103-binde | binne-gesla | gespr-nauwk | navol-schip | schit-vii-x | viii-zwakk
bold = Main text
Chapter, Paragraph, Number grey = Comment text
1 Slot, 0,103 | 103. Wijsbegeerte is bovendien
2 Slot, 0,104 | 104. Het filosofische denken
3 Slot, 0,105 | 105. Ik voel de behoefte deze
4 Slot, 0,107 | 107. Aan allen vraag ik, zich
5 III, 2,34(29) | Insegnamenti, II, 2 (1979), 1111-1112. ~
6 III, 2,34(29) | Insegnamenti, II, 2 (1979), 1111-1112. ~
7 Inl, 0,6(4) | N.4, AAS 85 (1993), 1136. ~
8 IV, 1,38(33) | Stromata I, 18, 90, 1: SC 30, 115. ~
9 VII, 2,98(116) | Nr. 32: AAS 85 (1993), 1159-1160. ~
10 VII, 2,98(116) | 32: AAS 85 (1993), 1159-1160. ~
11 III, 1,25(25) | N. 34: AAS 85 (1993), 1161. ~
12 V, 2,60(84) | Insegnamenti II, 2 (1979), 1177-1189; toespraak tot de deelnemers
13 VII, 1,82(101) | nrs. 57-61: AAS 85 (1993), 1179-1182. ~
14 VII, 1,82(101) | 61: AAS 85 (1993), 1179-1182. ~
15 VII, 2,97(115) | Insegnamenti II, 2 (1979) 1183-1185. ~
16 VII, 2,97(115) | Insegnamenti II, 2 (1979) 1183-1185. ~
17 V, 2,60(84) | Insegnamenti II, 2 (1979), 1177-1189; toespraak tot de deelnemers
18 IV, 1,38(37) | I, 20, 100, 1: SC 30, 124. ~
19 VI, 1,67(90) | Fundamentele Theologie bij de 125ste verjaardag van de publicatie
20 VII, 2,99(120) | ibid., nr. 7, loc.cit., 1282. ~
21 VII, 2,99(119) | ibid., nr.22, loc.cit., 1295-1296. ~
22 VII, 2,99(119) | nr.22, loc.cit., 1295-1296. ~
23 IV, 1,38(31) | Contra Celsum, 3, 55: SC 136, 130. ~
24 VII, 2,99(121) | ibid. nr. 59, loc.cit., 1325. ~
25 IV, 1,38(31) | Contra Celsum, 3, 55: SC 136, 130. ~
26 II, 1,17 | nog steeds bij U zijn” (Ps 139, 17-18). Het streven naar
27 V, 1,52(58) | bulle Apostoli regiminis, DS 1440. ~
28 V, 2,57(78) | AAS 11 (1878-1879), 97-155. ~
29 V, 1,54(70) | nr. 18: AAS 82 (1990), 1558. ~
30 V, 1,52(57) | terrae Creator (5 januari 1586): Bullarium Romanum 4/4,
31 III, 2,34(29) | Castelli op 21 december 1613. Vaticanum II drukte zich
32 V, 1,52(57) | Inscrutabilis iudiciorum (1 april 1631): Bullarium Romanum 6/1,
33 III, 1,25(24) | Belijdenissen, X, 23, 33: CCL 27, 173. ~
34 V, 1,52(57) | Bullarium Romanum 4/4, Rome 1747, 176-179; Urbanus VIII,
35 V, 1,52(57) | Bullarium Romanum 6/1, Rome 1758, 268-270. ~
36 V, 1,52(57) | Romanum 4/4, Rome 1747, 176-179; Urbanus VIII, Inscrutabilis
37 V, 1,52(57) | Romanum 4/4, Rome 1747, 176-179; Urbanus VIII, Inscrutabilis
38 V, 1,52(59) | subscriptae (8 september 1840), DS 2751-2756; Theses a
39 V, 1,52(59) | Religiosorum subscriptae (26 april 1844), DS 2765-2769. ~
40 V, 1,52(60) | Augustini Bonnetty (11 juni 1855), DS 2811-2814. ~
41 V, 1,52(61) | Breve Eximiam tuam (15 juni 1857), DS 2828-2831; Breve Gravissimas
42 V, 1,52(62) | ontologistarum (18 september 1861), DS 2841-2847. ~
43 V, 1,52(61) | Gravissimas inter (11 december 1862), DS 2850-2861. ~
44 Slot, 0,105(128)| Opera Omnia, Florence, 1891, Vol. V, 296. ~
45 VII, 2,94(111) | de Evangelies : AAS 56 (1964), 713. ~
46 Slot, 0,103(125)| Evangelii nuntiandi (8 december 1975), n. 20: AAS 68 (1976),
47 Slot, 0,103(125)| december 1975), n. 20: AAS 68 (1976), 18-19. ~
48 V, 1,54(70) | 1980), Art. 48-49: AAS 80 (1988), 873; Congregatie voor
49 V, 2,62(87) | Conciliorum Oecumenicorum Decreta 1991, 605-606. ~
50 I, 1,11(9) | Adveniente (10 november 1994), nr. 10: AAS 87 (1995),
51 Slot, 0,108 | Kruisverheffing, in het jaar 1998, het twintigste van mijn
52 VI, 1,67 | over het geloof is (vgl. 1Petr 3, 15), moeten bekommeren
53 I, 1,7 | luisteren naar Gods woord (vgl. 1Thess 2,13). Aan het begin van
54 VII, 2,99 | kennen (vgl. Hand 4,12; 1Tm 2,4-6). ~In dit verband
55 V, 1,52(57) | Concilie van Toledo I, DS 205; Concilie van Braga I, DS
56 III, 1,26(26) | nr. 9: AAS 76 (1984), 209-210. ~
57 V, 2,58 | de Kerk in de loop van de 20ste eeuw een sterke groep denkers
58 I, 2,14(20) | Prooemium en nr. 1, 15: PL 158, 223-224; 226; 235. ~
59 I, 2,14(20) | en nr. 1, 15: PL 158, 223-224; 226; 235. ~
60 I, 2,15(21) | religione, XXXIX, 72: CCL 32, 234. ~
61 I, 2,14(20) | 15: PL 158, 223-224; 226; 235. ~
62 IV, 2,44(50) | Prima Cor 12, 3: PL 17, 258: “Al het ware, wie het ook
63 V, 1,50(55) | de Kerk Lumen Gentium, n.25c. ~
64 V, 1,52(57) | Romanum 6/1, Rome 1758, 268-270. ~
65 V, 1,52(57) | Romanum 6/1, Rome 1758, 268-270. ~
66 V, 2,60(82) | nr. 8: AAS 71 (1979), 271-272. ~
67 VII, 2,96(112) | Enchiridion Vaticanum 11, 2717-2811. ~
68 V, 2,60(82) | nr. 8: AAS 71 (1979), 271-272. ~
69 V, 1,52(59) | subscriptae (8 september 1840), DS 2751-2756; Theses a Ludovico
70 V, 1,52(59) | september 1840), DS 2751-2756; Theses a Ludovico Eugenio
71 V, 1,52(59) | subscriptae (26 april 1844), DS 2765-2769. ~
