Chapter
1 1 | nobożné i svjatové, a lud je broł, jakbe to tak bëc muszało.
2 1 | ruchnach, povjedzełë, że Remus je njespełna rozumu.~A bivszë
3 1 | tęgovi, a deszcz i smjeg je pomjeszałë na jedno.~Z pod
4 1 | Remus zebuvoł botë i ceskoł je na karę do "Różë z Tandeburga", "
5 1 | sobje. — Ale tero Fresza mu je vëszekuje, że durovati vamps
6 1 | vzęła tutkę v pazurë i ję rozervała z vjechrzu. Terom
7 1 | bełë skvarkji. Gvesno Remus je sobje zachovot na wokroszenjé
8 1 | sztołtóv ludzkjich, co to je na renkach svojich mjast
9 1 | povjedzenjô, kjej Pon Bog ję na svjat zesłoł.~ Jednigo
10 1 | polska, poł z kaszubska, co je smjechovjiskjem, jak kożdô
11 2 | i nje przëchłoscają. Nje je mje jich vstid, bo bjedné
12 2 | Vimova moja na pjismje je jinszô, a jô i godka moja
13 2 | Marcijanna rzekła:~—To nje je zegar jak jinszi zegarë.
14 2 | vjidzec?~—Won stanje, bo won ję vjidzi na przededvjerzu,
15 2 | Remus:~— Boczë — knopku, to je tak: Mocnô je ta chata nasza,
16 2 | knopku, to je tak: Mocnô je ta chata nasza, v srąb vëbudovanô
17 3 | rzekji i sę doznej, co to je z tim zomkovjiskjem!~Ale
18 3 | bo przë woranju muszelë ję vëmjijac. Pitoł jem sę doma
19 3 | beło mje jednak, jakbem ję ju znoł z vjidzenjô. A kjej
20 3 | co ją smok strzeże! Ko jô ję vjidzoł v zelonim vjidze
21 3 | rękoma krolovą i podnjosł ję, jaż dzivno mje beło, że
22 3 | Krolevjonko! Tvój sługa je za bjedni i za małi na taką
23 4 | A v chterni stronje to je, to zomkovjisko? ~Smjelë
24 4 | skjidnje, to na jarmarku chtuż ję kupji? Të le ji zaru zęboma
25 4 | vëbłądzeł na stegnę, co ję sobje sarnë vëdeptałë. ~
26 4 | krovka: jak wodbjegnje, tej ję muszi navrocëc. Tak won
27 5 | pażęc vëpuszczonich. Gnjota ję navrocoł, ale bez gorzu,
28 5 | beło i cepło. Tak jô vzął ję wobchodzëc navkoł. Vszęde
29 5 | jażem so rzekł:~— Ten gronk je deszczem vëszlamovani. Gvesno
30 5 | Dzevującë sę, że won nje je zaredzevjałi, le czorni,
31 5 | Co gbur knuje, to nje je njick dobrigo! ~Za mała
32 6 | jesz bjeleła novô a Mjichoł ję przez kjile vjeczoróv vërzinoł
33 6 | grzeszë, Marcijanno, bo to je dobri szlach do robotë.
34 6 | szlach do robotë. Żerni to je i mô stol v gnotach. Żëłë
35 6 | Jadoma, choc won vej rovnak je najim pjerszim rodzicem.
36 6 | historiji wuczëc na pamjęc i je povtorzëc moją skażoną godką.
37 6 | nen czas beł za mali, żebe ję przenjesc przez głęboką
38 6 | sę bojała. Przez brod jô ję muszoł przenjesc. Ale jak
39 6 | muszoł przenjesc. Ale jak jô ję na brzegu pusceł na zemję,
40 6 | zdaje, że naju pustkovjé, to je tą zemją wobjecaną, wo chterni
41 6 | Ale jô wodrzekł:~— To nje je njiżodno wukłodanjé, le
42 6 | panji to Zara.~— To nje je możno! — spjerała sę Marta. —
43 6 | lôt i długą brodę, bo tak je v ksążce vëmalovani.~— Cuż
44 6 | A nasz tatk, kjim won je?~— Tvój tatk? — Pożdejle! —
45 6 | Pożdejle! — Tvój tatk, to je prorok Jermijosz, bo won
46 6 | A Morcin?~— Morcin, to je Absalon, bo mô szadą głovę.
47 6 | Marcijanna?~— Marcijanna to je gvesno Putifarzenô, bo Putifar
48 6 | padło na sumjenjé.~— Może to je kara Boskô za tvoje vëmiszlanjé?
49 6 | chleb wupjekła, tobe won ję beł gvesno vënekoł z pjeca
50 6 | tede krziknęła:~— Chtuż tu je Putifarzeną?~No të, Marcijanno! —
51 6 | so wuvożoł:~—Trampk nje je varząchevką. Vez, Remus,
52 6 | i bjej, bo bjałce, kjej ję gorz porvje, nji ma njigde
53 7 | torbë, be jisc po Martę i ję zabrac na nowukę. Zegar,
54 7 | jem do svoji dusze:~— To je Golijat, jak won je wopjisani
55 7 | To je Golijat, jak won je wopjisani v Pjismach. A
56 7 | zchovanô moja puszczovka. Jô ję vëdobeł i szedł do jezora.
