bold = Main text
    Part,  Chapter                         grey = Comment text

  1 II|  prowôdzëłes ~Pò Kaszëbach jak cié apôstoła, ~Z nim zes stanąn kôle
  2 II|      ùmniarti, ~Chòcy w gruzach na Arkónie ~Jegò pòchòwalë, ~Szedł
  3 I |    wieszczi dłudzié wiecié ~Suszëł bądze dobëtk lëdzy, ~Jaż rôz zdzinie
  4 I |      piesnią! Ciedë të mù ~Wtórzëc bãdzesz? ~Ciedë të rôz powiész głosnie: ~"
  5 I |            ta chjila, ~że i të mój biédny ludze ~Przetrzesz òczë pòzaspané, ~
  6 I |             Dzejów Duch! - Gdze ón bieżëł ~Letkô zgôdnąc, bò tam dwignąn ~
  7 I |         nad dzywota, że jô ~Sam le bôczëł czasém na to, ~A cié kómu
  8 II|            mówią!"~Të żes natchnąn Bògusława,~że ón pò pòmòrskù~Spisôł
  9 I |           pas. ~A ta krziwda i tén ból, ~Co jim chrzebtë na dół
 10 I |        tobie starszi brat. ~Bez té bòrë tësącwieczné ~Mnieczém wëcąn
 11 I |          głowã kôżdi lud... ~I jak bôrë w jedną nutã ~Zaszumniałë
 12 II|      wëlãczonô,~Uczuje ón spiaczka bôru drzémiacégô,~Chychôt knieji
 13 I |          zamknie ~Òjck swé ôczë, z bratém brat ~Sã skarżi ò tã òjcowyznã. ~
 14 II|      Mrądze relikwije ~Mòwë naszi.~Brilowsciégò prowôdzëłes ~Pò Kaszëbach
 15 I |            Jak cié płómnin we mnie bùchło.~ Terô wiém jô czëmu zdôla ~
 16 II|           bòrze, ~I sa môcowôlém z burza. ~I sã nie pòddôłem w zuchternoscë, ~
 17 I |            lëdzy, ~Jaż rôz zdzinie całé plémniã.~ ~   ×   ×   ×~
 18 I |          ludu gasnie dusza, ~Co ju całém sprółchła w grobie, ~Diadë
 19 I |       szumny spiéw -~Za nim szumni cali bór.~×   ×   ×~Ciedë przińdze
 20 I |         òjce. ~Krwią i pòtem zlanô całô, ~Wëzdrzi póci òciém zmnierzisz ~
 21 I |      spôdkòwyzną -~I jak ptôszek w casny klôtce ~Nigdë z sérca nie
 22 I |              Pò co łazysz w nocach cémnëch ~Pò tëch grobach, łësëch
 23 I |            pò krijómkù, ~W naszëch chëczach, w naszim żëcu~W szarëch
 24 I |     szczescé przińdze znôwù ~I nąm chëcze pòzłocy -~I ten lud, co
 25 I |         razy gorzi, ciedë ~W jedny chëczë, ledwie zamknie ~Òjck swé
 26 I |              Ciedë przińdze rôz ta chjila, ~że i të mój biédny ludze ~
 27 II| spôdkòwyznë.~Sëwy głowë nie ùłożã,~Choba przińdze tén, co skôrb mnie
 28 II|         stolëmów~Ludzóm na ùkôzkã.~Chóc sto kòni nie rëszi gò z
 29 II|              Z nim zes stanąn kôle Chónic --~I żes ciwnąn na mnie.~ ~ ~
 30 II|            cié swiãtą spôdkòwyznã ~Chòwóm w ùpòmniéniu.~~Jô jem kamnin
 31 I |         krziwda i tén ból, ~Co jim chrzebtë na dół zdzinôł, ~żôdén wicher
 32 I |       Zdrzi le nazôd na tã drogã, ~Chtërną szedł twój lud i òjce. ~
 33 I |         głose zdôla, ~Jakbë retunk chtos tam wöłôł? ~"Tobie smni
 34 I |          Dzejów duch - tej nôpierw chwëcy ~Jegò wiéw sã dãba głowë.~
 35 II|         spiaczka bôru drzémiacégô,~Chychôt knieji rozbrëkany.~~Ùczuje
 36 II|        stanąn kôle Chónic --~I żes ciwnąn na mnie.~ ~ ~
 37 I |         tén w twojim bòrze, ~On ju ciwô i ju zacząn ~Rénna piesnią!
 38 I |            mô słuchù wcôle ~Na tén czas, co wkòło wije ~Złotą przãdzã
 39 I |      dzywota, że jô ~Sam le bôczëł czasém na to, ~A cié kómu rzegém:
 40 I |            cié kómu rzegém: wény, ~Czëjesz të té głose zdôla, ~Jakbë
 41 I |         mnie bùchło.~ Terô wiém jô czëmu zdôla ~Jakbë jãk ë jiwrot
 42 I |             Chto le żije - nie wié czému -~Tén téż ni mô słuchù wcôle ~
 43 I |           je nieba ~Ëszczi dzys sã czérwiniało. ~A tén głos sã jiscëł cëchò, ~
 44 I |           zesnuł jedén duch ~I jak czółénk z srébnym wątciém ~Bieżi
 45 I |          zdôla ~Jakbë jãk ë jiwrot czułém! ~Jakbë tam, gdze kùńc je
 46 I |       nôpierw chwëcy ~Jegò wiéw sã dãba głowë.~ Ón sã wzdrignie,
 47 I |           wstałé ludë.~~Jaką drogą dali pudze, ~Jaci lud tam znôwù
 48 II|            jidze gónë, ~I jem sóm, dëcht òpùszczony, ~Òmòtany w zamëszleniu. ~
 49 II|       plënąc procém prądu, ~Włôsną deptac stegną bez ùgòrë.~
 50 II|          zajadrzoni~Jaż do grobowy desczi.~~Të żes trzëmôł w zuchternoscë ~
 51 II|           cié przed ùkôzką.~~Tãcza deszczu, chòc le òb noc ~Lôlkùje
 52 I |         sprółchła w grobie, ~Diadë dichô, bô żëc muszi.~ Dzyw to
 53 I |        górach, ~Gdze le straszcié, djôbel dóma!"~ Ale ludze starzi
 54 I |         zmnierzisz ~Jak cié krwawi dludzi pas. ~A ta krziwda i tén
 55 I |       jejëch dzecy ~I jak wieszczi dłudzié wiecié ~Suszëł bądze dobëtk
 56 I |           złoti grónk jëch państwo~Długò szczescu słónce krëło.~Przëszli
 57 II|          na zapadłi knieji.~A gdze dłużi stanąn, jakbë w zamëszleniu,~
 58 I |            Złotą przãdzã wiecznëch dni -~Zawdë wkòło - zawdë précz.~
 59 I |       dłudzié wiecié ~Suszëł bądze dobëtk lëdzy, ~Jaż rôz zdzinie
 60 II|           że ón pò pòmòrskù~Spisôł dokùmenta.~~Cierowôles Swiãtopôłka
 61 I |          Gdze le straszcié, djôbel dóma!"~ Ale ludze starzi prawią,~
 62 I |    stãchłëch ~Gôdôł do mnie wieków dôwnëch ~Stari krziwdë krwawi jamniół. ~
