Chapter
1 1 | navroceła do dom. Ksążkji, jakji le jeden Fijałek v Chełmnje
2 1 | zbjiti jak jinszi stołë, le sztołt kratë ze zbjitich
3 1 | chto przëchodni. ale choba le vłosnô matka rodzonô, przë
4 1 | Remus za takjim nje gonjił, le rzekł svoją skażoną godką: —
5 1 | wokradac, njick nje movjącë le: Bjej z Bogjem! — A jednak
6 1 | przërodzonich nogach boso. Le jak do mjasta karovoł, wobuvoł
7 1 | żodni przespravë. Wobecknęła le jego nogji, mruczała z njedobrim
8 1 | dlotegom njick nje rzekł, le sę przëzeroł, jak Fresza
9 1 | jednak mjała złé sumjenjé i le bokjem na Remusa blészczała.
10 1 | karze i nje rzekł słova, le dużimi woczoma na mje patrzeł.
11 1 | trzimoł dzirżko. Tak jô le jesz rozumjoł takji słova:~—
12 1 | jak jinszi ludze. Chto go le znoł tim bjednim hańdlarzem
13 2 | v ręce njevjastë. Jedno le vjem, czego mje nawuczeł
14 2 | vjeczné. A moglë, kjejbe le bëlë chcelë, mjeszkac v
15 2 | a parobcë go sę bojelë. Le Marcijanna, checzovô, nje
16 2 | zaczął mje tluc. A Mjichoł sę le przëzeroł, bo mjedze ludzami
17 2 | sę słovem nje wodezvała, le cecho płakała, ręce skłodającë.
18 2 | mjała volą.~Ale krolevjonka le paluszk położeła na wustka,
19 2 | szlë do Lipna do koscoła. Le Marcijanna wostała doma.
20 2 | mjałë dokoła las głębokji, le ku vëchodovji słuńca stojało
21 2 | sąsada nje zaprovadzą. Samo le woko Boskji tam vezdrzi.~—
22 3 | bom spravjedlivje vskuroł. Le żol mje beło krolevjonkji
23 4 | vłose povstalë do njeba, tej le tam jidz!~Na to naszła Marcijanna
24 4 | njech sedzi doma, bo to le mizernô bjałka i sę boji. ~
25 4 | łonji v sklep sę zarvała, mô le jeden rog, bo drugji so
26 4 | jarmarku chtuż ję kupji? Të le ji zaru zęboma do pjęt,
27 4 | njiżodnigo kleszcza, bo jidze le małi Remus. ~Tej won woprzestoł
28 4 | tej woboczisz! ~Ale Gnjota le zdrzoł na mje, dichającë
29 5 | vożeł jisc za mną slode, le żebe wostoł i dovoł boczenjé.
30 5 | anji drzév anji brzidu. Le dzevannë stojałë molami
31 5 | drzevjęcicli. Alem nje vjidzoł le bor i njick vjęcij, a nad
32 5 | przidko spichała v doł, le v teł wod rzekji chrzebt
33 5 | vekumani, jak jakô dużô mjiska. Le v jednim molu rąb ji beł
34 5 | won nje je zaredzevjałi, le czorni, zaczął jem go trzec
35 5 | tego molu nje nanalozł, le jô som.~Przë ti roboce jô
36 5 | na vszeternoskji stronë, le tak za njim dudnjało. Nje
37 5 | takji małi, jakbe z njego le połova wostala, ale szedł,
38 5 | të wode mje wodbjerzesz le połovę tego, com cë mjoł
39 5 | Ale wona nje popusceła, le godała:~— Przez te mokré
40 5 | AIe jô na to nje słuchoł, le vësepoł Gnjoce resztę bulev
41 6 | chojeczka v borze, ale to le skora a gnot...~Beło to
42 6 | do koscoła. Doma wostelë le Marcijanna, Mjichoł i jô.
43 6 | dzevczęczesko, ta Marta, le roz wona zle zrobjiła. Bo
44 6 | Jak wona z varząchevkji le rączkę v ręce wotrzimała,
45 6 | Pon Bog krovę a dregjimu le povroz. Chtuż sę sadnje
46 6 | sełę v gnotach. Noprzod le tero njech go ksądz jegomosc
47 6 | jedno dregjigo nje zjodało i le svjętą trzimało zgodę. A
48 6 | szedł jakbe szerokji dukt, le kędevęde koscerzełë są małi
49 6 | je njiżodno wukłodanjé, le provda. Bo vej: Naju pon
50 6 | gnota!~Marcijanna, kjej le połovę trampka v ręce wotrzimała,
51 7 | czasu vjęcij, a dużi bjegas le sę tak bez mocë zibotoł,
52 7 | vjęcij nje klepoł za stodołą, le z Absalonem stojoł przë
53 7 | przelecoł vszeskji nortë, le vjater bjił, jaż pojachoł
54 7 | Straszka ?~— Njicht jinszi le Golijat! Pożdejże, njekaro,
55 7 | won na mje nje słuchoł, le zębë vëszczerzeł, zarzechotoł
56 7 | ricerzem Boga. A të jezdes le mjechem pełnim łoju i norzędzem
57 7 | i norzędzem krzivdë. Poj le sa! Bo choc të do mje na
58 7 | dodom! Ale żeli të jezdes le knopem wobdzartim i bosim,
59 7 | nje przelevkji, nje żdoł, le przëtrzimoł i vëpoleł prosto
60 7 | vezvoł na pojedink. Ale won le sę vëszczerzoł i dva raze
61 7 | strąceł i wuskromjił.~Mjichoł le słuchoł i na mje zdrzoł,
62 8 | jak pon vjelgji, nje je le sługą, chturen robjic muszi
63 8 | choroscach dobetku i ludzi. Le Marcijanna sę na mje vjedno
64 8 | nad drugjim człovjekjem. Le za vjarę i za wojczeznë
65 8 | nje navroceło z drogji, le nekało na dravoka ku wolszce.