57 7 | tłoczeło svoje parminje.~Chmurë je skleszczelë na vązkji blevjązkji,
58 7 | blevjązkji, jaż ku reszce je wukleszczełë. Tej słonuszko
59 7 | Ale jô sobje wuvożoł— tero je czas!~Tak jem chize vëjął
60 7 | njick nje będze, bo won je wogłuszoni...~Chata Zoblockjigo
61 8 | łiszczi, jak pon vjelgji, nje je le sługą, chturen robjic
62 8 | doł Pon Bog som i to zëcé je Jego. Dlotego Won vëdoł
63 8 | vjarë, że pustkovjé nasze je wojczezną i jem nje vjedzoł,
64 8 | sę dobrze wuczi. Kjejbe je gbur pusceł ze służbë, na
65 8 | do jezora bjeżi. Żeli to je człovjek, to njech go Anjoł
66 8 | żebe nje naszedł, bo tam je wotvartô voda i zotor. A
67 8 | voda i zotor. A żeli to je Pokusa, tej njech wustąpji
68 8 | Vjidzi, bo jô tam z czołna je też vjedno vjidzoł.~— To
69 8 | dobri cliłopok, chtuż to je? Bo jô jego godkji njijak
70 8 | njijak nje rozumjeję.~— To je nasz parobk Remus, ale won
71 8 | zaprovadzeła do njego. Ko won je tu panem i jego je goscena.~
72 8 | Ko won je tu panem i jego je goscena.~Tak ma vzęła i
73 8 | grzebjiszk, bo kjej grzeva je szadô, to nobelnjeszi koń
74 8 | svjecą jak srebro, A to je gruńt. A jeden przëdom,
75 8 | stateczni, nobożni — ju je v drodze. A sposob mô też,
76 8 | kosztuje talara, ale jô ję dom za pjęc wosmokóv. Njech
77 8 | pjęc wosmokóv. Njech tatk ję kupji svoji snożi corce.~
78 8 | wona poł talara, ale jô ję dom wosmok tanji. Bo mje
79 8 | jich nadrukovac. Jesz cepłą ję ludze vërivają sobje przë
80 8 | dvjerzach drukarnji. Som krol ję czetô na kratochvjilę svoji
81 8 | sę vëdało, że ta ksążka je wode mje, tobe żedzë dostelë
82 8 | żëcé retovoł — wodstąpję ję napoł zadarmo. Njech stracę!
83 8 | stracę! Poł talara, a ksążka je tvoja! — Jak jô chcoł żedovji
84 8 | ludze zaru doznelë, co wona je vorta i be mje wopedlë i
85 8 | dlo Martë.~Wode mje wona ję vdzęczno wodebrała, a jô
86 8 | ludzką.~Tej jô so wudboł, że ję będę czetivoł po roboce
87 8 | zrobjima, ma dvaji. Tobje nje je pjisané, żebes na pustkovju
88 8 | i berło v szufladę, tej je le człovjekjem, jak ma drudzë.
89 9 | wona sę skuńczeła. Potim jô ję czetoł som, a to vjeczorami
90 9 | smjałë.~Tak jem przeczetoł ję roz i drugji i kjile razi
91 9 | drugji i kjile razi jażem ję wumjoł bezmała na pamjęc.
92 9 | przede mną tak krotko, żem ję dotchnąc mogł ręką, wona,
93 9 | zogodkę taką, że kjejbem ję zgodł, to dostąpjiłbem szczescô,
94 9 | mje do glovë:~— Tec wona je krolevjonką tego zomkovjiska.
95 9 | pochovej nazod v zemji, bo to je truma z prochami starszich
96 9 | botë do zomkovjiska, chdzem je nalozł, jak jem wostavjił:
97 9 | Marta sę pitała:~— Remus, je cë zle?~— Nje, Marto, zle
98 9 | Nje, Marto, zle mje nje je. Ale v tij chvjilë przechodzeła
99 9 | krolevjonka z zaklętigo zomku. Jô ję vjidzoł.~— V Jimję Wojca
100 9 | Rzeczë że, Remus, co cë je?~— Njic mje nje je, le jesc
101 9 | co cë je?~— Njic mje nje je, le jesc nji mogę! ~Na to
102 9 | to wuvożoł Mjichoł.~—To je barzo zle! Żeli to do jutra
103 9 | Marto?~— Vjem vszetko, bom ję poznała zaru pjerszigo razu
104 9 | woczoma lubjiczka, a to je nogorszé wosamętanjé. Na
105 9 | wona nje dovjerzała, abem ję mogł dziso przenjesc przez
106 9 | wunjikac trzeba!~Na brzegu jô ję postavjił na nogji. Ale
107 10| Tak jem wodezvoł:~— Marta je gvesno dobré dzevczę, a
108 10| gvesno dobré dzevczę, a jô ję kochom jak brat, bo beła
109 10| chce, a të mosz volą brac ję za bjalkę po katolicku —
110 10| porskałë, kjej jem zakłodoł je do voza.~Marta szła z bęboruszkjem
111 10| Liza i Gnjadi, bo to nje je gburskji sposob. Ale jô
112 10| vołtorzovji, jakbe skrzidła ję njeslë. A jô sę dobroł v
113 10| wuvożoł:~— Tero dejadej je po vszeskjimu.~Nje vdarzę
114 10| jem sobje. — Tero jednak je po vszeskjimu.~Gnjadi i
115 11| nocë wuvożoł:~— Mora to nje je, bo nje przędze i nje morzi.