 63 II|         jem modziła ta ùsëpanô ~Òd dôwnégò pôkôléniô, ~Garci z pòpiołami
 64 I |          Ducha wiéw ~Jô jem Kaszub dôwnym rodem ~Òd dzys swójsczi
 65 I |             Mnieczém wëcąn wòjskąm drodzié ~Wydzysz! na ti krwawy stegnie ~
 66 I |       sënie, ~Zdrzi le nazôd na tã drogã, ~Chtërną szedł twój lud
 67 II|            Uczuje ón spiaczka bôru drzémiacégô,~Chychôt knieji rozbrëkany.~~
 68 I |         służã sobie, ~Bò żem ùczuł Ducha wiéw ~Jô jem Kaszub dôwnym
 69 II|      rozmyszlanié Mestwinowé~Bëłes duchém jegò testaméntu,~Pòdskôcôłes
 70 I |       zémniã, ~Ón téż pragnąn naju duszë, ~Bò to wszëtkò, co rôz
 71 I |            kùńca nieba ~Zatrzepòce dużim skrzidłém ~Dzejów duch -
 72 II|           nimi, ~Ludze pòwërzasłi, dwiérze zatrzaskané, ~Jak cié przed
 73 I |      bieżëł ~Letkô zgôdnąc, bò tam dwignąn ~Swoją głowã kôżdi lud... ~
 74 I |       weżre ~W krew i gnôtë jejëch dzecy ~I jak wieszczi dłudzié
 75 II|           przëszlë jak cié jachta ~Dzëkô pò wãdołach, pò ùbiedzach. ~
 76 II|        zuchternoscë, ~Chòcy los sã dziąn jak litné zbòżé. ~Ale dzys -
 77 I |      pòchòwané ~Naju matcié i jëch dzôtcié. ~Starszi brat, ón zająn
 78 II|                Nie zabôczta o tëch dzôtkach mòjëch,~Co jesz pò kaszëbskù
 79 I |        Diadë dichô, bô żëc muszi.~ Dzyw to nad dzywota, że jô ~Sam
 80 I |            żëc muszi.~ Dzyw to nad dzywota, że jô ~Sam le bôczëł czasém
 81 I |          jô czëmu zdôla ~Jakbë jãk ë jiwrot czułém! ~Jakbë tam,
 82 I |           tam, gdze kùńc je nieba ~Ëszczi dzys sã czérwiniało. ~A
 83 I |                                    Ëżi mòżesz, Kaszëb sënie, ~Zdrzi
 84 I |               Zle je i téż wszëtci ganią, ~Ciedë sąsôd ze sąsadém,~
 85 II|             Òd dôwnégò pôkôléniô, ~Garci z pòpiołami abò łzami ~Jak
 86 I |           za tim słóńcém -~Stłukli garnek - szczescé nigdë~Naszim
 87 I |          jiscëł cëchò, ~że tu ludu gasnie dusza, ~Co ju całém sprółchła
 88 I |       précz.~Ón le ùzdrzi tu i tam gdzes ~Jedno włókno abò pasmò, ~
 89 I |        dzys sã czérwiniało. ~A tén głos sã jiscëł cëchò, ~że tu
 90 I |       rzegém: wény, ~Czëjesz të té głose zdôla, ~Jakbë retunk chtos
 91 I |     bãdzesz? ~Ciedë të rôz powiész głosnie: ~"Jô jem lud i służã sobie, ~
 92 I |     zgôdnąc, bò tam dwignąn ~Swoją głowã kôżdi lud... ~I jak bôrë
 93 I |      srodzi, ón sã weżre ~W krew i gnôtë jejëch dzecy ~I jak wieszczi
 94 I |         tëch tu ksążków stãchłëch ~Gôdôł do mnie wieków dôwnëch ~
 95 II|          żëcé, ~Na wieczerné jidze gónë, ~I jem sóm, dëcht òpùszczony, ~
 96 I |          Jak cié bór ón wzrosnie w górã.~
 97 I |            Pò tëch grobach, łësëch górach, ~Gdze le straszcié, djôbel
 98 II|              Co piôchë nëkô z Łësy Górë, ~Ludze òczë zamrużëlë, ~
 99 I |           Sąm jes wierã w smniércë gôrzcë! ~Terô môsz të szadi zwierzu -~
100 I |     stegnie ~Jak cié słupë ògnia w górze -~To sã pôlą òjców zómcié: ~
101 I |           i sã niszczą ~Tësąc razy gorzi, ciedë ~W jedny chëczë,
102 II|          testaméntu,~Pòdskôcôłes w gòrzu pana Swencã~I téż sënów
103 II|           mniôł ón wid~Niewërzasłi Grif a,~Uzdrzi w nocë swiãtojańsci~
104 II|   òdebierze ~Do zaklãti wyspë.~~Na Grifa ón sadnie zbùdzonégò, ~Na
105 I |            nocach cémnëch ~Pò tëch grobach, łësëch górach, ~Gdze le
106 I |            Co ju całém sprółchła w grobie, ~Diadë dichô, bô żëc muszi.~
107 II|           sãpilë zajadrzoni~Jaż do grobowy desczi.~~Të żes trzëmôł
108 II|    pòmòrsci nie ùmniarti, ~Chòcy w gruzach na Arkónie ~Jegò pòchòwalë, ~
109 II|                                    II~
110 II|        Słowa mojé przëszlë jak cié jachta ~Dzëkô pò wãdołach, pò ùbiedzach. ~
111 I |            Jaką drogą dali pudze, ~Jaci lud tam znôwù zdrzucy ~Swòji
112 I |         wiém jô czëmu zdôla ~Jakbë jãk ë jiwrot czułém! ~Jakbë
113 I |          Zaszumniałë wstałé ludë.~~Jaką drogą dali pudze, ~Jaci
114 I |            skarżi ò tã òjcowyznã. ~Jakò żiw jim, chòc sã zgòdzą, ~
115 II|           te płowë piôchë. ~Wërósł jałówc kòrczowati -~Nick z ti knieji
116 I |      dôwnëch ~Stari krziwdë krwawi jamniół. ~A jak rzekł, to kôżdé
117 I |     pòstawie razém ~W jedno zesnuł jedén duch ~I jak czółénk z srébnym
118 I |         kôżdi lud... ~I jak bôrë w jedną nutã ~Zaszumniałë wstałé
119 I |         Tësąc razy gorzi, ciedë ~W jedny chëczë, ledwie zamknie ~
120 I |           sã weżre ~W krew i gnôtë jejëch dzecy ~I jak wieszczi dłudzié
121 II|         sadnie zbùdzonégò, ~Na żér jémù òddô sérce włôsny. ~Tedë
122 I |            znôwù - wrzeszczi -~Sąm jes wierã w smniércë gôrzcë! ~
123 II|           tëch dzôtkach mòjëch,~Co jesz pò kaszëbskù mówią!"~Të
124 I |            Ciedë sąsôd ze sąsadém,~Jidą w prawò i sã niszczą ~Tësąc
125 II|           mòjé żëcé, ~Na wieczerné jidze gónë, ~I jem sóm, dëcht
126 II|         zuchternoscë sã mdze wôżëł~Jisc, gdze pieniądze sã przesuszają.~
