61. Als van
tijd tot tijd een tussenkomst over dit thema nodig is gebleken - waarbij men
ook de waarde van de inzichten van de Doctor Angelicus benadrukte en vasthield
aan de bestudering van zijn denken - dan was dat omdat de voorschriften van het
leergezag niet steeds zijn opgevolgd met de gewenste bereidheid. Op veel
katholieke scholen kon men in de jaren die onmiddellijk volgden op het concilie
dienaangaande een zeker verval constateren, dat aan een geringere waardering
niet alleen van de scholastieke wijsbegeerte, maar meer algemeen van de studie
der wijsbegeerte als zodanig, is toe te schrijven. Met verwondering en spijt
moet ik vaststellen dat heel wat theologen deze onverschilligheid jegens de
filosofiestudie delen.
Deze afwijzing heeft verschillende
oorzaken. Op de eerste plaats denke men aan het wantrouwen tegen de rede, dat
een groot deel van de hedendaagse wijsbegeerte aan de dag legt door het
metafysisch onderzoek naar de laatste vragen van de mens grotendeels achterwege
te laten, terwijl men de aandacht concentreert op detailkwesties en
deelproblemen, soms zelfs ook puur formele. Daar komt bovendien nog het
misverstand bij dat vooral met betrekking tot de ‘menswetenschappen’ is
ontstaan. Vaticanum II heeft verschillende malen gewezen op de positieve waarde
van het wetenschappelijk onderzoek voor een diepere kennis van het mysterie van
de mens. 85 Het appèl aan de theologen om zich deze
wetenschappen eigen te maken en ze, waar nodig, in hun onderzoek correct toe te
passen, mag echter niet als een onuitgesproken machtiging geïnterpreteerd
worden, de filosofie in de pastorale vorming en in de praeparatio fidei
alleen maar in de marge te behandelen of zelfs te vervangen. Tenslotte mag men
de herontdekte belangstelling voor de inculturatie van het geloof niet
vergeten. Vooral het leven van de jonge Kerken heeft, samen met hoogontwikkelde
denkvormen, een gamma van uitdrukkingen van volkswijsheid aan het licht
gebracht: en dit vormt een echte culturele rijkdom aan tradities. Maar de studie
van traditionele gebruiken moet hand in hand gaan met wijsgerig onderzoek, een
onderzoek dat de positieve elementen van de volkswijsheid naar boven zal laten
komen en de noodzakelijke band zal smeden met de verkondiging van het
evangelie. 86
|