72 V, 1,52(59) | 26 april 1844), DS 2765-2769. ~
73 IV, 1,38(36) | VI, 7, 55, 1-2: PG 9, 277. ~
74 VII, 1,90(106) | nr. 12: AAS 71 (1979), 280-281. ~
75 VII, 1,90(106) | 12: AAS 71 (1979), 280-281. ~
76 V, 1,52(60) | 11 juni 1855), DS 2811-2814. ~
77 V, 1,52(61) | tuam (15 juni 1857), DS 2828-2831; Breve Gravissimas
78 V, 1,52(61) | 15 juni 1857), DS 2828-2831; Breve Gravissimas inter (
79 V, 1,52(62) | 18 september 1861), DS 2841-2847. ~
80 V, 1,52(62) | september 1861), DS 2841-2847. ~
81 V, 1,52(61) | inter (11 december 1862), DS 2850-2861. ~
82 V, 1,52(61) | december 1862), DS 2850-2861. ~
83 VII, 1,81(98) | 15: AAS 71 (1979), 286-289. ~
84 Slot, 0,105(128)| Florence, 1891, Vol. V, 296. ~
85 II, 2,23 | ben, dan ben ik sterk” (2Kor 12, 10). De mens kan niet
86 V, 1,53(63) | Geloof Dei Filius, II: DS 3004; canon 2, 1: DS 3026. ~
87 V, 1,53(65) | Geloof Dei Filius, IV: DS 3017. ~
88 V, 1,55(72) | uitstralen”: ibid., IV: DS 3018. ~
89 Slot, 0,100(122)| Geloof Dei Filius, IV: DS 3019. ~
90 VII, 1,80(97) | Symbolum, Definitio: DS 302. ~
91 V, 1,53(63) | DS 3004; canon 2, 1: DS 3026. ~
92 V, 1,55(72) | DS 3008, en can. 3,2: DS 3032. Anderzijds verklaarde het
93 Inl, 0,2(1) | tegelijk”; n.19: AAS 71 (1979), 306. ~
94 V, 1,50(55) | Christus Pastor Aeternus: DS 3070; .Tweede Vaticaans Oecumenisch
95 Slot, 0,101(123)| nr. 19: AAS 71 (1979), 308. ~
96 III, 2,35 | 35. Tegen de achtergrond van
97 V, 2,60(84) | nrs. 70-75: AAS 62 (1970), 366-368; Decreet Sacra Theologia (
98 V, 2,60(84) | 70-75: AAS 62 (1970), 366-368; Decreet Sacra Theologia (
99 IV, 1,37 | 37. Wanneer men wijst op deze
100 IV, 1,39 | 39. In de geschiedenis van
101 IV, 1,41 | 41. De kerkvaders van het Oosten
102 V, 1,52(57) | Concilie van Braga I, DS 459-460; Sixtus V, Bulle Coeli
103 V, 1,52(57) | Concilie van Braga I, DS 459-460; Sixtus V, Bulle Coeli et
104 IV, 3,47 | 47. Anderzijds mag men niet
105 VII, 2,97(114) | nr.26: ASS 40 (1907), 473. ~
106 VII, 1,89(105) | nr.69: AAS 87 (1995), 481. ~
107 Slot, 0,105(130)| art. 67-68: AAS 71 (1979), 491-492. ~
108 Slot, 0,108(132)| Moeder van God: PG 43, 493.
109 V, 2,60(84) | art. 79-80: AAS 71 (1979), 495-496; Post-synodale Apostolische
110 V, 2,60(84) | 79-80: AAS 71 (1979), 495-496; Post-synodale Apostolische
111 V, 1,50 | 50. Het kerkelijk leergezag
112 V, 1,51 | 51. Deze onderscheiding mag
113 V, 1,54(68) | augustus 1950): AAS 42 (1950), 562-563. ~
114 V, 1,54(69) | Ibid., loc. cit., 563-564. ~
115 V, 1,55(77) | augustus 1950): AAS 42 (1950), 565-567; 571-573. ~
116 V, 1,55(77) | AAS 42 (1950), 565-567; 571-573. ~
117 V, 1,55(77) | 42 (1950), 565-567; 571-573. ~
118 V, 2,58 | 58. De gelukkige gevolgen die
119 V, 2,60(84) | januari 1972): AAS 64 (1972), 583-586. ~
120 V, 2,60(84) | 1972): AAS 64 (1972), 583-586. ~
121 V, 1,54(66) | september 1907): ASS 40 (1907), 596-597. ~
122 V, 1,54(66) | 1907): ASS 40 (1907), 596-597. ~
123 V, 2,60 | 60. Vaticanum II presenteerde
124 Slot, 0,106(131)| Universiteit van Krakow bij de 600ste verjaardag van de Jagiellonica
125 V, 2,60(84) | Insegnamenti III, 2 (1980), 604-615; toespraak tot de deelnemers
126 V, 2,62(87) | Oecumenicorum Decreta 1991, 605-606. ~
127 V, 2,62(87) | Oecumenicorum Decreta 1991, 605-606. ~
128 V, 2,60(84) | Insegnamenti III, 2 (1980), 604-615; toespraak tot de deelnemers
129 IV, 1,41(41) | nr.25: AAS 82 (1990), 617-618. ~
130 IV, 1,41(41) | nr.25: AAS 82 (1990), 617-618. ~
131 V, 2,63 | 63. Vanwege genoemde redenen
132 IV, 2,43(47) | nr. 8: AAS 66 (1974), 680. ~
133 IV, 2,44(52) | nr. 8: AAS 66 (1974), 683. ~
134 VII, 2,94(111) | Evangelies : AAS 56 (1964), 713. ~
135 VI, 1,73 | 73. In het licht van deze beschouwingen
136 VI, 1,74 | 74. De vruchtbaarheid van deze
137 V, 2,60(84) | nr.52: AAS 84 (1992), 750-751. Vgl. ook verschillende
138 V, 2,60(84) | nr.52: AAS 84 (1992), 750-751. Vgl. ook verschillende
139 IV, 2,43(46) | Insegnamenti, XIII, 2 (1990), 770-771. ~
140 IV, 2,43(46) | Insegnamenti, XIII, 2 (1990), 770-771. ~
141 I, 2,13(17) | Pensées, 789 (uitg.L.Brunschvicg). ~
142 VII, 2,92(107) | oktober 1962): AAS 54 (1962), 792. ~
143 VII, 1,84(103) | Abbatis Joachim, II: DS 806. ~
144 VII, 1,81 | 81. We moeten vaststellen dat
145 III, 2,33(28) | Insegnamenti VI, 2 (1983), 814-815. ~
146 VII, 2,92(109) | nr. 6, AAS 78 (1986), 815-816. ~
147 VII, 1,83 | 83. De beide reeds genoemde
148 VII, 1,86 | 86. Dit beklemtonen van de
149 V, 1,54(70) | Art. 48-49: AAS 80 (1988), 873; Congregatie voor de Geloofsleer,
150 VII, 1,88 | 88. Een andere bedreiging waarmee
151 VII, 1,89 | 89. Niet minder gevaarlijk
152 V, 1,54(71) | VII-X: AAS 76 (1984), 890-903. ~