127 I |        czérwiniało. ~A tén głos sã jiscëł cëchò, ~że tu ludu gasnie
128 I |           czëmu zdôla ~Jakbë jãk ë jiwrot czułém! ~Jakbë tam, gdze
129 II|          mëslô jegò legnie ~Na tim kamnie na òfiarã.~
130 II|            sejmie. ~Łżë żes widzôł Kancowòwé, ~Piórem cierowôłes Mòstnikòwim ~
131 II|       Brilowsciégò prowôdzëłes ~Pò Kaszëbach jak cié apôstoła, ~Z nim
132 II|         zabrzmi piesniô piérszô ~Ò kaszëbsci zémni.~
133 II|        dzôtkach mòjëch,~Co jesz pò kaszëbskù mówią!"~Të żes natchnąn
134 I |           ùczuł Ducha wiéw ~Jô jem Kaszub dôwnym rodem ~Òd dzys swójsczi
135 I |            w naszim żëcu~W szarëch kątach skarup tile ~Złotëch, chòcy
136 II|             I mù słowa kłôdłes ~Do katézmë.~~Na kôzaniach bëłes ù Słowińców ~
137 II|             Ciedë starkom spiéwnik~Kłôdlë w trunã,~Bô ju młodzy zabôczëlë
138 II|            Mòstnikòwim ~I mù słowa kłôdłes ~Do katézmë.~~Na kôzaniach
139 I |              I jak ptôszek w casny klôtce ~Nigdë z sérca nie spiéwołes.~ ~
140 II|           drodze zaczajony -~I jim klucze òdebierze ~Do zaklãti wyspë.~~
141 II|        apôstoła, ~Z nim zes stanąn kôle Chónic --~I żes ciwnąn na
142 I |           ti drodzi ~Pòrozbrzegłim kòłowãżém.~×   ×   ×~Zle je i téż
143 I |        bôczëł czasém na to, ~A cié kómu rzegém: wény, ~Czëjesz të
144 II|          Jô żém rozdarł chmùrë ~Na kòmùdnym niebie ~I jak wézer skamnieniałi ~
145 II|         Ludzóm na ùkôzkã.~Chóc sto kòni nie rëszi gò z môla...~~
146 II|       płowë piôchë. ~Wërósł jałówc kòrczowati -~Nick z ti knieji gò nie
147 II|           kłôdłes ~Do katézmë.~~Na kôzaniach bëłes ù Słowińców ~I żes
148 I |          jamniół. ~A jak rzekł, to kôżdé słowô ~Jak cié płómnin we
149 I |           tam dwignąn ~Swoją głowã kôżdi lud... ~I jak bôrë w jedną
150 I |            wszëtkò na smnietniskò ~Kôzôł nëkac, jak cié staré ~Jak
151 II|                 Słowa mòjé jak cié krãck, ~Co piôchë nëkô z Łësy
152 I |          plémniã.~ ~   ×   ×   ×~W kraju Lechów òjcowyznã ~Zabrôł
153 I |         zacząn sebie wstidzëc~I sã krëłes w włôsnëch scanach ~Z twòjëch
154 I |      państwo~Długò szczescu słónce krëło.~Przëszli wrodzié za tim
155 I |         tén srodzi, ón sã weżre ~W krew i gnôtë jejëch dzecy ~I
156 I |          swiécëło.~ A jô widzôł pò krijómkù, ~W naszëch chëczach, w
157 II|          wiérzch~Skrzënkã skrëtą ù krôsniôków.~~Bãdze mniôł ón wid~Niewërzasłi
158 I |            drodzié ~Wydzysz! na ti krwawy stegnie ~Jak cié słupë ògnia
159 I |            szedł twój lud i òjce. ~Krwią i pòtem zlanô całô, ~Wëzdrzi
160 I |           krwawi dludzi pas. ~A ta krziwda i tén ból, ~Co jim chrzebtë
161 I |         mnie wieków dôwnëch ~Stari krziwdë krwawi jamniół. ~A jak rzekł,
162 I |            wcyskô ~Òdkąd z tëch tu ksążków stãchłëch ~Gôdôł do mnie
163 I |           czułém! ~Jakbë tam, gdze kùńc je nieba ~Ëszczi dzys sã
164 I |           strzélô. ~A jak ledwie z kùńca nieba ~Zatrzepòce dużim
165 I |             jak cié staré ~Jak cié łachë - plunąn na to.~Të sã zlągłes,
166 II|         Panków na Pòmòrzu, ~że sto lat, wéj, òbstôwalë ~Przë tëch
167 I |           të szadi zwierzu -~Pò co łazysz w nocach cémnëch ~Pò tëch
168 I |                            W kraju Lechów òjcowyznã ~Zabrôł tobie
169 I |        wiecié ~Suszëł bądze dobëtk lëdzy, ~Jaż rôz zdzinie całé plémniã.~ ~   ×   ×   ×~
170 II|            kamnin òbwaliti,~Co rôz legnąn westrzód drodzi,~Przëkùlniãti
171 II|           Zaklnie - ale mëslô jegò legnie ~Na tim kamnie na òfiarã.~
172 I |            wicher nie niósl précz ~Léno jak cié chmùrë mgla, ~Ónë
173 I |          cémnëch ~Pò tëch grobach, łësëch górach, ~Gdze le straszcié,
174 II|           krãck, ~Co piôchë nëkô z Łësy Górë, ~Ludze òczë zamrużëlë, ~
175 I |            Duch! - Gdze ón bieżëł ~Letkô zgôdnąc, bò tam dwignąn ~
176 II|             Chòcy los sã dziąn jak litné zbòżé. ~Ale dzys - jô pògòrzelnik -~
177 II|           Wisławòwi~Na smniertelny lôdze:~"- Nie zabôczta o tëch
178 II|           deszczu, chòc le òb noc ~Lôlkùje sã pò ùbiedzë, ~Diadë drogą
179 II|    pòddôłem w zuchternoscë, ~Chòcy los sã dziąn jak litné zbòżé. ~
180 II|   zapisanëch, ~Jaż jëch zdziãłë na lubelscim sejmie. ~Łżë żes widzôł
181 II|            żes spiéwôł w cerkwi ~Z ludem pò słowinskù.~Parachfije
182 I |            sã jiscëł cëchò, ~że tu ludu gasnie dusza, ~Co ju całém
183 II|           Przëkùlniãti òd stolëmów~Ludzóm na ùkôzkã.~Chóc sto kòni
184 II|              Garci z pòpiołami abò łzami ~Jak cié swiãtą spôdkòwyznã ~
185 II|      zdziãłë na lubelscim sejmie. ~Łżë żes widzôł Kancowòwé, ~Piórem
186 I |                                 Ni mąm mniéru, spik mnie uszedł ~
187 I |       niëch żëwcém pòchòwané ~Naju matcié i jëch dzôtcié. ~Starszi
188 II|    òdebierze,~Co w zuchternoscë sã mdze wôżëł~Jisc, gdze pieniądze