116 11| v Jimję Boskji, bo dzeń je do robotë a noc do spanjô!~
117 11| pjekjelni wogjiń, rożô. Jak je wod razu nje vënekosz, mogą
118 11| Ale żodno z tich zel nje je lekjem na tvoję cliorosc.
119 11| będze jinaczi, le że cë je co zadané, a wod tego dusza
120 11| a wod tego dusza tvoja je wurzasłô i mjozga rë sę
121 12| też, że ta noc, co jidze, je nocą cudóv?~— Bodejże tak!~—
122 12| czetivała Genovefę i jak jô ję wonge przenoszoł przez rzekę
123 12| Dręgji to bełë lekji, ledvjem je strzimoł, AIe jak jem roz
124 13| żągło dostac. Knop chcoł je vkrącëc v bat, a Morcin
125 13| ju sę varzeła mjozga, be je przëwoblec wob lato lestem,
126 13| gorę.~— Tam naprocem vgorze je wokno! — pomeslołjem sobje —
127 14| sę po pustkovju. Czuj jem ję porę razi nje vjedzącë,
128 14| Tej kręck gvołtovni porvoł ję v chmurze smjegu i ju ji
129 14| korunovaną jarzębjiną?~— Jô ję vjidzoł!~— Të żes vjidzoł
130 14| karkach Turkóv i pogan, a jô ję nje dlo paradë noseł przez
131 14| jak mje. Vjedz, że i jô ję tam vjidzoł!~Ale jô nje
132 14| i sę pitoł:~— A chtuż to je, ten pon, co v Straszkovi
133 14| Mjichale, że dzivni to je człovjek. Z woczu patrzi
134 14| panem.~— Bo won poprovdze je tu panem! — rzekt Mjichoł.
135 14| z chęcą. Takji człovjek je ten tam na gorze v Straszkovi
136 14| wo gronku i mjeczu, com je nalozł na zomkovi gorze.
137 14| długą rurę płotno, a kjej je rozvjinął, wuzdrzol jem
138 14| rozvjinął, wuzdrzol jem je poresované kropkorna dużimi
139 14| jizbje. Tedem wodrzekł:~— To je gvesno vizerunk jakjigo
140 14| vizerunk jakjigo kraju.~— To je vizerunk naszi wojczeznë! —
141 14| kożdi z wosobna. A wonji je tero letkjim sposobem połomelë. —
142 14| Żëcé ludzi i narodóv vjęcij je bojką njiże sę zdaje. Meszlą,
143 14| uJodrzecze: Chcę! — ten je jedną skrą Ormuzdovą vjęcij.
144 14| godzenę! — rzekł jem.~— To je ta njeszczestlevô godzena! —
145 15| smolné szczepë i trzimelë je v gorę jak pochodnje. V
146 15| szukoł woczoma vkoł, cobe je straszeło, wuzdrzoł jem
147 15| choc po smjercë.~— Żijąci ję na novo vërąbjilë! —wodrzekł
148 15| mocnigo gnota. Do robotë je dobri. A te mankolije, co
149 15| Spominającë to vszetko, jô ję przëcesnął do sebje i głoskoł
150 16| zrobjima, ma dvaji. Tobje nje je napjisané, żebes na pustkovju
151 16| znaczi "jidę v svjat"? Svjat je vszędze ten som, co tu na
152 16| pon szkolni povje, kjej je przedtim wotaksuje. Bo Gaba
153 16| povjedzoł, że rada Gabë je dobrô. Za tovor kozoł mje
154 16| Remus! Wu vaju Kaszubóv je zveczoj stari vëpjic litkup,
155 16| rzitelno zapłaceł: vszetko je v porządku. I to cë rzekę:
156 17| pjijesz gorzołkji. Ale to nje je dlo muzikańta takji zveczoj.