153 V, 1,52(58) | Decreet Fidei catholicae, DS 902; Vijfde Oecumenisch Concilie
154 V, 1,54(71) | VII-X: AAS 76 (1984), 890-903. ~
155 VII, 1,91 | 91. Bij de bespreking van deze
156 VII, 2,93 | 93. Het hoofddoel dat de theologie
157 VII, 2,94 | 94. Een eerste problematisch
158 VII, 2,95 | 95. Het woord van God richt
159 VII, 2,96 | 96. Dit te zien is een glimp
160 VI, 2,79(95) | Sanctorum, 2, 5: PL 44, 963. ~
161 VII, 2,99 | 99. Het theologische werk in
162 V, 2,60 | moeten wijden; het gaat om aanbevelingen die zich verder laten uitbreiden
163 IV, 1,39 | nadenken van de gelovige aanduidde die de ware leer over God
164 IV, 3,46 | definitieve verplichting meer moet aangaan, omdat immers alles vergankelijk
165 II, 1,17 | mozaïek wordt door de Psalmist aangedragen, wanneer hij bidt: “Hoe
166 V, 2,59 | filosofen opgetreden, die aangeknoopt hadden bij de jongere denkrichtingen
167 V | Leergezag In Wijsgerige Aangelegenheden~
168 IV, 1,38 | zeker opzicht achterhaalde aangelegenheid. ~Dat lijkt vandaag nog
169 VI, 1,71 | ontzegd: ze worden zelfs aangemoedigd zich open te stellen voor
170 VII, 1,86 | argumentatie op een wijze die aangepast is aan de opdracht. ~
171 VI, 2,75 | streken die nog niet waren aangeraakt door het Evangelie. We zien
172 VII, 1,81 | vraagt om een vernieuwd en aangescherpt gevoel voor de laatste waarden.
173 V, 1,51 | zijn van een door de zonde aangetast en verzwakt menselijk verstand.
174 VII, 2,96 | Pius XII heeft dit probleem aangevat in zijn encycliek Humani
175 III, 2,33 | verstand bij zijn zoeken is aangewezen op de ondersteuning door
176 IV, 2,43 | samenhang zou ik willen aanhalen, wat mijn voorganger, de
177 IV, 3,46 | tijdgenoten over te brengen. Zijn aanhangers stellen theorieën op, dat
178 V, 1,55 | Kerk is overgelaten. Vol aanhankelijkheid daaraan volhardt het hele
179 V, 1,56 | niet-christelijke filosofen aanmoedigen, vertrouwen te stellen in
180 VII, 2,92 | kennen is geenszins een aanmoediging tot intolerantie; integendeel,
181 V, 1,52 | prae-existentie van de zielen aannamen56, alsook tegen verschillende
182 Slot, 0,108 | die het gebed van de Kerk aanroept als Zetel van Wijsheid,
183 Inl, 0,5 | niet kennen, mee te delen. ~Aansluitend aan soortgelijke initiatieven
184 I, 2,13 | tekens voor het verstand een aansporing om verder te gaan dan hun
185 VI, 1,71 | evangelie bevat, om daaruit aansporingen te ontvangen voor nieuwe
186 VII, 1,91 | kritiek de onvruchtbaarheid aantoonde van het postulaat van de
187 III, 1,25 | Het is dus nodig dat de aanvaarde en in het eigen leven gevolgde
188 VI, 1,67 | filosofische weg. En de aanvaarding van de openbaring van God
189 III, 1,26 | presenteert zich bij de mens aanvankelijk in de vorm van een vraag:
190 IV, 1,38 | De verklaring voor hun aanvankelijke onverschilligheid moeten
191 Inl, 0,3 | waarin de mens leeft, elkaar aanvullen. Het feit dat de wijsbegeerte
192 IV, 2,44 | aanwezigheid van twee andere, aanvullende wijsheidsvormen vergeten:
193 II, 2,23 | hun beschouwingen over God aanwendden, te gebruiken, om het wezen
194 Inl, 0,3 | wijsgerige kennis zelfs aanwijsbaar is in de postulaten die
195 IV, 1,41 | Kerk?” 40 is een duidelijke aanwijzing voor het kritische bewustzijn
196 VI, 1,72 | concilieverklaring Nostra Aetate aanzet, moet hij een rij criteria
197 IV, 1,42 | gewichtiger. Voor de heilige aartsbisschop van Kantelberg is de voorrang
198 II, 2,23 | zien; maar de H. Paulus aarzelt niet om te benadrukken: “
199 VII, 1,84(103) | van Lateranen, De Errore Abbatis Joachim, II: DS 806. ~
200 III, 1,27 | de mens echter naar een absolutum dat aan heel zijn zoeken
201 VII, 2,95 | de vraag op hoe iemand de absoluutheid en de universaliteit van
202 VII, 1,83 | zoeken naar de waarheid iets absoluuts te bereiken, iets ultiems
203 III, 2,32 | zich eigen maken van de abstracte kennis van de waarheid,
204 II, 1,16 | zeker niet het resultaat van abstractie, zoals dat geldt voor de
205 IV, 1,40 | bevalen dat je verzonnen, ja absurde mythen moest geloven die
206 IV, 1,41(40) | Atheis et Hierosolymis? Quid academiae et ecclesiae?”. ~
207 Slot, 0,105 | voor de priestervorming, academisch of pastoraal. Laten zij
208 Inl, 0,5 | en condities daarvan te accentueren. ~Daaruit zijn veel vormen
209 VII, 2,92 | Ef 4,15). ~Het mogelijk achten een universeel geldige waarheid
210 VII, 1,87 | maar voor het grootste deel achterhaald en zonder betekenis voor
211 IV, 1,38 | verre en in zeker opzicht achterhaalde aangelegenheid. ~Dat lijkt
212 V, 2,61 | van de mens grotendeels achterwege te laten, terwijl men de
213 IV, 1,38 | ofschoon hij zijn hoge achting voor de Griekse wijsbegeerte
214 VII, 1,88 | uitspraken betekenisloos achtten. De kritische kennisleer