189 II|          sztele~Nie òdstraszą jegò mësli.~I ón wëdobãdze na wiérzch~
190 II|        kamnin nogą, ~Zaklnie - ale mëslô jegò legnie ~Na tim kamnie
191 II|            mniecz -~I rozmyszlanié Mestwinowé~Bëłes duchém jegò testaméntu,~
192 I |         précz ~Léno jak cié chmùrë mgla, ~Ónë wiszą nad ti drodzi ~
193 I |           i tim przëòzdobi ~Szaré, mglawé naju żëcé, ~Ón to wszëtkò
194 II|           drodze. ~Niech mô wiadło młodé pòkòlenié, ~żém sã wôżëł
195 II|     spiéwnik~Kłôdlë w trunã,~Bô ju młodzy zabôczëlë pò słowinskù.~~
196 II|             Cierowôles Swiãtopôłka mniecz -~I rozmyszlanié Mestwinowé~
197 I |          Bez té bòrë tësącwieczné ~Mnieczém wëcąn wòjskąm drodzié ~Wydzysz!
198 I |                             Ni mąm mniéru, spik mnie uszedł ~Srodzi
199 II|          jem stojôl w bòrze, ~I sa môcowôlém z burza. ~I sã nie pòddôłem
200 II|           nocë swiãtojańsci~Taniec mòdził w Mscëszewicach.~Bãdze mniôł
201 II|                             Jô jem modziła ta ùsëpanô ~Òd dôwnégò pôkôléniô, ~
202 I |            rôz ta chjila, ~że i të mój biédny ludze ~Przetrzesz
203 II|           zabôczta o tëch dzôtkach mòjëch,~Co jesz pò kaszëbskù mówią!"~
204 II|            sto kòni nie rëszi gò z môla...~~A chto mimò bieżi, ~
205 II|         rumòwiska. ~Piérwy jak cié môłniô ~Jô żém rozdarł chmùrë ~
206 II|            mniôł ón słuch,~Jak cié mòrskô panna wëlãczonô,~Uczuje
207 II|      Kancowòwé, ~Piórem cierowôłes Mòstnikòwim ~I mù słowa kłôdłes ~Do
208 I |           w smniércë gôrzcë! ~Terô môsz të szadi zwierzu -~Pò co
209 II|      pòburzëles, ~Jak jim z cerkwi mòwã ~Na wies wënëkalë.~~I żes
210 II|        Pòkôzôłés Mrądze relikwije ~Mòwë naszi.~Brilowsciégò prowôdzëłes ~
211 II|       mòjëch,~Co jesz pò kaszëbskù mówią!"~Të żes natchnąn Bògusława,~
212 I |           grónk bë zlepił z nowa.~ Mòże szczescé przińdze znôwù ~
213 I |                                Ëżi mòżesz, Kaszëb sënie, ~Zdrzi le
214 II|           i mimò drodzi ~Pòkôzôłés Mrądze relikwije ~Mòwë naszi.~Brilowsciégò
215 II|       swiãtojańsci~Taniec mòdził w Mscëszewicach.~Bãdze mniôł ón słuch,~Jak
216 I |       grobie, ~Diadë dichô, bô żëc muszi.~ Dzyw to nad dzywota, że
217 I |         szczescé przińdze znôwù ~I nąm chëcze pòzłocy -~I ten lud,
218 I |          jô widzôł pò krijómkù, ~W naszëch chëczach, w naszim żëcu~
219 II|   Pòkôzôłés Mrądze relikwije ~Mòwë naszi.~Brilowsciégò prowôdzëłes ~
220 II|           kaszëbskù mówią!"~Të żes natchnąn Bògusława,~że ón pò pòmòrskù~
221 I |            Kaszëb sënie, ~Zdrzi le nazôd na tã drogã, ~Chtërną szedł
222 I |      wszëtkò na smnietniskò ~Kôzôł nëkac, jak cié staré ~Jak cié
223 II|          jak cié krãck, ~Co piôchë nëkô z Łësy Górë, ~Ludze òczë
224 II|         Wërósł jałówc kòrczowati -~Nick z ti knieji gò nie rëszi.~
225 II|        rozdarł chmùrë ~Na kòmùdnym niebie ~I jak wézer skamnieniałi ~
226 I |           wiéldzi dąb ~W bòrze pòd niebiosa strzélô. ~A jak ledwie z
227 II|          jem na rozstajny drodze. ~Niech mô wiadło młodé pòkòlenié, ~
228 I |         Santoch, Recąż stari. ~A w niëch żëwcém pòchòwané ~Naju matcié
229 II|    krôsniôków.~~Bãdze mniôł ón wid~Niewërzasłi Grif a,~Uzdrzi w nocë swiãtojańsci~
230 II|           Trzôsk i rëmòt pòszedł z nimi, ~Ludze pòwërzasłi, dwiérze
231 I |         zdzinôł, ~żôdén wicher nie niósl précz ~Léno jak cié chmùrë
232 I |         sąsadém,~Jidą w prawò i sã niszczą ~Tësąc razy gorzi, ciedë ~
233 I |         pasmò, ~Ale nie wié, że té nitcié ~Jak cié na pòstawie razém ~
234 II|          Tãcza deszczu, chòc le òb noc ~Lôlkùje sã pò ùbiedzë, ~
235 I |           zwierzu -~Pò co łazysz w nocach cémnëch ~Pò tëch grobach,
236 II|       Niewërzasłi Grif a,~Uzdrzi w nocë swiãtojańsci~Taniec mòdził
237 II|           bieżi, ~Zawadzy ò kamnin nogą, ~Zaklnie - ale mëslô jegò
238 I |          To sã pôlą òjców zómcié: ~Nôkło, Santoch, Recąż stari. ~
239 I |       skrzidłém ~Dzejów duch - tej nôpierw chwëcy ~Jegò wiéw sã dãba
240 I |            Złoti grónk bë zlepił z nowa.~ Mòże szczescé przińdze
241 I |         lud... ~I jak bôrë w jedną nutã ~Zaszumniałë wstałé ludë.~~
242 II| smniertelny lôdze:~"- Nie zabôczta o tëch dzôtkach mòjëch,~Co
243 II|             Tãcza deszczu, chòc le òb noc ~Lôlkùje sã pò ùbiedzë, ~
244 II|          Tedë ón diadë do ti zémni òbiecany. ~Tedë zabrzmi piesniô piérszô ~
245 II|         Pòmòrzu, ~że sto lat, wéj, òbstôwalë ~Przë tëch prawach zapisanëch, ~
246 II|         ùpòmniéniu.~~Jô jem kamnin òbwaliti,~Co rôz legnąn westrzód
247 I |          zlanô całô, ~Wëzdrzi póci òciém zmnierzisz ~Jak cié krwawi
248 II|       pògòrzelnik -~Jak cié kamnin òczadzony stojã ~Westrzód rumòwiska. ~
249 I |           ledwie zamknie ~Òjck swé ôczë, z bratém brat ~Sã skarżi
250 II|           zbùdzonégò, ~Na żér jémù òddô sérce włôsny. ~Tedë ón diadë
251 I |             Ón sã wzdrignie, jakbë òdeckł, ~A tej zacznie szumny spiéw -~
