|
75.
Zoals blijkt uit deze korte beschrijving van de geschiedenis van de relatie
tussen geloof en wijsbegeerte, kun je verschillende filosofische posities ten
opzichte van het christendom onderscheiden. In de eerste plaats is er een wijsbegeerte
die volkomen onafhankelijk is van de Openbaring van het evangelie: dit is
de positie die de wijsbegeerte innam toe zij gestalte kreeg in de geschiedenis
vóór de geboorte van de Verlosser, en later in streken die nog
niet waren aangeraakt door het Evangelie. We zien hier het legitieme streven
van de wijsbegeerte om een autonome onderneming te zijn, die gehoorzaamt
aan haar eigen wetten en alleen de krachten van de rede gebruikt. Dit streven
moet, hoewel het ernstig belemmerd wordt door de aangeboren zwakheid van het
menselijk verstand, gesteund en versterkt worden. Als een zoeken naar de
waarheid binnen de natuurlijke orde staat de onderneming van de wijsbegeerte
-althans impliciet - altijd open voor het bovennatuurlijke.
Bovendien; de aanspraak op een juiste
autonomie van denken moet gerespecteerd worden, ook wanneer de theologische
redenering gebruik maakt van wijsgerige begrippen en argumenten. Argumenteren
volgens strenge rationele criteria garandeert dan ook dat de bereikte
resultaten algemeen geldig zijn. Dit bevestigt ook het beginsel dat de genade
de natuur niet vernietigt maar haar vervolmaakt: de instemming van het geloof,
die rede en wil insluit, vernietigt de vrije wil van iedere gelovige die ten
diepste verwelkomt wat geopenbaard is, niet, maar vervolmaakt die.
Het is duidelijk dat deze legitieme
benadering afgewezen wordt door de theorie van de zogenaamde ‘afgescheiden’
filosofie die door sommige moderne filosofen wordt voorgestaan. Deze theorie
eist voor de wijsbegeerte niet alleen een gewettigde autonomie op, maar een
autarkie van denken die zoals blijkt, niet legitiem is. Door de waarheid die
aangeboden wordt door de goddelijke openbaring af te wijzen, schaadt de
wijsbegeerte slechts zichzelf, omdat ze voor zichzelf de toegang tot een
diepere kennis van de waarheid verspert.
|