215 IV, 2,44(48) | haec doctrina per studium acquiritur. Sapientia autem per infusionem
216 VII, 1,81 | de menselijke kennis en actie, en ze leiden naar een uiteindelijke
217 II, 1,16 | voor de ontdekking van de actieve aanwezigheid van de Voorzienigheid
218 VII, 1,82 | bereiken door middel van die adaequatio rei et intellectus waarnaar
219 II, 1,17 | en daarin bestaat zijn adel. Een ander steentje voor
220 I, 1,11(9) | Apostolische Brief Tertio Millennio Adveniente (10 november 1994), nr.
221 V, 1,56 | overtuigde en overtuigende advocaat van de rede. ~
222 V, 1,50(55) | Kerk van Christus Pastor Aeternus: DS 3070; .Tweede Vaticaans
223 IV, 3,48 | hun wederzijdse autonomie afbreuk te doen. De parrhesia (vrijmoedigheid)
224 VII, 1,88 | sciëntisme, dat waarden afdoet als louter producten van
225 VI, 1,73 | voor wegen die haar doen afdwalen van de geopenbaarde Waarheid
226 V, 1,54 | minder van de rechte weg afdwalende opvattingen niet negeren
227 VII, 1,91 | diepgravender analyses van de affectieve dimensies van kennis en
228 III, 1,24 | vastgesteld en hun woongebieden afgegrensd, met de bedoeling dat ze
229 Slot, 0,106 | structuren. De weg die zij hebben afgelegd is vooral in deze eeuw gestoten
230 VII, 2,96(112) | beginselen en begrippen die afgeleid zijn uit de ware en juiste
231 IV, 2,43 | het verstand wordt niet afgeschaft noch vernederd door haar
232 VI, 2,75 | theorie van de zogenaamde ‘afgescheiden’ filosofie die door sommige
233 Inl, 0,6 | blik van de waarheid hebben afgewend en aan onmiddellijk succes
234 Inl, 0,4 | thema’s geven aan dat er afgezien van de onderscheiden denkrichtingen
235 V, 1,52 | filosofieën van hun kant niet afgleden op wegen die verkeerd en
236 III, 1,24 | beelden van verschillende afgoden. Eén altaar trok zijn aandacht,
237 IV, 1,36 | heidense religie tot een afgodendienst was verworden (vgl. Rom
238 V, 1,52 | verschillende vormen van afgoderij en bijgelovige esoteriek,
239 Inl, 0,6 | bijna aan de rand van de afgrond, zonder te weten waar ze
240 Inl, 0,6 | toebehoort en van wie zij afhangt, blootstelt aan het gevoel
241 I, 2,14 | bezighouden en mij zouden afhouden van andere problemen, waaruit
242 VII, 1,80 | ander gebrek in de materie afkomstig is, maar een wonde is die
243 V, 1,53 | reeds geciteerde plechtige afkondiging: “Er bestaat een tweevoudige
244 VII, 2,92(109) | Degene die “getuigenis zal afleggen” van Hem. Nu zegt Hij: “
245 IV, 1,38 | aanvallen tegen de waarheid afslaat, heeft men haar terecht
246 VII, 1,81 | schijnen te vormen, zich afvragen of het nog wel zin heeft
247 VII, 1,83 | elke metafysische opening afwees, zou daarom volkomen ongeschikt
248 IV, 3,46 | ontwikkeld in een geleidelijke afwending van de openbaring, tot het
249 IV, 1,38 | zonder behoefte aan enige afwerking is de leer van de Verlosser,
250 VII, 1,91 | binnen een horizon van totale afwezigheid van zin, waar alles voorlopig
251 V, 2,57 | dan enkel de dwalingen en afwijkingen van de wijsgerige doctrines
252 II, 1,18 | de mens van deze regels afwijkt loopt hij het gevaar van
253 VI, 2,79 | denken verbindt en dat niet afwijst. Opnieuw zijn het de Vaders
254 II, 1,16 | geloof bij dit proces ooit afzijdig blijft. Het grijpt niet
255 Inl, 0,5 | Daaruit zijn veel vormen van agnosticisme en relativisme ontstaan,
256 IV, 3,45 | een algemeen, sceptisch en agnostisch wantrouwen, ofwel om het
257 V, 1,54 | overtuigingen van fenomenalistische, agnostische en immanentistische aard
258 III, 2,33 | belangrijkste en meest expressieve akten. ~Men mag niet vergeten
259 IV, 3,45 | wetenschappelijke kennis. De H. Albertus Magnus en de H. Thomas waren
260 IV, 1,39 | de filosofie, maar was er alert op, zich er duidelijk van
261 IV, 1,38 | wijze noemde Clemens van Alexandrië het evangelie “de ware wijsbegeerte” 33
262 IV, 1,38 | wijsbegeerte is voor de Alexandrijn niet de voltooiing of de
263 I, 2,13(16) | Sequentie op het Feest van het Allerheiligste Lichaam en Bloed van Christus. ~
264 III, 1,24 | niet-gelovenden laat zeggen: “Almachtige, eeuwige God, U hebt de
265 VII, 1,83 | mag de metafysica niet als alternatief voor de antropologie beschouwd
266 VI, 2,75 | onderneming van de wijsbegeerte -althans impliciet - altijd open
267 III, 2,30 | Christus geopenbaarde waarheid. Alvorens deze vraag te beantwoorden,
268 IV, 2,44(50) | van de bekende zin van de Ambrosiaster , In Prima Cor 12, 3: PL
269 Inl, 0,6 | niet afzien, zonder het ambt dat wij hebben ontvangen,
270 VII, 1,83 | zij het op onvolkomen en analoge wijze, te kennen. Zo begrepen
271 IV, 1,38 | hij de wijsbegeerte naar analogie van de wet van Mozes als