252 I |      Srodzi żôl sã w sérce wcyskô ~Òdkąd z tëch tu ksążków stãchłëch ~
253 II|          Smãtka zdradné sztele~Nie òdstraszą jegò mësli.~I ón wëdobãdze
254 II|           Na wies wënëkalë.~~I żes òdszedł z òdwróconą twôrzą,~Ciedë
255 II|         wënëkalë.~~I żes òdszedł z òdwróconą twôrzą,~Ciedë starkom spiéwnik~
256 II|           legnie ~Na tim kamnie na òfiarã.~
257 I |      krwawy stegnie ~Jak cié słupë ògnia w górze -~To sã pôlą òjców
258 I |           Chtërną szedł twój lud i òjce. ~Krwią i pòtem zlanô całô, ~
259 I |            chëczë, ledwie zamknie ~Òjck swé ôczë, z bratém brat ~
260 II|            sóm, dëcht òpùszczony, ~Òmòtany w zamëszleniu. ~Dôwni jak
261 I |           Dąb tén w twojim bòrze, ~On ju ciwô i ju zacząn ~Rénna
262 I |         Léno jak cié chmùrë mgla, ~Ónë wiszą nad ti drodzi ~Pòrozbrzegłim
263 I |        Przetrzesz òczë pòzaspané, ~Òprzestaniesz patrzec w dół! ~Wény! Dąb
264 II|            gónë, ~I jem sóm, dëcht òpùszczony, ~Òmòtany w zamëszleniu. ~
265 II|     zabôczoną ~Pò pòmòrsci zémni.~~Padło sémniã przebùdzéniô~Na pùstkòwiu,
266 II|     ùtoruje, ~Chòcy rowik bãdze na pamniątkã. ~Słowa mojé jak cié rosa ~
267 II|    testaméntu,~Pòdskôcôłes w gòrzu pana Swencã~I téż sënów jegò.~
268 II|            trzëmôł w zuchternoscë ~Panków na Pòmòrzu, ~że sto lat,
269 II|           ón słuch,~Jak cié mòrskô panna wëlãczonô,~Uczuje ón spiaczka
270 I |        ludë~I jak złoti grónk jëch państwo~Długò szczescu słónce krëło.~
271 II|      cerkwi ~Z ludem pò słowinskù.~Parachfije pòburzëles, ~Jak jim z cerkwi
272 I |  zmnierzisz ~Jak cié krwawi dludzi pas. ~A ta krziwda i tén ból, ~
273 I |            gdzes ~Jedno włókno abò pasmò, ~Ale nie wié, że té nitcié ~
274 I |          pòzaspané, ~Òprzestaniesz patrzec w dół! ~Wény! Dąb tén w
275 II|           sã mdze wôżëł~Jisc, gdze pieniądze sã przesuszają.~Smãtka zdradné
276 II|    òbiecany. ~Tedë zabrzmi piesniô piérszô ~Ò kaszëbsci zémni.~
277 II|        stojã ~Westrzód rumòwiska. ~Piérwy jak cié môłniô ~Jô żém rozdarł
278 I |            ciwô i ju zacząn ~Rénna piesnią! Ciedë të mù ~Wtórzëc bãdzesz? ~
279 II|            òbiecany. ~Tedë zabrzmi piesniô piérszô ~Ò kaszëbsci zémni.~
280 II|         Łżë żes widzôł Kancowòwé, ~Piórem cierowôłes Mòstnikòwim ~
281 II|           òczë zamrużëlë, ~żebë na płacz jim sã nie zbiérało.~Słowa
282 I |       lëdzy, ~Jaż rôz zdzinie całé plémniã.~ ~   ×   ×   ×~W kraju
283 II|           pòkòlenié, ~żém sã wôżëł plënąc procém prądu, ~Włôsną deptac
284 II|         jak cié rosa ~Spadłë na te płowë piôchë. ~Wërósł jałówc kòrczowati -~
285 I |         cié staré ~Jak cié łachë - plunąn na to.~Të sã zlągłes, Kaszëb
286 II|           pò słowinskù.~Parachfije pòburzëles, ~Jak jim z cerkwi mòwã ~
287 II|           gruzach na Arkónie ~Jegò pòchòwalë, ~Szedł ón stegną zabôczoną ~
288 I |           stari. ~A w niëch żëwcém pòchòwané ~Naju matcié i jëch dzôtcié. ~
289 I |         pòtem zlanô całô, ~Wëzdrzi póci òciém zmnierzisz ~Jak cié
290 I |           cié wiéldzi dąb ~W bòrze pòd niebiosa strzélô. ~A jak
291 II|       môcowôlém z burza. ~I sã nie pòddôłem w zuchternoscë, ~Chòcy los
292 II|            duchém jegò testaméntu,~Pòdskôcôłes w gòrzu pana Swencã~I téż
293 II|        litné zbòżé. ~Ale dzys - jô pògòrzelnik -~Jak cié kamnin òczadzony
294 II|              Niech mô wiadło młodé pòkòlenié, ~żém sã wôżëł plënąc procém
295 II|     modziła ta ùsëpanô ~Òd dôwnégò pôkôléniô, ~Garci z pòpiołami abò
296 II|       Szedłes précz i mimò drodzi ~Pòkôzôłés Mrądze relikwije ~Mòwë naszi.~
297 I |        słupë ògnia w górze -~To sã pôlą òjców zómcié: ~Nôkło, Santoch,
298 II|       natchnąn Bògusława,~że ón pò pòmòrskù~Spisôł dokùmenta.~~Cierowôles
299 II|            zuchternoscë ~Panków na Pòmòrzu, ~że sto lat, wéj, òbstôwalë ~
300 II|        dôwnégò pôkôléniô, ~Garci z pòpiołami abò łzami ~Jak cié swiãtą
301 I |           Ónë wiszą nad ti drodzi ~Pòrozbrzegłim kòłowãżém.~×   ×   ×~Zle
302 I |           że té nitcié ~Jak cié na pòstawie razém ~W jedno zesnuł jedén
303 II|         ùbiedzach. ~Trzôsk i rëmòt pòszedł z nimi, ~Ludze pòwërzasłi,
304 I |          twój lud i òjce. ~Krwią i pòtem zlanô całô, ~Wëzdrzi póci
305 II|       rëmòt pòszedł z nimi, ~Ludze pòwërzasłi, dwiérze zatrzaskané, ~Jak
306 I |     Wtórzëc bãdzesz? ~Ciedë të rôz powiész głosnie: ~"Jô jem lud i
307 II|           rodzącégô... ~żórawie ón pòzajimnie -~W drodze zaczajony -~I
308 I |      biédny ludze ~Przetrzesz òczë pòzaspané, ~Òprzestaniesz patrzec
309 I |       przińdze znôwù ~I nąm chëcze pòzłocy -~I ten lud, co zdrzi le
310 II|         żém sã wôżëł plënąc procém prądu, ~Włôsną deptac stegną bez
311 I |           ón zająn zémniã, ~Ón téż pragnąn naju duszë, ~Bò to wszëtkò,
312 II|          wéj, òbstôwalë ~Przë tëch prawach zapisanëch, ~Jaż jëch zdziãłë
313 I |           dóma!"~ Ale ludze starzi prawią,~że tu dôwni żëłë ludë~I