66 8 | wokulavjił.~Tak jô nje żdoł, le vzął jem dravovac. Molami
67 8 | że to nji żodna wukozka, le człovjek. Kąsk dzivno won
68 8 | czopka, v przerębli.~Ale won le na mje zdrzoł i nje wodrzekł
69 8 | nami do wobjadu, ale jodł le ze svigo gronuszka. Ale
70 8 | podkorbjô. Ale żid Gaba le małimi, czornimi woczoma
71 8 | ksążkji v mjesce nje przedadzą le na vogę złota. Bo jich nji
72 8 | przëszedł. Ale jô so wuvożoł, że le som Pon Bog vje, co sę stanje
73 8 | Genovefje. Czetac tom wumjoł, le moja skażonô godka Mjichała
74 8 | berło v szufladę, tej je le człovjekjem, jak ma drudzë.
75 8 | jak ma drudzë. Ko jednę le duszę Pon Bog na początku
76 9 | sę rozgrzało jak latem, le v Bonifacigo chvecełë kąsk
77 9 | Przë wobjedze bełasma doma le dvoje z Marcijanną. Słuńce
78 9 | stanji njibe spac. Ale jô tam le zazdrzoł do konji i vrzuceł
79 9 | Ale ceszô vłodała vkoł, le dołem grała przez las rzeka.
80 9 | mom skażoną godkę, chterną le ludze na najim pustkovju
81 9 | przeszedł przez brod i bor. To le jesz vjem, że vëszedłszë
82 9 | Nje wodrzekł jem njick, le nocą, kjej vszescë spełë,
83 9 | mjoł jem żodnigo wubetku, le vjedno mje szła meslô do
84 9 | lestach i mechu. Ale czuł jem le granjé rzekji v dole i notę
85 9 | sarnę. Nje wucekała wona, le zdrzała na mje. A beła tak
86 9 | vjeczerzą jô nje szedł, le prosto legł v łożku. Tam
87 9 | cë je?~— Njic mje nje je, le jesc nji mogę! ~Na to wuvożoł
88 9 | nje jodł anji nje pjił, le nji mogł jem dożdac njedzeli.~
89 9 | jô nje wuvożoł na njic, le gnoł vprost, jaż Marta mje
90 9 | nji mjoł przistępu; to też le czubami drzevjąt gorzlivje
91 9 | drzév.~Jô na to nje wuvożoł, le sodł na dzarnje i pozvoleł
92 9 | pitanjé njick nje wodrzekła, le głoskała mje głovę i povjodala:~—
93 9 | pjerszigo razu przed koscołem. Le sę nje przëznałam. To njeje
94 9 | vjesz! Nje jô cę męczę, le wona cë zadała woczoma lubjiczka,
95 9 | Na to bodej nji ma lekóv, le v zmiłovanju Boskjim.~Tej
96 10| wokjenkjem wusnąc mje njedało, le vjedno mje kąsała, naksztołt
97 10| Bo ze mną, to wona pevno le z litoscë wobchodzi sę tak
98 10| wodvogji patrzëc ji v woczë, le wodvroconi plecoma zakłodoł
99 10| znojma parajilë sę do dom. Le jô som wostoł v koscele.
100 10| pocerz nje szedł mje z dusze. Le vstec zdrzoł jem na vołtorz
101 10| dovnji żeł v lese, a dziso le v bojce żije.~Przejachoł
102 11| statkovało tak, żem czuł le ceché glińgotanjé lińcuszkóv
103 11| to chvjilkę beło ceché, le szorovało sę po moji pjerzenje.
104 11| mje nje dało rozmiszlac, le dalij gadało:~— Puszczë
105 11| latarnją. Przë vjidze v stanji le cenje sę vjelgji suvałë
106 11| wokjenkjem. Nje beło radë, le znovu vstac i zapalëc latarnją.
107 11| skuńczeł godkę, nje rzekł njic, le przemiszloł, Po długji chvjilë
108 11| Są chorosce takji, co le z vjechrzu psują, jak njeprzimjerzając
109 11| rosł,jakchojeczka v lese. Le v głovę cë vjerę chdzeroz
110 11| mjazdrë. Nje będze jinaczi, le że cë je co zadané, a wod
111 12| bom schnął, jaż ze mje le wostała cenjô. Vszelko wochota
112 12| połikoł czas, jak długom le so vdarzëc mogł. Tej jô
113 12| Gbur mje robotë nje dovoł, le Morcin i Mjichoł za mje
114 12| Mjichoł za mje vstąpjilë, a jô le jim pomogoł,bo kosce moje
115 12| przervała sobje robotë, le rzekła :~— Sadnji Remus!