272 VII, 1,88 | gebaseerd zijn op oppervlakkige analogieën, zonder enige rationele
273 VII, 1,84 | universele wijze te verwoorden - analoog, dat is waar, maar daarom
274 VII, 1,83 | gelijkelijk voor wijsheids- en analytische kennis; en in het bijzonder
275 VI, 2,77 | de patristische periode ancilla theologiae genoemd werd.
276 III, 1,26 | dagelijkse ervaring van eigen en andermans leed, het zien van zoveel
277 VI, 1,72 | moeten inkapselen in haar anders-zijn en zich sterk maken in haar
278 VII, 1,88 | problemen die de mens, als animal rationale, constant heeft
279 III, 2,34(29) | aanspoort, zijn intuïties anticipeert en bijstaat, doordat Hij
280 VI, 1,74 | figuren als John Henry Newman, Antonio Rosmini, Jacques Maritain,
281 III, 2,33 | vertrouwen, horen zeker tot de antropologisch belangrijkste en meest expressieve
282 VII, 2,95 | richt zich niet tot één apart volk of tot een specifieke
283 V, 1,52(58) | Concilie van Lateranen, bulle Apostoli regiminis, DS 1440. ~
284 V, 2,62(87) | Concilie van Lateranen, Bulle Apostolici regiminis sollicitudo, achtste
285 V, 1,50 | en zijn morele handelen, appelleren direct aan de Kerk, omdat
286 VII, 1,84 | standpunten, op basis van aprioristische opvattingen, ertoe neigen
287 IV, 2,44 | Summa Theologiae48 geeft de Aquinaat de voorrang van die wijsheid
288 VI, 1,71 | proselieten, Kretenzers en Arabieren, we horen hen in onze talen
289 IV, 2,43 | hij in de dialoog met het Arabische en Joodse denken van zijn
290 VII, 1,87 | denken weinig meer dan een archeologische vindplaats, nuttig om opvattingen
291 III, 1,24 | schilderkunst, beeldhouwkunst, architectuur en ieder ander blijk van
292 Inl, 0,1 | deel van ons leven. Op de architraaf van de tempel van Delphi
293 IV, 1,36 | rede die de apostel op de Areopaag had gehouden, heeft herhaalde
294 IV, 1,40 | Cappadociërs, Dionysius de Areopagiet en vooral de H. Augustinus.
295 Slot, 0,104 | rede en volgens haar wetten argumenteert, maar zich daarbij steeds
296 VI, 2,75 | begrippen en argumenten. Argumenteren volgens strenge rationele
297 IV, 3,45 | andere ook een groeiende argwaan jegens het verstand. Sommigen
298 I, 2,14 | opdringerigheid. (...) Maar wat ben ik armzalige, een van Eva’s zonen, ver
299 VI, 1,71 | van Pontus en de provincie Asia, van Phrygië en Pamphylië,
300 V, 2,60 | moeten bezighouden met de aspiraties van de hedendaagse wereld
301 V, 1,52 | bijgelovige esoteriek, die in astrologische opvattingen besloten liggen; 57
302 IV, 1,41(40) | 9: SC 46, 98: “Quid ergo Atheis et Hierosolymis? Quid academiae
303 V, 2,60 | Ook het probleem van het atheïsme komt in Gaudium et spes
304 IV, 3,46 | uitgedrukte vormen van een atheïstisch humanisme, die het geloof
305 V, 1,54 | marxistische filosofie en het atheïstische communisme mag niet vergeten
306 III, 1,24 | Kerygma. En zo sprak hij: “Atheners, aan alles zie ik dat u
307 Slot, 0,106 | onderdelen met hun complexe atomaire en moleculaire structuren.
308 VII, 2,98 | van de moraaltheologie een attente reflectie, die kan wijzen
309 III, 2,33(28) | het goddelijke”: Algemene Audiëntie (19 oktober 1983), nrs.
310 V, 2,57(78) | Encycliek Aeterni Patris (4 auggustus 1879): AAS 11 (1878-1879),
311 V, 1,52(60) | contra Traditionalismum Augustini Bonnetty (11 juni 1855),
312 VI, 2,75 | gewettigde autonomie op, maar een autarkie van denken die zoals blijkt,
313 IV, 2,44(48) | studium acquiritur. Sapientia autem per infusionem habetur,
314 VI, 2,79 | overtuiging dat de diepte en de authenticiteit van het geloof toenemen
315 VI, 2,78 | zien dat de H. Thomas een authentiek voorbeeld voor allen die
316 VII, 1,85 | putten, zullen ze zeker de autonomie-eis van de wetenschap kunnen
317 VII, 2,92 | zichzelf op als een universele autoriteit die zowel de theologie alsook
318 V, 1,52 | opvattingen van het Latijnse averroïsme. 58 ~Wanneer het leergezag
319 Inl, 0,1 | in de Veda’s en ook in de Avesta; we vinden ze in de geschriften
320 Inl, 0,5 | omhoog te heffen om het avontuur aan te gaan, tot de waarheid
321 IV, 1,36 | de antieke wijsgeren en baanden zo de weg voor de verkondiging
322 V, 1,55 | hedendaagse theologieën baant zich bijvoorbeeld de laatste
323 III, 2,28 | ervoor wegvlucht, omdat hij bang is voor haar eisen. Desondanks
324 I, 1,10 | en gaat met hen om (vgl. Bar 3, 38), om hen uit te nodigen
325 IV, 1,38 | na het neerhalen van de barrières van ras, maatschappelijke
326 V, 1,53 | openbaring zelf vooronderstelde basiscriterium van de natuurlijke kenbaarheid
327 V, 1,50 | onverenigbaarheid van de basisprincipes, waarop deze scholen steunen,
328 VI, 1,71 | de christenen het geloof (be-)leven is ook doordrongen