157 17| sę do trąbë, przësadzeł ję do gębë i jął tim drzemjącim
158 17| Bo vjidzisz. Ze mną to je tak jak z nim żedem. — Szedł
159 17| dzevovelë, że jesz takô mova je na svjece jak nasza kaszubskô.~
160 17| robji. Wuvożtaż, zemja to je takji tovor jak na przikłod
161 17| celę. Kjej chcesz, możesz je przedac komu volô z głovą
162 17| naszigo pana. Czeż to też je tovor?~— To sę vje! wodrzekł
163 17| Pojta ludze! Tu cnota je tovarem i dobré jimję wu
164 18| koł zębovatich, a do tego je tile cemnich nortóv, v chternich
165 18| kąsk rozvjidnjeje. Cepło je a momë czas. Vnetk ksężec
166 18| Boczë Remus: Muzika to je bronjô mocnjejszô njiże
167 18| szańcą. Tvoje szkaplerze, co je mosz na karze, tvoje rożańce
168 18| ludzi wo vëbavjenjé. A ko to je le womona i sztołt bez cała,
169 18| vjidzoł zomk zapadłi. To nje je żodna womona.~— Co të movjisz? —
170 18| Navetk ksądz jegomosc be ję pochvaleł, bo pocuż łażę
171 18| porvac na krolevjonkę abo ję vëszkalovac. A cuż tej?
172 18| choc jem wodvożnigo ducha — je straszno. Nje zamknę woka,
173 18| takô babskô godka. Ale mje je strach. Bo vejle, kjejbe
174 18| njicht nje rozeznoł, chturen je Remus a chturen Trąba. —
175 18| Ale jesz rechlij, njiże ję vëtchnął, cofnął sę i reknął
176 18| v ti latarnji njijak nje je straszno. Ale beła to noc!
177 18| Tec momë chleb a v rzece je vodë dosc! — rzekł jem.~—
178 19| Tej nen stari rzekł:~— To je nen pon z bjołimi zęboma
179 19| Toje duch Arimana, to je Smętk!~— Co të tam pleszczesz? —
180 19| drabjina pjekjelnô?~— To je Remus! — rzekł Trąba — mój
181 19| porą konji wobroceł a to le je domovnjik, v chternim njicht
182 19| gnocannich licach — Smjerc, jakom ję wuzdrzoł na pustkovju, klepjącą
183 19| zaczął szarpac:~— Cuż cë je Remus?~Tej to vszetko zbladło
184 19| Vjesołô będze noc, a va ję popamjętota.~Dziso jesz
185 19| Pomesloł jem sobje:~—To je gvesno szabla, chterną bronjilë
186 19| naprovodzoł. Ale jich potomk ję dziso przedaje za mjeszk
187 19| dvjerzami na stopjenjach, won be ję vjidzoł.~I kjivoł do mje
188 19| chvjilë:~— Won Czernjik ję vjidzoł też! ~Mrovkji mje
189 19| pomesloł jem sobje, — jak mje je vëkłodoł pon Jozef na pustkovju.
190 19| takji jô jesz nje czuł.~— To je godka ricerzi Słuńca! smjoł
191 19| jô że i ten zaprzańc pon ję rozuinjoł. Bo krev mu buchła
192 20| vesokji dziżanga, to znovu nje je tak zle. Będze tam chłopóv
193 20| jem vjarë, że rada Trąbë je dobrô. I przëboczeło mje
194 20| nje morzeł. I z tim mje je dobrze. Żebe nje ten svjęti
195 20| sobje?~— Mom.~— Tej vszetko je v svojim porządku. Le wob
196 20| wod połnjô tich wostrovóv je tu kjile.~Mje beło tero
197 20| na jakjim suchim molu i je wod vjilgocë z gorë wochronjic.
198 20| szumem jakji robji kosa, kjej ję założi v gęstim żece. Słabi
199 20| vëdvigłą z jezora.~— To je Vdzidzkji wostrov! — powuczeł
200 20| jarmark, tej wonji muszą ję przez vodę vjezc. Zdrzë,
201 20| trzë kopjice sana. Trąba je wuzdrzoł też, smjoł sę i
202 20| sę v wopjekę" , a żeli to je Złé, to wono sę zaru wuspokoji.~
203 20| skorznjach vesokjich, jak je rebocë noszą i z barankovą
204 20| Ten tvój długji tovarzesz je jinszigo ducha. Zdoł na
205 20| Njech cë Trąba povje!~— To je vaspon Mucha, pon Zoborskji,
206 20| sę, że tam mokro. Vkoł bo je porę łokci cvjardigo i suchigo
207 20| Trąba. Ko mojim rzemjęsłem je rozvjeselenjé serc ludzkjich,
208 20| jak gvjozdë a smjeg nje je takji bjołi jak ji skarnje
209 20| naszło dzevczę, tej vzął je ze sobą i beło jego bjałką...
210 21| vjidzoł, że wono wod kuńca je barzo grubé i czężkji. Jak
211 21| że dziso panem na Zvadze je Njemc, a ti mają po dzis
212 21| vjedzoł, że krol jezora je vmjesce? Szedł jem jeszcze
213 21| vszetkjich Svjętich, to je naju kapelmester.~Kapelmester
214 21| cë movję, że na nim vozu je tich pudeł vjęcij, a Anjoł
215 21| povjedzoł:~— Kamroce! Tu je pjerszô stacejô. Przeczetejta
216 21| rob tego, bo som Klarneta je beczką beze dna!~Za Franckjem
217 21| lodze svojigo wojca, chturen je mestrem szevjeckjim i jednim
218 21| ztądka jaż do głovë, to je długô droga.~— A wob drogę
219 22| slode kole ni bjałkji — nje je to na proroczka Julka? —
220 22| rzekł Trąba do mje. — Droga je svobodno. Tero jazda!~Przë
221 22| vpakovelë moję karę i wobłożilë ję pudłami i kobjołkami. Wob
222 22| pokrivają lase, ale żoden nje je takji vjelgi i pełen tajemnjice,
223 23| wo płot i tak movjił:~—Tu je dosc cemno pod drzevami,
224 23| furmanovji markę a won cë ję zavjeze jaż do Vejherova.