116 12| będzema spjevała — movjił — le mądrą godkę korbała. A vjesz
117 12| drugji straceł rozum i vjedno le povjodoł wo vjelgjim dżenje
118 12| anji jinszi robjił robotë, le pudzesz ze mną!~—Njech tak
119 12| mojich lic, ale jô vjidzoł le svoję cenją na vodze.~Nje
120 12| chvjilę njick nje vjidzoł, le voda mje v wuszach grała,
121 12| njick vjęcij nje rzekł, le cignął mje do dom. Wob drogę
122 12| mje vjodł nje do stanji le do dvoru, a tam ju Marcijanna
123 12| znovu chodzeł za pługjem. Le beło mje tak, jakbe ta chorosc
124 13| jô rzekł:~— A może naszi le wodveklë wod bronji. — Bo
125 13| zestarzeją, to v karczmje sedzec. Le do robotë, to jich jesz
126 13| Bëlë tede vszescë spokojni, le knop nasz bojoł sę jesz
127 13| ale nje gvjiżdżóv żodnich, le prorokovanjô Mjichala wo
128 13| szarą rozposceroł cenją. Le v brozdach i rovach bjeleł
129 13| czorni roli. Cecho beło, le daleko v lese wodecknął
130 13| ni wukozkji i Golijata. Le pon beł bleżij przëstąpjoni
131 14| sedzoł głębok v drevnje, le głova wob ten czas beła
132 14| njicht mje nje rozumje, le naszi ludze na pustkovju?~
133 14| bjił z takjim Golijatem, le ten tvój wożel, a mój wostoł
134 14| Ale to njiżodné drzeva, le budovë morskjich stvoróv,
135 14| szandara — i nje beło radë, le sę dobrelë do sebje na żëcé
136 14| procą zarobjisz svój chleb. Le v głovje mosz jinaczi njiż
137 14| Potim sztot sedzoł cecho, le na skarnjach zakvitlë mu
138 14| vargach. Nje rzekł njic, le ręką doł znac, żebem szedł.~
139 14| jak gvjozdë po drogach le Bogu vjadomich. Të i jô
140 14| nje vjidzą. — Povjem cë lę bojkę luo dzejach kaszubskjich.~—
141 14| Matkji Redë do pjoskóv Helu. Le szarô chmara njesvjadomich
142 14| Marcijanna mjała woczë zapłakané. Le Mjichoł jak położeł łeżkę,
143 15| trakce vedle zomkovjiska le dvuch przigod sę spodzevac
144 15| jô so ju nje vdarzę. Vjem le, żem noprzod naszedł Martę,
145 15| dobrô bjałka vënekô, chocbe le mjetelokjem, decht łagodnje.
146 15| mjedze drzevami, a kjej ju le beł cenją szemarzącą v zelenjiznje,
147 16| svjat.~Won na to beł cecho, le zdrzoł mje długo v woczë,
148 16| vjele mesloł, ale nje movjił le to, czego ludze z chęcą
149 16| svjat. A nje movji njick, le poj ze mną prosto do Lipna.
150 16| mołi jizdebkji. Mjała wona le jedno jediné wokno, a kjej
151 16| nje nosëc go na plecach, le vozëc na karze, bo to mje
152 17| przezvisko, ale ludze go le Trąbą vołelë a jego bjałkę
153 17| rozgorzeł, że mu wodmovjom, le pocignął jesz roz i rzekł:~—
154 17| Mosz provdę! — rzekł jem.~—Le nje mesl, żebem nje wuvożoł
155 17| jô pamjętom dobrze. Vë tu le v długjich latach czasem
156 17| nje beło co v nje kłasc. Le dvor, jak jem rzekł, robjił
157 17| wobleczonigo v pańskji ruchna. Ten le vëszczerzoł zębë i rzekł
158 18| v trąbë i njiczim vjęcij le granjim grebi murë mjasta
159 18| pravje naju legovjisko, le som petlovoł dalij.~— Jak
160 18| na tim. I rzekę cë jedno: Le zostavë podnjesc a te młinë
161 18| mje nje przerivoł pocerza, le sę zakopoł v słomę. A jak
162 18| tim napravjenjim mje to sę le tak zdovało. Może jakjis—
163 18| wo vëbavjenjé. A ko to je le womona i sztołt bez cała,
164 18| wodrzekł jem. — Ale jô le v nen czas beł za małi i
165 18| Tak plestoł Trąba. Ale jô le sluchoł poł wuchem, bo mje
166 18| nje szedł za moją radą, le sę jisceł.~— Mądrze cë godac,
167 18| straszi!~— Jô mesloł, że to le takô babskô godka. Ale mje
168 18| krziżem svjętim!~Ale to le na mje woczë vëtrzeszczeło
169 18| uwon po njim zjachoł v doł, le takji szor czuc beło.~Tej
170 18| zopjeck wu matkji doma.~Le moje mokré ruchna przëboczałë
171 18| jednę taką strzimoł. Zebe le tero jakji dobri podfrisztek
172 18| arakjem abo romem, abo chocbe le czestim słovem Bożim. Wod
173 18| przë wognju Trąbovim, samim le mojim długjim vampsem wobleczoni,
174 18| nje beł człovjek żoden, le pjekjelnjik? Rzeczë mje,
175 19| żoden Ariman anji Smętk, le pon Czernjik, znani szerok
176 19| rodzonô matka be rozumjała!~Na le słova vezdrzoł pon Czernjik
177 19| porą konji wobroceł a to le je domovnjik, v chternim
178 19| namiszlającë naloł, ale jô nje pjił le patrzeł, co ti panovje tam
179 19| wodrzekł pon Czernjik, — le dvaji Kaszubë, co wumjeją
180 19| dzis spjevoł będze. Tero le grej!~I Trąba vzął skrzepkji
181 19| Ale jô jem vjarë, żebe le żevo ztąd v jimję Boskji.~
182 20| jem do Trąbë. Tec jô so le spravjedlevje postąpjił,
183 20| żdoł jaż mje durë porobją, le vzął i ze skrzepjicami szedł
184 20| so njebo szatnąc.~— Żebe le sę dostac do njeba!~—Remus! —
185 20| vszetko je v svojim porządku. Le wob drogę womijac będzema
186 20| zrobjiło na svjece i cecho. Le z daleka czuc beło wujadanjé
187 20| naju naprovadzi, chdze not. Le sedzë cecho, żebesma sę
188 20| jaż won sę skuńczi. Tej le kavałuszk wotvarligo jezora
189 20| wurzmą przidko podgorę.~— Le trzimej sę krotko slode
190 20| przeżegnoł sę i godoł:~— Żebe le ta doka sę chcałi rozińc!