329 III, 2,30 | Alvorens deze vraag te beantwoorden, moeten we nog een verder
330 Slot, 0,106 | rationele argumentatie bij de beantwoording van deze vragen toe te passen.
331 I, 1,10 | daarin op te nemen. Deze bedeling van de openbaring geschiedt
332 II, 1,16 | veelbetekenend: “Het hart van de mens bedenkt zijn weg, maar de Heer leidt
333 IV, 1,42 | het hoogste wezen heeft bediscussieerd, op grond van de nodige
334 VII, 1,90 | horizon schijnt te vormen. Ik bedoel de nihilistische interpretatie,
335 VI, 2,77 | genoemd werd. Deze titel bedoelde niet een slaafse onderwerping
336 VI, 2,76 | verkeerd begrepen worden: hij bedoelt geenszins te suggereren
337 VII, 1,91 | zodat een van de ergste bedreigingen aan het einde van deze eeuw
338 IV, 1,40 | bescheidener, zonder enig bedrieglijk oogmerk hier bevolen werd
339 I, 1,8 | zeker is, omdat God noch bedriegt, noch bedriegen wil. 6 ~
340 VI, 2,77 | lopen, onbewust filosofie te bedrijven en zich op te sluiten in
341 III, 1,25 | bedriegen, maar niemand die bedrogen wilde worden”. 24 Terecht
342 VII, 2,96(113) | bepaalde wijze zouden kunnen beduiden, maar alleen veranderlijke
343 III, 1,24 | van de wijsgeren was vol beelden van verschillende afgoden.
344 III, 1,24 | muziek, schilderkunst, beeldhouwkunst, architectuur en ieder ander
345 Inl, 0,4 | als vrij en verstandelijk begaafd subject en aan zijn vermogen
346 VI, 1,67 | haar geloofwaardigheid, begeleid door de overeenkomstige
347 II, 1,18 | zich op deze weg niet mag begeven met de hoogmoed van degene
348 Slot, 0,106 | waarheid, ook wanneer zij een begrensde werkelijkheid van de wereld
349 VI, 2,77 | als gesprekspartner, om de begrijpbaarheid en de universele waarheid
350 VII, 2,99 | transcendente waarheid en menselijk begrijpbare taal wordt verhelderd. 121
351 III, 2,34 | en dezelfde God, die de begrijpelijkheid en de redelijkheid van de
352 V, 1,55 | wijsbegeerte, uit welker begrippenarsenaal zowel het geloofsverstaan
353 VII, 2,92 | op een samenhangende en begripsmatig heldere wijze. Ook vandaag
354 VI, 1,66 | niet alleen de logische en begripsstructuur van de proposities opneemt,
355 VII, 2,99 | meegedeeld niet een verzameling begripswaarheden is, maar het mysterie van
356 VI, 1,71 | ontplooiing in de waarheid wordt begunstigd. ~Dit betekent dat geen
357 III, 2,29 | waarde. Door het totaal aan behaalde resultaten wordt echter
358 VII, 2,99 | goed te begrijpen waarom behalve aan de theologie ook aan
359 III, 2,33(28) | een thema dat ik al lang behandel en waarover ik bij verschillende
360 VII, 1,80 | kwaad - wordt in de Bijbel behandeld, hetgeen ons leert dat dergelijk
361 VII, 1,88 | van het menselijk leven te beheersen door technologische vooruitgang.
362 V, 1,50 | zij raken aan de door haar behoede geopenbaarde waarheid. Wij
363 VII, 1,85 | die aan de hele mensheid behoort. Er mag inderdaad gezegd
364 V, 2,62 | Deze ordening van de studie beïnvloedde, bevorderde en verwerkelijkte
365 V, 1,55 | vakkennis zich onkritisch laat beïnvloeden door uitspraken die in de
366 IV, 2,44(50) | een weerklank is van de bekende zin van de Ambrosiaster ,
367 VII, 2,99 | oproep tot bekering, door de bekendmaking van de waarheid van Christus,
368 IV, 3,45 | Sommigen begonnen zich te bekennen tot een algemeen, sceptisch
369 II, 1,16 | men zich tegelijkertijd bekent tot het geloof in de in
370 VII, 1,86 | 86. Dit beklemtonen van de noodzaak van een
371 VII, 1,86 | filosofieën stammen, zonder bekommernis om hun innerlijke samenhang,
372 Inl, 0,6 | over de waarheid opnieuw bekrachtigen. Daarom heb ik besloten
373 Inl, 0,6 | verwaarlozen. Door een nieuwe bekrachtiging van de geloofswaarheid kunnen
374 I, 1,11 | brengt haar tot voltooiing en bekrachtigt haar met goddelijk getuigenis
375 IV, 3,45 | absoluut autonome wijsbegeerte belandde. Tot de gevolgen van deze
376 III, 2,28 | weg af. Allerlei andere belangen kunnen de waarheid onderdrukken.
377 Slot, 0,104 | dialoog is tegenwoordig des te belangrijker, omdat de steeds urgentere
378 V, 2,61 | Tenslotte mag men de herontdekte belangstelling voor de inculturatie van
379 Slot, 0,105 | voorbereiding van hen die belast zijn met het onderwijs in
380 Inl, 0,5 | een met steeds meer vragen belaste rede haar streven naar steeds
381 IV, 1,41 | van het geloof intensief beleefden, konden zij de diepste vormen
382 II, 2,22 | de volle waarheid zouden belemmeren. Het menselijke vermogen
383 VII, 2,94 | tekst meegedeeld wordt. Zo belichaamt de menselijke taal de taal
384 V, 1,55(72) | echter (...) is volgens de belijdenis van de katholieke Kerk een
385 III, 2,32 | binnenste reeds als waar heeft beluisterd en sinds lang heeft gezocht.