314 I |           sąsôd ze sąsadém,~Jidą w prawò i sã niszczą ~Tësąc razy
315 II|    pòkòlenié, ~żém sã wôżëł plënąc procém prądu, ~Włôsną deptac stegną
316 II|           Mòwë naszi.~Brilowsciégò prowôdzëłes ~Pò Kaszëbach jak cié apôstoła, ~
317 I |         czas, co wkòło wije ~Złotą przãdzã wiecznëch dni -~Zawdë wkòło -
318 I |         wątciém ~Bieżi pò ti złoti przãdzë ~Dzejów Duch! - Gdze ón
319 II|           sto lat, wéj, òbstôwalë ~Przë tëch prawach zapisanëch, ~
320 II|      pòmòrsci zémni.~~Padło sémniã przebùdzéniô~Na pùstkòwiu, na zapadłi
321 II|      dwiérze zatrzaskané, ~Jak cié przed ùkôzką.~~Tãcza deszczu,
322 II|            legnąn westrzód drodzi,~Przëkùlniãti òd stolëmów~Ludzóm na ùkôzkã.~
323 I |           rôz zmëszli ~Dusza i tim przëòzdobi ~Szaré, mglawé naju żëcé, ~
324 II|            Jisc, gdze pieniądze sã przesuszają.~Smãtka zdradné sztele~Nie
325 II|           nie zbiérało.~Słowa mojé przëszlë jak cié jachta ~Dzëkô pò
326 I |       Długò szczescu słónce krëło.~Przëszli wrodzié za tim słóńcém -~
327 I |          że i të mój biédny ludze ~Przetrzesz òczë pòzaspané, ~Òprzestaniesz
328 I |          òjców spôdkòwyzną -~I jak ptôszek w casny klôtce ~Nigdë z
329 I |      wstałé ludë.~~Jaką drogą dali pudze, ~Jaci lud tam znôwù zdrzucy ~
330 II|       Padło sémniã przebùdzéniô~Na pùstkòwiu, na zapadłi knieji.~A gdze
331 I |        nitcié ~Jak cié na pòstawie razém ~W jedno zesnuł jedén duch ~
332 I |          prawò i sã niszczą ~Tësąc razy gorzi, ciedë ~W jedny chëczë,
333 I |           zómcié: ~Nôkło, Santoch, Recąż stari. ~A w niëch żëwcém
334 II|           drodzi ~Pòkôzôłés Mrądze relikwije ~Mòwë naszi.~Brilowsciégò
335 II|            pò ùbiedzach. ~Trzôsk i rëmòt pòszedł z nimi, ~Ludze pòwërzasłi,
336 I |            On ju ciwô i ju zacząn ~Rénna piesnią! Ciedë të mù ~Wtórzëc
337 I |          të té głose zdôla, ~Jakbë retunk chtos tam wöłôł? ~"Tobie
338 I |         wiéw ~Jô jem Kaszub dôwnym rodem ~Òd dzys swójsczi zaczna
339 II|            szamôtani ~Spòdzëmkù sã rodzącégô... ~żórawie ón pòzajimnie -~
340 II|     pamniątkã. ~Słowa mojé jak cié rosa ~Spadłë na te płowë piôchë. ~
341 II|       drogą włôsną ùtoruje, ~Chòcy rowik bãdze na pamniątkã. ~Słowa
342 II|        drzémiacégô,~Chychôt knieji rozbrëkany.~~Ùczuje ón szamôtani ~Spòdzëmkù
343 II|      Piérwy jak cié môłniô ~Jô żém rozdarł chmùrë ~Na kòmùdnym niebie ~
344 II|  Cierowôles Swiãtopôłka mniecz -~I rozmyszlanié Mestwinowé~Bëłes duchém
345 II|          skamnieniałi ~Sôdł jem na rozstajny drodze. ~Niech mô wiadło
346 II|          òczadzony stojã ~Westrzód rumòwiska. ~Piérwy jak cié môłniô ~
347 I |          czasém na to, ~A cié kómu rzegém: wény, ~Czëjesz të té głose
348 I |     krziwdë krwawi jamniół. ~A jak rzekł, to kôżdé słowô ~Jak cié
349 II|        zaklãti wyspë.~~Na Grifa ón sadnie zbùdzonégò, ~Na żér jémù
350 I |         pôlą òjców zómcié: ~Nôkło, Santoch, Recąż stari. ~A w niëch
351 II|            I téż sënów jegò.~I tak sãpilë zajadrzoni~Jaż do grobowy
352 I |     wszëtci ganią, ~Ciedë sąsôd ze sąsadém,~Jidą w prawò i sã niszczą ~
353 I |          téż wszëtci ganią, ~Ciedë sąsôd ze sąsadém,~Jidą w prawò
354 I |    wstidzëc~I sã krëłes w włôsnëch scanach ~Z twòjëch òjców spôdkòwyzną -~
355 II|                       Na dół sã ju schylô mòjé żëcé, ~Na wieczerné
356 I |        Kaszëb sënie, ~Të sã zacząn sebie wstidzëc~I sã krëłes w włôsnëch
357 II|          jëch zdziãłë na lubelscim sejmie. ~Łżë żes widzôł Kancowòwé, ~
358 II|          Pò pòmòrsci zémni.~~Padło sémniã przebùdzéniô~Na pùstkòwiu,
359 II|                             Jô jem sëném Swiãtopôłka, ~Stróżém jegò
360 II|            gòrzu pana Swencã~I téż sënów jegò.~I tak sãpilë zajadrzoni~
361 I |            w casny klôtce ~Nigdë z sérca nie spiéwołes.~ ~
362 II|          Stróżém jegò spôdkòwyznë.~Sëwy głowë nie ùłożã,~Choba przińdze
363 II|       kòmùdnym niebie ~I jak wézer skamnieniałi ~Sôdł jem na rozstajny drodze. ~
364 I |       naszim żëcu~W szarëch kątach skarup tile ~Złotëch, chòcy zasmniecónëch. ~
365 I |            ôczë, z bratém brat ~Sã skarżi ò tã òjcowyznã. ~Jakò żiw
366 II|      wëdobãdze na wiérzch~Skrzënkã skrëtą ù krôsniôków.~~Bãdze mniôł
367 II|            ón wëdobãdze na wiérzch~Skrzënkã skrëtą ù krôsniôków.~~Bãdze
368 I |            nieba ~Zatrzepòce dużim skrzidłém ~Dzejów duch - tej nôpierw
369 I |        jëch państwo~Długò szczescu słónce krëło.~Przëszli wrodzié
370 I |            Przëszli wrodzié za tim słóńcém -~Stłukli garnek - szczescé
371 II|     katézmë.~~Na kôzaniach bëłes ù Słowińców ~I żes spiéwôł w cerkwi ~
372 I |              A jak rzekł, to kôżdé słowô ~Jak cié płómnin we mnie
373 II|      Mscëszewicach.~Bãdze mniôł ón słuch,~Jak cié mòrskô panna wëlãczonô,~
374 I |          wié czému -~Tén téż ni mô słuchù wcôle ~Na tén czas, co wkòło
375 I |            krwawy stegnie ~Jak cié słupë ògnia w górze -~To sã pôlą