191 20| łączkę i rzekł:~— Cze mje le sę tak zdaje? Ale przisągłbem,
192 20| i szust! bokjem v krze, le za njim tak zaszorzeło.~
193 20| tego dva raze povjedzec, le trzimoł dzirżko, a ma wobaji
194 20| grac kopjicë sana?~— Jô le szedł woboczëc do czoma,
195 20| naszą godką — rzekł Trąba. — Le mô jęzek skażoni, tak że
196 20| krolestvje jako gosci! — Le të. Trąbo, jidz i vëczap
197 20| jednak be beło njebelno. Jô le chiże moje ruchna na porę
198 20| i rzekł do Trąbë:~— Tero le mje zjim mój plecok z karku
199 20| i vojska dosc tile, a jô le jezdem som jeden z moją
200 21| czężoru tam nje wostavjił, le go vlokł ze sobą nazod na
201 21| szkolnigo, tej wonji cë le termin przësłac mogą Ten
202 21| cę lecoł. Bogu chvała, że le vamps skażoni. Z czego be
203 21| Mjirachovskjim lese? Kamrot Veber le wumje mruczec na svojim
204 21| Krola jezora! Ale won le blesnął do mje woczoma i
205 21| Leon, brat Stacha. Wuvożej: Le sinovje mjeszczańskji mają
206 21| svojigo brata za darmo, le mu wobjecoł dac tile jesc,
207 21| wobjecoł dac tile jesc, jak le będze chcoł. Ale jô nje
208 21| z muzikańtami do stołu, le Leon ze stenką som v norciku
209 21| nova wona sę zaszkleła.~— Le nje roczta Remusa! — rzekł
210 21| najął do kapele.~— Żebes le nji mjoł vjększigo grzechu! —
211 21| woczë kanął. Mje, com sę le Pana Boga na njebje i njiczego
212 21| deska v czołnje, tak żem le z bjedą sę retovoł. Jinszą
213 21| pozdnji... Dziso rzekę cë le tile: Tu v tich kamjenjicach
214 22| dalij do ludzkjich wuszu. Le vestchnjesz do Matkji Boskji
215 22| zabrzmjeje pjesnjô, chterna le jeden roz na rok graje v
216 23| njich vcale nje wuvożała le dała sobje wusmżëc Leonovji.
217 23| dosc. wodrzekł Leon. — A të le jes zodrosni wo tę pannę.~—
218 23| vzął zaru i nje zanjosł, le wotvorzeł tę vjększą i vëjął
219 23| cebje vëdac. Tvoję karę le wostavji spokojno na vozu.
220 23| jô zrobję! — rzekł Trąba. Le të sedzë jak mesz i prosz
221 23| długo będę sę muszoł najesc. Le të mje nje vëdej!~Jô krąceł
222 23| boji robotë i mô talent le na dżada, wurzędnjika abo
223 23| pora konji mjelë v gromadze le jedno woko. Jedno mjała
224 23| kupjenjô konja z jednim le uwokjem. Bo jak szkapę zdvuma
225 23| trzimoł ręce v kjeszinji, le v wobu rękach mjoł wotvarłą
226 23| zatrzimivelë kompanjiji, le vzęlëjesz trzë bjałkji i
227 24| poznoł. I nje dało mje poku, le muszoł jem do njego sę przecesnąc
228 24| Ale wonji dzis na nji są le sługami. Z movą svoją i
229 24| pobjitvje z Golijatem:~— Le za vjarę i za wojczeznë
230 24| ricerskjigo przikozanjô. Le naszedł mje — lesni pruskji
231 24| doznelë, że to nje topjelc, le vëstrzałem zabjiti. Tak
232 24| człovjeka wubjił ?~— Jô sę le Boga na njebje boję — wodrzekł
233 24| żdoł na moję wodpovjedz, le godoł:~— Tero ju je po wodpuscë,
234 24| Vszescë ti advokacë żiją le z przekrącanjô prava. Za
235 24| nalani, drevka podłożoné: le zapolic!~Muszoł jem sę zdac
236 24| Ale Trąba mje nje pusceł le zabroł ze sobą do karczmë.~—
237 25| jak morus chłop, chternimu le bjel woczu z czornich svjeceła
238 25| roboce svoji nje woprzestoł, le gęsceł jem cerplivje svój
239 25| krokóv anji krziku sovë, le deszcz z cechim szemarzenjim
240 25| zabłądzeł i vëdoł krzik sovë, le të go, Remus, nje czuł tu
241 25| Rącza, Novihutë, Mjirachova. Le Potęgovo będze njedaleko,
242 25| sę mjedze nami nje lała le krev zvjerza dzekjigo. Tak
243 25| przëtrzimoł v prędkoscë — to le beła wobrona vłosnigo żëcô.~—
244 25| las stojoł cechi nad nami, le krople deszczu pruszełë
245 25| mogjiłami dziso v nocë. Le wognja żodną radą nji możema
246 25| gburzë, z chternich jinszi le sobje mogą przikłod brac.