225 23| polcem na mje i rzekł:~— To je młodi KIińkosz z Jomna,
226 23| dowuczenjé do dżada Hińce.~— To je też takji rzemjęsło dlo
227 23| mô parobk, bo na drugji je slepi. Tero jô jidę z kompanjiją
228 23| wostrą minę i sę pitoł:~— Je to też vszetko provda, co
229 23| na płecach mjoł, jak to je na furmankji vjeszac muszą...
230 23| Vjidzisz, Remus, że bjałka je przicziną vszelkjigo złego.
231 23| te dvje połovë, pokozoł je panjence i rzekł:~—Vjidzice
232 23| chterną wonji vom vzęlë.~—Won ję wukrodł! — rzekł Klerik
233 24| sę barzo czężkji. A won je wodebroł i zacignąvszë z
234 24| poznają. Lepji njech cë ję zavjezą nazod do Koscerznë,
235 24| boję. A moją spravą nje je sądzëc vas. AIe kjejbem
236 24| wodpovjedz, le godoł:~— Tero ju je po wodpuscë, a ludzeska
237 24| Koscerznë, a ztąd jô cë ję prożną przëvjezę. Rod bem
238 24| dzevczę przënęcëc może.~— To je vszetko prożno godka! povjedzoł
239 24| jidą vjedno v gromadze. To je ten jistni, Kleriku. Nolepji
240 24| z berłem.~— Młodi ludze! Je to szek provadzëc taką godkę
241 24| pozdrovji też moję bjałkę, kjej ję wuzdrzisz na drodze. Bo
242 25| glębokji na chłopa vądoł je rozdzeloł. Tak jô po rozum
243 25| vëmjerzełë. Bo vłodzô vszelko je wod Boga. A jô nji mom —
244 25| sobą marsz njelada. A zemno je i deszcz padô. Jesz dziso
245 25| porządkovji na naszi zemji je to nasz człovjek, Kaszuba.
246 25| njemjara. A mje to vjedno je dzivno. Bo te Tuszkovë są
247 25| bolało v sercu, kjej jem ję wuzdrzoł, ale rovnak przeszło
248 25| a jô vzął tvoję karę i ję zakarovol do dom. Tu na
249 25| przëvjozł. Ale Trąbjinô zamkła ję v chlevje i povjedzała,
250 25| że to procem szeku i mje je barzo markotno. Ale cuż
251 25| mom fenjiga pod duszą, be ję wod moji bjałkji vëkupjic.~
252 26| bo nasz lud kaszubskji je rzitelni i boji sę Boga.~
253 26| nazod v pochevkę, doł mje ję v rękę i povjedzoł:~— Z
254 26| wone sę nje vjidzą. Tam je mova wo Krolovi Korunë Polskji,
255 26| przëvłoszczeł. Tero jim je markotno, żeli chtos spominô
256 26| Lipińskjich Pustkach czetivoł ję nocami, a Gnjadi i Liza
257 26| płocanną scanę, wobaleł ję z całim rusztunkjem i z
258 27| spravjedlivosc ludzkô! A ta je zamkłô v napjisanim pravje.
259 27| vjelgjigo budinku, v chternim je jedna vjelgô broma. Ale
260 27| Spravą naszą —advokatóv je, żebe tich, co sę na nas
261 27| nich wuliczk! Gvesno to nje je przijemné woddzękovanjé
262 27| zrobjic nji mogą, bo to ju je, jak pravo rzecze, sprava
263 27| ma radë.~— Pevnje, że to je złodzejstvo abo, lepji rzekłszë,
264 27| krijamko veznjesz, to to je złodzejstvo. Kjej të komu
265 27| co vëdrzesz javno, to to je rabunk. Za jedno i za drugji
266 27| to, cużes konfiskovoł, to je tvojim nabetkjem, jakbes
267 27| pod herbovą tarczą, złomoł ję i cesnął panu pod nogji.