376 I |            głosnie: ~"Jô jem lud i służã sobie, ~Bò żem ùczuł Ducha
377 II|          pieniądze sã przesuszają.~Smãtka zdradné sztele~Nie òdstraszą
378 I |           chtos tam wöłôł? ~"Tobie smni są znôwù - wrzeszczi -~Sąm
379 I |        wrzeszczi -~Sąm jes wierã w smniércë gôrzcë! ~Terô môsz të szadi
380 II|         szepnąn słowa Wisławòwi~Na smniertelny lôdze:~"- Nie zabôczta o
381 I |            żëcé, ~Ón to wszëtkò na smnietniskò ~Kôzôł nëkac, jak cié staré ~
382 I |      głosnie: ~"Jô jem lud i służã sobie, ~Bò żem ùczuł Ducha wiéw ~
383 II|            jak wézer skamnieniałi ~Sôdł jem na rozstajny drodze. ~
384 II|       wieczerné jidze gónë, ~I jem sóm, dëcht òpùszczony, ~Òmòtany
385 II|           Słowa mojé jak cié rosa ~Spadłë na te płowë piôchë. ~Wërósł
386 II|         panna wëlãczonô,~Uczuje ón spiaczka bôru drzémiacégô,~Chychôt
387 II|    òdwróconą twôrzą,~Ciedë starkom spiéwnik~Kłôdlë w trunã,~Bô ju młodzy
388 II|           bëłes ù Słowińców ~I żes spiéwôł w cerkwi ~Z ludem pò słowinskù.~
389 I |          klôtce ~Nigdë z sérca nie spiéwołes.~ ~
390 I |                     Ni mąm mniéru, spik mnie uszedł ~Srodzi żôl
391 II|       Bògusława,~że ón pò pòmòrskù~Spisôł dokùmenta.~~Cierowôles Swiãtopôłka
392 I |           scanach ~Z twòjëch òjców spôdkòwyzną -~I jak ptôszek w casny
393 II|          abò łzami ~Jak cié swiãtą spôdkòwyznã ~Chòwóm w ùpòmniéniu.~~Jô
394 II|         Swiãtopôłka, ~Stróżém jegò spôdkòwyznë.~Sëwy głowë nie ùłożã,~Choba
395 II|  rozbrëkany.~~Ùczuje ón szamôtani ~Spòdzëmkù sã rodzącégô... ~żórawie
396 I |         gasnie dusza, ~Co ju całém sprółchła w grobie, ~Diadë dichô,
397 I |        jedén duch ~I jak czółénk z srébnym wątciém ~Bieżi pò ti złoti
398 I |            Òdkąd z tëch tu ksążków stãchłëch ~Gôdôł do mnie wieków dôwnëch ~
399 II|            òdwróconą twôrzą,~Ciedë starkom spiéwnik~Kłôdlë w trunã,~
400 I |           djôbel dóma!"~ Ale ludze starzi prawią,~że tu dôwni żëłë
401 I |     drodzié ~Wydzysz! na ti krwawy stegnie ~Jak cié słupë ògnia w górze -~
402 I |           wrodzié za tim słóńcém -~Stłukli garnek - szczescé nigdë~
403 II|           Jak cié kamnin òczadzony stojã ~Westrzód rumòwiska. ~Piérwy
404 II|              Dôwni jak cié dąb jem stojôl w bòrze, ~I sa môcowôlém
405 II|            drodzi,~Przëkùlniãti òd stolëmów~Ludzóm na ùkôzkã.~Chóc sto
406 I |            łësëch górach, ~Gdze le straszcié, djôbel dóma!"~ Ale ludze
407 II|            jem sëném Swiãtopôłka, ~Stróżém jegò spôdkòwyznë.~Sëwy głowë
408 I |          dąb ~W bòrze pòd niebiosa strzélô. ~A jak ledwie z kùńca nieba ~
409 I |           wieszczi dłudzié wiecié ~Suszëł bądze dobëtk lëdzy, ~Jaż
410 I |       chëczë, ledwie zamknie ~Òjck swé ôczë, z bratém brat ~Sã
411 II|           Pòdskôcôłes w gòrzu pana Swencã~I téż sënów jegò.~I tak
412 II| zamëszleniu,~Tąm sã zatlëł płómnin swiadomòscë,~Jak cié swiatło Swiantewita.~~
413 II|       swiadomòscë,~Jak cié swiatło Swiantewita.~~Të żes szepnąn słowa Wisławòwi~
414 II|       pòpiołami abò łzami ~Jak cié swiãtą spôdkòwyznã ~Chòwóm w ùpòmniéniu.~~
415 II|       płómnin swiadomòscë,~Jak cié swiatło Swiantewita.~~Të żes szepnąn
416 II|  Niewërzasłi Grif a,~Uzdrzi w nocë swiãtojańsci~Taniec mòdził w Mscëszewicach.~
417 I |     szczescé nigdë~Naszim wicy nie swiécëło.~ A jô widzôł pò krijómkù, ~
418 I |           zgôdnąc, bò tam dwignąn ~Swoją głowã kôżdi lud... ~I jak
419 I |        Jaci lud tam znôwù zdrzucy ~Swòji trunë staré wiekò, ~Tén
420 I |       Kaszub dôwnym rodem ~Òd dzys swójsczi zaczna spiéw!"~
421 I |     smniércë gôrzcë! ~Terô môsz të szadi zwierzu -~Pò co łazysz w
422 II|      knieji rozbrëkany.~~Ùczuje ón szamôtani ~Spòdzëmkù sã rodzącégô... ~
423 I |            Dusza i tim przëòzdobi ~Szaré, mglawé naju żëcé, ~Ón to
424 I |          chëczach, w naszim żëcu~W szarëch kątach skarup tile ~Złotëch,
425 I |           grónk jëch państwo~Długò szczescu słónce krëło.~Przëszli wrodzié
426 II|           zabôczëlë pò słowinskù.~~Szedłes précz i mimò drodzi ~Pòkôzôłés
427 II|       swiatło Swiantewita.~~Të żes szepnąn słowa Wisławòwi~Na smniertelny
428 II|        przesuszają.~Smãtka zdradné sztele~Nie òdstraszą jegò mësli.~
429 I |      Szczescé nie zaswiécy znowa -~Sztrid tén srodzi, ón sã weżre ~
430 I |      zacznie szumny spiéw -~Za nim szumni cali bór.~×   ×   ×~Ciedë
431 I |       jakbë òdeckł, ~A tej zacznie szumny spiéw -~Za nim szumni cali
432 II|             Jak cié przed ùkôzką.~~Tãcza deszczu, chòc le òb noc ~
433 II|         Swencã~I téż sënów jegò.~I tak sãpilë zajadrzoni~Jaż do
434 II|         Uzdrzi w nocë swiãtojańsci~Taniec mòdził w Mscëszewicach.~
435 II|            jak cié rosa ~Spadłë na te płowë piôchë. ~Wërósł jałówc
436 I |           I nąm chëcze pòzłocy -~I ten lud, co zdrzi le w zémniã ~
437 I |         Jidą w prawò i sã niszczą ~Tësąc razy gorzi, ciedë ~W jedny