247 25| po vsach i po mjastach. Le jak mje vezvją do sądu,
248 25| dregji dzeń reno beło jich le trzë. Jednigo ma stracilë
249 25| njimi vdoł v kartë granjé. Le na dregji dzeń jô sę dovjedzoł
250 26| precz. Ale to sę zdarzeło le kęde vęde, bo nasz lud kaszubskji
251 26| wobrazę.~Tej won szedł. Le jô nje dboł wo tę wostrzegę,
252 26| Ale won sę nje wobrazeł, le na mje vëszczerzoł zębë,
253 26| Ale ten procem szandarë le beł takjim lebjodą, znadz
254 26| chternigom so przëboczoł, le wod razu nje vjedzoł jem
255 26| rzekł na to bormistrz. Le konfiskovanjé Na to jô wodezvoł:~—
256 26| provadzeł mje przez renk, le mołimi umliczkami vkoł.
257 26| svjeceło z njeba na nasze pola! Le szari vrobel zazerol reno
258 27| takji, przez chterne sę le przekleszczisz, jak nje
259 27| spravjedhvoscë. Ale mjij le za sobą sto chłopóv z kjijami
260 27| jego żëcô jednak Remus co le mało wu njego przesodivoł
261 27| przebjije murë tvoji prize. Le wuvożej: Kjej noprzod wuczujesz
262 28| pruskji, koże won so choc le tvoją szczecą zapłacëc,
263 28| wonji mje rąk nje puscilë, le vzęlë i vrzucilë mje v nę
264 28| worędzë do podkorbjanjô. Le v nocë na moji leżë strzęsło
265 28| rąganjé v Zvadze. Njiczim le rąganjim beła jego godka,
266 28| rod mjoł Mjichałovę Martę, le mu v drodze leżi czervjonô
267 29| Doznajesz sę som. Tero le veńdz. Na pomjé jô wotvorzę.~
268 29| tero na tim łożku leżała le jego cenjô, bez mjazdrë
269 29| chvjilę leżoł jak bez ducha, le czężkji dech v jego pjersach
270 29| do głovë:~ — A może nom le vjidu zbivô, żebe to machtanjé
271 29| rozmiszloł, tej rzekł:~— A może le nje wumjemë sobje mjecza
272 29| sobje na łaszczevich psóv. Le ma duch ricerskji, cvjardi
273 29| chdze roz do vsë przińdę, to le jak złodzej po nocë. Dzecë
274 29| fefkę v zemj pod njimi. Le jeden roz lesni jeden...
275 29| jem svoje ju beł vëptakoł, le smutk woblekł moję duszę
276 29| chvjilem sę nje namiszloł, le vzął jem sę jak beł i szedł
277 29| puszczą!~A jak jô mi to njick, le szedłjem dalij, vërvciło
278 29| chvjilë przeszedł v duszë, to le som Pon Bog na njebje vje.
279 29| że to nje beł sen żoden le provda wokrutnô.~Vjęcij
280 29| z ti sodze nje vińdzesz, le pudzesz tam, chdze szedł
281 29| sadnąc. Wod ti chvjile jô le żdoł, kjej będze czas prosëc
282 30| molu. Ale won nje żdoł, le chveceł mje za pase i zaczął
283 30| Tej i cebje vëpuszczą. Le të, Remus, boczë, żebes,
284 30| cuduje a nje vje, że dzevczę le dotąd je anjołem, pokąd
285 30| głovje mosz mesle, co sę le panom rodzą, bo nji mają
286 30| krol jezora beł takjim, le va wobaji ju nje pasujeta
287 30| zeszedł sę i płakoł. Tero won le corkę uwostavjił po sobje
288 30| Remus: Vińdzesz z prize, le podpjiszesz ten papjor,
289 30| żeczni. Njick nje pomoże le procem tvojimu vłosnimu
290 31| jô sę pozdnjże wustąpjilë le ze strachu, nje vjedzącë,
291 31| ruchna krolevskji. Żol mje le, że może i tobje, Remus,
292 31| ptochom, jak ma dvaji. Pożdej le! Nasz vjater kaszubskji
293 31| vroceł. A poprovdze jô jednak le Bogu dzeń krodł v ni sodzë.
294 31| wudzeleł. Potcevi Trąba le grivoł i vëspjevivoł, vjęcij
295 31| pruskjich sôdz. Naszi ludze le szeptelë mjedze sobą i pod
296 31| przëwoblekô taką postaceją. Le mu zdrzë dobrze na nogji,
297 31| tim, co przë sobje momë. Le povjedzce, chto vë takji?
298 31| kavalk chleba, tej vspomnjita le uwo ksędzu Pavle.~— Ach,
299 31| bëc a nje jinaczi.~Trąba le kjivoł głovą, a jak skuńczeł
300 31| doł wodpovjedzec pannje, le vëskoczeł, wuchvaceł ję
301 31| Macka i stari Małgorzatë le matka i jô sedzimë na Zoborach.~—
302 31| som, nji możno jinaczi, le z wuroczestą muziką vmaszerovac
303 31| frantovkji wo kozë i jeżu, le nen marsz wo Matce Boskjj,
304 31| przëszedl jak noprędzij, tej le sę zdej na tich mojich tovarzeszi.