268 27| Vdzidzkjigo jezora, a pevné je pomeszlenjé, że won sę tam
269 27| pjernikarza Bomboma i zarvoł ję svojim całem, a po drugji —
270 27| przez sąd civilni. Reszta je spravą postępovanjô karnigo.~
271 28| glovje i povjedzoł:~— Aha! To je gvesno pamjątka po ni pobjitvje
272 28| wob drogę vzęlë — vjilcë ję zarżnęlë. ~Nalezlë kamrocë! —
273 28| chłopa. Znadz moja bjałka nje je gorszô njiż Marcijanna,
274 28| ju z łożka nje vstojô i je vjarë, że mu latosigo roku
275 28| vjarë, że mu latosigo roku je smjerc namjenjonô, a v tim
276 29| wostatnich dvjerzi. Pokąd je wotmikoł, movjił do mje:~—
277 29| zemji rodzoni i vzęlësmë ję po wojcach v spodku!~Jô
278 29| jimu zvonë bjiją. Spji sen je v spokoju! Wojc tvój za
279 29| napjisané stoji, czije pravo je lepszé? Vszetkjim naszim
280 29| ale żoden z njich tak nje je przëdatni na tacevjisko,
281 29| vjidzi. Tec jesta ludze.~—To je prożnô godka! wodrzekł jich
282 29| dużą pjerzenę. Położelë ję przeką drogji. Na nji leżoł
283 30| A za olcmark sedzec nje je vstid, bo kjej so krol pruskji
284 30| człovjeka. Ko to jednak je pevno, że kjej Njemce jidą
285 30| tego Morcena głupigo mje je żol. Nogji so wulotô za
286 30| vje, że dzevczę le dotąd je anjołem, pokąd ję ksądz
287 30| dotąd je anjołem, pokąd ję ksądz stuła nje zvjąże przed
288 30| litkupje. Takji przijacelstvo je vjęcij vorté njiż torba
289 30| dlotego serce krolevskji pełné je łaskji dlo vszelkjich vistępcóv.
290 30| njespravjedlevje wobsądziłë.~ — To je co jinszigo! — rzekł Czernjik
291 31| njibe z mojim rozumem nje je, jak wu jinszich chłopóv
292 31| clicesz robotë robjic, jakô cë je nadanô? Ale jô njeszczestlevi
293 31| vjekji vjekóv. Amen!~—To je poprovdze katolickji człovjek —
294 31| zopłatę rzitelną. Ale jegomosc je głodni. Będze lepji, kjej
295 31| le vëskoczeł, wuchvaceł ję za rękę, trząsł nją i vołoł~—
296 31| sę vjidzalô! Tero panna je provdzevą krolevjonką jezora.~—
297 31| krijovkę wojca, cze won vom ję povjedzoł?~— Povjedzoł —
298 32| muszi bëc takô vesokô, żebe ję ze vszetkjich vsi vjidzoł
299 32| vjidzoł rebackji lud. I won ję vjidzi!~A kjej jesma na
300 32| vesoką Bożąmękę. A kjej ję wuzdrzą, to sobje przëboczają,
301 32| vjelgą gromadą kaminji, jakbe je ta gora gvołtem ze sebje
302 32| gromadę kaminji, trzeba beło je vodą wobińsc. Tak jem sodł
303 32| uwovjidnjił jizbę, kjedem je wodemknął. Tero ma sę nalazła
304 32| nich pjerszich, a jak jem je wodemknął, tej sę stało
305 32| bełë molami dvjerkji a jak je wodemknął, tej za njimi
306 33| wusługę zapłacëc. Ale to je dorunk za muzikę i detk
307 33| że notera ludzkjigo karna je takô, jiże jesz v plece
308 33| njeba długô kosa. Znoł jô ję, bom ję vjidzoł. jak na
309 33| długô kosa. Znoł jô ję, bom ję vjidzoł. jak na pustkovju
310 33| njeboszczika pana Jozva. Krom tegom ję vjidzoł dulczącą na zdradlevigo
311 33| przënjosł zvjercadło, tak ksądz je położeł pod nę vjidną plamę
312 33| ze sebje vjetvje, chterne je tero zakrivają jak gęsté
313 33| cze zchova krola jezora je pevnô.~Przez lukji v jizbje
314 33| naszim mjeszkanju. Vęgli je dosc tile, żebe jegomoscë
315 33| dziso naleze. Gvesno won też je v zmovje z niini rebokami,
316 33| povjostkach — rzekł ksądz —je vjęcij provdë, njiże ma
317 33| stolimkami povstałë: Wusepoł je na vodach nen dovni norod
318 33| do pjecka v kuchnji, a jô je dmuchoczem rozżolę. To nje
319 33| jezora czinjił, bo nacuż be je mjoł?— Tej jesz roz pocignę
320 33| ni ksężi harbatë. Bo to je trunk dobri. Jô mom całą
321 33| Vjerzą bo mocko, że tu je ksądz zataconi, choc vas
322 33| rągac ze mje: pjękno to nje je, kjej jem tile vodë z gorë
323 33| zastąpjił przë kaminju, chturen je dvjerzami do tego kretovjiska?~—
324 33| smjercë trelóv, kjej won je żijąci lubjił? Njigde nje
325 34| daleka bivszë wudbë, że ję vjidzima, kjivała ręką i
326 34| Novjększô vjes, chdze be mogł je kupjic, to Vjele. Ale tam
327 34| jak jedvabje v sodzë. Nje je to provda, Remus?~Za małą
328 34| gromadze z Trąba. Takji to je serce ludzkji! Dusza moja
329 34| tero rzekł za ksędza:~— To je gbur Formela z Łebna, a
330 34| ten mój długji tovarzesz je njespełna rozumu (na mje