438 I |         starszi brat. ~Bez té bòrë tësącwieczné ~Mnieczém wëcąn wòjskąm
439 II|       Mestwinowé~Bëłes duchém jegò testaméntu,~Pòdskôcôłes w gòrzu pana
440 I |            W szarëch kątach skarup tile ~Złotëch, chòcy zasmniecónëch. ~
441 II|          starkom spiéwnik~Kłôdlë w trunã,~Bô ju młodzy zabôczëlë
442 I |           tam znôwù zdrzucy ~Swòji trunë staré wiekò, ~Tén le zgòdnie
443 II|            grobowy desczi.~~Të żes trzëmôł w zuchternoscë ~Panków na
444 II|           wãdołach, pò ùbiedzach. ~Trzôsk i rëmòt pòszedł z nimi, ~
445 I |           tã drogã, ~Chtërną szedł twój lud i òjce. ~Krwią i pòtem
446 I |       krëłes w włôsnëch scanach ~Z twòjëch òjców spôdkòwyzną -~I jak
447 I |            w dół! ~Wény! Dąb tén w twojim bòrze, ~On ju ciwô i ju
448 II|            żes òdszedł z òdwróconą twôrzą,~Ciedë starkom spiéwnik~
449 II|      jachta ~Dzëkô pò wãdołach, pò ùbiedzach. ~Trzôsk i rëmòt pòszedł
450 II|           le òb noc ~Lôlkùje sã pò ùbiedzë, ~Diadë drogą włôsną ùtoruje, ~
451 II|            mòrskô panna wëlãczonô,~Uczuje ón spiaczka bôru drzémiacégô,~
452 II|        Chychôt knieji rozbrëkany.~~Ùczuje ón szamôtani ~Spòdzëmkù
453 I |         lud i służã sobie, ~Bò żem ùczuł Ducha wiéw ~Jô jem Kaszub
454 II|           Włôsną deptac stegną bez ùgòrë.~
455 II|        zatrzaskané, ~Jak cié przed ùkôzką.~~Tãcza deszczu, chòc le
456 II| Przëkùlniãti òd stolëmów~Ludzóm na ùkôzkã.~Chóc sto kòni nie rëszi
457 II|        spôdkòwyznë.~Sëwy głowë nie ùłożã,~Choba przińdze tén, co
458 II|                  Duch pòmòrsci nie ùmniarti, ~Chòcy w gruzach na Arkónie ~
459 II|       swiãtą spôdkòwyznã ~Chòwóm w ùpòmniéniu.~~Jô jem kamnin òbwaliti,~
460 II|                  Jô jem modziła ta ùsëpanô ~Òd dôwnégò pôkôléniô, ~
461 I |           Ni mąm mniéru, spik mnie uszedł ~Srodzi żôl sã w sérce wcyskô ~
462 II|       ùbiedzë, ~Diadë drogą włôsną ùtoruje, ~Chòcy rowik bãdze na pamniątkã. ~
463 II|            wid~Niewërzasłi Grif a,~Uzdrzi w nocë swiãtojańsci~Taniec
464 I |         wkòło - zawdë précz.~Ón le ùzdrzi tu i tam gdzes ~Jedno włókno
465 II|           jak cié jachta ~Dzëkô pò wãdołach, pò ùbiedzach. ~Trzôsk i
466 I |            I jak czółénk z srébnym wątciém ~Bieżi pò ti złoti przãdzë ~
467 I |       czému -~Tén téż ni mô słuchù wcôle ~Na tén czas, co wkòło wije ~
468 I |      uszedł ~Srodzi żôl sã w sérce wcyskô ~Òdkąd z tëch tu ksążków
469 I |       kôżdé słowô ~Jak cié płómnin we mnie bùchło.~ Terô wiém
470 I |        bòrë tësącwieczné ~Mnieczém wëcąn wòjskąm drodzié ~Wydzysz!
471 II|         òdstraszą jegò mësli.~I ón wëdobãdze na wiérzch~Skrzënkã skrëtą
472 II|           na Pòmòrzu, ~że sto lat, wéj, òbstôwalë ~Przë tëch prawach
473 II|        słuch,~Jak cié mòrskô panna wëlãczonô,~Uczuje ón spiaczka bôru
474 II|         jim z cerkwi mòwã ~Na wies wënëkalë.~~I żes òdszedł z òdwróconą
475 II|        Spadłë na te płowë piôchë. ~Wërósł jałówc kòrczowati -~Nick
476 I |          le zgòdnie i téż wié, ~Co wësok jak cié wiéldzi dąb ~W bòrze
477 I |         Krwią i pòtem zlanô całô, ~Wëzdrzi póci òciém zmnierzisz ~Jak
478 II|          Na kòmùdnym niebie ~I jak wézer skamnieniałi ~Sôdł jem na
479 I |           Sztrid tén srodzi, ón sã weżre ~W krew i gnôtë jejëch dzecy ~
480 II|        rozstajny drodze. ~Niech mô wiadło młodé pòkòlenié, ~żém sã
481 I |    chrzebtë na dół zdzinôł, ~żôdén wicher nie niósl précz ~Léno jak
482 I |              szczescé nigdë~Naszim wicy nie swiécëło.~ A jô widzôł
483 II|        krôsniôków.~~Bãdze mniôł ón wid~Niewërzasłi Grif a,~Uzdrzi
484 I |             I jak wieszczi dłudzié wiecié ~Suszëł bądze dobëtk lëdzy, ~
485 II|           ju schylô mòjé żëcé, ~Na wieczerné jidze gónë, ~I jem sóm,
486 I |          wkòło wije ~Złotą przãdzã wiecznëch dni -~Zawdë wkòło - zawdë
487 I |         zdrzucy ~Swòji trunë staré wiekò, ~Tén le zgòdnie i téż wié, ~
488 I |           stãchłëch ~Gôdôł do mnie wieków dôwnëch ~Stari krziwdë krwawi
489 I |         téż wié, ~Co wësok jak cié wiéldzi dąb ~W bòrze pòd niebiosa
490 I |      płómnin we mnie bùchło.~ Terô wiém jô czëmu zdôla ~Jakbë jãk
491 I |        znôwù - wrzeszczi -~Sąm jes wierã w smniércë gôrzcë! ~Terô
492 II|           mësli.~I ón wëdobãdze na wiérzch~Skrzënkã skrëtą ù krôsniôków.~~
493 II|          Jak jim z cerkwi mòwã ~Na wies wënëkalë.~~I żes òdszedł
494 I |          gnôtë jejëch dzecy ~I jak wieszczi dłudzié wiecié ~Suszëł bądze
495 I |       wcôle ~Na tén czas, co wkòło wije ~Złotą przãdzã wiecznëch
496 II| Swiantewita.~~Të żes szepnąn słowa Wisławòwi~Na smniertelny lôdze:~"-
497 I |          jak cié chmùrë mgla, ~Ónë wiszą nad ti drodzi ~Pòrozbrzegłim
498 I |       ùzdrzi tu i tam gdzes ~Jedno włókno abò pasmò, ~Ale nie wié,
499 I |       sebie wstidzëc~I sã krëłes w włôsnëch scanach ~Z twòjëch òjców
500 II|             Na żér jémù òddô sérce włôsny. ~Tedë ón diadë do ti zémni