386 VII, 2,92 | inhoud van het geloof te bemiddelen voor die culturen op een
387 VII, 1,83 | metafysica een essentiële bemiddelende rol bij het theologisch
388 Slot, 0,106 | Wanneer ik mijn bewondering en bemoediging uitspreek voor deze moedige
389 VII, 1,88 | problemen van de wijsbegeerte benadert, die, als ze al niet genegeerd
390 IV, 3,47 | opgekomen en hebben daarbij benadrukt dat filosofische kennis
391 V, 2,61 | van de Doctor Angelicus benadrukte en vasthield aan de bestudering
392 Inl, 0,5 | golf naar boven en naar beneden beweegt. Terwijl het wijsgerig
393 III, 2,34(29) | schreef in zijn brief aan P. Benedetto Castelli op 21 december
394 IV, 1,37 | sommige gelovigen, die de benodigde kritische zin missen, om
395 IV, 2,43 | waarop de theologie juist beoefend moet worden. In deze samenhang
396 VII, 2,98 | christelijke heiligheid en met de beoefening van de menselijke en bovennatuurlijke
397 VII, 1,81 | verschillende manieren van zien en beoordelen met betrekking tot de wereld
398 VI, 1,71 | geen enkele cultuur ooit beoordelingscriterium kan worden, veel minder
399 VII, 1,81 | wetenschappelijke kennis bepaalt, maar zal ze ook haar plaats
400 III, 2,35 | wijsgerige kennen precies te bepalen. We bezien dus allereerst
401 Slot, 0,107 | de mens kunnen uitmaken. Bepalend voor zijn verwerkelijking
402 VII, 1,85 | herontdekking bevorderen van de bepalende rol van deze traditie bij
403 I, 2,15 | immanentistische denkwijze en de beperkingen van een technocratische
404 III, 2,28 | consequent. De aangeboren beperktheid van het verstand en de onbestendigheid
405 V, 1,55 | heilige teksten grondig beproefd worden. ~Andere vormen van
406 V, 2,61 | opgevolgd met de gewenste bereidheid. Op veel katholieke scholen
407 VII, 1,81 | ontkent zou niet alleen slecht berekend zijn op haar taak, maar
408 VII, 1,87 | ook opvattingen in zich bergen die typisch zijn voor het
409 IV, 1,36 | wijsgerige stromingen. Zo bericht het boek erover, dat de
410 VII, 2,94 | Integendeel, deze teksten berichten van gebeurtenissen waarvan
411 I, 2,15 | en theoloog, aan met de beroemde gedachte: “Noli foras ire,
412 VII, 1,85 | benadering van de kennis. Het beroep op de traditie is niet louter
413 III, 2,30 | kortstondige waarheden van de beroepsfilosofen. Zoals ik al gezegd heb,
414 Inl, 0,1 | vroegste tijden in de ziel beroert: van het antwoord op deze
415 Slot, 0,105 | beseffen dat “lezen zonder berouw, kennis zonder vroomheid,
416 III, 2,32 | van deze zekerheid kunnen beroven. Noch het lijden noch de
417 III, 2,30 | talrijkste zijn die vormen die berusten op evidentie of die door
418 Inl, 0,5 | diepste op empirische gegevens berustende criteria beoordeeld, in
419 II, 1,16 | rijkdom van reeds verdwenen beschavingen en culturen. Als volgens
420 V, 1,56 | hun filosoferen niet al te bescheiden doelen te stellen. De les
421 Inl, 0,5 | kennis ontstaan. Met valse bescheidenheid stelt men zich tevreden
422 V, 1,54 | en menselijke waarheid te beschermen en haar in de harten van
423 V, 2,57 | beide hun rechten toe en beschermt hun waardigheid.” 79 ~
424 VII, 1,85 | eigen goeddunken over te beschikken. Juist door in de traditie
425 V, 2,58 | sterke groep denkers ter beschikking, die gevormd waren in de
426 III, 2,34(29) | trouwe uitvoerster van Gods beschikkingen’, zoals hij schreef in zijn
427 Slot, 0,101 | licht van deze constatering beschouw ik het - zoals ik de opgave
428 VI, 1,64 | wijsgeer. De theologie, als beschouwende, wetenschappelijke uitwerking
429 II, 1,16 | mens, die hij zou willen beschrijven, presenteert als degene
430 VI, 2,75 | Zoals blijkt uit deze korte beschrijving van de geschiedenis van
431 II, 1,16 | wordt hij tegen de hitte beschut en onder haar pracht vindt
432 II, 1,16 | zijn kinderen onder haar beschutting en hij woont onder haar
433 I, 2,14 | uit te breiden, totdat hij beseft dat hij zonder verzuim alles
434 I, 2,13 | beschouwd als een fundamenteel beslissingsmoment, waarin de hele persoon
435 IV, 1,38 | bij de Ouden had, werd met beslistheid overwonnen: omdat de toegang
436 I, 2,13 | van de waarheid bereikt en besluit in haar te leven. ~Ook de
437 Slot, 0,108 | is een diepe harmonie te bespeuren tussen de roeping van de
438 V, 1,54 | theologische, preciezer te bespreken en te evalueren.” 69 ~Tenslotte
439 Inl, 0,3 | de invloed die ze op de bestaansvoorstellingen waaruit de Oriënt leeft,
440 III, 2,33 | wetenschappelijke waarheden bestemd; de mens zoekt niet alleen
441 VII, 2,97 | structuren. Ze is sterk en bestendig omdat ze steunt op de zijnsakt
442 VI, 1,67 | deze waarheden. Bij het bestuderen van de openbaring en haar