305 31| Gvesno, panno Klemo! Le povjedzce nom jego mjono
306 31| Tej ju njick jinszigo, le będę muszoł po vszetkjich
307 31| v mojim granju mom, kjej le chcę. A jak won zvabjoni
308 31| Vjęcij sę dzevczę nje pitało, le patrzelo dzivnimi woczoma
309 32| gorę przidką wurzmą. Vązkji le pas pjosku mjedze vodą i
310 32| suchim gruńceJakpo stegnje. Le strzodkjem ti stegjenkji
311 32| rzekę dalij:~— Może to też le jakji vjid ze svjata do
312 32| komuda i noc, przez chterną le v jednim molu łiszczoł małi
313 32| vigodë nje beło vjidzec. Le pod furą wod vjidu stojało
314 32| patrzenju przeszkodzałë le vjetvje krzóv, chterne na
315 32| volô vasza, panno Klemo! Le proszę, njech vasze pozvolenjé
316 33| vodnigo szura nje nabeł. Njic le ta vojna, v chterni Njemce
317 33| bjałkji. Ale Trąba nje zvożoł, le broł na sę plecok ze skrzepkami
318 33| gvesno nje vëbędzesz doma, le pudzesz nazod grivac po
319 33| przeprovadzëc. Pitejce sę le Remusa, jak jô no v Strzepczu
320 33| vodë a przez dużą ceszę le chvjilami dochodzeło chdzes
321 33| Paveł:~— Mjecz i vjid! Vjidu le som nabrac możesz a mjecz
322 33| rzekl jem ksędzu njick, le przeżegnoł sę i zaczął movjic
323 33| v chatach, a po drogach le ptoch i zvjerz dzekji bezpjeczno
324 33| njick sę vjidzec nje dało, le jesz roz słabo wuczułasma
325 33| Tero nom njick nje pomoże, le zdac sę na volą Boską i
326 33| żëc choc całi rok vkrąg le bulevkami i solą.~Pod vjeczor
327 33| pożdejma jesz na njego. Żebe le nje zabłądzeł v ti cemni
328 33| stvorzeł sobje tu posodłovjé. Le dzivno wostanje vjedno,
329 33| Nje wurzasnjijta sę! To le jô, Trąba, a njiżoden topjelc
330 33| rzekł:~— Jegomosc! Mom list. Le dzevję sę, żem wod tile
331 33| strząsł sę i rzekł:~—Tero jô le na tich drotach nad wognjiskjem
332 33| ksądz sę smjoł.~— Wo to le so kłopotu nje robji, Trąbo!
333 33| Njemcë be nje pozvolilë. To le beło rzekłé na strach, bo
334 33| to na naju nje wobrazeł, le kjivoł głovą:~— Jegomoscë
335 33| że to beł dobri człovjek, le baro njeszczestlevi. Ale
336 33| topjelca abo krosnjęca, le tak na svoję krotofilę,
337 34| Koscola sę vëszorzi. Not mje le ruchen svjeckjich, ale tich
338 34| tam v kartë przegroł, leżi le wo poł dnja drogji. Tam
339 34| nje będę ksędzem Pavłem, le gburem Formelą, chturen
340 34| knjeje na svój ptoszi sejm. Le ceszô panovała takô, że
341 34| vodë i lase grałë, a nje le som won bjedni i żorotni
342 34| knjeji, chdzc zveczajno le łovc pjilovoł na dzekjigo
343 34| słova nji mogł vërzec. Tak le przeżegnoł ludzi i czołna
344 34| wokamergnjenju rozlecałë sę, le voda wunoszała sę vałem
345 34| tero czasu jisc po ruchna, le muszice woblec, co sę naleze.
346 34| jakji honor cë pjisani. Le pozdnji, jak nazod v svoje
347 34| wutropjenjé njicht jinszi, le takji noremni szandara v
348 34| nji mogę sę vëkozac, jak le vjeprzinem na granjé po
349 34| szandaróv vąse i brodë zgolic. Le vjedzce, że naszi Kaszubovje
350 34| drzozgę zatchnąc, mesloł jem le wo tim, jak mjętkji i zgrabni
351 34| zaszedłszë na posodłovjé, le smjoł sę i movjił:~— Vszetko
352 34| ze smjechu nje pękł, to le z ti prziczinë, żem sę strachoł,
353 34| nje tu na zemji nas raj, le na njebje nas raj! — Ale
354 34| tak długo vëmikoł. Pokożce le nom zaru, chdze won sedzi,
355 34| vszetko pjękno vëmeszloné, le më vom tego, Hochvirden,
356 34| założeł mu lińcuszkji na ręce. Le njevjidzało mje sę tero,
357 34| chovę i konje, rzekłszë le: konfiskované i rekvirované.~
358 34| mje znadz nje dovjerzoł, le v Męczikalu kozoł zatrzimac
359 34| se jô sę nje wobzeroł, le vzął nogji za pas i pjechti
360 35| tobą też vjęcij nje pitała, le wudovała, jakbe njigde njic.
361 35| nje vje sobje żodni radë, le sedzi, dukvji i patrzi v
362 35| Trąbjiną. Jakji jô beł głupi! Le jedno jô przëznac muszę:
363 35| wodczarzela, chturen mjoł zadané. Le że to v tim przipodku kąsk
364 35| ceremonjiji, a bez njego njic le sadnąc muszisz jesz roz,
365 35| nje beła stolica Kaszub, le jakji cuzé mjasto. Ale kjedem
366 35| sę njigdze njezabavjił, le szedł na Mszą Svjętą do
367 35| pjesnji jich vjelgjich dzejóv?~Le bladi sztoltë, cecho jidąci
368 35| zaszedł. Ale nje rzekł njick, le dzeń namjenjił. A jô pochvoleł
369 35| ale jich vse i chatë są le vispami v njemjeckjim morzu.