331 34| nom sę jinaczi pjisac. To je jich zveczajni sposob, żebe
332 34| nje wużiczeł a godka tvoja je smjesznô. Drugô moc mje
333 34| Boską i pojma spac, bo dzeń je do robotë a noc do spanjô.~
334 34| smjac zaczął i povjedzoł: To je dzivni traf! Bo wod vczora
335 34| njebje nas raj! — Ale to je poprovdze Njemc, bo vjeze
336 34| Krauze?~— Moje przezvjisko je Krauze!~ — Vë jesce ksędzem
337 34| stron njijak nje znaję.~— To je dzivno, kjede nom dobrze
338 34| dosc i dejce mje poku!~— To je vszetko pjękno vëmeszloné,
339 34| krziknął szandara. — Jô ję zapłacę, tę furmonkę.~ Tej
340 34| provadzeł, rzekł:~— Ten voz je rekvirovani!~Remus, rzeczëże
341 34| nobożnimi Kaszubami. Tec to je woczëvjidno, że sąsod sąsada
342 34| Tej sędza, zamjast mje je vëpłacec, kozoł je wod njich,
343 34| zamjast mje je vëpłacec, kozoł je wod njich, njibe szandaróv,
344 35| sobje wuvożom, że krev nje je maslonka. Pjęknô wona je,
345 35| je maslonka. Pjęknô wona je, ta panna Klema, jak jutrzenka.
346 35| Rzekła mje, że ten krzik, to je to "amen" całi ceremonjiji,
347 35| woczach naszich. Smjerc vom je pjisanô, ale pokąd va jesz
348 36| chto vje, jakji kucharze je varzilë? Nomjilij bem wucekł,
349 36| cignje vjele mil, a pod njim je sto pjąter, pełnich djobłóv
350 36| pjekjelnigo doktora i mjeszô ję z tińtem i krevją ropuszą
351 36| żeganjé. Le wu njich ju je żot takji, że co vëżegô,
352 36| napjisac wumjem!~— To nje je njiżodna przeszkoda. Mjedze
353 36| Mjedze timi gazecorzami je vjele takjich, chternich
354 36| wo bliznim czuje, a boli ję, kjej bliznigo sę chvali.~—
355 36| sę nje dostanjece. A to je tam, chdze skorę scigają.
356 36| vejcele: tu wu naju, to je provdzevé pjekło kaszubskji.
357 36| mjec nje chcą.~Na takjich je wurządzoni brzedkji djobeł,
358 36| vëcknje, cze tam spodkjem je kaszubskô skora, cze nje?
359 36| scigną. Czasem ta cuzô skora je tak cenkô, jak pajęczena.
360 36| pajęczena. V tim razu mu ję czortë cegłami zeszorują.
361 36| zeszorują. Ale czasem wona je tak grubo narosłô, że trzeba
362 36| grubo narosłô, że trzeba ję scigac, jak ze skopa, a
363 36| vjecznigo żeda, chturen je co zamanąvszë halivô i dobrze
364 36| vjele potrzebują, bo to je jedini norod na svjece,
365 36| czorni. A Trąba krziknął:~—To je ten, co żogovkji zbjerô!
366 36| tero v moji kanonje, chocem ję nimi njemjeckjimi frantovkami
367 36| dvjerze napjerelë mocko, żem je ledvje mogł wutrzimac.~Trąba
368 36| sę v njebogłose:~— Tero je po naju, Remus. Tero nas
369 36| nje są djobłë a to tu nje je pjekło?~— Chobas som tu
370 36| senóv, le jednę corkę, a ta je vjęcij duchem, njiż człovjekjem.
371 36| njiż człovjekjem. Pjęknô je jak anjoł a ludzom njick
372 36| bójta sę tego morusa. To je człovjek z duszą, jak ma
373 36| dvornjik:~—Vjitejtaż! Vjedno to je mjiło sercu pogadac z ludzami
374 36| dvornjik. — Ko rovnak ten Derda je sztuderovani człovjek i
375 36| drapoł za wuchem:~— Pon nasz je dobri i gvesno ze Złem njic
376 36| malorz pevno njic dobrigo nje je.~Trąba na to dostol vjelgji
377 37| mu ten żort vëboczita, bo je to dobri Kaszuba, a co vjęcij,
378 37| scanach jim navetk nje not, bo je noszą v duszë, a jich żijącé
379 37| a jich żijącé pokolenjé je jak fala ti jistni rzekji,
380 37| zełgoł, kjej mje rzekł, że je djobłem z pjekła, to won,
381 37| grzesznimu! To cë tu, Remus, je mol, na chternim za żodne
382 37| człovjek povjodô, a jinszt som je czorni, jak smoła. A kjej
383 38| pamjątk, ale be pokazac je młodim i dzecom, żebe tcelë
384 38| starich dzejach, jak lud je sobje wopovjodô, wo dzivnich
385 38| chturen vjidzisz, vszetko to je spjisané. Ale krom tego,
386 38| nje vjem czije? I mje tak je, jakbem cebje ju roz vjidzoł,
387 38| Bodejże v jedni z nich vsi je krova, ale to takji cudovné
388 38| jich vje, cze to le nje je takji rąganjé. Godką kaszubską
389 38| Krolevjonko! Tvój sługa je za małi i za bjedni na taką
390 39| rebokom. Może też to nje je żodna przegrzecha, le jakji
391 39| skuseło na zibjącé Błota! Gorą je narva trovë, pod nją skora
392 39| nogoma do gorë, przëkrëc ję i przeplesc galęzami. Jak
393 39| do jezora Łebskjigo. A to je posle dalij na te Błota.
