalena jaż po Żarnovjiznę
451 38|        naszi prosti kapuze. A szołm wod razu przëlnął mje na głovę
452 38|            jak wulani. V ti chvjilë wod stóp do głovë przeszedł
453 38|             Trąba sę vroceł. Lecało wod njego gorzołką, ale beł
454 38|             grzeszec, bo nen czorni wod zbjeranjô żogóvk, choc to
455 38|          choc panovało lato.~Daleko wod wokna, v cemnim norce ku
456 38|   njevertazni sztołtë, a zczernjałô wod staroscë. Z nji vjisałë
457 38|          jakbe głos szedł z daleka, wod jinszi wosobë:~— Vjidzę!~—
458 38|           som, co v dzejach naszich wod kuńca smjerc njosł i pomstę...~
459 38|         przeszłë v ti chvjilë skrë, wod chternich roje v woczach
460 38|          jak duna rozdmną sę~V płom wod Mutłavë jaż po Vkrę,—~Tej
461 38|             mrovkji po mje przeszłë wod stopë do głovë, kjej jem
462 38|             vszeskji svjece sę same wod sebje zapolełë i przerazlevi
463 38|           wuczuł v głovje szum, jak wod morskjich dun. Vjelgô wobojętnosc
464 38|           Poznajesz të mje?~Ale mje wod tego wostrigo trunku cepło
465 38|            dvornjicach. Ale jô czuł wod ludzi, że tu som Złi kożdi
466 38|          nom jisc v stronę procemną wod zvjerzovi gvjozdë. A jô
467 39|         strzimom. Gvesno nen czorni wod zbjeranjô żogóvk nje nadarmo
468 39|     vetchłszë maszt v kobełę. Ledvo wod kraju a płotno nabrało vjatru
469 39|          siadnji, kjej vjater vjeje wod morzô i vodę podnoszô v
470 39|           żegnoł, jakbe chcoł Złego wod sebje wodnekac. Znadz go
471 39|       chterne tak chiże zajęłë wono wod kuńca do kuńca, jakbe jakji
472 39|        nachodzeł na letkjich nogach wod morzô. Ale jak i tam chmurë
473 39|             vodë na trzęsavjiskach. Wod czasu do czasu z głębji
474 39|        Remus — rzekł Trąba, dreżące wod zibu. — Żebe przënomnji
475 39|             pospjechu nekô njedalek wod naszich chrostóv v gromadze
476 39|         woprzestoł i rzekł, sapjacë wod wumęczenjô:~— Przeżegnejże
477 39|           Genovefje.~— Pjerszi vjid wod cebje, ksążeczko, do mje
478 39|       robjilë dzivné koła, skoczącë wod kępë do kępë. Jak naszlë
479 39|          trąbjenjé, bo vjater jidze wod morzô a voda sę do rena
480 40|          chternich zovją Kabotkami, wod tich, co nad jezorem Garneńskjim
481 40|          kraj mjedze łebą i Lupavą. Wod nortu bez kuńca cignje sę
482 40|         dinami, jak srebernim murem wod njewubetnich vód morskjich.
483 40|             chcą. Boczë: Nen czorni wod żogóvk zbjeranjô jesz kulavo
484 40|          potcevi Derda i nen czorni wod żogóvk zbjeranjô, nje rzekłszë
485 40|         możnich rodóv kaszubskjich. Wod nachodząci burze robjiło
486 40|        długo ma tam sedzała, jaż tu wod razu całi smętorz stanął
487 41|            dlo tego wona mje duseła wod strzodka.~Kjej jem tero
488 41|          nocudovnjejszi vjidë bjiłë wod postaceji pjękni łovjoczkji,
489 41|           jô jezdem jesz zdrevnjałi wod tich przigód naszich. I
490 41|          dvjerze? Przez tole wogjiń wod strzodka dostoł svoję pojigę
491 41|     pjekjelni malorz abo nen czorni wod żogóvk zbjeranjô i naju
492 41|           dosc tile njeszczescô, ju wod Svjętigo Mjichała mroze
493 41|            v tich vjeskjich jizbach wod polącich sę na kominkach
494 41|          Trąba potcevi wogrzevoł sę wod strzodka z butelkji, chterną
495 41|          vjid vlepjonimi provadzeł. Wod ti chvjile vjater, chturen
496 41|             jak v wogroszce, cze to wod zibu, cze też uwod strachu,
497 41|       scanje na krotką chvjilę. Ale wod svjeżigo vjatru, chturen
498 41|          wopuszczoną chałupę daleko wod ludzkjich mjeszkanji, bo
499 41|        drzevami, chterna provadzeła wod jednigo lasu do drugjigo.
500 41|         jednigo lasu do drugjigo. I wod razu jô poznoł, że to vjadomô