370 35| mojich ksążk nje kupovoł, le njitkji, guze i jigłë brałë
371 36| duszë, że so nje vjem radë, le veznę i zagraję na roznekanjé
372 36| że mô dzivno v głovje. To le beła takô godka wo tim szperetusu.~
373 36| No, ale wobmijma sę, choc le jak gęse i vëszczotkujma
374 36| cobe vstidu nje robjic. Le rzekę tobje, że volołbem
375 36| bem wucekł, Remus, żebem le vjedzoł, jak i chdze ?~V
376 36| pon som. Ale vëzdrzijce le przez wokno! Nje vjidzice
377 36| przijacelstva Luceprovigo — to le selna wod przodku. V teł
378 36| krampach przińdze żeganjé. Le wu njich ju je żot takji,
379 36| bobe dłużij nje strzimelë. Le doktor, jako że przëvekłi
380 36| pjekjelni nje dostanę, bo le przezvjisko i jimję napjisac
381 36| poprovdze, co sę ze mną dzeje. Le to vjem, że pjerszi roz
382 36| żogovkji zbjerô! Ale czorni le vëszczerzoł zębë i kjivoł
383 36| nje movji, bo won znaje le pjekjelną godkę. A ti va
384 36| sę jego boji, vëszczerzoł le jesz barżij zębë i do njego
385 36| Ale Trąba nje słuchoł le płaczlivim zevem zaczął
386 36| tero mje mają!~Ale czorni le svoje: vëcigoł czorné, jak
387 36| djobeł beł też v ti jizbje, le go mój druch podnjosłi cesnął
388 36| Sorbsku mô svój pałac. Szkoda le, że njimô żodnich senóv,
389 36| że njimô żodnich senóv, le jednę corkę, a ta je vjęcij
390 36| trzimô nigo malarza, to są le takji pańskji trele, na
391 37| to mur! Ale tu wu naju sa le vjelgji panovje i bjedni
392 37| jak v koscele, woknach le komudni vjid przepuszczałë.
393 37| wodpovjedzą ti, co po zemji chodzą le jak mrovkji z jediną starą
394 37| novjększi a barzo długji. V nji le z jednigo kuńca dva — ale
395 37| ale dzel z drugjigo kuńca le polvjidni. Jednę z ji długjich
396 37| bo nje znoł mje i z panem le godoł po njemjecku. Ale
397 37| krolevjonk. Ale jô jezdem le bjedni muzikańt. Jô jezdem
398 38| tich żorotnich ruchnach, le jako pana.~Po chvjilë vstoł,
399 38| tam dalij ku morzu to są le same pjoskji i voda. A v
400 38| Ale Złé jich vje, cze to le nje je takji rąganjé. Godką
401 38| rąganjé. Godką kaszubską le starszi jesz movją, a młodi
402 38| naju domoci notë tańcuja, le vjorë jidą. Le te jich vjatrë
403 38| tańcuja, le vjorë jidą. Le te jich vjatrë z morza!
404 38| zbjeranjô żogóvk, choc to le beło rąganjé, jednak mje
405 38| njebędzesz, bo takô przigoda może le roz jeden v żëcu tobje sę
406 38| głębokjim skorzannim krzasle. Le jego bjołé v woczach chvjilami
407 38| cofac za cemnjejącé scanë. Le ztąd, chdze sedzoł malorz,
408 38| Sedzelësma vszescë cecho, le pon sę wodezvoł:~— Slavjino,
409 38| przed burzą i grzemotem. Le zamjast zachmurzałigo njeba
410 38| stało v dvornjicë spanjałi, le bladô tvarz pannë, jak z
411 38| kolą...~Vcemnjicë jidze, le v njim sę żolą Svarożicovi
412 38| dvjerze do drugjigo svjata. Le v jednich łożach krom tich,
413 38| jimu służi. Som Pon Bog le vje, czimu të tero v ti
414 38| vjidzoł jako małigo knopa, le z boku tirzeło vojsko długjim
415 38| stronë wukozkji ze rzekji, le na brzegu wostala bjałka "
416 39| sę bjałkji. Alem vëzbeł le guze, jigłë i njitkji. Mojich
417 39| rzekł won — gvesno tu le pjosk i voda v tim dzelu
418 39| kuńc kaszubskjigo svjata, le dziso nje vjem, cze strzimom.
419 39| mogłë dojachac do kraju. Le v żłobje cemnim, chternim
420 39| człovjeka vjidzec nje beło, le dalek przode naju małi,
421 39| nje je żodna przegrzecha, le jakji jich ksądz abo szkolni.
422 39| to nje beł njicht jinszi, le ten pjekjelni malorz ze
423 39| kjilkanosce kraczajóv, zasmjoł sę le, jak sę smjeje nocą puszczik
424 39| ale njick nje zbjegło, le vrocëc sę do Trąbë, chturen
425 39| pjekjelnich wotchłanji. Tak le przez njeboczenjé. A chtużbe
426 39| chrostami, chterne wobjimałë le tile gruńtu, jak njevjelgô
427 39| przëkrëc czorną płachtą. Le pod vschod słuńca, zkądesma
428 39| Trąba njick nje movjił, le zdrzoł ku zemji, jakbe sę
429 39| Tak cemno sę zrobjiło, że le tikającë sę łokcami mogłasma
430 39| wostatni njitkji, kjejbe le z dołu nje przëszła voda.