394 39| szarpoł zemnjice, krąceł je v dzivni sztołtë i nekoł
395 39| wo wopjece Boskji. Groł ję jak potężną modlitvę v tim
396 39| pełne womon i wurzasu.~Groł ję i groł, ale njick sę nje
397 39| vatpjenjim:~— Żeli to nje je znovu jakô przegrzecha,
398 39| przevrocel moję karę, be ję pchac za njimi. Ale rebok
399 39| so vëbji z głovë. Chocbes ję vzął na plece, nje dosz
400 40| Zmartvichvstanjé na gorze Revekole i je svjodkjem jak pjorun Boskji
401 40| kaszubskji na ti zemji, jakbe je zasepałë vędrującé dinë.
402 40| pomoglë nom vëszukac karę i ję vëcignąc z Błota.~— Bronji
403 40| roczëc, bo jich vłosné jodło je barzo prosté. Ale krom tego
404 40| jedna połova. Vëzbevszë ję, sładno vëzbędzesz sę i
405 40| chterni zgasilë movę tich, co ję zbudovelë na Jego chvałę.~
406 41| chlevóv i bez woborë. To je jakjis dzivné posodłovjé
407 41| Julkji z Garecznjice, jak jô ję poznoł na moji pjerszi kompanjiji
408 41| woknem, trząsł chałupą, jakbe ję chcoł vëvrocëc na rębë.~
409 41| krokóv Trąbë. Ku reszcem je nalozł. Szłë wone z drogji
410 41| vjosk na milę v krąg vjidzec ję mogą, a starô takô, że gvesno
411 41| Trąbovą szopką na nji, jakbem ję beł przed chvjilą som tu
412 41| chvecadła v ręce i pchoł ję tam, chdze leżoł trup mojigo
413 42| zaczęła:~— A czijesz to je słuńce, co vom żetka dogrzevô,
414 42| vjedzoł, że mo jadusza nje je z tich, co wu tich prostich
415 42| wod ni chvjile, kjej jem ję wuzdrzoł postavną v rzozach
416 42| zveczajni mantolikji, jak je kupają do posvjęcenjô na
417 42| tim v woczach ludzkjich je mądrzejszi.~Zażeł, vezdrzoł
418 42| njeboszcziku Trąbje. Vjes ję tero żevjic muszi, a të
419 42| a të vjesz, jak gburom je detka żol. Tak pon Czernjik
420 42| Boga, Remus! Tvoje mjescé je lero wu tvoji bjałkji. Jô
421 42| wukorunovaną jarzębjiną! Tam mje ję krolevjonka polcem pokozała.
422 42| straszedło v wobje ręce i rznął je woknem na wulicę, że wokno
423 42| za njeboszczika i rechunk je vërovnani. A tero poj ze
424 42| czornigo ducha, jakjim je nen Czernjik. Povjesz, szołtesu,
425 43| Łovczonka ze Zobór. Jak jem ję poznoł, to v duszë moji
426 43| mje duszę rozparła, żem ję wobjął za szeję i głoszczącë
427 43| strzelac na zvjerza, vzął je stolim pod rękę i zaprovadzeł
428 43| nové pokazują lica. Tak je poszarpje!~Jak na potvjerdzenjé
429 43| przechovivoł gromnjicę. Vez ję, mój ricerzu, i zapolë,
430 44| na vesokjich drągach, be je zapolic po całim kraju,
431 44| mąkę na wofjarę, bjerze je i poji v njich gąskji na
432 44| zapoli beczkę i vëcignje ję na lińcuchu v gorę. Chvjila,
433 44| szukoł voza i konji, be ję wodvjezc do ji vsë. Njedługom
434 44| Przez całą noc jô vjozł ję do Borzestova.~Chcoł jem
435 44| do Borzestova.~Chcoł jem ję pochovac vłosnim kosztem,
436 45| Boga na njebje, chturen Som je panem zëcô ludzkjigo.~Vjedni
437 45| rzekła wona do njich. — To je Remus, co jak va rosł tu
438 45| chternim mjeszkô szkolni, je gołi plac, chturen mjoł
439 45| Wob lato wonji na potrzebę je rąbjilë. Mjedze timi korczami
440 45| jeden na sto lôt i prosi, be ję przenjosł przez rzekę i
|