443 V, 2,61 | benadrukte en vasthield aan de bestudering van zijn denken - dan was
444 II, 1,18 | zorgende liefde bij het besturen van de wereld erkennen. ~
445 I, 1,10 | die door de woorden worden betekend, tonen en bevestigen, en
446 VII, 1,88 | metafysische uitspraken betekenisloos achtten. De kritische kennisleer
447 IV, 1,38 | die de christenen ervan beticht, “onbeschaafde en lompe” 31
448 I, 2,13(15) | verstand en van de wil te betonen.” (Dogmatische Constitutie
449 IV, 1,41 | misschien gevallen was voor de betovering van de andere; ze vond plaats
450 I, 2,13 | gehoorzaamheid van het geloof betracht moet worden” 14. Met deze
451 IV, 1,37 | uiterst actueel, als we ze betrekken op de verschillende vormen
452 III, 2,32 | martelaar is inderdaad de betrouwbaarste getuige van de waarheid
453 VII, 1,90 | waardigheid. Dit maakt het op zijn beurt mogelijk om van de mens
454 IV, 1,40 | de gelovigheid, en later bevalen dat je verzonnen, ja absurde
455 VI, 1,64 | bepaalde methoden aan te bevelen, aangezien dat niet de bevoegdheid
456 V, 1,53 | synthese plechtig en opnieuw bevestigde, onderstreepte hoe onscheidbaar
457 IV, 1,40 | bedrieglijk oogmerk hier bevolen werd te geloven wat niet
458 II, 2,21 | situatie waarin hij zich bevond, heeft de bijbelse mens
459 VI, 1,72 | verbreidingsgebied van het christendom bevonden, zijn er nieuwe inculturatie-taken.
460 VII, 1,83 | manier vormt de persoon een bevoorrechte plaat voor de ontmoeting
461 V, 2,62 | van de studie beïnvloedde, bevorderde en verwerkelijkte veel van
462 Inl, 0,5 | cultuur en geschiedenis bevorderden. De antropologie, de logica,
463 Slot, 0,102 | van het wijsgerige denken, bevordert zij tegelijkertijd zowel
464 VI, 2,79 | waarde, nooit het vermogen om bevraagd te worden en vragen te stellen,
465 III, 1,27 | mens fascineren, maar ze bevredigen hem niet. Er komt voor allen
466 IV, 1,38 | het evangelie een dermate bevredigend antwoord op de tot dan toe
467 IV, 2,43 | door het geloof wordt dit bevrijd van zijn broosheid en van
468 II, 2,22 | zijn zwakheid verloste en bevrijdde van de boeien waarin het
469 IV, 1,41 | het van uitwendige boeien bevrijde verstand uit de doodlopende
470 V, 1,54 | het marxisme door enkele bevrijdingstheologen met zich brengt. 71 ~Het
471 V, 1,54 | niet door theologen zijn bewerkt en voorgelegd, aangezien
472 VI, 1,70 | nieuwe dat het passmysterie bewerkte, ‘dichtbij gekomen’. Jezus
473 VI, 1,69 | ontwikkelingen door allen bewonderd worden. Anderen daarentegen
474 Slot, 0,106 | verbazen. Wanneer ik mijn bewondering en bemoediging uitspreek
475 VI, 1,71 | Parthen, Meden en Elamieten, bewoners van Mesopotamië, Judea en
476 II, 2,23 | voldoende, maar er is een bewuste stap naar het aanvaarden
477 IV, 2,43 | heeft geschreven: “Thomas bezat ongetwijfeld in de hoogste
478 III, 1,24 | rondliep en uw heiligdommen bezichtigde, trof ik ook een altaar
479 VII, 2,93 | zijn Kerk te stichten en te bezielen. Tegen deze achtergrond
480 VII, 2,97 | filosofie die de werkelijkheid beziet in haar ontologische, oorzakelijke
481 Inl, 0,5 | feit dat dezelfde rede, bezig met eenzijdige onderzoeken
482 IV, 1,38 | spontaan noch eenvoudig. De bezigheid van de wijsgeren en het
483 VII, 1,88 | denken, dat zich niet langer bezighoudt met de eschatologische problemen
484 IV, 1,40 | hem de door hem regelmatig bezochte wijsgeren niet konden brengen.
485 IV, 1,38 | van de wijsgeren en het bezoek van hun scholen scheen de
486 VII, 1,85 | Hoe zou de Kerk hier niet bezorgd over kunnen zijn? Het is
487 VI, 2,77 | De term kan tegenwoordig bezwaarlijk gebruikt worden, gegeven
488 V, 1,55 | fideïstische tendens is het ‘biblicisme’ dat ertoe neigt om de lezing
489 II, 1,17 | aangedragen, wanneer hij bidt: “Hoe moeilijk zijn voor
490 III, 2,29 | minstens het ontwerp van de bijbehorende antwoorden koestert. Het
491 VII, 2,94(111) | Vgl. Pauselijke Bijbelcommissie, Instructie over de Historische
492 V, 1,55 | Kerk. Allen die zich aan de bijbelstudie wijden moeten steeds voor
493 II, 1,16 | De bijzonderheid die de bijbeltekst kenmerkt ligt in de overtuiging
494 Inl, 0,3 | die er onmiddellijk toe bijdraagt de vraag naar de zin van
495 V, 1,52 | vormen van afgoderij en bijgelovige esoteriek, die in astrologische
496 IV, 3,47 | opzicht in een volledige bijrol gedrongen. Intussen zijn
497 III, 2,34(29) | intuïties anticipeert en bijstaat, doordat Hij in de diepte
498 IV, 3,47 | dat filosofische kennis bijzaak is. Deze vormen van rationaliteit
499 VII, 2,96(112) | dat de Kerk zich niet kan binden aan een willekeurig, voorbijgaand,
500 Slot, 0,105 | spreken over de dringende en bindende verplichting, waaraan allen
|