431 39| jakbe za njim gonjilë, le rzechotanjé sę rozległo,
432 39| zgjinęła pod kopetami konji. Le na gvołt trzęsavjisko sę
433 39| nje szlë prosto na nas, le robjilë dzivné koła, skoczącë
434 39| sę nje przedostanjesz. To le so vëbji z głovë. Chocbes
435 39| strasznich Błotach! Choc to le sprzęt bez dusze, jednak
436 40| nobożeństva kaszubskji vëgasilë. Le v Głovczecach jesz dlo starich
437 40| svój koscoł slovjińskji. Le ta jego vjelgô wudba nji
438 40| nje chcoł vaju zatrzimac, le Remusa wo njico pitac. Nje
439 40| robjiło sę tak cemno, żem le z vjelgą starą mogł vëczetac
440 40| nje vjidzoł tich ludzi, le muszoł jem patrzec na len
441 41| chterni ve mje vjidzelë le dovnigo parobka z Pustk
442 41| seła ju wusnąc nje chcała. Le dlo nji jô nji mjoł robotë
443 41| z daleka vodë Vdzidzkji. Le przez wuzimkji drzév celovoł
444 41| bjoła, jak zgło smjercë. Le v ludzkjich checzach dużimi
445 41| jezorem Juszkovskjim, a tu le njebo i smjeg. Tak stanovjił
446 41| vszedł.~V jizbje poleła sę le jedna drzozga, zatchłô v
447 41| A ceszij dodała tak, że le jô to czuł:~— I Smjerc!~
448 41| przed nami njicht jinszi le Czernjik. A won do mje kjivnął
449 41| chdze jindze będze szedł le na Juszkji, dokąd ma chcała
450 41| njicht sę nje wodezvoł. Le gvjozdë mrugałë ze zemnigo
451 41| vszescë ludze vëmerlë i le jô som wostoł jedini pod
452 41| nje mój rozum tu zbłądzeł, le mocnjeszi sełë v tim procovałë.~
453 41| jiglevjé nje przëwoblekô jich. Le na noveższim czubku, jak
454 41| tam povjodosz, to sę tobje le v głovje robji. Pon Czernjik
455 41| deruje, tim won nje vjinjen, le ti ludze, co sę wujednac
456 41| bełbem wuvjerzeł, że mje sę le smjije, kjejbe nje ten trup
457 41| nje beło, tak nje beło. Le njedalek v smjegu wuzdrzoł
458 42| to vama brac, ale vëdac le za zopłatą. Szołtesu, kuliż
459 42| tovarem i karovoł v svjat! Le żol mje scesnął serce, że
460 42| mantolik posodô, ten go le za vesoką cenę woddac może.
461 42| tak rzec, duchovnô wosoba le jednę radę dac mogę.~— Jaką
462 42| Czernjik to złi duch. Le va głupi sę tego nje doznajeta.
463 42| człovjeka, jak koscelni z Lipna! Le boczë: Nje sadnje worzeł
464 42| tego dva raze povjedzec, le nekoł stopjenje v doł, le
465 42| le nekoł stopjenje v doł, le za njim dudnjało. Choc to
466 42| ze inna po tim dzejało. Le jak jem sę wobudzeł, głova
467 42| stoł na njeszczescé, zmazac le mogę, kjej dom na zopovjedze
468 42| sobje nje vjedzoł radë, le doł na zopovjedze.~Za szterë
469 42| Tec to nje beła Trąbjinô, le na wukozka z pod zomkovjiska
470 42| trzoskjem za njim vëlecałë, le dużô dziira v scanje wostała,
471 42| tej rzekł:~— Remus! Czo le! Czuł të, jak jô tvoji bjałce
472 42| poprovdze wod rozumu, cze to le takji babskji bojanjé?~Tak
473 42| przede mną, jak psë bojąci, le slode sebje czuł jem jich
474 43| złotich korun krolevskjich. Le dzevczę płaczącë wostało
475 43| Zdovało mje sę, że ma dvoje le są sami na svjece, i vzął
476 43| pustinji vodni, jakbe nas le dvoje samich beło na svjece,
477 43| Ale jô njick nje wodrzekl le patrzeł: V czołnje jachoł
478 43| takjim razu jidze burzô, jakô le co sto lôt spodô na ten
479 43| zapanovała noc, choc to beło le przipołnjé. Dzevczę vezdrzało
480 43| grzemot popusceł i vjater. Le łiskavjice jesz co chvjilę
481 44| provadzeła mje drogą przez vjes, le gorą przez Chochovatkę,
482 44| stolimóv jesz nje vëmarla le zataceła sę strzod szarigo
483 44| krvji mije, ~Bo to nje kat, le svjęté pravo bjije.~Tero
484 44| Słabi człovjek nje zradzi, ~Le wupadnje v proch i kôł, ~
485 45| Smjercë i wostavjic po sobje le zapadlé zomkovjiska i mogjiłë,
486 45| Remus i veznje vas v mjech! Le roz jeden të, dlo chternigo
487 45| jô jich mijanjé poznovoł, le po durach v mojim vampsu,
488 45| svjat. To won beł ten som, le tak małi mje sę tero zdovoł,
489 45| znoł na pustkovju, żije le pon i panji. Krom njich
490 45| wosłabłi choroscą, mogł go le strzimac v ten sposob, że
491 45| mjelë, i że nje won błądzeł, le jich rozumk beł za letkji,
|